Naturalis Historia
Pliny, the Elder
Pliny, the Elder, creator; Mayhoff, Karl Friedrich Theodor, 1841-1914, editor
Trogodytico vero |XI|.LXXXVII[*](XI.LXXXVII. D (Müllenhoff) D2. -IIII. D EspD1. -III v. -II G.XI (XVIa) XXXVII. D rH).D p. Ptolemaida[*](ptolomaida EsDD. ptho- Fa. -idas Rd. (item infra passim)) usque; Agrippa |XVII|[*](XVII ll.H. om.p. XIIII v. XIII DaL).XXXII[*](XXXIIEsv(D). XXIIrC.XLVIp) sine differentia laterum. plerique latitudinem CCCCLXXV[*](CCCCLXXIIp. -LXII va. H) prodiderunt, faucesque[*](faucisque (EsD?)S) hiberno orienti obversas[*](ad- uersas a) alii IIII[*](IIIIEspv(D). VIIDFdTaH.XIIRS), alii VII[*](alii VII. D ego. alii IIII.D EsD. alii VIIpv. om.rH). D, alii XII[*](XIIEspv (D). XVrS) patere.
Situs autem ita[*](ita om.DFa) se habet: a sinu Laeanitico[*](laeanitico EsDFJ. leanit- R2adT. leant- R1v. aelanit- B. cfr. § 156) alter sinus quem Arabes[*](arabiaes DF. -bęs d) Aean[*](aean FD. aeant EsC. ean r. heant p. eant v. soean S) vocant, in quo[*](quo (que Es) oroon Esva.B) Heroon oppidum est. fuit et Cambysu inter Nelos et Marchadas[*](marthadas DFava. C), deductis eo aegris exercitus. gens Tyro[*](tyro DFRaD. -ron dTS. -ra pv. tira Es), Daneon portus, ex quo
navigabilem alveum perducere in Nilum, qua parte ad Delta dictum decurrit[*](percurrit R), LXII. D[*](D ll.v(H). om.C) intervallo quod inter flumen [*](5,48) et Rubrum mare interest, primus[*](primū FaT) omnium Sesostris[*](sesostria DFRa) Aegypti rex cogitavit, mox Darius Persarum, deinde Ptolemaeus sequens, qui[*](qui eduxit Esp) et duxit fossam latitudine pedum C, altitudine XXX[*](XXX Espv(D). XL rS), in longitudinem XXXVII[*](XXXVI. D R2. XXXIIII . D EsD). D p. usque ad Fontes Amaros; ultra deterruit inundationis metus, excelsiore tribus cubitis Rubro mari[*](maris Fa) conperto quam terra Aegypti. aliqui non eam adferunt causam, sed ne inmisso mari corrumperetur[*](corrumpent Fa) aqua[*](aquā F2) Nili, quae sola potus praebet. nihilo minus iter totum terreno[*](terreno R2S(D). -nus DFR1a. -nis dTJ.-ndo Es. terendo pv) frequentatur a mari Aegyptio, quod est triplex; unum a Pelusio per harenas, in quo, nisi calami defixi regant, via non reperitur, subinde aura[*](aura om.Es) vestigia operiente; alterum[*](alterū D2. -er IIDFa. -erum IIEsD1. -erum uero IIR(?)v) ultra Casium[*](casium B. caspi- (carpi- R1) ll.v) montem, quod a LX p. redit in Pelusiacam viam — accolunt Arabes Autaei —[*](autei Rdva.D. -tet a.cfr. § 158. 168); tertium a Gerrho[*](a gerro Esv (J). a ghero p.om.a. ac (a R) cerrho rS), quod Agipsum[*](agipsum EspTD. -sium R2J. -pisium R1. agypsium F2. -sum d2. -pisium DF1dl. Egippiseū a. adipsum v. -son C. alii Gisium M Pt p. 682a) vocant, per eosdem Arabas[*](arabas Brot. -bes pv(S). ardabas EsDdR. arbadas a. arthabas F.cfr. § 177)LX propius, sed asperum montibus et inops aquarum. eae[*](eae F2v.. ae Es. ea r) omnes viae Arsinoen ducunt, conditam sororis nomine in sinu Carandra[*](charantra p. -ndra va. S) a Ptolemaeo Philadelpho, qui primus Trogodyticen excussit; amnem[*](et amnem G) qui Arsinoen praefluit Ptolemaeum appellavit.[*]((init. 3) Mela III 80. cfr. Sol. 27, 54.) mox oppidum parvum est Aenum[*](aenum EsDFD. hae- p. enum RdTS. enim a. aennum v) — alii pro hoc Philoterias[*](philoterias ego. cfr. Ptol. IV 5, 8. pileot- (-etrias F2) DF. philit- Es. philat- p. pilet- dT. pilact- a. philet- v(D). piloteria R. philoteram B e Strab. XVI p. 769. -teris Mela) scribunt —, deinde sunt Asaraei[*](asaraei F2. -rii p. -rri EsD. azarei v. abasaei (abes- a) r S), ex Trogodytarum conubiis Arabes feri, insulae Sapirine[*](sapirine S e Ptol.IV 5, 35. -rene v. -ptrene p. -parinae EsD2. sarapine (ser- a) RadTJ. -nae DFD1), Scytala[*](scythala F. -lam DRa), mox deserta ad Myos Hormon, ubi fons Tatnos[*](tatnos RS. statnos DFda. tamos Es. tha- p. tadnos v. est ainos D coll. aenum (§ 167) et aenuscabales (§ 158)), mons Aeas[*](eas Fa. eos Esva. H(D). heos p.cfr. Ptol. IV 5, 8), insula lambe[*](iambe — 7 insulae om.a iambae F. la- Es. -be pva. H), portus multi, Berenice[*](uerenicate Es) oppidum, matris Philadelphi nomine, ad quod iter a Copto[*](103) diximus[*](duximus Es), Arabes Autaei et Gebadaei[*](gebadaei EsD. -dei pH. gneb- v. zebadei RS. -ataei r).[*]((8) cfr. Plin. XXXVII 108. — (11) Mela III 81. Sol. 33, 17.) Trogodytice, quam prisci Midoen[*](midoen EspdS. myd- r. michoen v), alii Midioen[*](midioen ego. -dioe EsD. -dicen p. -doen v. michoe RdS. mychoe D. -chae F) dixere, mons Pentedactylos , insulae Stenae Dirae[*](stenae dirae B e Strab. XVI p. 769. stenetire p. -tyrae Esv. -naecyrae R. stheneayrae r) aliquot, Halonesi[*](hallonesis R. -ssis DFa. halonnesi G. -enses v) non pauciores, Cardamine, Topazos, quae gemmae nomen dedit. sinus insulis refertus: ex his quae Mareu[*](mareu dv. -raeu D2. -ru DF. -rii a. -r??? R. matreu EsD1. -reni p. Mapia Diodor. III 38, 4 (cfr. GGm I p. 165. 