Naturalis Historia

Pliny, the Elder

Pliny, the Elder, creator; Mayhoff, Karl Friedrich Theodor, 1841-1914, editor

[*](Vitruv. II 6, 1. Seneca nat. qu. III 20, 3. Isid. XVI 1, 8.) Verum et ipsius terrae sunt alia commenta[*](segmenta v.a.H.).

quis enim satis miretur pessumam eius partem ideoque[*](ideoque BG. medioque rv.) pulverem[*](puluere Vd.) appellatam[*](appel- latum v.a.S.) in[*](in ll. v. an e? (colligitur add. Isid.).) Puteolanis collibus opponi maris fluctibus[*](flucti- bus om.R.), mersumque protinus fieri lapidem[*](lapidem Bdv. -itiā r.) unum inexpugnabilem [*](expugnabilem B.) undis et fortiorem cotidie[*](quo cotidie V.), utique si Cumano misceatur caemento[*](cemento V2v.a.G. cim- V1R.)?[*](Suet. Nero 45.) eadem est terrae natura et in Cyzicena regione, sed ibi non pulvis, verum ipsa terra qua libeat[*](qualibet dhv.a.S.) magnitudine excisa et demersa in mare lapidea extrahitur. hoc idem circa Cassandream[*](caffandream (casa- R) ll.v(S). -driam d(?)C.) produnt fieri, et in fonte Cnidio[*](cnidio VRdG(S). cned- B. gnid- v(Lugd.).) dulci intra octo menses terram lapidescere [*](lacere B.). ab Oropo quidem Aulida usque quidquid attingitur[*](quitquid attigitur (anti- B1) B.) mari terrae mutatur[*](mutur B1.) in saxa. non multum a pulvere Pateolano distat[*](diftate B1. -ante B2.) e Nilo[*](niho Vd.) harena tenuissima sui parte, non ad sustinenda[*](fufti- nendam B1.) maria fluctusque frangendos[*](fluctibusque frangendo VR.), sed ad debellanda [*](ebellanda V1. debellando B1. -dv??? B2.) corpora palaestrae[*](palaestrae dv. palef- BVVen. plas- R.) studiis. inde[*](an ideo?) certe Patrobio, Neronis principis liberto, advehebatur. quin et Cratero et Leonnato ac Meleagro[*](melae (e eras.)agro B1. mel agro B2.), Alexandri Magni ducibus, solitum[*](solitum ego. fabiumi B. sablum rS. -bulum dhv.) hoc[*](hoc sc. commercium.) portari[*](portari hv. -are ll. -auere Müller emend. V 19 (puncto post commerciis posito).) cum reliquis militaribus[*](relitaribuf (om. quis mili) B1. relat- B2.) commerciis[*](commercif B1D.) reperio, plura de hac parte non dicturus, non, Hercules, magis quam de terrae usu in ceromatis, quibus exercendo iuventus[*](inuentuf B1.) nostra corporis[*](corpora dhv.a.S.) vires perdit animorum.[*](Isid. XV 9, 5. cfr. XIX 10, 1. Pallad. I 34, 4.—extr.: cfr. Plin. II 181.)

quid? non[*](non BG(J). non et RdThv (Brot.). inVlacuna.) in Africa Hispaniaque e[*](e BS. om. r. ex v.) terra parietes, quos appellant

formaceos[*](formaceof BdG. forna- rv.), quoniam in forma[*](in forma ll. G. fornacium modo hv.) circumdatis II utrimque[*](duabuf utrimque BS. utrimque (-rumque V) dua- bus rv. cfr. Isid.) tabulis inferciuntur verius quam struuntur[*](striuntur R. instruuntur h(?)v.a.J ex Isid.), aevis durant, incorrupti imbribus, ventis, ignibus omnique caemento firmiores? spectat etiam nunc speculas Hannibalis Hispania terrenasque turres[*](turref Bdhv. terras r.) iugis montium inpositas. hinc et caespitum natura castrorum vallis[*](ualis V1. aliif B.) accommodata contraque[*](contraque BS. -tra rv.) fluminum impetus aggeribus[*](aggeribuf Bdv. ac generibus (genibus R) r.). inlini quidem crates parietum Into et lateribus crudis exstrui[*](extrui B1D.) quis ignorat?

