Naturalis Historia
Pliny, the Elder
Pliny, the Elder, creator; Mayhoff, Karl Friedrich Theodor, 1841-1914, editor
[*](Cic. ND II 126. Plut. SA 20,974c; de Iside 75. Ael. II 35.— (11) Ar. IX 6, 612a 1. Th. H IX 16, 1. Cic. ND II 126. Plut. SA 20 extr. Antig. Car. 30 (36). Sol. 19, 15. cfr. Pl. XXV 92. - (14) Ar. IX 5, 611b 20. Ael. VH XIII 35.) Simile quiddam et volucris in eadem Aegypto monstravit, quae vocatur ibis, rostri aduncitate per eam partem se perluens[*](se perluens ov. semper lu- ll) , qua reddi[*](reddit F2) ciborum onera maxime sa- [*](dist. U 180) lubre est. nec haec sola: multis[*](a multis H. a mutis G. mutis J) animalibus reperta sunt usui futura et[*](e/// F1. ex Ra. sed et F2. om.o) homini[*](homine R2. -num o). dictamnum herbam extrahendis sagittis cervi[*](cerui E2ov. om. r. cfr. XXV 92 et Sol.) monstravere[*](monstrauere cerui F2) percussi eo telo pastuque[*](pastu Bodaeus) herbae eius[*](eius herbae ova.S) eiecto[*](eiecto ov(D). electo (-te a) ll.J. (ἐκβλητικόϝAr.)) ; iidem percussi a phalangio[*](phalūgio F1R) , quod est aranei[*](aranee a) genus, aut aliquo simili cancros edendo sibi medentur. est et ad serpentium ictus praecipua[*](an praecipua herba?) qua se lacerti, quotiens cum his conseruere pugnam, vulnerati refovent.[*](cfr. Pl. XXV 89. Ael. III 25. — Ar. IX 6, 612a 24. 28. 32. (612b 2). Plut. SA 20; qu. nat. 26. Ael. III 5. VI 12. IV 14. V 46. Antig. Car. 34 (40). 35 (41). cfr. Pl. XX 169. 132.) chelidoniam [*](celidonia a. chelidonia FR) visui[*](usui o) saluberrimam hirundines monstravere vexatis pullorum oculis illa medentes[*](medentis F1a) . testudo cunilae[*](cunilae v. cuniculae (can- a) ll. cfr. XX 169) , quam[*](quam bubulam uocant om.a) bubulam
vocant, pastu[*](paftu uires F2E2v. partu uifes (-esse E1) r. pari uice R2) vires contra serpentes refovet, mustella ruta[*](ruta (rū tam a) ll.v(S). -tae L. serpyllo z. -pillum o.at cfr. XX 132) in murium venatu[*](uenatu F2ov. -tū r) cum iis[*](his Fa.an illis.?) dimicatione conserta. ciconia origano, hedera apri in[*](in F2E2o(R?)v. om. r) morbis sibi medentur et cancros [*](carcros o. cancro R1E1a. -ris z) vescendo[*](uescen- tes o) maxime mari eiectos[*](eiectis z).[*](Ar. VIII 17, 600b 24. Ael. IX 16. Plut. SA 20. cfr. Pl. XX 254.— (11) Ar. IX 6, 612a 30. Ael. VI 4.) anguis, hiberno situ membrana corporis obducta, feniculi suco inpedimentum 5 illud exuit nitidusque vernat. exuit autem a capite primum [*](ac (pro et) va.S) nec celerius quam uno die et nocte, replicans, ut extra fiat membranae quod fuerit[*](fuerat va.S) intus. idem hiberna latebra visu obscurato maratho[*](maratho F. -tro E2o. -thro R(?)v. mirato E1a.cfr. vol. IV p. 496 ad XXX 27) herbae se[*](sese va. S) adfricans[*](dafricans F1. adafri R1. affri- R2ova.Brot.) oculos inunguit ac refovet; si vero squamae obtorpuere, spinis iuniperi[*](iuri pin (pini a) se F1a.om.E1) se scabit[*](scauit F1. scapit E1a) . draco vernam[*](uerna/// E1) nausiam[*](ausiam F1R1) silvestris lactucae suco restinguit .[*](Ar. ib. 612a 7. Mir. ausc. 6. Cic. ND II 126. Diosc. IV 77. Ael. IV 49. Sol. 17, 10. cfr. Pl. XXVII 7.) pantheras per[*](per fricatas carnes F2E2 -tas core (cone DF1) ll. -ta came G. per carnes fricatas ozv. cfr. Welzh. p. 24) fricatas carnes aconito[*](aconita a.add. uenenum id est (idē F2da) ll.B. ueneno o.