166). μύρωνοςPtol. IV 7,11. Miaru M Pt p. 758a) vocantur, aquosae , quae Eratonos[*](eratonos C. -astonos p. -atanos Esv(D1). eranos rS. Stratonos D2. (cfr. §173)), sitientes; regum hi[*](hi D2. ii v(S). his ll. H(D1). iis dTJ) praefecti fuere. introrsus Candaei[*](candei Rava D1. Panchaei (Voss. ad Melam III 81) D2coll. etiam VII 197. X 4), quos Ophiophagos vocant, serpentibus vesci adsueti; neque alia regio fertilior est earum[*](earum EspRdv. eaurū DF. auro a. est auro F2D).[*](Iuba fr. 41 Müller. — (14) Mela III 81. — (501, 1) Agatharch. 82 (GGm I p. 170).) Iuba, qui videtur diligentissime persecutus haec, omisit in hoc tractu — nisi[*](nisi si Radva.D) exemplarium vitium est — Berenicen alteram, quae Panchrysos[*](pancrisos a. -chrisas Es) cognominata est, et tertiam, quae Epi Dires, insignem loco: est enim sita in cervice longe procurrente, ubi fauces Rubri maris VII.D[*](IIII D Espva.H (D).cfr. Sect.163) p. ab Arabia distant. insula[*](insulaeEs) ibi Citis[*](citis Eso DD2. citur p. zitis F. scithis a. cytis Rd(?)v.cfr. XXXVII 107, ubiB echitis, alii chitis), topazum[*](topazium ova. D) ferens et ipsa. [*]((3) Mela III 80. — (13) Berger Eratosth. fr. p. 123.) ultra silvae[*](siluae dG. silliae DF1Ra. siluas EsF2opv. -uae sunt D), ubi Ptolemais, a Philadelpho condita ad venatus elephantorum, ob id Epi Theras[*](epiteras Es. -ideras p) cognominata, iuxta lacum Monoleum. haec est regio secundo volumine a nobis [*](2,183) significata, in qua[*](que om.F1da) XLV diebus ante solstitium totidemque postea hora sexta consumuntur umbrae et in meridiem reliquis horis cadunt, ceteris diebus in septentrionem, cum in Berenice quam primam posuimus[*](possumus Es) ipso die solstitii sexta [*](168) hora umbrae in totum absumantur nihilque adnotetur aliud novi, DCII[*](anDCII.D? cfr. II 183) p. intervallo a Ptolemaide: res ingentis exempli locusque subtilitatis inmensae, mundo ibi deprehenso [*](deprenso FRSJ), cum indubitata ratione umbrarum Eratosthenes mensuram terrae prodere inde conceperit[*](conceperit EsDdTaD. con- coep- (-int F1) F. coep- R(?)v. cepit p).[*]((14) Sol. 56, 5.) hine Azanium mare, promunturium[*](promunturium et mare M Ptp. 758a) quod aliqui Hippalum[*](hippalum (U 142) D. hisp- ll.v) scripsere, lacus Mandalum[*](mandalu D. -lii a), insula Colocasitis[*](colorasitis R1. casitis Esva.G. chas- p) et in alto multae, in quibus testudo plurima. oppidum Sace[*](sace EsRdTv(D2). sce a. sache p. sacae DFD1. suchae Bex Artemid. ap. Strab. XVI p. 770. -che H. sabae M Pt p. 757b), insula Daphnidis, oppidum Aduliton; Aegyptiorum hoc servi profugi a dominis condidere.[*]((502, 1. 2) Dic. 7, 2.) maximum hic emporium Trogodytarum, etiam Aethiopum; abest a Ptolemaide V[*](V v. quinque DFdRapL.IIEsD) dierum navigatione. deferunt plurimum ebur, rhinocerotum cornua, hippopotamiorum coria, chelium[*](chelium (χέλειον) M Pt p. 759.b celtium ll.v(J).chelyon H) testudinum, sphingia[*](spingia FRava.B), mancipia[*](manupia F1R. -ubia adT). supra Aethiopas Aroteras insulae quae Aliaeu[*](aliaeu EsdG. -ieeu DF. -ieeu R. -ie a. -ien pv. elaean B e Strab.l.l. Alalaeu Arr.peripl. 4 extr. cfr. GGm Ip. 260b) vocantur, item Bacchias et Antibacchias et Stratioton[*](stratioton ll.v(P)S. Stratonos B e Strab. l.l.). hinc in ora Aethiopiae sinus incognitus, quod miremur[*](admiremur Esova.S), cum ulteriora mercatores scrutentur, promunturium in quo fons Cucios[*](cutios FRa. -ius va.G. cultius p), expetitus navigantibus; ultra Isidis portus, decem dierum remigio ab oppido Adulitarum distans; in eum Trogodytis myrra confertur. insulae ante portum duae Pseudopylae[*](pseudo- pylae v(J).-depylae FdRS. -depile a. -daepilae Es. om.D(?)) vocantur, interiores[*](interiores Espv. in ulteriore r) totidem Pylae; in altera stelae[*](stele a. sterele R1. stelle R2) lapideae litteris ignotis. ultra sinus Avalitu[*](aualitu Es. auha- p. aba- F2J. ua- r. abalites B. -tus v.cfr. Ptol. V 7,3. Arr.peripl.7), dein[*](dein J. dine DFdRa.om.Espv.demendo cfr. §178 init.) insula Diodori[*](dioduri Rd. diud- Fa. dioscori p) et aliae[*](9. 