Naturalis Historia

[*](cfr. Ael. 1134. — (14) Varro II 5, 10. (Ael. III 33). Ar. III 21, 522b 23. VIII 7 extr. — (17) Varro ib. 12. Ar. VI 21, 575a 22. — (18) Col. VI 24, 1. 3, Varro ib. 13.) Bubus Indicis camelorum altitudo traditur, cornua in latitudinem quaternorum pedum. in nostro orbe Epiroticis laus maxima a Pyrrhi, ut ferunt, iam inde regis cura. id consecutus est non ante quadrimatum ad partus vocando; praegrandes itaque fuere[*](fuere E2v. fere r) et hodieque reliquiae[*](reliqua FTa. -qu//// R1. -quae Dal.) stirpium durant[*](duras F1Ra) . at nunc anniculae fecunditatem[*](ad fecunditatem va.H) poscuntur, [*](an tan- tum?)[*](dist. H) tolerantius tamen bimae, tauri generationem quadrimi. in- [*](ad zva.S) plent[*](inplent id E2. -nt et va.H. -nt ita Welzh. p. 22) singuli denas[*](singulis denae va. G2(L)) eodem anno. tradunt[*](traduntur Eva. G2 (L)), si[*](si a G2 (D). si autem (aū) ll.z. si autem (autem si H) post V (L)) a coitu[*](coitu DFaG2 (D). -tum R(?)Ev(L).om.z) in dexteram

partem abeant[*](habeant Faz) tauri, generatos mares esse; si[*](si om.FR1a) in laevam , feminas.[*](Ar. ib. 13. 26. — (6) Varro ib. — (7) Ar. ib. 575b 16. — (9) Ar. ib. 575a 16. 18.) conceptio uno initu peragitur, quae si forte pererravit[*](perrauerit a. errauit G2), XX post diem marem femina repetit. pariunt mense X; quicquid ante genitum, inutile est. sunt auctores ipso conplente decumum[*](decimo a) mensem[*](mense F2C.—sis a. -se rv) die[*](die aG. diem r. duos v) parere. gignunt[*](gi nune F1. nune ava.G) raro geminos. coitus a delphini exortu a. d. pr. non. Ianuarias diebus XXX[*](XXXX P e Varr.), aliquis et autumno, gentibus quidem quae lacte vivunt ita dispensatus[*](dispensatus ll. G1(H). -tur TG2. -antibus v), ut omni tempore anni supersit id alimentum. tauri non saepius quam bis[*](uir (pro bif) Fa) die ineunt. [*]((10) Herod. IV 183. Alex. Mynd. ap. Athen. V 221e. Ael. XVI 33. Mela I 45. — (11) Ar. ib. 575a 31. 575b4. — (12) Ar. VIII 71 nit.)boves[*](bobus R) animalium soli[*](solis F1a) et retro ambulantes pascuntur, apud Garamantas[*](garamentas R1. car- F1) quidem haut aliter. vita feminis XV annis longissima , maribus XX. robur in quinquennatu[*](quinquę (-q. a) natu Fa. quimatu va. Brot.). lavatione calidae aquae traduntur pinguescere et si quis incisa cute spiritum[*](spiritu F1a) harundine in viscera adigat.[*](Col. VI 1, 2. 24,5. — (17) Ar. VIII 28, 606a 15. — (21) Col. VI 20.) non degeneres existimandi etiam minus laudato aspectu: plurimum lactis Alpinis, quibus minimum corporis, plurimum laboris capite, non cervice, iunctis. Syriacis non sunt palearia, sed gibber[*](gibber Eav. giber F2. gigber r) in dorso[*](dorso Eav. -sū r). Carici quoque in parte Asiae, foedi visu tubere[*](tubure a. tuuere F. tuere R1) super armos a[*](af mofF1. af nof a. asinos d) cervicibus eminente, luxatis[*](laxatis adTzva.G) cornibus, excellentes in opere narrantur, cetero[*](ceterū a. -ri va.G2) nigri[*](nigris F1a) coloris candidive[*](ca- diue a. -uae F1) ad laborem damnantur. tauris minora quam bubus cornua tenuioraque.[*](Col. VI 2, 1. 9. praef. 7. Varro II 5, 4. Val. M. VIII) domitura boum in trimatu, postea sera, ante praematura. optime cum domito iuvencus inbuitur[*](an iungitur?). socium enim laboris agrique culturae habemus hoc animal, tantae[*](tantae F2v. -ta r) apud priores curae, ut sit inter exempla damnatus a[*](a F2v. om. r (an recte?). apud z) populo Romano[*](P.R. ll.D) die dicta, qui concubino[*](conubio a) procaci rure omassum[*](omasum F2va.S) edisse se negante[*](negante C. -tē LL. -ti v) occiderat bovem, actusque in exilium tamquam colono suo interempto.

