Naturalis Historia

[*](cfr. Plin. XXXIII 162.) Ex omnibus coloribus cretulam amant[*](aman Vd. -are v.a.H.) udoque inlini[*](in leni VR. illini dv.a.S.) recusant purpurissum[*](purpurosum R.), Indicum, caeruleum, Melinum, auripigmentum[*](uripigmentum B.), Appianum[*](ad pla- num (plen- V) BV.), cerussa[*](caeruffa B (ut semper fere) v. a. C.). cerae[*](caere V.) tinguntur isdem his[*](hif BG(S). s V.om.Rdhv(H).) coloribus ad eas picturas, quae inuruntur[*](inheruntur (vel inbe-) B1. inge- B2.), alieno parietibus genere[*](generi V.), sed classibus familiari, iam vero et onerariis [*](honorariis V.) navibus, quoniam et[*](ex VR.) pericula[*](fericula D. cfr. X 28. an uehicula? cfr. infra et XXXIV 163.) expingimus[*](expinguimus VR.), ne quis miretur[*](miremur V.) et rogos pingi, iuvatque[*](iubatque B1.) pugnaturos ad mortem aut certe caedem speciose[*](fpeciofae B. -si R.) vehi.

Qua[*](quā B. (an quoniam?).) contemplatione tot colorum tanta varietate subit antiquitatem mirari.[*](Cic. Brut. 18, 70. Plutarch. def. orac. 47 p. 436 B.—cfr. Plin. XXXIII 116.) quattuor coloribus solis immortalia illa opera fecere—ex albis[*](alta- bis R.) Melino[*](mellino B.), e silaciis[*](filaci B.) Attico[*](attico dhv. sa- VR.om.B.), ex rubris[*](ex (ante rubris) om.B. et V.) Sinopide Pontica, ex nigris atramento—Apelles[*](appellef BVVen.), Aetion[*](aetion J. cfr. § 78. etion ll.d. echion hv.), Melanthius[*](melanthiuf BdhB. -nchius v. melantius V. uoca- R.), Nicomachus, clarissimi pictores, cum

tabulae eorum[*](coram V.) singulae oppidorum venirent[*](uenerent d. -niffent B.) opibus. nunc et purpuris in parietes migrantibus et India conferente[*](conferte VR.) fluminum suorum limum, draconum[*](et draconum Tv.a.D.) elephantorumque[*](elephantorum quae VR. et elephantorum v.a.S.) saniem [*](sanie R. -iae V.) nulla nobilis pictura est. omnia ergo meliora tunc fuere, cum minor copia. ita est, quoniam[*](quoniā Bdhv. quorum V. cor- R.), ut supra diximus , rerum, non animi pretiis excubatur.

Et nostrae aetatis insaniam[*](insania R.) in[*](in om.R. ex v.a.Brot.) pictura[*](picturam B1R.) non omittam [*](omittam Bv. mi-V. nimitam R.). Nero[*](nemo R.) princeps iusserat colosseum[*](colosseum dv. -ofeum BV.om.R.an coloffum? fe del.B2.) se pingi cxx pedum linteo[*](in linteo v.a.U.), incognitum ad hoc tempus. ea[*](pa (pro ea) B1. eq. B2.) pictura, cum peracta esset[*](esse V.) in Maianis[*](malanif B. lamianis v.a.H.) hortis, accensa fulmine cum optima hortorum parte[*](pare V1. pure R.) conflagravit[*](conflagrata V2. -fraglata V1.). libertus eius, cum daret Anti[*](anti BS. -tii v. tanti d. ati V1R.del.V2h.) munus gladiatorium[*](gladiatorum BS. sed efr. infra et XXXVII 45. VIII 4 (bis). XIX 23. XV 78. VII 81.), publicas porticus occupavit [*](occupauit BdTv(S). ecurauit (aec-V1) r. inuestiuit hB.) pictura, ut constat, gladiatorum ministrorumque omnium veris[*](uerif Bv. uiris r.) imaginibus redditis. hic multis iam saeculis summus animus[*](animus ll. v. an ambitus, ut XXV 22?) in pictura, pingi autem gladiato??? munera atque in publico exponi coepta a C[*](a C. dhv. ac B1. agi VR. a B2.). Terentio Lucano . is avo suo[*](auo fuo Bdhv. aquo suo V. aquoso R.), a[*](a om.B.) quo adoptatus[*](adoptatur B1.) fuerat, triginta paria[*](paria om.B1.) in foro per triduum dedit tabulamque pictam in nemore[*](nemore Bhv. merore r.) Dianae posuit.

Nunc celebres in ea arte quam[*](quam—21 breuitate om.B.) maxima brevitate percurram[*](percurrant RF. -rra //// V.), neque enim instituti[*](insti- tutio B1. -ui V.) operis est talis[*](talif Bdv(S). iatis r. ampla hBrot. an artis?)

executio; itaque quosdam vel[*](uel ll.G(S). uelut dhv(Brot.).) in transcursu et in aliorum mentione[*](mentionio inter R.) obiter nominasse satis erit, exceptis operum claritatibus quae et[*](& Bdv. et in r.) ipsa conveniet attingi, sive exstant sive intercidere.