10 eo Alitē Fa) desertae, per continentem quoque deserta, oppidum Gaza[*](gaza Espv. zaza r), promunturium et portus Mossylites[*](mossylites F2G(S).mossil- R2Es. monssyl- DF1d. monssil- R1a. monsitides p. mossilicus (-ssyl- H) v), quo cinnamum[*](cinnamomum Espva.S) devehitur. hucusque Sesostris[*](sesostris v. sesso- R2. sostris Es. xesestris p. sosis r) exercitum duxit. aliqui unum Aethiopiae oppidum ultra ponunt in litore Baragaza[*](baragaza Esv(D).barg- p. barig- F2. baric- rS).[*](Sol. 56, 5. 6. 7. Iuba fr. 42 Müller.) A Mossylico[*](mosilico Esa. -selico p. -ite v. -ssy- lite G) promunturio Atlanticum mare incipere vult Iuba praeter Mauretanias suas Gadis usque navigandum coro, cuius tota sententia hoc in loco subtrahenda non est. a promunturio Indorum[*](Endorum M Pt p. 686b) quod vocetur Lepte Acra[*](leptecara Esva.B. -cora p), ab aliis Drepanum[*](drepnanum Es), proponit recto cursu praeter Exustam[*](Exustā H(D)ex Arr. periplo 20 et Ptol. VI 7. -ta Esv. -tae DFdS. -te a. exhuste R. -haustam p)ad[*](Exustā H(D)ex Arr. periplo 20 et Ptol. VI 7. -ta Esv. -tae DFdS. -te a. exhuste R. -haustam p) Malichu[*](malichu Sol.S. -Ichu EsG.-lchi p. -licho r. -lacho v) insulam[*](insulam pv. -la ll. -las D)XV p. esse, inde ad locum quem
vocant Sceneos[*](sceneos Rad2in ras.pv. scaen- rD. -neon Sol.)CCXXV p., inde ad insulas[*](insulas Adanu M Pt p. 686.b -lam sadanum ll.v(J).-lam Adanu (Salm.p. 875bE) H. cfr. Sol.) Adanu CL: [*]((2-6) Sol. 56, 6. 8. — (6-9) Iuba fr. 42 Müller. Sol. 56, 9. MCap. VI 702 init.)sic fieri ad apertum mare |XVIII|.LXXV p. reliqui omnes propter ardorem solis navigari posse non putaverunt. quin et commercia ipsa infestant ex insulis Arabes, Ascitae appellati, quoniam bubulos utres binos[*](uinos F2. -no Es. imo p) insternentes[*](insternentes R2S.-endos DFdR1a. sternentes Espv) ponte piraticam exercent sagittis venenatis. gentes Trogodytarum idem[*](idem R(?)G. item DFa.om.Esov) Iuba tradit Therothoas[*](thorothoas DF1a. hor- F2. her- (-toas o) Esova. B) a venatu dictos, mirae velocitatis, sicut Ichthyophagos, natantes ceu maris animalia , Bangenos[*](bargenos pva.S), Zangenas[*](zangenas EspD. zageras v. gangeras DFdTaJ2. -goras RS), Thalibas[*](thalibas EspD. -bus r. chalybas v), Saxinas[*](saxinas Espv(D). xoxi- rS), Sirechas[*](syrechas p. -cas va.S. sirecas EsD), Daremas[*](deremas DFa), Domazenes[*](domazenes Espv(D). -zaines DFa. -zames RdTS. -zanes C). quin et accolas Nili a Syene non Aethiopum populos, sed Arabum esse dicit usque Meroen; Solis quoque oppidum, quod non procul Memphi in Aegypti situ diximus, Arabas conditores habere. sunt[*](sunt et qui Rd(?)va.D sunt qui a) qui [*](5,61) et ulteriorem ripam Aethiopiae auferant adnectantque [*](uncos ego posui; traici vv. voluerunt post Meroen(v. 11) Dal., post habere(v.13) U 143)Africae. [ripas autem incoluere[*](incolere d(?)pva.S) propter aquam.] nos relicto cuique intellegendi arbitrio oppida quo traduntur [*](dist.ego)ordine utrimque ponemus a Syene.[*]((19) cfr. Mela I 51.) Et[*](et Esv(D). om.rS) prius Arabiae latere gens Catadupi[*](catadapudine inde FdRa), deinde Syenitae, oppida Tacompson, quam quidam appellarunt Thaticen[*](thaticen R2pS. -thicen Esv(D).et ycten a. ethicten rJ), Aramum[*](aramum v (J). -mam EsD. -nium B. arumam DFda. eruniam R1. anamen p. aramasos R2S), Sesamos[*](psesamos a. sesamum (-nium B) va.S), Andura[*](andura EsD. sand-v. atuma p.om.rS), Nasarduma[*](nasarduma EsD. -dum p.-audum v. sanduma R2S. samduna r. -dua a), Aindoma[*](Aindoma Come ego. (cfr. Aendondacometas §179). naidomacum Es. -ma, Cumcum D. masindomacumn rS. Han???adomachum p. anaudoma (anad- Dal.)v)
Come cum[*](cum arabeta Es. Cumara, Beta (Peta Dal.) v. chumarabe- tra p. arabeta (-tā R) rS) Arabeta et Boggia[*](bogghiana Es. -grana p. -ggiana D. bochiana va. S. cfr. Bocchin§181 extr.), Leupitorga[*](leupitorga RadS. leupyt- DF. leuphit- Espv(D)), Tantarene[*](tantarene Rv. tamthare p. tautarene EsD1. -ren D2. -tharaenae DF. ta (za a) ut harene ad.cfr.ποντυρίςap. Ptol. IV 7,6), Emeae[*](emeae chindita (M Ptp. 771b) D2. meae chin- D1. meae chiin- Es. meae echin- p. meechin- v. meae (maeae F. mee a) cin- (-tor a) r. mecin- dS. moechindira C), Chindita, Noa, Goploa[*](goploa EsD. -phoa v. glopoa Fd. -ploa rS. golplea p), Gistate[*](gistate EspD. -tem r. gystate dv), Megadale[*](Megada (-geda v), Lea S), Premni[*](Premni M Ptl.l. aremni Es. arem p. arennir. Remni D. RenniS. rhemniav. cfr. §179 med. (πρῆμνιςStrabo = Primi)), Nups[*](nupsia va.S. pus p.πνούψPtol.), Direa[*](dirrea p. diraea F. dyr- a), Patigga[*](patigga DFdR1J. -tiga R2S. -tyga a. paagga Es. pataga v.om.p), Bacata[*](bacatha a. bagada Esva.S(D). paga- ada p), Dumana, Radata[*](rhadata Rdva.D. radacha p), in quo felis[*](felix FdR1a) aurea pro deo colebatur, Boron[*](bonon Es. bono p), in mediterraneo Mallo[*](mallo ll.v(D). -llos C) proximum Meroae[*](meroae G. -oe Esv(D1). -oen rS(D2)).