Naturalis Historia

Pliny, the Elder

Pliny, the Elder, creator; Mayhoff, Karl Friedrich Theodor, 1841-1914, editor

[*](extr.: Cic. ad fam. IX 16, 8. Verg. Buc. X 27.) In argentariis metallis invenitur[*](inuenitur om.V.) minium quoque , et nunc inter pigmenta magnae auctoritatis et quondam apud Romanos non solum maximae, sed etiam sacrae. enumerat[*](enumerant Vd.) auctores Verrius, quibus credere necesse sit Iovis ipsius simulacri[*](simulacris VR.) faciem diebus festis minio inlini solitam triumphantiumque[*](triumphantumque V2dhv. a. S. -temque V1R.) corpora; [*](extr.: cfr. Plin. VI 190. Herodot. IV 192. VII 69.) sic[*](siccū illū R.) Camillum triumphasse ; hac religione etiamnum[*](etiannum B1. -amnunc VRdv. a. S.) addi in unguenta cenae[*](caena V. cena d.) triumphalis et a censoribus in primis Iovem miniandum locari. cuius rei causam equidem miror, quamquam et hodie id expeti constat Aethiopum populis totosque eo tingui proceres, hunc ibi deorum simulacris colorem esse. quapropter diligentius persequemur omnia de eo.

[*](Th. lap. 59.) Theophrastus Lxxxx[*](xc v. a. D.) annis[*](annos VRhv. a. G.) ante Praxibulum

Atheniensium magistratum[*](magiftratum BB. -strum rv.)—quod[*](quo VRd.) tempus exit in urbis nostrae CCCXLVIIII[*](CCCXLVIIII Brot. cum B (?).CCXLVIIII ll.v. CCCCXXXVIIII S cum Casaubono (ad Praxibuli annum referens).) annum—tradit inventum minium a Callia[*](gallia BV.) Atheniense initio sperante[*](feparante B1.) aurum excoqui posse[*](ex eo qui posse V.) harenae rubenti[*](harena rubente hv. a. S. ) in metallis argenti; hanc fuisse originem eius,[*](Th. lap. 58.—cfr. Solin. 23, 4. Isid. XIX 17, 7. Diosc. V 109. Vitruv. VII 8, 1.) reperiri[*](repperiri BD.) autem[*](natiuum (pro iam tum) coni. H. ) iam tum in Hispania[*](hispaniis hv. a. H.), sed durum et harenosum, item apud Colchos in rupe quadam[*](quaedam VR.) inaccessa[*](inaccensa V.), ex qua[*](ex aqua Vdh.) iaculantes decuterent[*](decuderent V. decid- dT.); id[*](id Bhv. in r.) esse adulterum, optimum vero supra Ephesum Cilbianis agris harena[*](harenam hv. a. S.) cocci colorem habente[*](habene V. -ere Rhv. a. S.), hanc teri[*](ter ei B1.), dein lavari farinam et quod subsidat iterum lavari; differentiam[*](diffe- rentiam Bhv. -tia r.) artis esse, quod alii minium faciant prima lotura, apud alios id esse dilutius[*](dilutif B1. -tv??? B2.), sequentis autem loturae optimum.

[*](Homerus B 144. 637.)[*](cfr. Plin. XXIX 25. Diosc. V (110). 109. Solin. 25, 14. Isid. XIX 17, 8.) Auctoritatem colori fuisse non miror. iam enim Troianis temporibus rubrica in honore erat Homero teste, qui naves ea commendat, alias circa pigmenta picturasque [*](que BS. qui r. quidam hv.) rarus[*](raruf BB. ramus r. (quaeramus v).). milton[*](militono B1. -Itono B2. militon hv. a. B.) vocant Graeci miniumque cinnabarim [*](cinnabarim Bv (S). -rin Vd. -ri R(?)hG.). unde natus error inscitia[*](infcitia ego coll. XXIX 25. indicio BS. -co v(J).) nominum[*](nominum BS. -ine rJ. cinnabaris nominee hv. (conici potuerit Indico nomine enim sic etiam appellant).). sic enim appellant illi saniem draconis elisi elephantorum morientium pondere permixto utriusque animalis sanguine, ut diximus, neque est alius[*](altuf B1. alter B2.) colos, qui in pictura proprie[*](8,34) sanguinem reddat. illa cinnabaris antidotis[*](antidatif B1.) medicamentisque

utilissima est. at[*](ad B1D.), Hercules[*](herculef BS. -lae V. -le rv.), medici, quia cinnabarim [*](cinna- barin dhv. a. S. -rū VR.) vocant, utuntur hoc minio, quod venenum esse paulo[*](paullo B1.) mox docebimus.[*](124)