- -no (uenantur v) iidem zv. del. U 181) barbari venantur. occupat ilico fauces earum angor, quare pardalianches id venenum appellavere quidam; at fera[*](ad fera (-rā F2) F) contra hoc[*](haec (hec o) va. H) excrementis [*](excreamentis o) hominis sibi[*](sibi F2E2ov. siui F1. silu R1. -lua R2. -lui r) medetur, et alias tam avida eorum, ut a[*](et a) pastoribus ex industria in[*](in F2E2ov. ex a d. et r) aliquo[*](a quo E1) vase suspensa[*](suspensis coni. J) altius, quam ut queat[*](quead F1. -ant o) saltu attingere[*](contingere ova. G) , iaculando[*](iaculando se appeten- doque R (?)G. -ndos (iacu a) ea pet- DF1E1a. -ndo ea pet- F2E2ov (D). an iaculando se appetens (vel -tat ideoque)?) se appetendoque deficiat[*](deficiat G. -figi F2E2ov. -ficiunt r. defatigata B) et postremo expiret[*](ex- spirare ova. B) , alioqui vivacitatis adeo[*](adeo lentę (-te E2o) F2E2ov. adolent F1. -tes E1a. -ter r) lentae, ut eiectis interaneis diu pugnet.[*](Sol. 25, 10. — (4) Plut. SA 20; qu. nat. 26. Sol. 26, 8. cfr. Pl. XXIX 133. — (5) Sol. 19, 16. — cfr; Ael. I 35. Pl. XXII 41. — (9) Sol. 40, 24.) elephans, chamaeleone concolori[*](an cum concolori?) frondi[*](frondi C. -de ll.ozv) devorato, occurrit oleastro huic veneno suo. ursi cum mandragorae mala[*](mala F2aov. -lu DF1. -lū RdTSJ) gustavere, formicas lambunt. cervus herba cinare[*](cinar F2) venenatis pabulis[*](ftabulis E1a) resistit[*](re- stit/// E1). palumbes, graculi[*](graguli F2. grarg- F1. greg- R. gracc- a. gracule ova. G), merulae, perdices[*](perdices traici post purgant voluit Dal. coll. XXII 41) lauri folio annuum fastidiul purgant , columbae, turtures[*](turtures v. totes R. totis r. om.o) et gallinacei herba quae vocatur helxine[*](helxine v. -Isine ll. om.o) , anates, anseresceteraeque aquaticae herba siderite[*](sideritę F. -itate a), grues[*](graues F1R) et similes iunco[*](iunco palustri F2E2ov. lustro r) palustri. corvus[*](corus F1R. -ruo a) occiso chamaeleone[*](chamaeleone H. -onte C. cameleone ll.o. -onte v), qui etiam victori suo[*](suo o (Sol.). no a.om. rv) nocet[*](no. et R1) , lauro[*](lauru F) infestum[*](infeftum ov. -ectum ll. Dal.) virus extinguit.Milia[*](an multa, ut § 106. X 79?) praeterea, utpote cum plurimis[*](plurib; a) animalibus eadem natura rerum caeli quoque observationem et ventorum , imbrium, tempestatum praesagia alia[*](aliis va.S) alio[*](alio F2S. alii F1. alis DR. aliis Ead. alia (del. modo) v) modo dederit, quod persequi inmensum est, aeque scilicet quam[*](cum (pro quam) a) reliquam[*](reliqua Fa) cum singulis hominum societatem[*](societate F1a). siquidem et pericula praemonent non fibris[*](fibris F2v. feb- r) modo extisque, circa quod magna mortalium portio haeret, sed[*](an sed &?) alia quadam significatione. [*]((1) Ael. VI 24 extr. Plut. SA 13, 969.a —)[*](Ael. XI 19. VI 41; VH I 11.)ruinis inminentibus musculi praemigrant[*](praemigrant F2E2v. praenegant (-ecant R2) r), aranei cum telis primi cadunt. auguria quidem artem[*](artem periculis fecere zva. G) fecere apud Romanos