[*](Iuba fr. 42 Müller.) sic prodidit[*](prodidit Esv(D). -dit rS) Bion. Iuba aliter: oppidum munitum[*](munitum ego. in (im D) munto DFR imum Es. linum p. in monte aG. limum in monte v) Megatichos[*](egatichos FR. -adicos a) inter Aegyptum et Aethiopiam , quod Arabes Mirsion[*](mirsion EspD. -son DFa. myrson Rdv) vocaverunt, dein Tacompson, Aramum, Sesamum[*](aranium, sesanium B), Pide[*](pide ll. D. -den G. -dne v), Mamuda[*](mamuda Espv. -dae (-de a) r. doce d), Orambim[*](corambin va.S. -bim EspD. cfr. M Pt p. 770a) iuxta[*](iuxta EsR2pS. -ta eam v. iuocia D. -iā F. utocra R1. euoci ha a) bituminis fontem, Amodata[*](amodata (-thap) EspD. hammo- data (-ara Bas.)v. amodita rS), Prosda, Parenta, Mania[*](mania DFaD. -iad Es. mama Rv. nicum a p), Tessata[*](tessata (the- p)EspD1v(D). -atta D2F. -ra C. tesatta RdS. tasfata a), Gallas[*](galles EsD. gales p), Zoton, Grau[*](grau dG. grao DF1. grac F2a. grou R. gnau Esp. gau v) Comen, Emeum, Pidibotas[*](pidibotas Esv. pydib- p. pidisb-r), Aendondacometas[*](aendondacometas DFRa. endo- Esv(D). endothaaco- p. hebdomecontaco- G) cometas, Nomadas[*](nomades p. -metas DFdRa) in tabernaculis viventes, Cistaepen[*](cistaepen ego. cyst- EsD. astepen p. cisteen DFR. -eon a. cysten d(?)S. -ten pemman v), Magadalen[*](magadalen dT.cfr. §178 med. magadagalen (inag- Esp) EspR1. -da, GalenD. macadag- (macc- a) rS. gadag- v), Parvam[*](paruā primin M Pt p. 771.b paroa prummu (-mū p) EspD. proaprimii r. -min S. paloin, primmin v) Primin, Nups[*](nupsin va.S), Direlin[*](direlin ego (coll. §178 Direa). dicelin EsD. dere- R2. detre- DR1S. decre- Fa. derce- dT. deche- p. dase- G. deselini v), Patingan[*](patimgan R. (Patin, Gam- breues va.D)), Breves, Magasneos[*](magos neos a. magasne (-sen G) va.S), Egasmala[*](egus- mala DFda. segasm- va.D), Cramda[*](cramda EsDFaD. cranda dpG. -dala RS. caranda v), Denna[*](demia p. dene DFa), Cadeum, Atthena[*](cadeum atthena ego. cfr. §181 extr. dadeum atthena a. cadeuma thena (-ne F) DFdRG. cadeum mathena (-emia p) EspD. -umna thena v), Batta[*](baita Es. batha pva.S. Nabatta M Pt p. 769a), Alanam[*](alanam EsD. -nan p. -na. rv), Macua[*](macua Esv(D). -chua p. -cum Dal. mascoa rS), Scammos[*](scammor R. samos p), Goram[*](goram Espv(D).ho- rS) in insula, ab iis Abale[*](abale (-la G) androgalim (-abin a) DFdRaS. -ocalim G(D). ab alexandro calim (-lmi p) Espv), Androgalim, Serem[*](serem EspD. -ren v. seserem r. -ren S), Mallos, Agocem[*](agocem Esv(D). -en G. -ozen p. -olem r. -en S).Ex Africae latere tradita sunt eodem nomine Tacompsos altera sive pars[*](pars Espv. praes DF. peras R. res a) prioris, Mogore[*](mogore EsD. -res p. -ra v. moggore RdS. magorae DF. -re a. -ra G), Saea[*](sea Esapva.S(D)), Aedosa[*](edosa av. -oxa p. aedos D. edos RS. aedes M Pt p. 769a), Penariae[*](penariae M Pt l.l. (i.e.ταμιεῖα,cfr. Forum Cambusis §181). plenariae DFRaS. pele- (-ria Bas.) Esv. pelle- p. Apele- D), Primis[*](primis (sc. altera sive Magna) MIPtl.l. pinnis DFdRaS. pindis EsG(D).pynd- pv(L)), Magassa[*](magassa EspRS. -ssu F. maggassu Dda. magusa v), Buma[*](buma EspRS. bhu- r. bau- v), Linthuma[*](linthuma FRapS. lyn- D. lintu- EsD. linitima v), Spintum, Sidop[*](sidop a. syd- DFdRS. -pta v. sidopt EsD. sinodoth p. Sylop M Ptl.l..), Censoe[*](gensoe EsD. -sep. -soava.S), Pindicitor[*](pindicitor DFdRaD. -tora v. -ditor p. pndictor Es), Acug[*](acug RaS. achug DFd. agugo (-ūgo p) EspH(D). cugoa (eug- C) v), Orsum[*](orsima va.S), Suara[*](suara Esp D. -asa v. sausa rS), Maumarum, Vrbim, Mulon[*](mulon EsH. -ona v. mylon p. molom r. -lum dTS), quod oppidum Graeci Hypaton[*](hypato F. -panhon Es. -patiton va. G) vocarunt, Pagoarca[*](pagoarca RS. -rchas p. -rgas v. -rta DFda. -rtas EsD zamnes Esv.(D). cha- p. zmanes (tma- a) rS), Zamnes,
