Naturalis Historia

Pliny, the Elder

Pliny, the Elder, creator; Mayhoff, Karl Friedrich Theodor, 1841-1914, editor

Canicularum maxime multitudo circa eas urinantes gravi periculo infestat. ipsi ferunt et nubem quandam [*](quandam animalium z) crassescere super capita, animali[*](animali ll. -alium dTv(H). -al id D.om.zG. (loc. corr.; fort. planorum piscium delenda: cfr.§ 153 extr.)) planorum piscium similem , prementem eos arcentemque a reciprocando, et ob id stilos praeacutos[*](praeacutos (DE?)v.-to FRa) lineis adnexos habere sese, quia nisi[*](nisi R(?)v. nihil r) perfossae ita non recedant[*](recedunt a) , caliginis et pavoris, ut arbitror, opere. nubem enim et nebulam, cuius nomine id malum appellant, inter animalia haut[*](aut Fa) ulla[*](ulla ll. ullam G. ultra zv. (intellege: haut ullo in genere animalium; cfr. III 1 et XVII 215 nullis animalium)) conperit quisquam. cum[*](cum R2e eorr. S. ut r. at Tz. at cum v) caniculis atrox dimicatio. inguina[*](in quina a) et calces omnemque candorem corporum appetunt. salus una in adversas eundi

ultroque[*](ultroque v. utr- (in utr- R2) ll) terrendi[*](terrendi R(?)v.-eni r), pavet enim hominem aeque ac terret, et itasors[*](ita fors ego. in (in E1) frons DFE1a. frons RE2. fors v) aequa[*](aqua a. aeque R) in gurgite. ut ad summa aquae ventum est, ibi periculum anceps adempta ratione contra eundi, dum conetur[*](an conatur?) emergere[*](emergere av. /// em- R. rem- r), et salus omnis in sociis. funem illi religatum ab umeris eius trahunt[*](trahunt Rv. tradunt r) ; hunc dimicans, ut sit[*](sit R2Ev. si r) periculi signum, laeva quatit, dextera adprehenso stilo in pugna est.[*]((9.10) cfr. Ar. IX 48, 631a 30.— (14) cfr. Ar. IX 37, 620b 33.) modicus alias tractus[*](tractus v.-ctatus ll.S); ut prope carinam ventum est, nisi praeceleri vi repente rapuit[*](rapuit (sc. tractus) ll. -piant v. -piat H. -piunt J) , absumi[*](absumi Rv. ads- r) spectant[*](spectant Rv.-at r) . ac saepe iam subducti e manibus auteruntur, si non trahentium opem conglobato corpore in pilae modum ipsi adiuvere. protendunt quidem tridentes[*](tri- dentis ll.S) alii, set monstro[*](monstri azva.G) sollertia est navigium subeundi atque ita e tuto proeliandi. omnis ergo cura ad speculandum hoc malum insumitur.

certissima est securitas vidisse pianos[*](pianos R2E2v.-no R1.-ne r. anthias P ex Ar.) pisces, quia[*](qui RESJ) numquam sunt ubi maleficae bestiae, qua de causa urinantes sacros appellant eos.

[*](Ar. P IV 5, 681a 17–21. (I 1,487b 14. 15).— Ar. IV 10, 537a 3. 5–10. VIII 20, 602b 28.) Silicea[*](scilicet a (om.z) testa Faz) testa inclusis fatendum est nullum esse sensum, ut ostreis. multis eadem natura quae frutici, ut holothuriis[*](olotyriis Rva.B. -ris Fa) , pulmonibus, stellis. adeoque nihil non gignitur in mari, ut cauponarum[*](cauponarum F2E2v. canp- DF1. camp- r) etiam[*](equam F1a) aestiva animalia, pernici molesta saltu aut quae[*](ut quae R1. atq. a) capillus maxime celat, existant et[*](et om.Ra. at DF1E1) circumglobata [*](circumglobata F2v.-bat r) escae saepe extrahantur[*](extra- hantur R(?)H.-huntur rv) , quae causa somnum piscium in mari noctibus infestare existimatur. quibusdam[*](quibus F1a) vero ipsis innascuntur[*](innascuntur F2v. innosc- r) , quo in numero chalcis[*](calchis F2.-cis F1Ra) accipitur.

[*](: Ael. II 45. XVI 19. cfr. Pl. XXXII 8.— (7) Nic. ther. 830 sq. Ael. I 56. II 36. 50. VIII 26.) Nec veuena cessant dira, ut in lepore, qui in Indico mari etiam tactu pestilens vomitum dissolutionemque stomachi protinus creat, in[*](in om.Fa) nostro offa informis, colore tantum lepori similis, in Indis et magnitudine et pilo, duriore tantum. nec[*](nec R(?)G.om. rv) vivus ibi capitur. aeque[*](aeque R(?)v. atq- Ea. adq- DF) pestiferum animal araneus, spinae in dorso aculeo noxius. sed nullum usquam execrabilius quam radius super caudam eminens trygonis[*](trigonis FRava.C) , quam nostri pastinacam appellant, quincunciali magnitudine: arbores[*](arbore a.-ris F2) infixus radici necat, arma ut telum[*](teum F1. eū a) perforat vi[*](ui RG. ut r. et v) ferri et veneni malo.

