Naturalis Historia

iam signa letalia in furoris morbo risum [*](risum est o) , sapientiae vero aegritudine fimbriarum curam[*](curas o) et stragulae vestis plicaturas, a somno moventium[*](mouentium RB. mone- d. morie- rov) neglectum[*](nec lectū Fa) , praefandi[*](praefandi R(?)G. prof- r.profundi oB peregrandis v) umoris e corpore[*](corpori (om.e) F1a) effluvium, in oculorum quidem et narium aspectu indubitata maxime atque etiam supino adsidue cubitu, venarum inaequabili[*](inaequabilia F1a) aut formicante percussu, quaeque alia[*](et alia quoque (que o) ozva.G) Hippo crati principi[*](principe F1a) medicinae observata sunt. et cum innumerabilia[*](inenumerabilia F) sint[*](sint ov. om. ll. (suprascr., sed rursus del.F2)) mortis signa, salutis securitatisque nulla sunt[*](sint F2) , quippe cum censorius Cato ad filium de[*](de F2Rzv. da F1a.om.dTo) validis[*](ualetudinis.. obseruatione zva.G.om.o) quoque observationem ut ex oraculo aliquo prodiderit,

senilem iuventam[*](iuuenilem senectā p???nituere a) praematurae mortis esse signum.[*](Ar. V 31, 557a2. Diog. La. I 11, 5. Plut. Sulla 36. Paus. I 20, 7. Ael. VH IV 28. V 2.— (4) Sen. de prov. 3, 10.— (6) Val. M, I 8 ext. 16.) morborum vero tam infinita est multitude, ut Pherecydes Syrius serpentium[*](copia serpentium ova.H) multitudine ex corpore eius erumpente expiraverit . quibusdam[*](quibus Fa) perpetua febris est, sicut C. Maecenati; eidem triennio supremo nullo horae momento contigit somnus . Antipater Sidonius poeta omnibus annis uno die tantum natali[*](natali tantum aova.G) corripiebatur febre[*](febri G) et eo consumptus est satis longa senecta.

[*](ib. I 8, 12.— Messala Ruf. r. 3 Pet.) Aviola[*](Auiola//// F.-lare ad) consularis in rogo revixit et, quoniam subveniri[*](subuenire F1a) non potuerat praevalente flamma, vivus crematus est. similis causa in L. Lamia praetorio viro traditur. nam C. Aelium[*](C. Aelium G. cael- ll.v) Tuberonem praetura[*](praetore F1.-orē ad) functum a rogo relatum Messala[*](Messala, Rufus va.G(H). cfr. Brunn p. 13) Rufus et plerique tradunt. haec est condicio mortalium. ad has et eius modi occasiones fortunae gignimur [*](gignuntur o) , uti[*](uti o(R?)v. ut rD) de homine ne morti[*](morti F2R2d2E2B. forte r. forte morti ov) quidem debeat credi.[*](Apollon. hist. mir. 3. Tertull. de an. 44. (Plut. daem. Socr. 22, 592.) - (21) Herod. IV 14. 15. Apollon. ib. 2.) reperimus [*](reperimus ov(J).De anima rep- (invectum e marg.) ll. S) inter exempla Hermotimi[*](Hermotimi G. -otini F2v.-oti (-oci a) r.-oni o) Clazomenii[*](glazomini o. da omnē a) animam relicto corpore errare solitam vagamque e longinquo multa adnuntiare [*](nuntiare o) , quae nisi a praesente[*](praesenti ava.H) nosci non possent[*](possint F.-ssunt ado), corpore interim semianimi, donec cremato eo inimici[*](inimico F1a) , qui Cantharidae vocabantur, remeanti animae veluti vaginam[*](ueluti uaginam F2R2E2v. uelut imagi- nem r) ademerint; Aristeae[*](Aristeae G2cum P (H). -taeae z.-tee Tao.-thę F2. -thea/// F1.-ti R2in ras. -taei v(L)) etiam visam evolantem[*](euolare o) ex ore in Proconneso corvi