unde elephanti incipiant, Mambli, Berressa, Coetum[*](coetum DFEsD. ccet- a. cet- dp. -uma v. coetuma R1. acet- R2S). fuit[*](fuit EsR2pv. it r) quondam et Epis oppidum contra Meroen, antequam Bion[*](bion EspR (?)v.om.DF. mons a) scriberet deletum.[*]((6 sqq.) cfr. Sen. NQ VI 8, 3 sqq. Plin. XII 19.)Haec sunt prodita usque Meroen, ex quibus hoc tempore nullum prope utroque latere exstat[*](exstat certe (cetera v) EsR2pfH. et R1. om.r). certe solitudines nuper renuntiavere principi Neroni missi ab eo milites praetoriani cum tribuno ad explorandum, inter reliqua bella et Aethiopicum cogitanti. intravere autem et eo arma Romana Divi Augusti temporibus duce P.Petronio, et ipso equestris ordinis praefecto Aegypti[*](ae- gypti. is (P)H. -tiis ll.C. -tus adpv). is oppida[*](oppida FdTRaS. -da eorum Esp(D?)v (D))[*](inuenerat Espva.S) expugnavit, quae sola invenimus quo[*](quod EsR1a) dicemus ordine, Pselcin[*](pselcin Dal. e Ptol. IV 7,5. -chin B e Strab. XVII p. 820. spelcin DF. -lcim ad. -lem R. -lgin Es. -ligni p. splegin v), Primi[*](primin va.D), Bocchin[*](bocchin DdJ. (cfr.βῶγχιςap. St Byz.). bochin F. -im a. -chyn R. boccin Esv. boci p. aboncin (abuncim S) B e Ptol. l.l.), Forum[*](forum DF1dRaJ. (καμβύσου ταμιεῖαPtol. l.l.). furum EsF2p. phurumin v. phthurin B e Ptol.) Cambusis[*](cambusis EsD. -sus p. -sin v. cabusis R. -sin J. -ssis r), Attenam[*](attenan v. adtenam Es. atteniam DFaD. -emam dJ. -euam H. atheniam R1. -nam R2. -na p.cfr. §179 extr.), Stadissim [*](stadissim EsD. -isin pv. -dasim rS), ubi Nilus praecipitans se fragore auditum accolis aufert. diripuit et Napata[*](napata Bcoll.§189.184. naeatta d. nepata EsR2v(D).nephata p. neata r). longissime autem a Syene progressus est DCCCLXX[*](DCCCLXXEspv(D). DCCCC- r H. cfr. U 144) p. nec tamen arma[*](roma Es) Romana ibi solitudinem fecerunt: Aegyptiorum bellis attrita est Aethiopia vicissim imperitando serviendoque, clara et potens etiam usque ad Troiana bella Memnone regnante. et[*](et (pro etiam) o) Syriae imperitasse eam nostroque litori[*](19 litori R (?)H. -re im a. -re ro) aetate regis Cephei patet Andromedae fabulis.
[*](Berger Eratosth. fr. p. 152. (cfr. Plin. II 184).)Simili modo et de mensura eius varia prodidere, primus Dalion ultra Meroen[*](melon DFR1a) longe subvectus, mox Aristocreon et Bion[*](bion (byon p) et Espv(D). om.rS) et Basilis, Simonides minor etiam quinquennio in Meroe moratus, cum de Aethiopia scriberet. nam[*](nam etova.(P)H) Timosthenes, classium Philadelphi praefectus, sine mensura dierum LX a Syene[*](syenero (sie- a) uenit??? DFa) Meroen iter prodidit[*](prodidit Esopv. -idere r), Eratosthenes DCXXV, Artemidorus DC, Sebosus ab Aegypti extremis |XVI|[*](XVIEsV(D).LXVIrS. om.p).LXXV[*](LXXIIEsD1), unde proxime dicti |XII|[*](XII.L DFRaH. cfr. II 245.LXIIEs. LXVpv.XIILXX G.|XII| D1).L???. verum omnis haec finita nuper disputatio est, quoniam a Syene DCCCC[*](DCCC (P)G).LXXV[*](LXXV DFa. -II Esp. -VI RdT. -IV P. -III H. -I S. LXII v. XXXXV D) Neronis exploratores renuntiavere his modis: a Syene Hieran sycaminon LIII[*](LIIIIll.v.anLXX? aiiter computavit M Pt p. 768a) p[*](p.om.Esp-D)., inde Tama LXXII[*](LXXII ll.H. LXXV pv.an LXXX?) regione[*](regione ll.pv(D). -nem d(?) C) Euonymiton Aethiopum, Primi[*](primi ll.v (D). -mam C. cfr. §179.181. (178))CXX, Acinam LXIIII[*](LXIIIIEsDFap(D). LIIIIR(?) G), Pitaram[*](pitaram Esadv (D). pitt- rS. pyth- p)XXV[*](XXIIEsD), Tergedum[*](thergedum p. tergend- Es)CVI[*](CIIIEspD gaugadem p). insulam Gagauden esse in medio eo[*](eo Espv(D).om.rS) tractu; inde primum visas aves psittacos et ab altera, quae vocetur Artigula[*](artigula Espv. -icula rS), animal sphingion[*](spingion (spig- a) ll.va.B.cfr. § 173), a Tergedo[*](tergedo B. -godo ll. -gendo v) cynocephalos[*](cyno- cephalos v. ceno- p. nino- DR. -cenfalos r). inde Nabata[*](nabata EsC(D). -tha pv. nataba r. napatha G. -ta L)LXXX; oppidum id parvum inter praedicta solum. ab eo ad insulam Meroen CCCLX[*](). herbas circa Meroen demum viridiores, silvarumque [*](siluarumque aliquid Espv. -arum r) aliquid apparuisse et rhinocerotum elephantorumque
vestigia. ipsum oppidum Meroen ab introitu insulae abesse LXX p., iuxtaque aliam insulam Tadu[*](tadu ll.H. tatu G. thandum p. tractu ov) dextro subeuntibus alveo, quae portum faceret. aedificia oppidi pauca; regnare feminam Candacen[*](candacen Ev(H). -cem o. -aocen Dal. chandachem p. canagen (-gem R) r. cfr. Strabo XVII p. 820), quod nomen multis iam annis ad reginas transiit[*](transiit Radv. -sit rD); delubrum Hammonis et[*](est Espzva.G(D)) ibi religiosum et toto tractu sacella. cetero cum potirentur[*](poterentur Fa) rerum Aethiopes, insula ea magnae claritatis fuit. tradunt arma- [*](dist.D) torum CCL dare solitam, artificum[*](artificum ll.v. elephantum D)III[*](IIIEsDFdTaD.IIIIRpv(S).CCCCB).alii[*](alii ego. alare DF. alere rv (puncto posito)) reges Aethiopum [*](eeego. et ll.v) XLV esse hodie traduntur.[*]((14-22) Mela III 91. 92. 