Naturalis Historia

[*](Isid. XVI 20, 12. Diosc. V 84.) Metalla aeris multis modis instruunt[*](incidunt R.) medicinam [*](medicina VR. -camen a.), utpote cum ulcera omnia ibi[*](ubi V.) ocissime sanentur, maxime tamen prosunt[*](prodest R(?)hv. a. S.) cadmea[*](catmeaB1. cadmia B2hv. a. S (ut semper). cfr. § 2.). fit sine dubio haec et in argenti fornacibus, candidior ac minus ponderosa, sed nequaquam comparanda aerariae. plura autem genera sunt. namque ut ipse lapis, ex quo fit[*](fit VR.) aes[*](aes dIsid. v(J). es a. res ll. S. cfr. § 2. 110. 117.), cadmea[*](cadmea S. -mia ll.v(D).) vocatur, fusuris necessarius, medicinae inutilis[*](utilis BS coll. § 104. om.a.sed cfr. Diosc.), sic rursus in fornacibus existit alia[*](alia quae BvaJ. -iamque Rdhv. et Isid. aliaque aliam Mülleremend. V 14.), quae originis suae[*](originis suae nomen ego. nominis sui originem ll. Isid. v (mutatis inter se nominibus: cfr. XXXI 102. XXXV104. [XXXVI 56]. XXXXVII 71. 84. 149. XX 251. XXII 17. [XXI 45]. XXIV 15. 18. XVII 227. XII 9).) nomen recipit. [*](Diosc. V 84. (cfr. Plin. XXXVII 151 init.).)fit autem egesta flammis atque flatu tenuissima parte materiae et camaris[*](cammarif B1. -mmerif B2 camaribus a. -meris hv. a. S (ut semper).) lateribusque[*](lateribufque BaS. -usue rv.) fornacium[*](fornatiū R (item infra). -acum hv. a. S. cfr. § 102. 128. 144. 167.) pro quantitate levitatis adplicata. tenuissima est in ipso fornacium ore[*](more VR.)

quam[*](quam B. quae da. que r. qua hv.) flammae[*](flamma dT.) eructarunt[*](eructarunt ego. -antur VRhH (D). -atur dT. fluctuantur BJ. elucta- v. de terminationibus mutatis cfr. XXXVI 161 extra. 181. XXXVII 85.), appellata capnitis, exusta et nimia levitate similis favillae. interior optuma, camaris dependens et ab eo[*](ab eo B1Vrdhav(J). ea (a in ras.) ab B2S(D).) argumento botryitis[*](botryitis B e Diosc. cfr. Celsus VI 6, 6. -tyitif B. -trionis r. -tirsotis a. -trysentos v.) nominata, ponderosior haec priore, levior secuturis[*](fecurif B. prosecutis a. porro secuturis v.a. H.)—duo eius colores, deterior[*](dist. U 750.) cinereus, pumicis[*](punicis VR. -ceus d(?)hv. a. J.) melior—, friabilis oculorumque medicamentis utilissima. tertia est in lateribus fornacium[*](furnacum B. for- Rd(?)hv. a. S.), quae propter gravitatem[*](raguitatem B1.) ad camaras pervenire non potuit. haec dicitur placitis, et ipsa[*](ipfa ab Bav(S). in ipsa r Brot.) ab argumento[*](argumentum hBrot.), planitie[*](planitie (-tiae V) ll.dThBrot. -tiei Salm. om.av(J). cfr. IX 109.) crusta verius quam pumex[*](yumex V. Iū ex R.), intus varia[*](uarias aVen. -ras VRd.), ad psoras[*](psoras dav. foraf B. ysuras r.) utilior et cicatrices trahendas[*](trahenda VR. -dam a.). fiunt[*](fiunt BS. fluunt rv. cfr. XXXII 121.) ex[*](et ex a.) ea duo alia genera: onychitis extra[*](extra -onychis om. a.) paene caerulea, intus onychis[*](honichis V. onicis R.) maculis similis, ostracitis tota nigra et e[*](e om.VRhv. a. H. ) ceteris[*](ceterarum hv. a. H.) sordidissima, volneribus maxime[*](dist. ego. ) utilis. omnis autem cadmea[*](cadmia B2dhv. a. S.), in Cypri[*](cypri R(?)hv. cfr. § 107. XI 119. -rio BVd. -ria a.) fornacibus optima, iterum a medicis coquitur carbone puro atque, ubi in cinerem rediit[*](rediit Rdv. -dit rD. cfr. XXXIII 131.), extinguitur vino Ammineo[*](amineo R(?)v. a. D. forma Ammineum constat etiam XIV 46 quarter (M). 47 (M). 95. XXIV15; Aminneum XII 130. XIV 21. 41 (M).XXVI 49 (Vr). XXX 71 (cfr. Cato 6, 4, 7, 1. 2 et Varro r. r. I 58); Amineum (sed fide incerta) XIV 22. 25. XX 153 (FdE). XXI 72 (VRd). XXII 119. XXVIII 177.) quae[*](qua eadem plafta B1. qua emplaftra B2.) ad emplastra praeparatur[*](praeparantur B2a.), quae vero ad psoras[*](psoras dahv. foraf B. ysora V. isora R.cfr. 102.), aceto. quidam in[*](& ll. S. ac d(?)v. om. D.) ollis fictilibus tusam[*](tufam (tunsa a) urunt Bd2inras.av. ius aurunt V1R. ius hauriunt V2h.) urunt et lavant in mortariis, postea siccant. Nymphodorus[*](numphodoruf B.) lapidem ipsum quam gravissimum spississimumque[*](fpeiffiffimumq. B1. spissim- VR.fiffim- B2. spirsum umquam a.) urit pruna[*](pruna et R(?)v(J). -na eftB1 (dū praem.B2). -ne et a. -na VdThS.) et exustum Chio vino restinguit tunditque, mox linteo cribrat atque in mortario terit, mox aqua pluvia[*](pluuiae B2. cfr. § 106.) macerat iterumque[*](iterumque terit Bav. nigrumque sedit r.) terit quod subsedit, donee cerussae[*](caesurae R.) simile[*](fimile BdTS. -lis rv.) fiat, nulla[*](nulla—17 asperguntom. a.) dentium offensa. eadem Iollae[*](iolle B1B. iolliae Rv. lo- Vd. ollę B2.) ratio[*](ratioBS. actio rv.), sed quam purissimum eligit[*](elegit VRd.) lapidem.[*](Diosc. V 84. 87. eupor. I 33. 46. Celsus V 7. VI 6, 4–6. 20–22. 24. Scribon. 23. 24. 26–28 al.) cadmeae[*](cadmiae ll.v. a. S(D).) effectus siccare, persanare[*](perfanare B(R?)G. san- VdThv. ulcera persanare vet. Dal. cfr. Diosc. et XX 244. XXVIII 227. XXX 52. 114. 117.), sistere fluctiones, pterygia[*](pterygia dv. ter- B. teria r.) et sordes oculorum purgare, scabritiam[*](fcabritiam BS. -iem v. segni- tiam Vd. -iem R.) extenuare et quidquid [*](quicquid B2. quitquit B1) in plumbi effectu dicemus.

