Naturalis Historia
Pliny, the Elder
Pliny, the Elder, creator; Mayhoff, Karl Friedrich Theodor, 1841-1914, editor
[*](Suet. Aug. 96. Appian. b. c. V 100.—) Sunt[*](sunt — auguria R2G. om. rv. (in hac — auguria post praescita pon.szv)) et in hac parte naturae auguria, sunt et piscibus praescita. Siculo bello ambulante in litore Augusto piscis e mari ad pedes eius exilivit[*](exsiliuit dS. -il.luut R. exiluit r. -liit v), quo argumento vates respondere, Neptunum patrem adoptante tum sibi Sexto Pompeio — tanta erat navalis rei gloria —, sub pedibus Caesaris futuros qui maria tempore illo tenerent.
[*](Ar. V 5, 540b 16. — IV 11, 538a 20. VI 13, 567a 27. Ov. hal. 108. — (19) Ar. VIII 13, 598a 29. IX 2 init.— (20) Ar. VIII 19, 602b 5.)[*]((1) ib. 15, 600a 7. — (3) ib. 19, 601b 9. 10.14. —) Piscium feminae maiores quam mares. in quodam genere omnino non sunt mares, sicut erythinis[*](erythinis v ex Ar. erosth- R. aresth- E2. arasth- DF. arash- E1. aras- a) et channis[*](et channis S. et canis (cha- G) E2G. om. r. et chromibus v); omnes enim ovis gravidae capiuntur. vagantur gregatim fere cuiusque generis squamosi. capiuntur ante solis ortum: tum maxime piscium fallitur visus. noctibus quies[*](quies set D. -es et R(?)H. qui esset r. quidem v. cfr. Ar.) , set inlustribus
aeque quam die cernunt. aiunt et si teratur[*](teratur R(?)H cum P ex Ar. ite- r. iteretur v) gurges interesse capturae; itaque plures secundo tractu capi quam primo. gustu olei maxime, dein modicis imbribus gaudent alunturque. quipped et harundines, quamvis in palude prognatae[*](pro- gnatane F1. -ta F2Ra), non tamen[*](tameri F1. -eris R1) sine imbre adolescunt, et alias ubicumque pisces in eadem aqua adsidui[*](adsui F1. assui a) , si non adfluat[*](appluat B), exanimantur.[*](ib. 29. 30. Ael. IX 7. — (10) Ar. ib. 602a 9. — (11) ib. 15, 599b 2. 26. cfr. IX 37, 620b 21. 30. Ael. XIV 3 extr. —) Praegelidam hiemem omnes sentiunt, sed maxime qui lapidem in capite habere existimantur, ut lupi, chromis[*](chromis S. -mes G. choromis R. -ra- mis DF. -rami Ea. coracini v. cfr. Ar.), sciaena[*](schiaena F. -iena Ra. sciena v. -nae G. -iaenae H) , phagri[*](phagri S ex Ar. coll. XXXII 113. pa- ll.v) . cum[*](cumas per Fa) asperae hiemes fuere, multi caeci capiuntur. itaque his mensibus iacent speluncis conditi, sicut in genere terrestrium retulimus, maxime hippurus et[*](8,126 sq.) coracini, hieme non capti[*](captis F1Ra. capi va.G) praeterquam statis[*](statis F2G. esta- ad. aesta- Ev. -atutis DF1. statu-R) diebus paucis et isdem semper, item[*](item ll.v(S). om. Dal.) murena et orphus, conger, percae et saxatiles omnes. terra quidem, hoc est vado maris excavate, condi per hiemes torpedinem, psettam[*](psettam H ex Athen. VII 330b. psitt- B. pystom a. -ton r. pistam v), soleam tradunt.
[*](Ar. VIII 15, 599b 31. (cfr. Ael. IX 38. Athen. VII 315e). — (19) Ar. ib. 20 init. 15, 600a 4. cfr. Pl. II 107.) Quidam[*](quidam Ev. qued- a. quaed- r) rursus aestus inpatientia mediis fervoribus sexagenis diebus latent, ut glaucus, aselli, auratae. fluviatilium silurus caniculae exortu sideratur, et alias semper[*](semper (-per per Fa) ll. H..om v) fulgure[*](fulgure (DE?)B ex Ar. -gore dTzv. -gere FRa) sopitur; hoc et in maria accidere cyprino putant. et alioqui totum mare sentit exortum eius sideris, quod maxime
in Bosporo apparet[*](appare F) . alga[*](salga ll. algae va.H) enim et pisces superferuntur, [*](que om.Rva.H(S))omniaque ab imo versa.[*](Ar. VIII 2, 591b 3. — (5) Ar. V 5,541a 19. Ael. I 12. —) Mugilum natura ridetur in metu capite abscondito totos se occultari credentium. isdem tam incauta[*](tam incauta R2dS. tam intauta FR1. tamen tanta av) salacitas[*](falacitas C. facili- ll.v) , ut in[*](ut in E2v. ut r) Phoenice[*](phenice a. phoenicoe E) et in[*](et in E2av. et i r) Narbonensi provincia coitus[*](coetus F. cet- a.) tempore e[*](e om.F1a) vivariis marem linea longinqua per os ad branc hias[*](branchias v. drancias E1a. brantias F2E2. brachia R2. rantias r) religata[*](feligata Fa) emissum in mare eademque linea retractum feminae sequantur ad litus rursusque[*](rursūq; ad) feminam mares[*](mare F1a) partus tempore.