81. Sol. 30, 12-14.)universa vero gens Aetheria appellata est, deinde Atlantia[*](ablantia F2), mox a[*](a Esopv.om.r) Vulcani filio Aethiope[*](ethiopie o.add. aethiopia (ethi- o. ethy- p) opv. sed cfr. Müller de stilo p. 90 et de glossemate II 106 hyadas, 8 cosmon, III 51 Absyrto). animalium hominumque monstrificas effigies[*](effigies monstriferas Esova.S) circa extremitates eius gigni minime mirum[*](mirumque DFRa), artifici ad formanda corpora effigiesque caelandas[*](caelanda FR1. cel-Da) mobilitate ignea. ferunt[*](fertur o) certe[*](certis DF) ab orientis parte[*](partes DF) intima gentes esse sine naribus, aequali totius oris planitie, alias superiore labro[*](labro oris alia DF) orbas, alias sine linguis. pars etiam ore concreto et naribus carens uno tantum foramine[*](fora- mina DFR) spirat potumque calamis avenae trahit et grana eiusdem avenae sponte provenientis[*](prouenientis sponte o) ad vescendum. quibusdam pro sermone[*](pro sermone- 20 qui- busdam. om.DF1Ra) nutus motusque[*](motusque et quibusdam om. etiamF2) membrorum est. quibusdam ante Ptolemaeum Lathyrum[*](latyrum dova.B. -thurum H. cfr. II 169) regem Aegypti[*](aegypti regem FdRaSJ) ignotus fuit usus ignium. quidam et[*](ante (pro inter) Espva.H) Pygmaeorum gentem prodiderunt inter paludes ex[*](ex Espv. a r)
[*](enim (pro autem) Espva.G) quibus Nilus oriretur. in ora autem ubi[*](ubi Espv. ibi r) dicemus[*](dicemus ego. desimus (-siimus v) EsDFaD(coll.§ 176). desinit R2in ras.S. -sunt p. -sinunt J) continui [*](197) montes[*](montis Fa) ardentibus[*](ardentibus Espv(D). -ti a. -tis rS) similes[*](similis Fa) rubent.Trogodytis et Rubro mari a Meroe tractus omnis superponitur, a Napata tridui itinere[*](in itinere FdRaSJ) ad Rubrum litus, aqua pluvia ad usum conpluribus locis servata, fertilissima regione quae interest auri. ulteriora Atabuli[*](atabuli Espva.S(D)), Aethiopum gens, tenent[*](tenet Esv a. S. -nens a). dein contra Meroen Megabarri[*](megabarri (mag- d) RdTS. -bari B. egabarri r. neg- v), quos aliqui Adiabaros[*](adiabaras Espva.S) nominavere; oppidum habent Apollinis[*](apollini Es). pars eorum Nomades quae elephantis vescitur[*](uestitur Es. -tus DF. -tis a).[*]((10) Mela III 85. Sol. 30, 9. — (14. 15) Sol. 30, 4.) ex adverso in Africae parte Macrobii, rursus a Megabarris Memnones et Dabelli[*](dabelli DFdTaD. -eli RS. dauelli EsG. -ualli p. daneli v.cfr. §196) dierumque XX intervallo Critensi. ultra eos Dochi, dein Gymnetes, semper nudi, mox Anderae[*](anderae dv(D). -ere EsDFap. -ete R. -etae S), Mattitae[*](mattitae EsD. mathi p. -itae v. mothi- RS. mouthes r), Mesaches[*](meaches D. mesagches EsD. -gebes va.S. massagethes p); hi pudore[*](hi pudore ego. hipdores Es. nid- p. ipso- dore (-odoro F. -o ore a) r. -rae S. hypsodores D. hipporeae v) atri coloris tota corpora rubrica inlinunt. at ex Africae parte Medimni[*](menismini coni.B(U 145)coll.VII 31), dein Nomades, cynocephalorum lacte viventes, Alabi[*](alabi EsD. ol- v. aladi DFdTS. -dis R. alidi a.om.p), Syrbotae[*](syrbotae B. -thae Es. sir- bote p. syrdote DFT. sir- Rad.cfr. VII 31. serbotae Sol. sor- v), qui octonum cubitorum esse dicuntur.[*]((5. 7) Sol. 30, 4. cfr. Plin. VIII 35.) Aristocreon Libyae latere a Meroe oppidum Tollen[*](tolen va.S. tholon p. Coloen B e Ptol.IV 7,8) dierum V itinere tradit; inde dierum XII[*](XII om.Es 1 . VII M Pt p. 774b) Esar[*](esar v. caes- (add. XII Es 2) Es. des- rJ1. aes- D. cfr. Ptol. IV 7,7ʼἐσήρ) oppidum Aegyptiorum qui Psammetichum fugerint[*](fugerint G. -runt EsB. -rent v. -girint R2. -rent r); in eo prodente[*](prodente (prud- Fa) se ll.(P)S. -duntur annis v) se CCC[*](CCCll.(U 145)D. CCC S. trecentis pv) habitasse[*](habitare Es); contra in
Arabico latere Diaron[*](diaron (-anon Es) ll.v(D). diaon p. daron B e Ptol. l.l.) oppidum esse eorum[*](deorum DFR. dorum a). Bio[*](bion cum p. union enim Es) n autem Sapen vocat quod ille Esar[*](esar (aes-D)et v. sesar (sedar a) et DFdTRa. asserit Esp); et ipso nomine advenas[*](aduenas ait D (?)va.S(J). sed cfr. Miiller de stilo p. 76.77) significari . caput eorum in insula Sembobitin, et tertium in Arabia Sinat[*](sinat ll.S. -as dT. syna p. sai v). inter montes autem et Nilum Simbarri[*](simbarri EsR2S. -biati p. barri r. sym- bari v) sunt, Phalliges[*](phalliges ego. cfr. § 192 extr. phali- Espv. palugges (-udes a) rS. phalanges B), in ipsis vero montibus Asachae[*](Azachaei Sol. cfr. VIII 35) multis. nationibus. abesse a mari dicuntur dierum V itinere; vivunt elephantorum venatu. insula in Nilo[*](nili DFa. illo Esva.C) Sembritarum[*](sembritarum Esv.cfr. Strabo XVI p. 770. XVII p. 786. sebr-pB e Ptol. IV 7,10. sember-a. semberr-r G) reginae[*](regine F. -ione EspadT. -ni va.G) paret.[*]((9. 11. 