[*](166)

Et aes ipsum uritur ad omnia eadem, praeterque[*](praeterquae B1. -quam v. a. G.) albugines oculorum et cicatrices, ulcera quoque oculorum cum lacte sanat; itaque[*](itaque BS. itemque Vh. atque d. idque R(?)v.) Aegyptii[*](aegyptia B.) collyrii[*](collyrii B2hv. -yri (-iri R) rS. -yrio d.) id[*](id om.dv. a. S.) modo terunt in coticulis[*](Diosc.87.). facit et[*](et om.BS.) vomitiones e melle sumptum. uritur autem Cyprium in fictilibus crudis cum sulpuris pari pondere , vasorum[*](uasorum ego. cfr. Diosc. uaso VRa. uafe BdThv(S). del. C(J). (an dense?).) circumlito spiramento, in caminis, donec vasa ipsa percoquantur. quidam et salem addunt, aliqui alumen pro sulpure, alii nihil, sed aceto tantum[*](tantum Bdv. -tum teritur r.) aspergunt. ustum teritur in[*](in ego. om. ll. v. cfr. § 104 bis. 111. 168. XXXIII 93. 103. 104. XXXV 43. XXXVI 177; aliter XXXIII 123.) mortario Thebaico, aqua pluvia[*](pluuiae B2. cfr. § 104.) lavatur iterumque adiecta largiore teritur et, dum considat, relinquitur

, hoc saepius, donee ad species minii[*](minii av. -niml h. -nime VRd. anni B.) redeat[*](redeant B.). tum[*](tum d.) siccatum in sole in aerea pyxide servatur.

[*](Diosc. V 87. 88. eupor. I 41. (Isid. XVI 20, 13). 89.) Et scoria aeris simili modo lavatur, minore[*](minore R(?)G. -or rv(D). cfr. XXV 93.) effectu quam ipsum aes. sed et aeris flos medicinae utilis[*](utilis dav. -le r.) est. fit aere[*](acere B1. aceto re B2.) fuso et in alias fornaces[*](furnacef B.) tralato; ibi flatu[*](flato R.) crebriore excutiuntur veluti[*](ueluti BaJ. -ut Rdv. -ud Vh.) milii[*](milii v. -li aS. milli B1. melli B2. similli V. -ili R.) squamae, quas vocant florem[*](florem—8 uocant om.av.a.B.); cadunt autem, cum panes aeris aqua refrigerantur, rubentque similiter squamae[*](fquamae (-ma h) aerif BhS. quam ex aeris r. ex eis fit B.) aeris, quam vocant lepida, et sic adulteratur flos, ut squama[*](quama R. spuma H.) veneat[*](ueneat v. -neant B. -niat r.) pro[*](pro—10 aeris (haec B) Bav(S). om. rH.) eo. est autem squama aeris decussa[*](de- cursa R.de mendo cfr. XXXII 13.) vi clavis, in quos panes[*](pane R.) aerei[*](aeret VR.) feruminantur [*](feri minantur B2.),[*](dist. ego.) in Cypri[*](cypriis v.a. H.) maxime officinis. omnis[*](omnis ego. -ia ll.v. an summa? cfr. § 144. XXXI 90.) differentia haec[*](hoc BJ. (saltem in hoc).) est, quod squama excutitur ictu[*](ictu BaJ. -tus VR. -tibus dhv.) isdem[*](isdem (iisd- v) aD. idem ll.) panibus, flos cadit sponte.[*](cfr. Celsus VI 6, 5.) squamae est alterum genus suptilius, ex summa scilicet lanugine[*](languine B1.) decussum, quod vocant stomoma.

Atque[*](pavcif B2.) haec omnia medici—quod pace eorum dixisse liceat—ignorant. parent[*](parent U 751. par& BS. pars maior et rv(J). pars maior paret D. (saltem paret maior pars: cfr. § 6. X 201. XVII 185. XVIII 120. 237. 58. XXV 7. XXX 99).) nominibus[*](nomina v.a. G(H).): in tantum a conficiendis medicaminibus[*](medicaminibus d(?)G. add. iif (ortum ex uf) B1D. his r; praem. iis (his C) v.a.G(S).) absunt[*](apfunt B.), quod esse proprium medicinae solebat[*](folebant BV1. ). nunc quotiens incidere[*](incide in B1. -derit B2.) in libellos, componere

[*](libellos commentariaque U 751. cfr. p. 202, 2.) ex iis[*](iis v. if B1. his rC.) volentes aliqua, hoc est inpendio miserorum[*](miferorum Bav. -eratum r.) experiri[*](experiri av. -ediri (-ini R) ll.(U)D. de re cfr. XXIX 18, de mendo ib. § 15.)[*](dist. v.a.D.) commentaria[*](commentariaque B.transp. U 751. cfr. p. 201, 18. an -taria praeceptaque?), credunt Seplasiae[*](seplassiae a. simplasiae (sem- v) VdTv.a.B. -sia R.) omnia fraudibus corrumpenti. iam[*](corrumpenti iam BTH. -pentiam V1R. -tia V2d. -ti v. -punt iam a.) quidem[*](quidem om.R. pridem v.a.H(D).) facta emplastra[*](implastre R.) et collyria mercantur[*](mergantur B. -rcant R.), tabesque[*](dabesque V1R. dape- V2.) mercium aut fraus Seplasiae[*](seplassiae a. semplasiae VRv.a.B.) sic excitetur[*](sic excitetur ego. fic cexatetur B1. sicce taxetur J. ficce fane dur[&]. B2. sic (om.a) exteritur rdhv. sic adteritur D. sic uexat et ur[it] U 751. sic habetur Müller emend. V 14.)!

[*](Diosc. V 88. 89. eupor. I 64. 86. 85. 190. Scribon. 50. 51. 133.) Et[*](et om.a[B2U].) squama autem et flos uruntur in patinis fictilibus aut aereis, dein lavantur ut supra ad eosdem[*](eosdemque h.) usus[*](ufuuf B1D. us VR.); squama[*](squama ego. que VR.om.rv. de mendo cfr. v.12. 13 et § 107. XXXVI 162.)[*](106) et amplius narium[*](narium ll.v(S). ad na- C.) carnosa vitia, item[*](idem R.) sedis[*](fedat B2D. sed cfr. Diosc.), et gravitates aurium per fistulam in eas[*](in af B1. in aef B2.) flatu inpulsa[*](inpulsa hv. -su VR. -so d. -fum BaD.) et uvas oris[*](ulcera oris v.a.H.) farina admota tollit et[*](et ex R(?)v.a.S.) tonsillas cum melle. fit ex candido[*](candida B1.) aere squama lounge[*](ęref quam alonge B1. ęrea longe quam B2.) Cypria inefficacior. nec non urina pueri prius macerant clavos panesque quidam excussuri[*](excuffuri B2J. -ffurif B1. -ssum d. -ssu Oh. -ssus a. -ssas V. -ssam R(?)v.) squamam [*](fquamam BRv. -ma V2dh. quama V1. quam O. qua a.), teruntque[*](teruntque BVdS. atterunt quae O. aterunt R. terunt hv. macerant quam a.) et aqua[*](aquam B1.) pluvia[*](pluuia B1v. -iae B2 (cfr. §104). -iali r.) lavant. dant et hydropicis [*](hydro- pifcif B1.)[*](duabus ll. v.) eam[*](eam om.Vdhv.a.G.) drachmis[*](drachmis om.VRdh.) II in mulsi hemina et inlinunt cum polline.