[*](dist. J)et sacerdotum collegium vel maxime sollemne. est inter[*](inter ea (sc. auguria) ll.zJ. in Thracia v e Plut. et Ael.) ea locis[*](uulpis a) rigentibus et volpes, animal alioqui sollertia[*](solertia dirum DFRdG2(H). -tia ditu E1. -ti auditu E2v(L)D. sollertis aditu a) dirum. amnes gelatos lacusque non nisi ad eius itum reditumque[*](eius itum reditumque ll.zG2(H). pastus iturae redituraeque v(L)) transeunt. observatum eam[*](eam v. ea ll) aure ad glacier adposita[*](posita a) coniectare crassitudinem gelus.[*](Aga- tharch. m. Erythr. 59 (GGm p. 151). Diod. III 30. Ael. XVII 41. Instin. XV 2, 1. — (9) cfr. infra § 222. — (10) Isigon. fr. 17 Mü. Sol. 2, 32. cfr. Pl. III 59. — (12) Theophr. ap. Ael. XV 26. XI 28. —)nec minus clara exitii 5 documenta sunt etiam[*](etiam ll.oJ. -am in S. -am ex v) contemnendis animalibus. M. Varro auctor est a cuniculis[*](& alpis F1a) suffossum in Hispania oppidum, a talpis in Thessalia, ab ranis civitatem in Gallia pulsam, ab locustis in Africa, ex Gyara[*](Gyaro va.S. cfr. § 222) Cycladum insula[*](insular Ea) incolas[*](incolas B. ami- cleos Fa. amycl- rv) a muribus fugatos, in Italia Amynclas[*](Amynclas D. om.F1. amyclas F2v. mynclas DRE. Minclas a. Amunclas S) a serpentibus deletas. citra Cynamolgos[*](gynamulgos F. gin- Rda. cyn- va.C) Aethiopas late deserta regio est, a scorpionibus et solipugis[*](solifugis R2a. solipygis (solpug- B) va.H) gente sublata, et a scolopendris abactos Rhoetienses [*](Rhoetienses H ex Ael. otrerienses F2. -ietes v. otreri////es F1. -iaeres DdR. etruriae (-ie a) res Eaz) auctor est Theophrastus. sed ad reliqua ferarum genera redeamus[*](redeamus ll.G(H). reme- L. transe- ozv).
[*](Ov. M XV 409. Ael. I 25. Ar. VI 32, 579b 16. 15; G III 6, 757 a 2. Diod. XXXII 12, 2. — (17) Ar. VIII 5, 594a 31 sq. Sol. 27, 23. cfr. Pl. XI 177.) Hyaenis utramque[*](utraque F1a) esse naturam[*](natura a) et alternis annis[*](armis F1R1) mares[*](mare F1. -rē aova. G) , alternis feminas[*](feminam ova.G) fieri, parere sine mare[*](mare v. -ri ll.o) vulgus credit, Aristoteles negat. collum[*](collo oz)ut[*](ut iuba in ego. et iubam (et aiubam E1) ll. et iuba ozv) iuba incontinuitatem[*](c???tinuitatem ego. -ate v e Sol. et unitatem DFEa. et unitate RdozJ)
spinae porrigitur flectique nisi circumactu totius corporis non quit[*](non quit F2dS. numquit D. nūquid F1. nequit R(?)Eaov. cfr. n. luc. p. 82).[*](Ar. ib. Ael. VII 22. — (7) Ar. VI 32, 579b 27. — cfr. PI. XI 151. — Mir. ausc. 145. Ael. VI 14 (Ar. fr. 369 Rose). III 7. Sol. 27, 24. 25. —) multa praeterea mira traduntur, sed maxime sermonem humanum inter pastorum stabula adsimulare[*](adsimilare az. -ri dT) nomenque alicuius addiscere[*](addiscere ov. -sci ll.dTS) , quem evocatum foris[*](foras ova.S) laceret, item vomitionem hominis imitari ad sollicitandos canes quos invadat [*](inuadit R). ab uno animali sepulcra[*](sepulcra RaH. -chra Fv(S)) erui inquisitione corporum. feminam raro capi. oculis mille esse varietates colorumque mutationes. praeterea umbrae eius contactu canes obmutescere , et quibusdam magicis artibus omne animal, quod ter lustraverit, in[*](in om.a) vestigio haerere.[*](Ael. VII 22. cfr. supra § 72. Diod. III 35, 10. Sol. 27, 26.— Iuba fr. 49 M^u:;. cfr. supra § 75. —) Huius generis coitu leaena Aethiopica[*](aethiopia o. -ppia F1. in aethiopia (ethyo- a) RTaS. cfr. Sol.) parit corocottam [*](corocotiam Rd. crocottam oS. -cutam va. Brot.), similiter voces imitantem hominum[*](dist. H e Sol.. comma sustul. v(J). an hominum, oculorumque acie sine nictatione perpetua? cfr. XI 151. 157 et Sol.) pecorumque. acies[*](acies///ei F) ei perpetua, in utraque parte oris nullis gingivis, dente continuo: ne[*](ne F2S. nec r. qui ne v) contrario occursu hebetetur, capsarum modo includitur. hominum sermones imitari et mantichoram[*](mantichoram C. -ran S. -thicorā F2. -chor/// F1. -chorina (om. in) R.—ticorum a. -ram v) in Aethiopia auctor est Iuba.