[*]((6. 7) Varro II 5, 7. Col. VI 1, 3.) Tauris in aspectu generositas torva fronte, auribus saetosis , cornibus in[*](in F2E2v. om. r) procinctu[*](praecincto F) dimicationem[*](dimicatione F1a) poscentibus. sed tota comminatio prioribus in pedibus. stat ira[*](statura F2. -tutis a a.dist. H) gliscente alternos replicans[*](replicans orbes F2S) spargensque[*](spargesque F1. -genque R) in alvum[*](altum va.H) harenam et solus[*](solum dT. solius G) animalium eo stimulo ardescens.[*]((13) cfr. Suet. Claud. 21 med.) vidimus ex[*](ex ll.zv(H). de B) imperio dimicantes et iocose[*](iocose ego. ideo se E2v. ideo rB) demonstratos[*](demonstratos E2v. mon- rH) rotari[*](recipi a), cornibus cadentes excipi iterumque regi[*](regi ego. rege (-gere E2D) ll. v. regeri M Haupt Herm. III p. 149. resurgere v. erigi coni. J), modo iacentes ex humo tolli bigarumque etiam curru citato velut aurigas insistere. Thessalorum gentis inventum est equo iuxta quadripedante[*](quadripedante Fv. -tē r) cornu[*](cornui (-nu R1) torta FiR1a) intorta cervice tauros necare; primus id spectaculum dedit Romae Caesar dictator.[*]((2) Macrob. III 5, 8. — Val. M. I 6, 5. Liv. III 10, 6. XXIV 10, 10. XXVII 11, 4. XXXV 21, 4.) hinc[*](hinc d(?)v. huic R. hic E2. hunc r) victimae opimae[*](opimae d2C. optimae aTv. -ma z. optumae r. de mendo cfr. XVIII 263. 78. XXXV 47. XXV 49) et lautissima[*](lautissima F2E2v(D). laudat- rS) deorum placatio. huic[*](huic R2v. hanc R1. hunc r) tantum animali omnium, quibus procerior, cauda non statim nato consummatae ut ceteris mensurae: crescit[*](crescitū a. -cit enim coni. H) uni, donec ad vestigia ima perveniat. quam ob rem victimarum probalio in vitulo, ut articulum suffraginis contingat [*](continguatF1R); breviore non[*](non tantum Fa) litant. hoc quoque notatum, vitulos

ad aras umeris hominis adlatos non fere litare[*](latere F1R1a. litari coni. H), sicut nec claudicante[*](claudicante nec om.FR1a. -tem nec va.G2) nec aliena hostia deos placari nec trahente se ab aris. est frequens in prodigiis priscorum bovem locutum , quo nuntiato senatum sub diu[*](diu ll.D. diuo v(S). dio G2) haberi[*](habere RI) solitum.

[*](Mela I 58. Sol. 32, 17 —21. Amm. Mare. XXII 14, 7. 8. Herod. II 28 extr. Ael. XI 10. Strabo XVII 807.)[*]((11) Lucian. sacr. 15. — Aug. CD XVII 5.) Bos in Aegypto etiam numinis[*](nominis F1a) vice colitur; Apin[*](apin ll. G2(D). -im v(L)) vocant. insigne ei in dextro latere candicans macula cornibus lunae crescere incipientis[*](incipien- tis similis Cornelissen), nodus sub lingua, quem cantharum[*](cantarum FRava.C) appellant. non est fas eum certos vitae excedere annos, mersumque in sacerdotum fonte[*](fontē R) necant[*](enecant va.S) quaesituri luctu alium, quem substituant, et donec invenerint maerent derasis etiam capitibus; nec tamen umquanm diu quaeritur.[*](Ael. XI 10.) inventus deducitur Memphin a sacerdotibus C[*](C F2in ras. D coll. Sol. cū (om.R?) r. sunt v. om. H) . delubra ei gemina, quae vocant thalamos, auguria populorum: alterum intrasse laetum est, in altero dira portendit. responsa privatis[*](priuatis F2E2v (D). prius r. priuis (Salm.) H) dat e manu consulentium cibum capiendo. Germanici Caesaris manum[*](manum v (corrupt. in -nuuf). -nus ll.zS. (dexteram Sol.)) aversatus est haut multo postea[*](post va.H) extincti. cetero[*](incoetur DF1. inchoe- E1a. in coitus E2D,) secretus, cum se[*](se (om.z) prorumpit zva. Bas.) proripuit in coetus, inc edit[*](incedit (DE?)v. incidit ll) submotu[*](sub- motu adG2 (D). -to rG1 (S). -to strepitu v) lictorum[*](lictorum del. (Salm.) SJ), gregesque[*](gergesque F. grexque E2va. S) puerorum comitantur[*](comitantur J. -atur ll.v) carmen honori eius canentium; intellegere videtur et adorari velle. hi greges repente lymphati[*](lymfati F. inf- a) futura praecinunt[*](praecinunt R (?)v. proci- r). [*](cfr. Sen. NQ IV 2, 7.)femina bos ei semel anno ostenditur, suis et ipsa insignibus,

quamquam aliis, semperque eodem die et inveniri eam[*](eam extingui R. -uique va.G) et extingui tradunt. Memphi est locus in Nilo, quem a figura vocant Phialam, omnibus annis ibi auream pateram argenteamque mergentes[*](mergunt iis H Brot.) diebus quos habent[*](habet G) natales Apis. septem hi sunt, mirumque neminem per eos a crocodilis attingi, octavo post horam diei sextam redire beluae feritatem.