[*](Vitruv. VII 12, 1. Th. de lap. 57. Isid. XVI 20, 14.)[*](Diosc.V 91. (92).) Aeruginis quoque magnus usus est[*](eft BaS. sed rv.). pluribus fit ea modis. namque et lapidi, ex quo[*](quo om.Vav.a.C.) coquitur aes, deraditur , et aere candido perforato atque in cadis suspenso super acetum[*](aceto B.) acre[*](acre BRdTaS. aere VO. -reo hv.) opturatumque[*](obturatis C.) operculo. multo probatior est[*](pro- batior est (ē/// B2) fi B28. -or efti B1. lore si dTa. -ores VR. -ore quam si hv.), si hoc idem squamis fiat. quidam vasa ipsa candidi aeris fictilibus condunt in acetum[*](aceto hv.a.S.) raduntque decumo [*](decimo B2VRv.a.S.) die. alii vinaceis contegunt totidemque[*](totidem (a?)v.a.G.) post dies radunt, alii delimatam aeris scobem[*](fcrobem B.) aceto spargunt versantque spathis[*](fpathiif B. -tis V1dv.a.C. -ties V2. spaciis ah.) saepius die, donec absumatur[*](abfumat B2.). eandem scobem[*](eadem scobe (-bae V) VR.) alii terere in mortariis aereis ex aceto malunt. ocissime[*](ocissime–p. 204, 7 desinat om.a.) vero contingit coronariorum[*](coronariorum B1RTH. cona- Vd. cv??? ęra- B2. coronarium (-rum Dal.)aeruginem v.) recisamentis in acetum id additis. adulterant marmore trito maxime Rhodiam aeruginem, alii pumice[*](punice V.) aut cummi[*](gummi B2Rv.a.S.). praecipue autem fallit atramento sutorio[*](futolario B1. fub tal- B2.) adulterata; cetera enim dente deprehenduntur stridentia[*](stridenda R.) in frendendo. experimentum in vatillo[*](in uatillo VdS. in bat- Rhv. (cfr. XXXIII 127). ut in illo B. ut uratur in uatillo Müller emend. V 15. sed cfr. § 163. XXXVI 147.) ferreo[*](an feruenti?), nam quae sincera est[*](est hv. sunt (ortum ex st) ll.dOS(D). del. J.), suum colorem retinet[*](retinet (det- 0) hOv(J). -nent:ll.dS(D).), quae mixta[*](mixtam O.) atramento, rubescit[*](rubescunt d.). deprehenditur[*](deprehendentur B (item v. 18. 19).) et papyro galla prius macerato, nigrescit enim statim aerugine inlita. deprehenditur et visu maligne virens.[*](Diosc.V 92 extr.—ib.med.) sed sive sinceram sive[*](sinceram siue om.B.) adulteram[*](adulteram ll.v(S). -atam d(?)hG. cfr. XXXIII 114.) aptissimum est elui[*](elui BS. eius VRdThv. del. G.) siccatamque[*](siccatam dThv.a.S.) in patina

nova uri ac[*](ac BS. ae V. & Rdhv.) versari, donec favilla fiat; postea teritur ac reconditur[*](aere conditur V. & rec- Rdv.a.S.). aliqui in crudis fictilibus urunt, donec figlinum [*](figulinum VdOD.) percoquatur. nonnulli et tus masculum admiscent. lavatur autem aerugo sicut cadmea[*](cadmia ll.v.a.S (D).). vis eius collyriis[*](collyriis om.R.)[*](106) oculorum aptissima et delacrimationibtus mordendo proficiens , sed[*](si (pro s;) R.) ablui necessarium penicillis calidis, donec rodere desinat[*](designat R.).[*](cfr. Celsus VI 6, 28.)[*](Diosc. V 92. cfr. eupor. I 183. 185. 207. Celsus V 7. 9. 18, 2. 19, 8. Scribon. 35. 205. 207 al.)— Hieracium vocatur collyrium, quod ea[*](ea ego. (cfr. XXXI 91). ita ll.v. illa vet. Dal. (quo uita Müller emend. V 16).) maxime constat. temperatur autem id[*](id om.a. idem VRdhv.a.G.) hammoniaci[*](hammo- niacis a. muniaci VR.) unciis [*](quattuor ll.v.)[*](duabus ll.v.) IIII, aeruginis Cypriae II, atramenti sutorii[*](fu- tori B1. -ici VEdh.), quod chalcanthum [*](chalcantum RVen. calcanthum V.) vocant, totidem, misyos[*](misyos TS. -ons R. -os uero C. myriof B. -sions V. -sion a. -si uero v.) una, croci VI. haec[*](sex ll. C.) omnia trita aceto Thasio colliguntur[*](collinuntur B.sed cfr. XVII 207.) in pilulas, excellentis remedii contra initia[*](amitia R. uitia h.) glaucomatum[*](claueomatum VR.) et suffusionum, contra caligines[*](& ll.S. ac d(?)v(J).) aut scabritias et albugines et genarum[*](generum B1. -ne um B2.) vitia. cruda autem aerugo volnerariis[*](uul- nerariif B2Rdv.a.S. -ra iis (his V2) Vh. ....ri O.) emplastris[*](emplastri O.) miscetur. oris etiam gingivarumque exulcerationes mirifice emendat et labrorum[*](labrorum BJ. cfr. nota ad XXIV 14. -biorum rv. lauio.... O.) ulcera cum oleo. quod[*](quo BS. sed cfr. III 67; de mendo § 13. 49. 117. 127. 131. XXXV 81. 95 al.) si et cera[*](cęra B2.) addatur, purgat et ad cicatricem perducit. aerugo et callum fistularum erodit vitiorumque circa sedem sive per se sive cum hammoniaco inlita vel collyrii modo in fistulas adacta . eadem cum resinae[*](resina et VO. -nae et Rd.) terebinthinae[*](therebinthinae B. terebentinae VO.) tertia parte subacta lepras tollit.