[*](: Nigid. ap. Macrob. III 16, 7. — Apion ap. Athen. VII 294f, — Macrob. ib. 5. —) Apud antiquos piscium nobilissimus habitus acipenser , unus omnium squamis ad os versis contra quam in nando[*](minando F1a) meant, nullo nunc in honore est, quod equidem[*](equidem ego e Macrob. quid- ll.v. cfr. A Lu- dewig p. 22) miror[*](minor Fa) , cum sit rarus[*](perrarus Macrob.) inventu. quidam eum elopem vocant.
[*](Nep. exempl. fr. 10 Pet.— § 62: cfr. Enn. fr. 166 Vahl. ap. Apul. apol. 39. — Ar. II 17, 508b 11 VIII 2, 591b 22. 591a 14: P III 4, 675a4. Ael. 11 54. Ov. hal. 18. Isid. XII 6, 30.) Postea praecipuam auctoritatem fuisse lupo et asellis Nepos Cornelius et Laberius poeta[*](poetae a) mimorum tradidere. luporum laudatissimi qui appellantur lanati a candore mollitiaque carnis. asellorum duo genera, callariae[*](callariae B ex Athen. VII 315f sq. et Hesych. calliri R. coll- r. collyri v(J). cfr. XXXII 146) minores et bacchi[*](bacchi B ex Athen. ib. et 306e. brachi ll.v), qui non nisi in alto capiuntur, ideo praelati prioribus. at in lupis in amne capti praeferuntur.
[*]((2) Macrob. III 16, 10. —) Nunc principatus scaro datur, qui solus piscium dicitur ruminare herbisque vesci atque[*](atque om.Rd(?)va. D) non aliis piscibus,
Carpathio maxime mari frequens. promunturium Troadis [*](t??? (pro Ti.) F.om.a.)Lectum numquam sponte transit[*](transiit R) . inde advectos Tiberio Claudio principe Optatus e libertis eius[*](e libertis eius G(D). -tius R. elipertius (-tus a) rv(H)) praefectus classis inter Ostiensem et Campaniae oram sparsos disseminavit, quinquennio fere cura[*](fere cura dD. fera cure (-rae F) Fa. fere(?) curae (-re R) r. -ra est v) adhibita, ut capti redderentur mari. [*](cfr. Col. VIII 16, 9. —) postea frequentes inveniuntur Italiae litore[*](in litore C), non antea ibi capti, admovetque[*](admouitque va.D) sibi gula sapores piscibus satis et novum incolam mari dedit, ne quis peregrinas aves Romae parere miretur. proxima est mensa iecori[*](iecori H coll. § 143. pec- (pecc- R. poc- a) ll.z. generis v) dumtaxat mustelarum, quas, mirum dictu, inter Alpis quoque lacus Raetiae Brigantinus aemulas marinis[*](murenis R2E2z) generat.[*]((13) Macrob. III 16, 9. — (17) Ar. VIII 2, 591a 12. —) Ex reliqua nobilitate et gratia maxima est et copia mullis[*](mollis F2a), sicut magnitude modica, binasque libras ponderis raro admodum exuperant nec in vivariis piscinisque crescunt . septentrionalis[*](septetrionales FR) tantum hos et proxima occidentis parte gignit[*](non gignit E2G) oceanus. cetero[*](cetera azva. G) genera eorum plura; nam et[*](et (post carne) om.R(?)Bas.) alga vescuntur et ostreis et limo et aliorum piscium carne, et [*](an inferiore?)barba gemina insigniuntur inferiori labro. lutarium[*](lutarium F1dv. lutarar- r) ex iis vilissimi generis appellant;[*](Ael. II 41. — Ar. ib. 591b 19. — (21) Athen. VII 325e. cfr. Sen. NQ III 18, 4. — Fenest. fr. 16 Pet. — (23) Ael. X 2.) hunc semper comitatur sargus nomine alius piscis et caenum fodiente eo excitatum devorat pabulum. nec litorariis[*](litoraris a. -alis (-alis his F2E2) r. -alibus v) gratia. laudatissimi conchylium sapiunt. nomen iis Fenestella a colore mulleorum[*](mulleorum R(?)B. molleo- DF. mollio- Eazv) calciamentorum datum putat[*](putant Fa) . pariunt ter annis[*](anno. his va.S) ; certe totiens