[*](Mir. ausc. 10. Sol. 27, 27. ) Hyaenae plurimae gignuntur in Africa, quae et asinorum silvestrium multitudinem[*](multitudine F1) fundit. mares[*](maneres F1. Magna res a) in eo[*](eodē a) genere singuli feminarum gregibus imperitant; timent libidinis aemulos et ideo gravidas custodiunt morsuque natos mares caslrant. contra gravidae latebras petunt et parere furto cupiunt gaudentque copia libidinis.
[*](Ar. VIII 5, 595a 1. Ael. VI 34. Iuven. XII 34. cfr. PI. XXXII 26. —) Easdem partes sibi ipsi Pontici amputant fibri periculo urgente[*](urguente FS(item § 112)), ob hoc se peti gnari[*](peti gnari F2ov. pe/////nari F1. pectin- r); castoreum id vocant medici. alias animal horrendi morsus[*](morsu va. G) arbores iuxta flumina ut ferro caedit, hominis parte conprehensa non ante quam fracta concrepuerint[*](crepuerint o) ossa morsus resolvit. cauda piscium his, cetera species lutrae. utrumque aquaticum, utrique[*](utique o) mollior pluma pilus.
[*](cfr. Th. fr. 175 Wim. PI. XXXII 50. —) Ranae quoque rubetae, quarum et in terra et in umore vita, plurimis refertae medicaminibus, deponere ea adsidue[*](ad- sidue RdBrot. -duae DFE. assidue aToz. quotidie v (S). cot- J) ac resumere pastu[*](partu o. a pastu va.S) dicuntur, venena tantum[*](uenenatu tum F1) semper sibi[*](sibi semper o. sibi Tva.G) reservantes[*](reseruantes F2ov. reuersa- r).
[*](Th. fr. 175. Ael. III 19. Mir. ausc. 77. Diosc. II 85. — Ar. VIII 17, 600b 20. 29, 607a 26. Ael. III 17 init. Antig. Car. 20 (24). Mir. ausc. 66. 148.) Similis et vitulo marino victus in mari ac terra, [*](fimilif F1a) simile fibris[*](fi- brius a. fibro va. Brot.) et ingenium. evomit fel suum ad multa medicamenta utile, item coagulum ad comitiales morbos, ob ea se peti prudens[*](prudens F2ov. prod- a. -nsa R. -nda F1) . Theophrastus auctor est anguis[*](anguis G e XXX 89. -ues ll. D. -ues eo zv. sicut angues (om. modo et) o) modo et stelliones[*](stelliones ov. stilli- FR. steli- a) senectutem exuere itaque[*](eamque va.S. an atque?) protinus devorare praeripientes[*](praeripientis FRS remedii F2) comitiali morbo remedia. eosdem innocui ferunt[*](innocui ferunt ego ex Ar. ponti (pofiti Ea) ferunt DF1Ea. poftiferi R1 (?). peftiferi R2G1 (S). -eros ferunt v. mortiferi F2G2 (D). nihil horum ap. Theophr.) in Graecia morsus[*](morsus noxios ego. mor- tuos Ead. -tuus DF1R. morsus innotuos (-ocuos S. -oxios G) F2. innocuos va.G), noxios esse in Sicilia.