[*](Diosc. V 92 init.) Est[*](est om.B.) et alterum genus aeruginis, quam vocant scoleca[*](fcoleca BaH. -ciam v. coleca O. -eaca VR.), in Cyprio[*](an in Cyprio mortario Cyprio aere? cfr. Diosc. et XXXIII 93.) aere trito[*](trito BS. hic tr- VdaOh. hoc tr- v. intr- R (an recte? cfr. Diose. et XXX 77. 81. XXIV 7).) alumine et sale aut nitro pari pondere cum aceto albo quam acerrimo[*](acerrime V.). non fit hoc nisi aestuosissimis[*](aetiuofiffimif BD. cfr. II 126. XVI 137. XVII 187. XVIII 268. 295. 329. XXIII 104; de mendo XVII 139. XVIII 33. 83.) diebus circa canis ortum. teritur autemdone viride[*](putride V.) fiat contrahatque se vermiculorum specie,[*](duae ll.v.) unde et nomen. quod vitiatum[*](uitiatum ego. uitium ll.v. locus nondum sanatus; cfr. Diose. et U 753. Müller emend. V 16.) ut emendetur, II partes quam[*](quam ll.v(J). quae hC. cfr. XXXV 16.) fuere[*](fiere VR.) aceti miscentur[*](post miiscentur lac. indicavit J cum Dal.) urinae[*](urinae Müller emend. V 16. -na ll.v.) pueri inpubis. idem autem[*](pubis idem autem in om.B.) in medicamentis et santerna[*](santernam a. -ter B.) efficit, qua diximus aurum feruminari. usus[*](ususque d(?)v.a.S.) utriusque qui aeruginis.[*](33,93) scolex[*](fcolex BS. -le a. -lea r. -lecia v.) fit et per se derasus[*](derasa (rasa v. a. G) ab hv.a.S.) aerario[*](erano R.) lapidi[*](lapi R. -ide dhv.a.S.), de quo nunc dicemus.

[*](cfr. Plin. supra § 2.)[*](Diosc. V 115. (cfr. Celsus V 7).) Chalcitim[*](chalcitim Bav(S). -tin dhH. calcitim V. -tio R.) vocant[*](uocant BS. -nt la- pidem rv.), ex quo et[*](et (del. H)ipsum dhv.a.S.) ipso aes coquitur. distat a cadmea, quod illa super terrain ex subdialibus[*](fubdialibuf Bv. subsid- r.) petris caeditur, haec ex obrutis, item[*](idem Vdh.) quod[*](quo h.) chalcitis friat[*](fricat a. frangat B2.) se[*](fe Bdv. si r. sed a.) statim, mollis nature, ut videatur lanugo concreta. est et alia distinctio, quod chalcitis tria genera continent, aeris et misyos[*](myfiof BVv.a.C.) et soreos[*](sorecis R. -rios (-ryos C) v.a.S.), de quibus singulis dicemus suis locis. [*](120 121) habet autem aeris venas oblongas. probatur mellei coloris, gracili venarum discursu, friabilis[*](friauilis V. fricabi- Ra. fragi- B2.) nec lapidosa. putant et

recentem utiliorem esse, quoniam inveterata sori[*](fori ll.Ov(D). -ry C.) fiat[*](fiat Bdhv. -antrO.). vis eius[*](an usus eius?) ad excrescentia in ulceribus, sanguinem sistere, gingivas , uvam, tonsillas farina[*](farinam V.) compescere, volvae vitiis in vellere inponi[*](imponitur v.a.S. inponi-uero om.VRh.). cum suco vero porri[*](porro VRh.) verendorum additur emplastris.[*](Diosc. V 115 [116]. cfr. Celsus VI 6, 31. Scribon. 32. Marc, 8, 69. 125. Celsus V 9.) maceratur autem in fictili[*](an ex aceto in fictili?)[*](fictilibus V2.) ex aceto, circumlito fimo diebus XL, et colorem croci trahit. tum[*](tunc VRhv.a.S. cfr. § 106.) admixto cadmeae[*](cadmiae ll.v.a.S(D).) pari pondere medicamentum efficit psoricon [*](soricon VRhv.a.B.)[*](duae Bv. -as r.) dictum. quod si II[*](quod si II om.a.) partes chalcitidis tertia[*](tertiae Rh.) cadmeae temperentur, acrius hoc idem fiat[*](fiet Rdhv.a.S.); etiamnum[*](etiamnum BdTv. -nunc r.) vehementius, si aceto[*](fi aceto BdTaG. factu r. -tum h. -tum si aceto v.) quam vino[*](an si uino?) temperetur[*](temperetur (-tus R) ll.S. -rentur dThv.); tosta[*](tota V2. poftea B.) vero efficacior fit ad eader omnia.

[*](Diosc. V 118. (116). cfr. eupor. I 71. 73. 77.) Sori[*](psori a. sory R(?)C. cfr. v.1.) Aegyptium maxime laudatur, multum superato Cyprio[*](cyprium Vh. principum R.) Hispaniensique et Africo, quamquam[*](que om. v.a.S.) oculorum curationi quidam utilius putent[*](puterit R. -tant v.a.S.) Cyprium; sed in quacumque natione[*](trituque av.a. S.) optimum cui maximum virus[*](uirus in G.) olfactu[*](olfactum B1h.), tritumque[*](tritumque —17 olfactum om.VRh.) pinguiter nigrescens et spongiosum. stomacho res contraria in tantum, ut quibusdam olfactum[*](olfactū BS.- -tu dav.) modo vomitiones moveat. et Aegyptium quidem tale[*](talem B1. -le est man. Dal. an recte?), alterius nationis[*](nationif Bhv. -ne r.) contritum splendescit ut[*](ut BH. at h. et rv.) misy[*](misi R.) et[*](e teste R. este V. est v.a.H.) est lapidosius. prodest autem et dentium dolori, si[*](fi Bav. om.r.) contineatur[*](colluatur hv.a. G.) atque colluat, et

ulceribus oris[*](oris Bav. om. rS.) gravibus quaeque serpant[*](serpant ego. -punt ll. v. (cfr. § 122).). uritur[*](uritur om.Rh. ur V.) carbonibus[*](carnibus VR.de mendo cfr. XXXI 111.) ut[*](ut Bav. at Vh. ac r.) chalcitis[*](calchitis VRh.).