12) Sol. 30, 5.) ab ea Nubaei Aethiopes dierum VIII itinere; oppidum eorum Nilo inpositum Tenupsis[*](tenupsis EsB -psi v. enubsis (nu- a) r. themissis p. Tenessis Strabo l.l.). Sesambri[*](sambri Espva.S. psambari Sol.), apud quos quadrupedes[*](quadripedes FdRaSJ) omnes sine auribus[*](omnibus FRa), etiam elephanti. at[*](at Esv(D). om.rS) ex Africae parte Ptonebari[*](ptonebari ego. tonob- DFdRaS. ptoemb- v. -enbani EsoD1.theb- p.om.D2), Ptoemphani[*](ptoemphani ego. -nae B. -phe a. -phoae v. -enphae DFS. -phe Rd. -phani D2. pthonemphani o. thonenph- Es.om.pD1. sed cfr. Ptol.l.l.), qui canem pro rege habent, motu eius imperia augurantes, Harusbi[*](harusbi EspDFD. bar- a. ar- Rdv(H). auruspi C(S)) oppido longe ab Nilo sito[*](nili situ Es), postea Archisarmi[*](archisarmi EsR2S. -mis (arci- a) r. athisarmi p. ach- v), Phalliges[*](phalliges (-ies a.) ll.H(D). phali- v(S).cfr. §191), Marigarri[*](marigarri EsD. -chari p. -gerri Rdv(S). -geri rG), Chasamari[*](chasamari EsD. chassa- p. casa- v. casmari rS et om.Dal.) . Bion et alia oppida in insulis tradit: a Sembobiti [*](sembobiti R (?)v. -oboti r) Meroen versus dierum toto itinere XX proximae insulae oppidum Seberritarum[*](seberritarum a. -tharum DFR. -ertitarum d. -ernit- Es. -ornith- p. sebarrit- v. sebrit- B. semberrit- G) sub reginaet aliud Asara[*](asarcha p. asar B), alterius oppidum Darden[*](darden ll.S. daron B. danden v. (Darada Strabo XVI p. 771)); tertiam Medoen[*](medoen Esdv. -em Rp. -eni r) vocant, in[*](an uocat?) qua oppidum Asel, quartam eodem quo oppidum nomine Garroen [*](garroen EsD. gairoem p. garode r. -den v). inde per ripas[*](paropas Fdava.G) oppida Nautis[*](nautis EsD. nathis p. nauos rv.(desperanda videtur haec nominum series Latinis vocabulis similium)), Modum[*](modum (madum EsD. -diam p) demadatim (-tin EsD) ll. modundam andatim G. -dae manda- tini v), Demadatin, Secundum[*](secundum DFdTRaH. setu- G. secandum EspD. -uni v), Collocat[*](collogat Es. -lligat (G. -ati v) va.J sechande p), Secande, Navectabe[*](nauec- tabe EsG. -bae v. -ethabe p. nabettabet r) cum agro Psegipta[*](cum agro psegipta (-irta p) EspD. (dist. J2). cum agros (-or R) ipse agittae (-tte ad. -te R) r. cumi, agrospi (-oripse J1), aegipam (G. -ani v)v), Candragori[*](candragori EsD. chanda- p. candrogari v. anelago (anda- Rd) r), Arabam[*](arabam (har- p) summaram (-rum Es. simiarum p) G. -bum sum- morum v), Summaram.[*]((6-9) Sol. 30, 6.) regio supra Sirbitum[*](siruidum Es. -ithum p), ubi desinunt montes, traditur a quibusdam habere maritimos Aethiopas, Nisicathas[*](nisicathas EsD. -chatas p. -castes v. nisacaethas rS), Nisitas[*](nisitas Espv(D). -tis a. -ittos dT. nisytos RS. -tis F. nysitis D), quod significat ternum et quaternum oculorum viros, non quia sic sint, sed quia sagittis praecipua contemplatione utantur[*](utuntur Eszva.Bas.(D2)). ab ea vero parte Nili, quae[*](que om.DFRaSJ) supra Syrtes Maiores oceanumque meridianum protendatur[*](protendatur a. -dantur DFR. -ditur Esv), Dalion[*](dalio DFRaSJ) Vacathos[*](uacathos EsD. uoc- DFa. -tos Rdv. uagantes p) esse dicit, pluvia tantum aqua utentes, Cisoros[*](cysoros ap), Logonporos[*](logonporos EsD. -omboros a. longomp- rS. longop- v. -pothos p) ab Oecalicibus[*](oecalicibus B coll. V 44. eoca- ll. coca- v) dierum V itinere, Vsibalchos[*](usibalchos EspD. -cos rv), Isbelos[*](isbelos S. -lus DFRa. isuelos Esv. -llios p), Perusios[*](perusios ll.v(S). parru- p. pharu- B. -sos G), Ballios[*](ballio F. uallios Esp. ualios va.S), Cispios[*](cispio DFa. aspios p).[*]((2 sqq.) Sol. 30, 6. 7. 8. Artemid. ap. Strab. XVI p. 772.) reliqua deserta, dein[*](deinde R(?)pva.D) fabulosa[*](fabulosa opv(D2). -ossias Es. -osis R2S. -osius D1. -osi (U 146)J. -ulis r): ad occidentem versus Nigroe[*](nigroe EsopdB(D). -o et a. -oae rv(S)), quorum rex unum oculum in fronte habeat[*](habeat in fronte (-tem Es)Esova.S. (habet SJ)), Agriophagi[*](agriofagi DF. acrorgi Eso. -ogi p), pantherarum leonumque[*](et leonum R(?)va.D) maxime carnibus viventes, Pamphagi, omni mandentes, Anthropophagi, humana carne[*](carnibus Esopv. -ne r) vescentes, Cynamolgi[*](cyna- molgi Esov. cynom- pSol. cinamalgi r.cfr. VIII 104) caninis capitibus, Artabatitae [*](artabatitae Rad(Sol.)G. artha- DFv(D). antha- Eso. anti- p) quadrupedes[*](quadri- pedes R2SJ. quadri FR1a. -pedum dv), ferarum modo vagi, deinde Hesperioe[*](hesperioe J. -ie a. -iae DFdRv(S). -ii G. -ia R2. -ica Esp), Perorsi et quos[*](quod is (pro quos) DFR1a) in Mauretaniae confinio diximus. pars[*](5,10) quaedam Aethiopum locustis tantum vivit fumo et sale duratis in annua alimenta; hi[*](hi om.R. ii C. in v) quadragesimum vitae annum non excedunt.