[*](cfr. infra § 57. XXXVI 177. (Strabo VIII 3, 30 p. 354).) Non constat[*](constant V.) sibi in hac parte Graecorum diligentia multas post olympiadas celebrando pictores quam statuarios ac toreutas[*](ac toraeutaf B. actore (auctores h) ut has VdTh. auctores v.a.H.), primumque olympiade LXXXX, cum et Phidian[*](phi- dian Bhv. pidia (pyd- V) an r.) ipsum initio pictorem fuisse tradatur clipeumque[*](elipeumque V1. -ptumque R. olympiumque hH Brot.) Athenis ab eo pictum, praeterea in confesso sit LXXX tertia[*](LXXX tertia BS. octogesima dhv. -ginta r.) fuisse fratrem eius Panaenum[*](panenum V. paneum d2in ras.h. -naeum v.a.H. paenū num B1. paene unum B2.), qui[*](quid VR.) clipeum intus pinxit Elide[*](elide VRdThv(H). -dae B. in aegide B.) Minervae, quam fecerat Colotes, discipulus Phidiae et ei[*](ei B2S. e B1. om.rv.) in faciendo love Olympio adiutor.[*](cfr. Plin. VII 126.) quid? quod in confesso perinde est Bularchi[*](bulachi B. -liarchi V.) pictoris tabulam[*](tabula BVv.a.C.), in[*](in om.R.) qua erat[*](querat R.) Magnetum proelium, a Candaule[*](candaule hv. -aute B. cantauele V. -tale R.), rege Lydiae Heraclidarum novissimo[*](nouiffima B.), qui et Myrsilus[*](myrfpluf B.) vocitatus est, repensam auro[*](auram R.)? tanta iam dignatio picturae erat. circa Romuli id aetatem[*](id aetatem om.R.) accident necesse est, etenim duode-[*](etenim duo coni. S. enim duo ll. duo enim hv.a.U.) vicensima olympiade interiit Candaules aut, ut quidam tradunt , eodem anno quo Romulus, nisi fallor, manifesta iam tunc[*](tum dv.a.S.) claritate artis, adeo[*](adeo ll. v (Brot.). atque G.) absolutione[*](absolutione VRG(S). -oni B. -ore dhv. non absolutae Brot. (an ante absolutionē?).).[*](Aelian. var. hist. VIII 8.) quod si recipi[*](recipi BG. -pitur C. praecipi r. -pitur hVen. perc- dVerc.) necesse est, simul apparet[*](apparet ll.G(D). -reat hv(S).) multo[*](multa R. -tū d.) vetustiora[*](uetuftiora BdTv. -or r.) principia eosque,

qui monochromatis[*](monochromatif (-nonch- R) ll.TS. -ta d(?)hv. cfr. § 29.) pinxerint[*](pinxerunt Thv.a.G.), quorum aetas non traditur[*](trahitur VR.), aliquanto[*](aliquando R.) ante fuisse, Hygiaenontem[*](hygiae- nontem B1G(S). -ortem B2. -iemontem R. -onem hv(H). higiae- montem V.), Dinian[*](dinian BS. -am G. dianian r. om. v.), Charmadan[*](charma- dan S. -dam H. -main G. chramadan B. cramadam (-tam V1) r. comadam h. monochromadam v.) et, qui[*](& qui BG. qui dhv. et r.) primus in pictura marem[*](matrē B1.) a[*](a BS. om. rv.) femina[*](feminam VR. -namque hv.a.S.) discreverit, Eumarum Atheniensem, figuras omnes[*](omnif BS.) imitari ausum, quique inventa eius excoluerit, Cimonem Cleonaeum[*](cleoneum Bv.a.G.). hic catagrapha[*](eatha- grapha VR.) invenit, hoc est obliquas imagines, et varie formare voltus[*](uvltuf B2Rv.a.S. uulgus Vdh.), respicientes[*](refpicientef Bv. recipi- r.) suspicientesve[*](suspicientesue v(J). -tesque Dal. -tes S. ue B. suscipientes r.) vel[*](et (pro uel) v.a.S.) despicientes; articulis membra distinxit, venas protulit[*](protulit Bdv. praet- r.), praeterque in vestibus rugas[*](uestibus rugas Traube. -te brugaf B1. -te rugaf B2dTv(S). -te et rugas G. uerrugas r.) et sinus invenit.[*](Pausan. V 11, 6. Aelian. nat. an. VII 38. Diog. Laert. I 2, 8. Plutarch. de gloria Athen. 3.) Panaenus[*](panaenus H. -naeuf Bv. -neus Vdh. -netis R.cfr. § 54.) quidem frater Phidiae etiam proelium Atheniensium adversus[*](aduersum RdhH.) Persas apud Marathona[*](marathona BRhG. -nam d. -nem v. maraiona V.) factum pinxit. adeo iam colorum usus increbruerat[*](in- crebruerat Bdv(H). -buerat rS. percre- G.) adeoque ars perfecta erat[*](adeoque—erat om.BhBrot.), ut in eo proelio iconicos[*](iconicof Bv. inco- d. in eo inco- r.) duces pinxisse tradatur, Atheniensium Miltiadem[*](mil- tiadem (milit- B) v. -den S. mitridaten r.), Callimachum, Cynaegirum[*](cynaegirum BS. cyneg- r v.), barbarorum Datim[*](dativm B2. darium v.a.G.), Artaphernen[*](atrapernem VR. tisafernem h. thissaphe- v.a.G.).