[*](Diosc.V 116. Pl. iun. 14, 1.) Misy aliqui tradiderunt fieri exusto lapide in scrobibus[*](sorori- bus V1. sori- V2R.), flore eius luteo miscente[*](miscentesque (om. se) R.) se ligni pineae favillae . re vera autem e[*](e Bdhv. et r.) supra dicto fit lapide, concretum natura discretumque vi[*](ui BS. ut r. et v.), optimum in Cypriorum[*](optimum in cypriorum om.B.)[*](an cypri (cfr. § 103. 107), ut causa omittendi apparent?) officinis[*](offi- cialif B.), cuius notae sunt friati[*](friati av. -atri B. -at V. fiati R.) aureae[*](auritae B. laureae V(a?).) scintillae et, cum teratur, harenosa natura sine[*](fine (fin B1J) ll. siue hv(D). cfr. § 171. 118.) terra[*](terrae a. terrea Lugd.(D). torreatur J non apte coll. Diosc. et § 119.), chalcitidi[*](chalcidi B. -citidis B.) similis[*](simis R.). hoc admiscent qui aurum purgant. utilitas eius infusi cum rosaceo auribus purulentis et in lana[*](& in lana BaG. et lana VdThv. om.R.cfr. notae ad XXVIII 73 et- 248.) inpositi capitis ulceribus. extenuat et scabritias oculorum inveteratas, praecipue utile tonsillis contraque anginas[*](anguinas VRh.) et suppurata[*](fupporata B.).[*](Marc. 8, 199. Diosc. eupor. I 189. 196.) ratio ut XVI drachmae in hemina[*](emina a. heminam (hae- V) VRd.) aceti coquantur addito melle, donee lentescat. sic ad supra dicta utile est. quotiens opus sit molliri[*](mollirium eius VR.) vim eius, mel adspergitur. erodit[*](erodit —21 enim om.a.) et callum fistularum ex aceto foventium[*](fuentium B1. flue- B2. (cfr. §103 et XXXII 121).) et collyriis[*](collyrif B1.) additur[*](additum B. -tus h.), sistit et sanguinem ulceraque quae serpant quaeve putrescant, absumit [*](apfumit B.) et excrescentes[*](excrefcentif BS.) carnes. peculiariter virilitatis vitiis[*](uitii B.) utile et feminarum profluvium[*](profluui B1.) sistit.

[*](Diosc. V 114. Isid. XVI 2, 9.) Graeci cognationem aeris nomine fecerunt et atramento sutorio; appellant enim chalcanthon[*](chalcanton (cal- V) VR. -thum dv.a.S.). nec ullius

aeque mira[*](aq, mira B. equa a.) natura est. fit in Hispaniae puteis stagnisve[*](stagneisue VR.) id genus aquae habentibus[*](habentis R.). decoquitur ea admixta dulci pari mensura[*](merura B1.) et in piscinas ligneas funditur. immobilibus[*](immobilibus v lis ll.D.) super has transtris[*](has trans- tiris V. haf traftif B1. abftractif B2. om.a.) dependent[*](dependens Vd.) restes lapillis extentae, quibus adhaerescens limus vitreis acinis imaginem quandam uvae reddit. exemptum ita siccatur diebus XXX. color est caeruleus perquam spectabili[*](expectabili VR.) nitore, vitrumque[*](nitrumque VR. (utr- Dal. errore). -rum a.) esse creditur; diluendo fit atramentum tinguendis coriis.[*](Isid. XVI 2, 9. 10. Diosc. V 114. cfr. Plin. XXXI 81.) fit et[*](e (pro et) B.) pluribus modis: genere terrae eo in scrobes[*](scrobef BaG. -be (-ue V1) rv.) cavato, quorum e lateribus destillantes[*](dertillantef BH. dist- rv.) hiberno gelu stirias[*](furiaf B2.) stalagmian vocant, neque est purius aliud[*](& fpuriuf B. aliuf B1.). sed[*](fed Bv. si (pro s;) r.) ex eo, candidum colorem sentiente[*](fentiente BS. -ntem rv.) viola[*](uiolam v.a.S.), lonchoton[*](lonchoton BhH e Diosc. -coton VRdT. longothon a. leucoion B. -canthon v.) appellant. fit et in saxorum catinis pluvia aqua conrivato[*](conriuato S. corr- Bdv(D). contr- r.) limo gelante; fit et salis modo flagrantissimo sole admissas dulces aquas cogente. ideo quidam duplici differentia[*](differentie R.) fossile aut facticium appellant, hoc pallidius et quantum colore, tantum bonitate deterius.[*](Diosc. V 114. Marc. 8, 20. 25. Diosc. eupor. I 79. 166. 189.) probant maxime Cyprium in medicinae usu[*](usū VRh.). sumitur ad pellenda[*](pellenda BS. cfr. XXVI 54. dep- rv(D).) ventris animalia drachmae pondere [*](drachme pendere B.) cum melle. purgat et caput dilutum ac naribus instillatum , item stomachum cum melle aut aqua mulsa sumptum. medetur et oculorum scabritiae[*](fcabritie B2RdT. -tiei hv.a.S.) dolorique[*](dolirimque B1. -rique B2. doloriue dTH. -ri R.) et[*](nec (pro et) V. ne//R.) caligini et oris ulceribus. sistit et sanguinem narium, item haemorroidum[*](haemoroidum B. heromoi- V.). extrahit ossa fracta cum semine hyoscyami[*](et p. 209, 1 femine hyphoraf hyofcyami B.), suspendit epiphoras penicillo fronti inpositum, efficax et in emplastris ad purganda volnera[*](uulnera B2av. ulcera rH.) et excrescentia ulcerum.[*](Isid. XVI 2, 10.—) tollit et uvas[*](et uas VR.), vel si decocto tangantur, cum[*](cum—10 mordere om.a.) lini quoque semine superponitur emplastris ad dolores tollendos. quod[*](quod BdThD. quo r. quodque v.) ex eo candicat, in uno[*](in uno BdTS. uno r. in eo v.) usu[*](usu om.R.) praefertur violaceis, ut[*](ut BS. et rv. si dTH.) gravitati[*](grauitate VR.) aurium per fistulas inspiretur[*](per fistulas in- spiretur om.B.)[*](inspiratur v.a.H.). volnera [*](uulnera etiam dhv.a.S. an etiam uolnera, ut inBomittendi casa appareat?) per se inlitum sanat, sed tinguit[*](tinguit BTv(S). -git rH. stringit C.) cicatrices. nuper[*](nuperque dhv. a. S.) inventum ursorum[*](suorum R. (uersorum Dal. errore).) in harena et leonum ora spargere[*](fpargere BdTaS. aspar- R. asper- Vhv. inspa- G.) illo, tantaque[*](illo tantaque dhv. -toque VRa. illaq. tanta B.) est vis in[*](in Bv. om. r.) adstringendo[*](adstrin- gendi h.), ut non queant mordere.