effigie, magna quae[*](magna quae B. que (quae v. del. J) magna ll.v) sequitur[*](sequitur E2B. quaeritur (quer- Ra)rv(S). quaesita cura J) hanc[*](hāc ego. hac (ac R1)ll.D. ac J. del. v) fabulositate.[*](Phlegon ap. Diog. La. I 10, 2. 4. Paus. 114, 4. Apol- lon. hist. mir. 1. Theopomp. fr. 69. Timae. fr. 45 Mü. Pl. supra § 154.— (10) Heracl. ap. Diog. La. prooem. 12.) quam equidem et in Gnosio[*](ignosio F1a.-ius (om.et) o) Epimenide[*](Aepimenide/// F. (Epimenides o)) simili modo accipio, puerum aestu[*](aestu/// F.-tu// diei R2S) et itinere[*](& it////ire F1. exit in fe a) fessum in specu septem et quinquaginta dormisse annis, rerum faciem mutationemque mirantem velut postero die experrectum, hinc pari numero dierum senio ingruente[*](ingruentē Fa) , ut tamen in septimum et quinquagesimum atque centesimum vitae duraret annum. feminarum sexus huic malo videtur maxime opportunus conversione volvae, quae si corrigatur, spiritus restituitur, huc[*](huc v. hoc ll) pertinet nobile illud[*](illud om.Rd(?)H) apud Graecos volumen Heraclidis septem diebus feminae exanimis ad vitam revocatae.[*](Varro ant. r. hum. I fr. 10 Mirsch.) Varro quoque auctor est XXviro[*](XXuiro se agros (P)H. -ros eagro R1E2 -ros aegro FE1.-ros egro r.-ris (praem.e) agros ozv) se agros dividente[*](diuidente (ti uide- a) ll.(P)H. -tem oz.-tibus v) Capuae[*](capiae F1a) quendam, qui efferretur[*](efferetur F.-rtur a) foro[*](foro ll.oH. feretro v. toro Ammon), domum remeasse pedibus. hoc idem Aquini accidisse. Romae quoque Corfidium[*](corfidi ut Rad) , materterae suae maritum, funere locato revixisse et locatorem funeris ab eo elatum[*](latum F1a).[*](cfr. Gran. Licin. XXVIII p. 7 Flemisch.) adicit[*](adiecit ova.G) miracula[*](miraculum quod totum o) , quae tota indicasse conveniat: e[*](e F2v.om.r) duobus fratribus equestris ordinis Corfidiis[*](Corfidio va.D. (Corti- ciis Gran. Lic.)) maiori[*](maioris Ra) accidisse ut videretur expirasse, apertoque testamento recitatum heredem minorem funeri[*](fueritR1d. fuisse F1a. fratrē R2) institisse[*](instituisse R2va.C) ; interim eum, qui videbatur exstinctus, plaudendo concivisse[*](conuicisse F2. concinisse z.-nuisse va.G) ministeria et narrasse a fratre[*](naffa fe a F1. naffuf rea a) se venisse , commendatam sibi filiam ab eo, demonstratum praeterea quo in loco defodisset aurum nullo conscio, et rogasse ut iis funebribus, quae comparasset, efferretur[*](efferetur Fa) . hoc eo narrante fratris[*](fratres Fa) domestici propere adnuntiavere exanimatum illum, et aurum ubi dixerat repertum est. plena praeterea vita est his vaticiniis, sed non conferenda[*](non credendum o), cum saepius falsa sint, sicut ingenti exemplo docebimus. bello Siculo Gabienus Caesaris classium[*](classiom R1.-iarius C) fortissimus, captus a Sexto Pompeio, iussu eius incisa cervice et vix cohaerente, iacuit in litore toto[*](tota adova.H) die[*](dei//n F) . deinde, cum[*](cum gemitu R(?)va.D) advesperavisset, gemitu precibusque congregata multitudine petiit[*](petit Fa) uti[*](ut R2oSJ) Pompeius ad se veniret aut aliquem ex arcanis[*](archanis ao. caris (vel charis) va.H) mitteret; se enim ab inferis remissum habere[*](haberent (-re/// F1) que F1a.-retque quod dva.G) quae nuntiaret. misit plures Pompeius ex amicis, quibus Gabienus[*](gabienus ov. graui- FR. graui- a) dixit[*](dixit om. G) inferis dis placere Pompei causas et partes pias; proinde eventum futurum quem optaret: hoc se nuntiare[*](se nuntiare ov(J). renu- RdTS. nu- Fa) iussum; argumentum fore veritatis quod peractis mandatis protinus expiraturus esset. idque[*](idque ita ov. itaque ita ll) ita evenit[*](uenit F) . post sepulturam quoque visorum exempla sunt, nisi quod naturae opera[*](operā Fa), non prodigia, consectamur.