[*](Ar. VIII 19 extr.) Morbos universa genera piscium, ut cetera animalia etiam fera, non accipimus sentire. verum aegrotare singulos manifestum facit aliquorum macies, cum in eodem genere praepingues alii capiantur.

[*](Ar. V 5, 540b 6. 7.22. 541a 32. 15. 18. VI 13, 567a 32 sq. 14, 568b 30. (G I 6 init. III 5, 756b 1 sq.).) Quonam modo generent, desiderium et admiratio hominum differri non patitur. pisces attritu ventrium[*](uentium F1a) coeunt tanta celeritate, ut visum fallant, delphini et reliqua cete simili modo et paulo diutius. femina piscis coitus tempore marem[*](mare F1R) sequitur, ventrem eius rostro pulsans; sub partu[*](partum G) mares feminas[*](femina F1a.-nam Rva.H(S)) similiter, ova vescentes earum. nec satis est[*](est F2E2v. et r) generationi per se coitus, nisi editis ovis interversando mares vitale adsperserint virus. non omnibus id contingit ovis in tanta multitudine; alioqui replerentur[*](replerentur F2E2v.-lentur r) maria et stagna, cum singuli uteri innumerabilia concipiant.

[*](Ar. VI 14, 568b 3.V 10, 543a 20. (cfr. supra § 76).— V 5, 540b 8 sq. (P IV 13,695b7 sq.). V 3.)[*]((2) V 6, 541b 10 sq. 4–6. V 7 init. (G I 14).)Piscium ova in mari crescunt, quaedam summa celeritate, ut murenarum, quaedam paulo tardius. plani piscium

, quibus cauda non est... aculeatique[*](est aculeatique ll.G(D). obest aculeique v(H). lac. ego indicavi coll. Ar.; exciderunt fere generis carnosi (vel obesi)) , et[*](et del.R2. ut va.H) testudines in coitu[*](coetu F1.-tus R. cetu a) superveniunt, polypi crine uno feminae naribus adnexo, saepiae et lolligines linguis, conponentes inter se bracchia et in contrarium nantes[*](natantes a); ore et pariunt. sed polypi in terram verso capite coeunt, reliqua mollium tergis ut canes, item locustae et squillae[*](squillae v. schillae (scyllę a) ll), cancri ore.[*](Ar. V 3.— (9) Hesych. s. v. γύρινος. schol. Nic. ther. 620. (cfr. Ar. VI 13, 568a 1).) ranae superveniunt , prioribus pedibus alas feminae mare[*](mare Ev.-ri r) adprehendente, posterioribus clunes. pariunt minimas carnes nigras, quas gyrinos[*](gyrinos v. chri- ll) vocant, oculis tantum et cauda insignes[*](insignes E2v.-ne r) , mox pedes figurantur cauda findente[*](findentes in Fa) se in posteriores. mirumque, semestri vita resolvuntur in limum nullo cernente, et rursus vernis aquis renascuntur quae fuere natae[*](natae ll.v. -turae H(ad sq. referens)) , perinde occulta ratione, cum omnibus annis id eveniat.[*](Ar. V 15, 547b 11–15. 546b 23. 24. Pint. SA 30, 980d. (cfr. Pl. XI 118).— (16) Ar. VI 15, 569a 29. 569b 14 sq.— (17) V 15, 547b 18.— (20) cfr. Pl. XXXII 59.— (20. 21) cfr. Athen. VII 298c. (aliter Ar. VI 16).) et mituli, pectines[*](et pectines R(?)v) sponte naturae[*](naturae v. -ra F1Ea. natae F2R2ecorr.) in harenosis proveniunt; quae durioris[*](duriores Fa. dures R1) testae sunt, ut murices, purpurae, salivario[*](saliuario v. -rig ll. an saliuae?) lentore, sicut acescente[*](aces- cente v. acres- ll. cfr. XI 118) umore culices; apua[*](apua ll.zS. -uae G2cum P(H). atque v(L). cfr. XXXI 95) spuma maris incalescente[*](inualescente coni.H) , cum admissus est imber; quae vero siliceo tegmine operiuntur, ut ostrea, putrescente limo aut spuma circa navigia diutius stantia defixosque palos et lignum maxime. nuper conpertum in ostreariis[*](ostreariis (E?) v. ostra- r) umorem iis fetificum lactis modo effluere. angu- [*](se sub R2) illae atterunt se[*](se-nuiuescunt om.R1) scopulis; ea strigmenta vivescunt[*](uiuiscunt R2C), nec alia