[*](Diosc. V 85.—Scribon. 26. 49. 220.) Etiamnum[*](etiamnunc VRfv.a. G.) in aerariis reperiuntur quae vocant pompholygem[*](pompolicem a. -pygem VR.) et spodon[*](spodion hv (item infra). fpondon Ba.). differentia, quod pompholyx [*](pompholux Vd. -polyx B. -polix a.) lotura[*](latura se a.) separator[*](fepara- tur BaS. par- v. asper- h. splur- (-tus V1R) r.), spodos inlota est. aliqui quod[*](id quod Rd(?)v.a. S.) sit[*](fit V1R.) candidum levissimumque pompholygem[*](pomphylocem V. -hilocem R.) dixere et esse[*](esse om.R.) aeris ac[*](ac J e coni. D. ad Ba. a r. &dhv.) cadmeae favillam, spodon[*](spon- don VRda.) nigriorem esse ponderosioremque [*](esse ponderosiorem om.VRh.), derasam[*](dē rasa R.) parietibus fornacium, mixtis scintillis[*](scintillis ll.v. an lapillis (vel cinere, pilis)? cfr. Diosc.), aliquando et carbonibus. haec aceto accepto[*](accepto om.VdTh.cfr. XXIX 38. 56. XXXV 194.) odorem aeris praestat et, si tangatur[*](tangantur B.) lingua, saporem horridum. convenit

oculorum medicamentis, quibuscumque vitiis occurrens [*](occurrenf Bdv. -ent a. -erit Th. -erent r.), et ad omnia quae spodos[*](spon- dos VR. spodium a. -ios C. -ion v.). hoc solum distat, quod huius elutior vis est. additur et in[*](in om.B1.) emplastra, quibus lenis refrigeratio quaeritur et siccatio[*](ficca- rio B1.). utilior ad omnia quae vino lota[*](luta V1R.) est.

Spodos[*](spondos VR (semper). spodium a. -ios v.a.G.) Cypria optima. fit autem liquescentibus[*](liquiefcentibuf B.) cadmea et aerario lapide. levissimum hoc est flaturae[*](efflatur et ocius RdTv.a.S.) totius evolatque e[*](e Bdhv. et r.) fornacibus et tectis adhaerescit, a fuligine distans candore. quod minus candidum ex ea[*](eo d(?)H.), inmaturae fornacis[*](inmature efornacif B1.) argumentum est; hoc quidam[*](quidem Va.) pompholygem . vocant. quod vero rubicundius ex iis[*](his V. hiif B2.) invenitur, acriorem[*](& BS. om. rv.) vim habet et exulcerat adeo, ut, cum lavatur, si attigit[*](si attigit om.R.)[*](attingat hv.a.S.) oculos, excaecet. [*](cfr. Diosc. V 85. eupor. I 32. 33. 48. Celsus V 7.) est et mellei coloris spodos[*](spon- dos VR. spodium a. -ios v.a.G.), in qua[*](aqua B1Ven.) plurimum aeris intellegitur. sed quodcumque[*](quocum- que Ra.) genus lavando fit utilius; purgatur ante pinna[*](pinna B1Vav(S). penna rH.), dein crassiore[*](craffiore BRv -ior Vdh. crossiora a.an crebriore?) lotura[*](dist. ego. cfr. Diosc.) digitis scabritiae[*](scabritiem v.a.S. fcabritif fcabritiae B.de mendo cfr. § 96.) excernuntur[*](excernit C. exterunt v.a.S.). eximia[*](eximia ego e Diosc. cfr. § 129. & media BS. media rv(D).) vis est eius, quae[*](que B.) vino lavatur. est aliqua[*](ali qua & BaG. et (ut V) aliqua rv.) et in genere vini differentia . leni enim[*](leui enim h. liniem V.) lota collyriis oculorum minus utilis[*](minus utilis ll.S. minus apta H. nimium uigiliis fatiga- torum apta hv.) putatur , eademque efficacior ulceribus, quae manent[*](man& B1. -nant adhv.a.S.), vel oris, quae[*](quē R.) madeant[*](madent hv.a.S. aderant R. maneant a.), et omnibus medicamentis, quae parentur[*](parent ut R. -nt ui V. -rantur d(?)v.a.S.) contra gangraenas[*](cancraenaf B2.). fit et in argenti fornacibus spodos,

quam vocant Lauriotim[*](lauriotin dhv.a.S. -othim a. -on??? R. taulariotim B.). utilissima autem oculis adfirmatur quae fiat in aurariis, nec in alia parte magis est vitae ingenia mirari. quippe ne quaerenda essent metalla, vilissimis[*](utiliffimif BVdh.) rebus utilitates easdem excogitavit.

[*](Diosc. V 86.) Antispodon[*](antispodion hv.a.G.) vocant cinerem fici arboris[*](arborif BaV. om. r.) vel caprifici vel myrti foliorum cum tenerrimis ramorum partibus vel oleastri[*](oleaftry B. -ris a. oleas VR.) vel oleae[*](uel oleae BaS. om. rv.) vel cotonei[*](cotonei dTH. -naei B. -ni Ra. ceotoni V. citonii h. cydo- G. cyto- v.) mali vel lentisci, item ex moris inmaturis, id est candidis, in sole arefactis vel e buxi coma aut pseudocypiri[*](pseudocypiri (a?)S. -cupiri B1. -cii piri B2. -cypri dT. -peri hv. -cipri r.) aut rubi aut terebinthi vel oenanthes[*](oenanthis Vv.a.C.). taurini quoque glutinis aut linteorum cinerem similiter pollere inventum est. uruntur omnia ea[*](ea Badv. a r.) crudo fictili in fornacibus, donec figlina[*](figvlina B2D. cfr. § 113.) percoquantur[*](per- coquatur VR. -uetur a.).

In aerariis officinis et smegma[*](fmeg//na B2. psegma B e Diosc. V 88.) fit iam liquato aere ac percocto additis etiamnum[*](etiamnunc R.) carbonibus paulatimque accensis, ac repente vehementiore flatu[*](flatuque G.) exspuitur[*](expuritur VR.) aeris palea quaedam. solum, quo excipiatur, stratum[*](fteatum B1. status R. -tim B2.) esse debet marilla[*](marilla J2. -rila S cum J1 (D). -ili B. maxili r. -illa v.a.B. Facile B (ad seqq. referens).).

[*](Diosc. V 119.) Ab ea discernitur quam[*](quam hG. qua B. aqua rv. cfr. § 131.) in isdem[*](hisdem V.) officinis diphrygem [*](difrygem B. -phryga v.a. G.) vocant Graeci ab eo, quod bis torreatur. cuius origo triplex. fieri enim traditur ex lapide pyrite cremato in caminis, donec excoquatur in rubricam[*](rubrica VRa.). fit et in[*](in om.R.) Cypro[*](cypro Bahv. -rio r.) ex luto[*](ulto B1. alto B2.) cuiusdam specus[*](pecuf B1. spectus VR.) arefacto prius[*](prio V.), mox paulatim circumdatis sarmentis. tertio fit modo in fornacibus aeris[*](aere R.)

faece subsidente. differentia[*](differentiae dTH.) est, quod[*](eft quod ll.S. siquidem dT. est (si H) quidem quod v.) aes ipsum in catinos[*](catinof BS. -tino (-tmo V) rv. cfr. XXXIII 88.) defluit, scoria[*](fcorea B.) extra fornaces, flos supernatat, diphryges remanent[*](remanent ll.da. -et hv.).[*](Diosc. eupor. I 189. 183. 79. 125 al. Celsus V 7. 8.) quidam tradunt[*](quidamq, radunt B.) in fornacibus globos lapidis, qui coquatur[*](coquantur Rdhv.a.S.), feruminari[*](feruminari S. ferrum mi- B2V. ferrumi- rv (D).), circa hunc aes[*](est (pro aes) VR.) fervere , ipsum vero non percoqui nisi tralatum[*](tra- latum J. -to B1. translatum dhv. -to r.) in alias fornaces, et esse nodum[*](nudum VRdh. (an nucleum, ut § 144?).) quendam[*](quendam Bav. qued- Rh. quaed- V.) materiae; id, quod ex cocto[*](cocto om.R.) supersit, diphryga[*](diphryga BVdhv(J2). -ges R(?)G. -gem S cum J coll. § 135.) vocari[*](uocari BRaG. -ant Vdv.). ratio eius in medicina similis praedictis: siccare et excrescentia consumere[*](con- sumare R.) ac[*](ac BaS. et v. om. r.) repurgare[*](repurgare BS. -ugnare a. ppurgare rv.). probatur lingua, ut[*](aut BR.) eam siccet tactu[*](tactus VRa.) statim saporemque aeris reddat.