[*](Verrius fr. 2 Egger.— (24) Val. IX 12 ext. 5. Dio- dor. XIII 103, 4. XV 74, 2(2) Gell. III 15, 4. (Liv. XXII 17, 13. Val. M. IX 2, 2.) —(3) Diog. La. II 10, 7.) In primis autem miraculo sunt summaque[*](summaque ego. atque E2o(R?) v(D). Adquē r. at qua J) frequentia[*](frequentia ll.v(S). -ter E2ozD.-ti C.-ti iam vel -tes iam coni.B) mortes[*](mortis Fava.B(D)) repentinae — hoc[*](haec Verc.) est summa vitae felicitas —, quas esse naturales docebimus[*](doceuimus R. docoepi- F1) . plurimas prodidit Verrius, nos cum dilectu[*](dilectu Fa. del- r(?)ov. dilectū (om.cum) d) modum servabimus[*](seruabimus v. -auimus ll. -amus oz). gaudio obiere praeter Chilonem, de quo diximus, Sophocles et Dionysius[*](119)

Siciliae[*](Siciliae om.d1J coll. § 110) tyrannus, uterque accepto tragicae victoriae nuntio, mater illa[*](ille R1. pugna illa va.S) Cannensi[*](annensi F1R1a. cannensis R2) filio incolume[*](incolume uiso E2ad.-mi niso v. -mine (-mne E1) uiso DF1RE1.-mi reuiso F2D.cfr.Beck Plin. gramm. p.12. Brambach orthogr. p.160) viso contra nuntium falsum; pudore Diodorus sapientiae dialecticae[*](dilecticae F.-ti te a) professor, lusoria quaestione non protinus ab[*](ab J. ad ll.v(D)) interrogatione[*](interrogationem R2SD. -ones F2E2v) Stilponis[*](Stilponis H. stilbo- ll.v) dissoluta.[*]((9) Tac. H III 37. Plut. Caes. 58. Macrob. II 2, 13. 3, 6.) nullis evidentibus causis obiere, dum calciantur matutino, duo Caesares, praetor et praetura perfunctus dictatoris Caesaris pater—hic Pisis[*](hippisis F1Ra) exanimatus est[*](est om.R(?)v.dist. ego) , ille Romae —, Q. Fabius Maximus in consulatu suo pridie kal. Ian[*](Ivn???. F2) ., in cuius locum C. Rebilus[*](Rebilus (C.praem.Scum P) G. orbilius D1F. or///b- R. orab- D2Eaz. more illius d. M. Orellius v) paucissimarum horarum consulatum petiit[*](petit Fa) , item C. Volcatius Gurges[*](Gurges v. -gus (cur- a) ll) senator[*](senator om.F1a), omnes adeo sani atque tempestivi, ut de progrediendo cogitarent, Q. Aemilius Lepidus iam egrediens incusso pollice limini cubiculi[*](cubiculo F1a.-bili o) , C. Aufustius egressus, cum[*](cum egressus ova.G)[*](cum om.a) in senatum iret, offenso pede in comitio.[*]((18. 19) Val. M. IX 12, 3.) legatus quoque, qui Rhodiorum causam in senatu magna cum admiratione oraverat[*](orauerat F2R (?)v. ////uerat F1. conaue- D. continaue-E1. contionaue-E2aoz) , in limine curiae protinus expiravit progredi volens, Cn. Baebius[*](bebius Radva.D)Tamphilus[*](Tamphilus H. pam- (-pilus R.-phius E1)ll.v) , praetura et ipse functus, cum a puero quaesisset horas, Aulus Pompeius in Capitolio, cum deos salutasset, M'. uventius Thalna[*](Talua C) consul, cum[*](dum S) sacrificaret[*](sacrificaret v(J). -cat ll.S) , C. Servilius Pansa, cum staret in foro ad tabernam hora diei[*](diei v. diei ad ll.z) secunda[*](secunda Dv. -dam rz) in P.[*](P. Pansam va.S p.64, 1 bebius Rva.D. baeuius F. beui- a) fratrem innixus, Baebius iudex, dum[*](dum ll.v(S). cum L) vadimonium[*](uadimonium F2R(?)v. b////i///onium F1. babiloniū a.-lonium uadimonium z) differri[*](deferri a. defferre F2) iubet, M. Terentius Corax, dum tabellas scribit in foro. nec non et proximo anno, dum consular viro in aurem dicit, eques Romanus ante Apollinem eboreum qui est in foro Augusti, super omnes C. lulius medicus, dum inunguit, specillum per oculum trahens, A.[*](A. v(D). Aulus zH. am E. iam D2Fa. iū R.om.D1. iam L G) Manlius Torquatus consularis, cum[*](dum a) in cena[*](caenā F) placentam adpeteret, L. Tuccius[*](Tuccius H. tune cius DEa.-ntius F. -nctius z. t. tutius R. Dutius v. Durius C) medicus[*](medicus Valla ll.v (S). med- Sullae D. Valla med- G) Valla, dum mulsi potionem haurit, Appius Saufeius[*](saupeius F1a. sacip- R), e[*](eom.F1. a va.S) balineo[*](ualineo/// F1.-neos ad) reversus cum mulsum bibisset ovumque sorberet, P. Quintius Scapula, cum apud Aquilium Gallum cenaret, Decimus Saufeius scriba, cum domi suae pranderet.[*]((11. 12) Val. M. IX 12,8.) Cornelius Gallus praetorius et T[*](T. C(S)e Val.V. (quinque a. u F2oz)ll. Q. v(H)). Hetereius[*](Hetereius Halm ad Val. Eter- D. hectierius R. heterius dT. etherius Da. aethe- F1C.) eques Romanus in venere obiere[*](obire F1a) et, quos nostra adnotavit aetas[*](aete- F2. ethrius Eoz. Haterius H), duo equestris ordinis in eodem pantomimo [*](panto- Mimū F1.-imu R1.-im ō R2) Mystico[*](mistico a. yst- F. hist- R2. -stao R1. mythico va.S) , tum forma praecellente. operosissima[*](opperissima F1. ope- a. (an optatissi- ma?)) tamen securitas mortis in M. Ofilio Hilaro ab antiquis traditur. comoediarum histrio[*](histrio is H (et dist.) -ione. Is G. -ione v.-ius z. istrio is F2.-riis F1R.-rius a) is, cum populo admodum placuisset natali die suo conviviumque haberet, edita[*](enita DF1E1a1) cena calidam potionem in pultario[*](pul- tuario R) poposcit simulque personam eius diei acceptam intuens coronam e[*](e om.F1Ra)capite suo in[*](in ea F.om.a) eam transtulit, tali[*](in eo (pro tali) a) habitu rigens[*](gens R) nullo sentiente, done adcubantium[*](adaccubantium a. accu- va.Brot.) proximus tepescere[*](te po- scere (-stere R1) R. //epo- F1. to po- a) potionem admoneret.