[*](Agrippa fr. 35 R. iese. Die. 4, 2. — (15) Sol. 30, 9.)Aethiopum terram universam cum mari[*](mare Fa) Rubro patere in longitudinem |XXI|.LXX[*](XX. LXXR) p., in latitudinem cum superiore Aegyptpo |XII|[*](XIDFa).XCVI[*](XCVIEsopD. -VIIrv(S). -VIIIdTH) Agrippa existimavit. quidam longitudinem ita diviserunt: a Meroe Sirbitum XII[*](XII EspG(D). XIrS. XV v) dierum navigationem , ab ea XV[*](XII Esva.S(D). totidem p) ad Dabellos[*](dia- bellos R. dauell- G. cfr. § 190), ab his[*](iis Rdva.D) ad oceanum Aethiopicum[*](aethiopum Es. ethyo- p) VI dierum iter. in[*](in om.R) totum[*](totum autem R(?)G. -um enim Espv) ab oceano ad Meroen DCXXV[*](DCCXXVEspva.H.DCXXSol.) p. esse inter auctores fere convenit, inde Syenen quantum[*](184) diximus.[*]((17-513, 9) Dic. 4, 3.)[*]((17-513, 2) Sol. 30, 14. Mela III 94. — (513, 6) cfr. Plin. V 7.) sita est Aethiopia ab oriente hiberno ad occidentem hibernum. meridiano cardine silvae, hebeno[*](hebeno DFav(S). eb- Rd(?) Dic.H. hae uero Eso. uero p. hiberno Dcol.Sol. (hieme). cfr. Mela III 80. Plin. XII 18. 19. Strabo XVIIp. 822 init. Diosc.m.m. I 129)
maxime, virent. a media eius parte imminens mari mons excelsus aeternis ardet ignibus, Theon Ochema dictus Graecis[*](a graecis EsoDic.va.Bas.(D)). a quo navigatione[*](nauigatione Dic.S(D). -tio ll.v(J).cfr. § 200. 201. 199. 86. II 187. IV 95. 104; aliter § 196. IV 57. V 10.89) quadridui promunturium[*](ad promontorium va.S) quod Hesperu[*](Hesperion va.S.cfr. II 237. V 10) Ceras[*](cheras R) vocatur, confine Africae iuxta Aethiopas Hesperios. quidam et in eo tractu modicos colles amoena opacitate vestitos Aegipanum Satyrorumque produnt.Insulas toto eo[*](Eoo D1) mari et Ephorus conplures esse tradidit et Eudoxus et Timosthenes, Clitarchus vero Alexandro regi renuntiatam[*](regi renuntiatam Esopv(D). rege (-gi Dic.) renuntiat (-auit a) rDic. S) adeo divitem, ut equos incolae talentis auri permutarent, alteram ubi sacer mons opacus silva[*](silua- rum Esoz) repertus esset, destillante[*](distillante o. -ntibus va.S) arboribus odore [*](dist.va.S) mirae suavitatis. contra[*](contrarium (om. sinum) Es) sinum Persicum Cerne nominatur insula adversa Aethiopiae, cuius neque magnitudo neque intervallum a[*](a EsF2pv.om.r) continente constat; Aethiopas tantum populos habere proditur.[*](Ephorus fr. 96a Müller. Polyb. XXXIV 15, 9 Hultsch. Corn. Nep. fr. 51 Halm. — (24. 25) Sol. 56, 10. Mela III 100.) Ephorus auctor est a Rubro mari navigantes in eam non posse propter ardores ultra quasdam columnas — ita appellantur parvae insulae — provehi [*](peruehi DFRa). Polybius in extrema Mauretania contra montem Atlantem a terra stadia VIII abesse prodidit Cernen, Nepos Cornelius ex adverso maxime Carthaginis a continente [*](CC (pro M) p. X??? RS)p. M, non ampliorem[*](ampliore ap) circuitu II. traditur et alia insula contra montem Atlantem, et ipsa Atlantis appellata[*](appellatae F. -te a). ab ea V[*](V Rad. quinque DFpv. II EszD) dierum praenavigatione solitudines ad Aethiopas Hesperios et promunturium[*](praenauigatione aTD, naui- Espv. praenauigationi FdS. -nis (pna- R) rJ) quod vocavimus Hesperu Ceras, [*](197) inde primum circumagente se terrarum fronte in occasum
ac mare Atlanticum.[*](Sol. 56, 11. 12. MCap. VI 702. Mela III 99. 93.) contra hoc quoque promunturium Gorgades insulae narrantur, Gorgonum quondam[*](quoquodam Es) domus, bidui navigatione[*](nauigationis FdRa) distantes[*](distantis FRa. -tesque o) a continente[*](continenti (om.a ) o), ut tradit Xenophon Lampsacenus[*](lamsacenus o. -cetenus Fa). penetravit in eas Hanno[*](hamno R. anno Fa) Poenorum imperator prodiditque hirta feminarum corpora, viros pernicitate evasisse[*](euadisse a. aeua- F); duarum[*](duarumque R (?)v) Gorgadum[*](gordanum a. gorgonum ova.S) cutes argumenti et miraculi gratia in lunonis templo posuit, spectatas usque ad Carthaginem captam.[*](Sol. 36, 13. MCap. VI 702. Mela III 100. — Iuba fr. 28 Müller. Mela III 104. Sol. 26, 1. cfr. Plin. V 12 extr. IX 127.) ultra has etiamnum duae Hesperidum insulae narrantur, adeoque omnia circa[*](circa haec v a. S) hoc incerta sunt, ut Statius[*](sattius DFR. satius a) Sebosus a Gorgonum insulis praenavigatione Atlantis dierum XL ad Hesperidum insulas cursum prodiderit[*](prodiderint Fa. -runt Es), ab his ad Hesperu Ceras unius. nec Mauretaniae insularum certior fama est. paucas modo constat esse ex[*](ex (om.p) aduersum Esp) adverso Autololum[*](autololum C. -loliam ll. antholiam p.cfr. V 5. 17) a Iuba repertas, in quibus Gaetulicam purpuram tinguere instituerat[*](instituerant Es. constituerat R).