[*](Messalla de famil. Rom. (Peter hist. Rom. fragm. p. 266).) Unum etiamnum[*](etiam- nunc R.) aeris miraculum non omittemus . Servilia familia inlustris in fastis trientem aereum pascit auro, argento, consumentem[*](consument eum V1. -te V2da.) utrumque. origo atque natura eius incomperta mihi est. verba ipsa de ea re Messallae[*](messallae (mefa- B1) v. -alae B2hC. -alis r. mesale a.cfr. § 22.) senis ponam: Serviliorum familia habet trientem sacrum, cui summa cum cura magnificentiaque sacra quotannis[*](quodannif B1V1D.) faciunt. quem ferunt alias crevisse, alias decrevisse videri et ex eo aut honorem aut deminutionem[*](deminutione V. diminutionem B2ahv.a.Brot.) familiae significare [*](significare coni. S. -r& B. -ri rv.).

Proxime[*](dist. CFW Müler p. 17.) indicari debent metalla[*](metalli R.) ferri.

optumo pessimoque vitae instrumento est,[*](est ego. om. ll. v cfr. § 135. (an est, hoc quidem? cfr. Ludewig stud. philol. Prag. III p. 45 nr. 3).) siquidem hoc tellurem scindimus, arbores serimus[*](arboref feri- muf BS. serimus dav. om. r.), arbusta tondemus[*](tondemuf BS. pone- Vda. pomeria nemus h. ponemus (-nimus v) pomaria R (?)v.), vites squalore deciso annis omnibus cogimus invenescere, hoc exstruimus tecta, caedimus saxa, omnesque[*](omnifque BS.) ad alios[*](aliaf B1.) usus ferro utimur, sed eodem ad bella, caedes[*](caedis R.), latrocinia, non comminus solum, sed etiam missili volucrique, nunc tormentis excusso[*](excuso VR.), nunc lacertis, nunc vero pinnato[*](pennato B2v.a.S. pinnae a.), quam sceleratissimam humani ingenii fraudem arbitror, siquidem, ut ocius mors perveniret ad hominem, alitem illam fecimus pinnasque[*](pennafque B2v.a.S.) ferro dedimus[*](de- dicimus V1. didic- R.de mendo cfr. XVI 1).[*](Isid. VI 9, 2.) quam ob rem culpa[*](culta VR.) eius non naturae fiat accepta. aliquot[*](aliquod B1D.) experimentis probatum est posse innocens esse ferrum. in foedere, quod expulsis regibus populo Romano dedit Porsina[*](porfina B1S. -sena dhG. -senna (pers-V) rav(H). cfr. § 29.), nominatim comprehensum invenimus, ne ferro nisi in[*](in om.B1.) agri cultu[*](cultura d(?)v.a.S.) uteretur. et tum[*](tum ll.S. cum dThv(Brot.). del. C.) stilo osseo[*](osseo inserui ex Isid. cfr. U (Quellenregister p. 11). om. ll.v.) scribere institutum[*](inftitutū BD. intutum (-utu Rh) rdahS. -utum ut v(H). -utum est ut C.) vetustissimi auctores prodiderunt. Magni Pompei in tertio consulatu[*](cof. B1. conf. B2. (cfr. XIX 24).) extat edictum[*](edicto B.) in tumultu necis Clodianae[*](glodianae R.) prohibentis ullum telum esse in urbe.[*](cfr. Plin. XXXV 146.) et ars antiqua [*](et ars antiqua ego. & tamen uiquea (-que B2) B. & tamen uita rv. (saltem etiam uita).) ipsa non defuit[*](definit h.) honorem mitiorem habere ferro quoque . Aristonidas artifex[*](artifices VR.), cum exprimere vellet Athamantis[*](athamantif Bhv. athamnis d. ada- r.) furorem Learcho filio praecipitato residentem[*](et residentis d2in ras.hv. a.G.) paenitentia[*](poenitentiamque (G. -iam v) v.a. H.), aes[*](res VR.) ferrumque miscuit, ut robigine[*](robigine S. rub- dhv. robiginem B1V1. rvb- r.) eius per nitorem aeris relucente[*](relucente dh(?)v. -tem ll.) exprimeretur[*](exprimetur VR.) verecundiae rubor. hoc signum exstat[*](exta R.) hodie Rhodi[*](hodie rhodi BS. -ierno die rv (add. Thebis H). Thebis hodie C cum B.).[*]((cfr. Athenaeus XI 35 p. 469a. Ovid. met. XIII 683). —cfr. Isid. XVI 21, 4.) est in eadem urbe et ferreus Hercules , quem fecit Alcon laborum dei patientia inductus. videmus et Romae seyphos e ferro dicatos in templo Martis Ultoris. obstitit eadem naturae[*](natura B.) benignitas exigentis[*](exientif B1.) ab[*](ab BaS. a rv.) ferro ipso poenas[*](poene R.) robigine eademque providentia nihil in rebus mortalius[*](mortaliuf BC(S). -ibus rv(Dal.).) facientis[*](fa- cientis hman. Dal.S. -tem V. -te rv.) quam[*](quam om.h.) quod esset[*](effet BdThS. esse Va.om.R(?)v.) infestissimum mortalitati.