fetura apparet.[*](Sen. ib. 17, 2. 18, 1. —) mullum expirantem versicolori quadam et numerosa varietate spectari proceres gulae narrant, rubentium squamarum multiplici mutatione pallescentem, utique[*](utique v. utri- ll) si vitro[*](uitro v. ultro REa. -ros DF) spectetur inclusus. M[*](M. om.Fa ). Apicius, ad omne luxus[*](omnem luxum va.G(J)) ingenium [*](ingenium ll.v(G). -nio B. in ganea J)natus[*](natus (coni. H) J. maius ll.zv(D). mirus B) , in sociorum garo[*](garoriam F1. -ouā a. -onnam F2) — nam ea quoque res cognomen invenit— necari[*](an necare?) eos praecellens[*](prae- cellent F1a) putavit atque e [*](dist. ego)iecore eorum allecem[*](allecem F2R2. -egem F1R1. adlegem a. ale- cem (DE?) v. cfr. XXXII 127) excogitare.[*](Macrob. III 16, 9. Ter- tull. de pallio 5. (cfr. luven. 4,15. Suet. Tib. 34). — (12) Cato ap. Gell. XI 2, 5 (Iord. p. 97, 2). —) Provocavit — id enim est facilius dixisse quam quis vicerit — Asinius Celer e consularibus hoc pisce prodig os[*](prodigos ego. -gus ll.v) omnes[*](omnes ll.D. om. v)Gaio[*](Gaio S. C. ll. Caio G. Claudio zv) principe unum mercatus HS[*](HS D. R. ll. Romae zS. om. v)VIII[*](VIIIF. VIII rD. octo milibus v. septem mil- Macrob.) mullum[*](mullum (mulum R) ll. milibus D. nummum v). quae[*](que Fa. mullus aeque va.C) reputatio[*](reputatio F2C. -ione rv) aufert traversum animum ad contemplationem eorum, qui in conquestione luxus coquos[*](coquos RBrot. cocos rv(D)) emi singulos pluris[*](pluris v. -res ll) quam equos quiritabant[*](queritabant (qrit- R1) Raz. querebantur va.C) . at nunc[*](ad hunc ad. adhuc va.C) coci trium horum[*](trium horum (vel equorum) Reinesius. -umphorum ll.v) pretiis parantur et coquorum[*](coquorum RBrot. quo corum F. coco- Ea(D?)v (D)) pisces, nullusque prope iam mortalis[*](mortales F) aestimatur[*](aestimatur (DE?) v. existi- (-antur F) FRa) pluris quam qui peritissime[*](peritissimi a) censum domini mergit.[*](Mucian. fr. 31 Brunn.)[*]((2) Martial. XIII 85. Athen. VII 309a. — Col. VIII 16, 9. Ov. hal. 110. (Pl. XXXII 148). — (3) Ov. hal. 121. Athen. VII 321e. VIII 356a. —)
mullum[*](Nullum Fa) LXXX librarum in mari Rubro captum Licinius Mucianus prodidit, quanti mercatura eum[*](mercatur aeum luxoria F) luxuria suburbanis litoribus inventum?
Est[*](est om.F2Rva.G) et haec natura, ut alii alibi pisces principatum optineant, coracinus in Aegypto, zaeus[*](zaeus Birt p. 177. zeus ll. v. cfr. XXXII 148), idem faber appellatus, Gadibus, circa Ebusum salpa, obscenus alibi[*](alibi et qui nus om.R. et om.a) et qui nusquam percoqui possit nisi ferula verberatus; in Aquitania salmo fluviatilis marinis omnibus praefertur.
[*]((7) Ar. II 13, 505a7. 504b29. — (8) Ar. III 11 extr. —) Piscium alii branchias[*](bran- cias ll (passim)) multiplices habent, alii simplices , alii duplices. his aquam emittunt acceptam ore[*](in ore az). senectutis indicium squamarum duritia, quae non sunt omnibus similes. duo lacus Italiae in radicibus Alpium Larius et Verbannus[*](Verbanus va.S. cfr. ll 224) appellantur, in quibus pisces omnibus annis vergiliarum ortu existunt squamis conspicui crebris atque praeacutis, clavorum caligarium effigie[*](efficie Ra. -ciae F), nec amplius quam circa eum mensem[*](eā mense (-sem R) FRa) visuntur.