est earum[*](eorum SJ errore) procreatio.[*](Ar. VI 11, 566a 26–30.) piscium diversa genera non coeunt praeter squatinam et raiam[*](raiam R(?)B. ranam rv) , ex quibus nascitur priore parte raiae[*](rariae E. ranae va.B) similis, et nomen ex utroque conpositum apud Graecos trahit.[*]((6) V 9, 543a 3. 5. VI 14, 568a 18. 17. V 9 ib. 7. 8. 14. 15. (VI 11, 566a 20–22).— (10) Ar. V 11 init. (VI 11, 566a 23).— (11) V 12 init. 18, 550a 10–14. (Athen. VII 323.) quaedam tempore[*](tepore P. at cfr. X 25) anni gignuntur et in umore ut[*](ut ll.G2(H). et v(L)) in [*](uermes Birt p. 142) terra, vere pectines[*](pectine F1a), limaces[*](limaches F1R. Clym- a), hirudines[*](hiru//dines R2Verc.(S). hirund- rv(Dal.)J); eadem[*](eodem ava.H) tempore evanescunt. piscium lupus et trichias bis anno parit, et saxatiles omnes; mulli[*](mulli FRE1aB. muli v. molli E2. n??? mulli F2. non- nulli D. at cfr. Ar.) ter et[*](et ego. ut ll.v) chalcis, cyprini sexiens, scorp aenae[*](scorpaenae (B)S. Corpenę F2.-poene R.-pene r. scorpiones v ex Ar. (cfr. XXXII 151)) bis ac sargi, vere et autumno, ex planis squatina bis sola[*](bis sola ll.H. sola bis B. sola v) , autumno, occasu[*](occasu ll.v(H). et occ- B) vergiliarum, plurimi piscium tribus mensibus Aprili, Maio, Iunio, salpae[*](salpe Fa. a sa- R) autumno, sargi, torpedo , squali circa aequinoctium[*](aequinoctium autumni Birt p. 143), molles vere, saepia omnibus mensibus. ova eius[*](ob eius F1a) glutino atramenti ad speciem uvae cohaerentia masculus[*](masculos F1R1a) prosequitur adflatu; alias sterilescunt. [*](Ar. V 12, 544a 6–10. 18, 550a 1–5.8. (IV 1,525a 5))polypi hieme coeunt, pariunt vere ova tortili vibrata pampino, tanta fecunditate, ut multitudinem[*](mul- Titudinē F2C. -ne rv) ovorum occisi non recipiant cavo capitis quo praegnantes tulere[*](tellure F2); excludunt[*](excludunt F2. ea clud- F1R1a. ea exclud- R2E(?)v) L die, e quibus multa propter numerum intercidunt.[*](Ar. V 18, 550b 1.4–8. 550a 26. (V 12 init.). 550b 12. V 12, 544a 15–24.) locustae et reliqua tenuioris crustae ponunt ova supter ipsa[*](supter ipsa ego ex Ar. om. a. super oua rv) atque ita incubant. polypus femina modo in ovis[*](in quis a) sedet, modo cavernam

cancellato bracchiorum inplexu[*](implexa a) claudit[*](claudis R) . saepia in terreno parit inter harundines aut sicubi enata alga[*](alca F1a), excludit quinto decimo[*](ac (a F) de- cimo RSJ) die. lolligines in alto conserta ova edunt ut saepiae. purpurae, murices eiusdemque generis vere pariunt. echini ova pleniluniis habent hieme[*](quidam hieme Birt p. 146) ; et cocleae hiberno tempore nascuntur.

[*](Ar. VI 10, 565b 24. VI 11 extr.— III 1, 511a 9–11. (G III 1, 749a 19).— (11) VI 14, 568b 15–17. 19. (IX 37, 621a 21 sq.).) Torpedo octogenos[*](octogenis F1a) fetus habens[*](habens v.-ent (-et F2R2) ll) invenitur eaque[*](ea quę F2) intra se parit, ova praemollia in alium locum uteri transferens atque ibi excludens. simili modo omnia quae cartilagin ea[*](cartilaginea v. -na ll. cfr.§ 78) appellavimus. ita fit ut sola piscium et animal [*](78) pariant[*](pariunt a) et ova concipiant. silurus mas solus[*](masculus F2a) omnium edita custodit ova, saepe et quinquagenis diebus, ne absumantur ab aliis. ceterae feminae in triduo excludunt, si mas attigit[*](Sima (Syma a) satigit F1a).

[*]((14) Ar. VI 13, 567b 22–26. (17, 571a 2. G III 4 extr.). Ael. IX 60.— (16) cfr. Ar. V 33, 558a 8–11.— (19)Ar. VI 13, 567a 27. IV 11, 538a 20. (G III 5, 755b 21. II 5, 741a 35). - (20) G III 6, 757a 6.) Acus[*](a coitu (coi//tu F) Fa) sive[*](siue REv. e Fa) belone[*](be- lone v ex Ar. bell- ll) unus piscium dehiscente propter multitudinem utero parit. a partu coalescit[*](coalescit G. call- v. quale scit R. -le sit r) vulnus, quod et in caecis serpentibus tradunt. mus marinus in terra[*](terra G.-rras ll.v) scrobe effosso parit ova et rursus obruit terra, tricensimo die refossa aperit fetumque in aquam ducit.