[*](Isid. XVI 21, 2. Serv. ad Verg. Aen. X 174.—(cfr. Aristot. mir. ausc. 48).) Ferri metalla[*](mella B1.) ubique propemodum[*](propemodo VR.) reperiuntur, quippe etiam insula Italiae Ilva[*](ilua B1v. silua a. illa r.) gignente, minimaque difficultate adgnoscuntur[*](adgnofcuntur B1D. agn- rS. cogn- v.) colore ipso terrae manifesto[*](manifefto Bv. -ta rS.). ratio[*](sed ratio v.a.S.) eadem excoquendis[*](excoquendif Bdav(D). cfr. § 166 extr. 146. -di rhJ coll. XI 231.) venis; in Cappadocia tantum quaestio est, aquae[*](aquae Bv. -ua r.) an terrae[*](terrae Bv. -rra r.) fiat[*](fiat om.R.) acceptum, quoniam perfusa Cer aso[*](Ceraso U 755. certo- ll.v.a.D.) fluvio terra neque aliter ferrum e[*](et VR.) fornacibus reddit. differentia ferri numerosa[*](innumerosa VRh.).[*](Isid. XVI 21, 3.—Verg. Aen. VIII 420. Varro ap. Serv. ad Aen. X 174. Nonius p. 21, 10 M. cfr. Lucil. fragm. III 29 (Müller).) prima in genere[*](genera VR.) terrae caelive [*](caeli- uae B.): aliae molle tantum plumboque vicinum[*](uicinius hv.a.S.) subministrant, aliae fragile et aerosum rotarumque usibus et clavis maxime fugiendum, cui prior ratio convenit; aliud brevitate sola placet clavisque caligariis[*](galligaris VRd.), aliud robiginem[*](rubi- ginem V2Rdhv.a.S. ab origine B.de mendo cfr. § 149.) celerius sentit[*](fefntit B1. fe fentit B2. (a robigine. . senescit coni. J).).

stricturae vocantur hae[*](haec B1VR. eae v.a.H.) omnes, quod non in aliis metallis, a[*](a B2ahIsid.v. ad r.) stringenda acie vocabulo inposito.[*](Isid. XVI 21, 3.) et fornacium magna[*](maxima R(?)hv.a.S.) differentia est, nucleusque quidam[*](quidam BTS. -dem rv(H). equi- dem G.) ferri excoquitur in iis[*](iif ll.S. his dhH. om. hoc loco v.) ad indurandam aciem, alioque[*](alioque BaG(S). -iquem VR. -que T. -quae v(H).) modo ad densandas incudes malleorumve[*](malliorumue B.) rostra. summa autem differentia in aqua, cui subinde candens inmergitur. haec alibi[*](alibe B1. aqua alibi v.a.G.) atque[*](aquae V. aqua d.om. Ven.) alibi[*](alibe B1. om. Ven.) utilior nobilitavit loca gloria ferri, sicuti Bilbilim[*](bilbilim BS. -in v. birbilium r.) in Hispania et Turiassonem[*](tyri iasonem a. turiasso VRdh.), Comum in Italia, cum ferraria metalla in iis[*](iif Bv(S). his rC.) locis non sint[*](funt R. fiant h.).[*](Isid. XVI 21, 2. 4.) ex omnibus autem generibus [*](generalibus R.) palma[*](prima B.sed cfr. § 95 et Isid.) Serico ferro[*](fenco B1.) est; Seres hoc cum vestibus suis pellibusque mittunt; secunda Parthico.- neque alia genera ferri ex mera[*](ex mera BB ex Isid. ex mira r. ex nimia a. eximia v.) acie[*](acie Bdav. atia (acie V2) aeta (& a R) r. an acie ita?) tenmperantur, ceteris enim admiscetur mollior complexus. in[*](in Bav. om.r.) nostro orbe aliubi[*](aliube B1. -ibi B2. (item deinceps).) vena bonitatem hanc[*](dist. S cum J.) praestat, ut in Noricis, aliubi factura, ut Sulmone, aqua ubi[*](uti v.a.S.) diximus, quippe[*](quippe—16 acies fortasse pertinent post du- rentur (v. 19). cfr. etiam Isid.) cum[*](cum in Rdhv. a. S.) exacuendo oleariae[*](oleare VRd. -res hv.a.S.) cotes[*](cotef Bhv. coctaes r. om.a.) aquariaeque differant et oleo delicatior fiat acies. mirumque , cum excoquatur vena[*](uene R.), aquae modo liquari ferrum, postea in spongeas[*](fpongiaf B2Vdv.a.S.) frangi. tenuiora ferramenta oleo restingui mos est, ne aqua in fragilitatem durentur. a ferro sanguis humanus se ulciscitur, contactum[*](contactum dahIsid.v. -tectum B. -tractum VR2. -trac R1.) namque eo celerius [*](celeriuf BIsid.S. -ius subinde rdahv(D).) robiginem trahit.

[*](Isid. XVI 21, 4. 4, 1. Lucret. VI 911.) De magnete lapide suo loco dicemus concordiaque , quam cum ferro habet. sola haec materia virus[*](uirus ll.Tav(S). cfr. § 120. 160. 177. -res d(?)hB. uim Isid. cfr. v. 10. XXXVI 128.)[*](36,126 sqq.) ab eo lapide accipit retinetque longo tempore, aliud[*](aliud Bav. aut r.) adprehendens ferrum, ut anulorum[*](acolorum VR.) catena spectetur interdum . quod volgus imperitum appellat ferrum vivum, vulneraque talia[*](tali dv.a.S.) asperiora fiunt.[*](Isid. XVI 21, 4.) hic[*](hic om.VRdh.) lapis et in Cantabria [*](can- tabri B.) nascitur, non ut[*](ut BS. om. rv.) ille magnes verus caute continua, sed sparsa bulbatione[*](bulbatione B. bull- r H cum B. bubb- v.)—ita appellant[*](appellantes scio VRa.)—, nescio an vitro[*](uitro B. cfr. XXXVI 192. ultro (-ra a) ll.dahv.) fundendo perinde utilis, nondum enim expertus est quisquam [*](quicquam VRh.); ferrum[*](ferri v.a.H.) utique inficit eadem[*](aciem v.a.H.) vi[*](ui BTH cum Gron. ut rv.).—Magnete[*](magnet B2.) lapide[*](lapidē B2. -def B1.) architectus[*](artitectus R.) Timochares[*](timocharef BS. -ohares (tym- dT) rdT. -ocrates ah. Dinochares H. -ocrates G. chirocr- v. (cfr. V 62. VII 125).) Alexandriae[*](alexandreae V. -dri d.) Arsinoes templum concamarare incohaverat[*](incohauerat ego. incola- B. inchoa- rv. cfr. XIV 61. XXXVI 75. 122.), ut in eo[*](eo BRIsid.v. ea r.) simulacrum e ferro pendere in aēre[*](in aere hIsid.v. aere VRdaS. om.B.cfr. X 111. XXXI 31. 30. XIV 12. XXXVI 118.) videretur. intercessit ipsius mors et Ptolemaei [*](tolemaei B1. -mei B2. tholomei R. tphol- V.) regis[*](regis om.hv.a.S.), qui id sorori[*](sororis uitie iussit R.) suae iusserat fieri.[*](Isid. XVI 21, 4.)— Metallorum [*](dist. ego.) omnium vena ferri largissima est Cantabriae[*](canthabriae B.). maritima[*](maritimae SJ(errore).) parte, qua[*](quam dhv.a.S.) oceanus adluit[*](alluut R.), mons praealtus[*](praerupte altus hv.a.S.)- incredibile dictu—totus ex ea materia[*](ma- terie dhv.a.S.) est, ut in am- (?)bitu oceani diximus. [*](4,112)