[*](Col. VII 2, 1. — (9) Ar. V 14,545b 31. 546a5. (Col. VII 3, 6). Geop. XVIII 3, 2. — (11) Varro II 2, 13. Ar. VI 19 init. — (14) Varro II 1, 19. — (15) Cels. ap. Col. VII 3, 11.) Magna et pecori gratia vel in placamentis deorum vel in usu vellerum. ut boves[*](boues uictum E2R(?)G. -ue sunt tum DF1. -ues sumptum F2E1azv) victum hominum >excolunt, ita corporum tutela pecori debetur. generatio bimis utrimque ad novenos annos, quibusdam et ad X; primiparis [*](primiparis B. -res ll.v) minores fetus. coitus omnibus ab[*](ab d2G2(S). ad ll.v(L)) arcturi[*](arctu F1. -ti a) occasu[*](occasu DF1G2(S). -sū rv(L)), id est a. d.[*](a. d.S. ad d. a av. ab r) III idus Maias, ad aquilae occasum, id[*](id est v. id //// D1. in D2FdEaH. om.R(?)G2 (S))est X[*](XIII va.G2) kal. Augustas. gerunt partum diebus CL; postea concepti invalidi. cordos[*](cordos F2v. -dis r) vocabant antiqui post id[*](idem R) tempus natos. multi hibernos agnos[*](agnos E2v. agros r) praeferunt vernis[*](uernis F2E2v. ueris E1a. -res r), quoniam magis intersit ante solstitium quam ante brumam firmos esse, solumque[*](an solum namque?) hoc animal utiliter bruma nasci.[*](Ar. V 14, 546 a 4. — (19) Col. VII 3, 3. 4. 6. Geop. XVIII 5. — (20) Col. VI 28. VII 3, 12. (Ar. G IV 1, 765a 4). Geop. XVII 6, 2. cfr. Pl. XXX 149.— (21) Ar. IX 3, 610b 33.) arieti naturale agnas fastidire, senectam ovium consectari[*](consectari d(?)v. -re ll), et ipse melior[*](melior om.F1R1a. (post senecta pos. va.D)) senecta[*](senecta utilus F1R1.—lius R2a. -ta illis va. H), mutilus quoque utilior. ferocia eius cohibetur cornu iuxta aurem terebrato. dextro teste[*](teste om.F1R1a) praeligato feminas generat, laevo mares. tonitrua solitariis ovibus abortus inferunt; remedium[*](remedium est R2v. at cfr. § 205. Müller still. p. 81) congregare eas, ut coetu[*](coitu F2) iuventur.

aquilonis flatu mares concipi dicunt,[*](Ar. VI 19, 574a 1; G IV 2, 766b 34. Geop. XVII 3, 6. Ael. VII 27. Antig Car. 103 (111). Col. VII 3, 12. cfr. Pl. XVII 330. — (3) Ar. VI 19, 574a 5. Col. VII 3, 1. Varro II 2, 4. Geop. XVIII 6. — (4) Varro ib. 14. Geop. XVIII 3, 5. (Ar. III 12, 519a 11). — (6) cfr. Col. VII 2, 6. 3. 4, 1. 4. (Varro ib. 18 extr.).) austri feminas, atque in eo genere[*](an opere (pro genere)?) arietum maxime spectantur ora[*](ora/// F. orat a), quia cuius coloris sub lingua[*](lingua v. -uas ll) habuere venas[*](///aenas F1. uaena F2), eius et lanicium in fetu est variumque, si plures fuere. et mutatio aquarum potusque variat.

Ovium summa genera duo, tectum et colonicum, illud mollius, hoc in pascuo delicatius[*](deligratius DF1R), quippe non[*](non ego. con ll. cum d(?)v) tectum rubis vexatur[*](uexatur ego. uesca- ll.v. uexetur Brieger ann. ll philol. 1859 p. 76).[*](Col. VII 2, 3. 4. 4, 1. Martial. XIV 155. Strabo XII 578.) operimenta[*](op////menta F1. opes me- ad. ///// me- R1) ei[*](eis F2va.H) ex Arabicis praecipua[*](praecipuae F1R. -pue a).