[*]((2) Sen. de benef. III 24. Suet. Nero 2.—)Haec felicia exempla, at contra miseriarum[*](miserorum D.an miserarum (sc. mortium)?) innumera: L. Domitius clarissimae gentis apud Massiliam victus, Corfinii [*](finii F2v. cor/////F1. cornifi DR1.-fici R2Ea) captus ab eodem Caesare, veneno poto propter taedium vitae, postquam biberat[*](uiderat F1a), omni opere[*](opere F1Eazv(H). ope F2RG(S)) ut viveret adnisus est. invenitur in actis, Felice russei[*](russei Rav(S).-ssaei F2.-saei F1.-ssati B. -ssato G) auriga elato, in rogum eius[*](acus a. ac///s F1) unum e faventibus iecisse se[*](sese R(?) va.D) , frivolum dictu, ne hoc gloriae [*](aurigis (pro artificis) D. sed cfr. VIII 160) artificis daretur, adversis studiis copia[*](copi ac Dorū F1.-ia horū a) odorum corruptum criminantibus. cum ante non multo M. Lepidus[*](Lepidus (F3) v. om.ll) nobilissimae stirpis, quem diverti[*](diuerti ll.zD. diuortii G2cum P (H). euenti v(L)) anxietate diximus mortuum, flam-[*](122) mae vi e[*](uiae F1. uiac a roge (-gi a) iectus recordi F1a) rogo eiectus recondi propter ardorem non potuisset[*](potuisset d2v. -sse ll) , iuxta sarmentis aliis nudus crematus est.