[*](Vitruv. II 3, 1. 2. 3.) Lateres[*](lateris VR.) non sunt ex[*](ex BS. ea r. e dhv.) sabuloso[*](saboloso R. sob- V.) neque harenoso multoque minus calculoso[*](calculo VR.) ducendi solo[*](folof B1.), sed e cretoso et albicante ant ex rubrica vel etiam[*](etiam BS. cfr. Vitruv. si iam rv.) e sabulo[*](ex v.a.S. sa- bulo ll.v(J). -loso G. sablo S.), masculo[*](e masculo v.a.S.) certe. finguntur[*](fintur B.) optime vere, nam[*](non (pro nam) B.) solstitio rimosi fiunt. aedificiis non nisi bimos[*](nifi bimof BG. sibi mos r. ido- neos hv.) probant, quia[*](quia ego. quin ll.v.) et intritam ipsam eorum, priusquam fingantur, macerari oportet.[*](Vitruv. II 3, 4.) genera eorum fiunt[*](fiunt ego e Vitruv. qui BJ. que r. quae S. om.dv(D).) tria: Lydion[*](lydion ll. H. lidron h. -doron v. didoron B.), quo nos[*](nos ego coll. Vitruv. (nostri). uolgo Müller emend. V 20. om. ll.v.) utimur, longum sesquipedem [*](fefquipedem BdS. -de in r. -de hv.), latum pedem[*](pede Rhv.a.S.), alterum tetradoron, tertium pentadoron [*](tertium penta- doron om.B.). Graeci[*](graeci dhv. greci B. graecia V. ttia R.) enim antiqui δῶρον palmum[*](psalmum V1R.) vocabant et ideo δῶρα munera[*](dora mūcera R. doromum caera V.), quia manu darentur[*](odorentur R.); ergo a quattuor et quinque palmis, prout sunt, nominantur. eadem est et latitudo[*](latitudine B.). minore privatis[*](in priuatis hv.a. S.) operibus, maiore[*](maiore Bhv. a ma- r.) in publicis

utuntur in Graecia. Pitanae in Asia et in[*](et in hv. aut in ll. an sicut in?) ulteriore Hispania civitatibus Maxilua[*](maxilua ll.H. cfr. Vitruv. -lia d. massilia hv. massia B.) et Callet[*](callet D cum U 783 coll. III 12. -ent B. canlent r. -to d. calento hv.) fiunt lateres, qui[*](que (quę R) siccat VR.) siccati non merguntur in aqua. sunt enim e terra pumicosa, cum subigi potest, utilissima.[*](Vitruv. II 8, 9. 10.) Graeci, praeterquam ubi e silice fieri[*](est licefieri (lique- V) Vd.) poterat structura[*](ftructura Bv. -tu r.), latericios parietes praetulere . sunt enin aeterni, si ad perpendiculum fiant[*](frant B.). ideo et[*](ideo et BhS. de eo et rH. ideo et ad (in G) v.)[*](dist. H.) publica opera et regias domos[*](damos R.) sic[*](fic BdTS. ie R.del.V2hH. adduntur. sic v.) struxere[*](ftrucfere B1. -cxere V. extrux- Thv.a.G.): murum Athenis, qui ad montem[*](montem Bdv. monente V. -ent R.) Hymettum[*](hymettum C. -metum BVv. heym- R.) spectat, Patris aedes Iovis et Herculis, quamvis lapideas columnas et epistylia[*](epyftylia B. aepistilia V.) circumdarent, domum Trallibus[*](trailibuf B. tral- V.cfr. § 161.) regiam Attali, item Sardibus Croesi[*](coefy B.), quam gerusian[*](gerusian C. -sia VRv. -fta B.) fecere, Halicarnasi[*](alicarnafi B.) Mausoli[*](mausoli G. -luf BR. -lea v. masolus V. -liis d.), quae[*](quae Rdhv. que B. qui V. (an iisque sc. lateribus?).) etiam nunc[*](etiannunc B1.) durant.[*](Vitruv. II 8, 9. 16. 17.) Lacedaemone quidem latericiis parietibus excisum opus tectorium[*](tecto- rum B.) propter excellentiam picturae ligneis formis inclusum Romam deportavere in aedilitate ad comitium exornandum[*](exorandum Vd.) Murena[*](munera R. muraena dh(?) Lugd.) et Varro. cum opus per se mirum esset, tralatum[*](translatum B2Rdv.a.S.) tamen magis mirabantur[*](mirabuntur B.). in Italia quoque latericius murus Arreti[*](arreti J. -tii H. arrecti B. acreti rv. aretii B. -ti S.) et Mevaniae[*](& meuaniae Bv. eume- d. eum euagine (aeuaginae V) r.) est. Romae non fiunt talia aedificia, quia sesquipedalis paries non plus quam unam[*](ualan (pro unam) B.) contignationem
tolerat[*](et p. 295, 1 condignationem tvlerat B2.), cautumque est, ne[*](ne Bhv. nec r.) communis crassior fiat, nec intergerivorum[*](intergerriuor V. -erinorum v.a.H.) ratio patitur.