Cinnabari[*](cinnabar VRd.) veteres quae[*](quae Bhv. om. r.) etiam nunc vocant monochromata pingebant. pinxerunt et[*](et om.VRd.) Ephesio[*](epheso Rd.) minio, quod derelictum[*](relictum VRT.) est, quia curatio magni operis erat. praeterea utrumque nimis acre existimabatur[*](exiftimabatur BS. -matur rv.). ideo transiere[*](tranfiere B(-ff-B)C. -ire rv.) ad rubricam [*](rubricam Bv. lub- r. (cfr. § 123).) et sinopidem, de quibus suis locis dicam. cinna-[*](35,31 sqq.) baris adulteratur[*](ad- ulterabatur B.) sanguine caprina aut sorvis[*](foruif B1J (ut cod.Msemper). sorbis rv.) tritis. pretium sincerae[*](sincere V. -ri B.) nummi[*](nom. (non R1) mil. R.) L.

[*](cfr. Plin. II 30.—Vitruv. VII 9, 4.) Iuba minium nasci et in Carmania, tradit, Timagenes[*](imagines V. hermogenes hv. a. H.) et[*](et om.VdT.) in Aethiopia, sed neutro[*](neutro in luco VRd.) ex loco invehitur ad nos nec fere aliunde quam ex Hispania[*](hifphania B.), celeberrimo[*](celeberrimo BS. -mus r. -mū dhv.) Sisaponensi[*](sisaponensi S. ex sisa- hv. fifapompon- B. isapone- seo R. irap- V.) regione in Baetica miniario metallo vectigalibus[*](e uectigalibus D cum U 742.) populi Romani[*](pyrro romano R.), nullius rei[*](regi R.) diligentiore custodia. non licet ibi[*](dist. ego.) perficere id, excoctique[*](excoctique V. -oqui quae B. -ique Rdhv. an excoctaque (corruptum in -ociaque)? cfr. §121. 95. XXXIV 142.) Romam adfertur[*](adfertur BS. def- d Brot. ref- T. perf- v. deferuntur VD. deruntur R.) vena signata, ad[*](ab V.) bina[*](bina BS. dena rv.) milia fere pondo[*](modo B.) annua, Romae autem lavatur[*](lauantur D.), in vendendo[*](dist. v. a. J.) pretio statuta[*](statuto VdTJD. (cfr. XVIII 178).) lege, ne modum excederet HS[*](HS om.Bhv. a. H.) LXX in libras. sed adulteratur[*](ad- alteratū VR.) multis modis, unde[*](unde Bdv. n??? de r.) praeda societati.[*](Diosc. V 109.) namque est alterum genus omnibus[*](omnibuf BS. in omn- rv(D).) fere argentariis

itemque[*](item VR.) plumbariis metallis, quod fit exusto lapide venis permixto, non ex illo, cuius vomicam argentum vivum[*](uiuom BS. unum VR.) appellavimus—is[*](his V.) enim et ipse in argentum[*](99) excoquitur—, sed ex aliis simul repertis. steriles etiam plumbi[*](dist. ego. cfr. Diosc.) micae. deprehenduntur[*](micae deprehenduntur B2D. de micae preh- B1. depreh- (praeh- V) rv.) solo[*](solo ll. v(S). suoG.) colore nec nisi in fornacibus rubescentes exustique tunduntur in farinam. hoc[*](hoc BS. et hoc hv. om. r.) est secundarium minium perquam paucis notum, multum infra naturales illas harenas. hoc ergo adulteratur minium[*](minio B.) in officinis sociorum, et vilius[*](et uilius ego. & uiuif B. item rv. et ubiuis J.) Syrico[*](firico BV. scyr- anon. ap. B). quonam modo Syricum[*](firicum B (item infra). scyr- v. a. H.) fiat suo loco docebimus[*](dicebimus VR. -cemus hv. a. S.); sublini[*](sublimi R.) autem[*](35,40) Syrico minium compendi[*](comp???hendi B2.) ratio demonstrat[*](demonftran B1.). et alio modo pingentium furto opportunum est, plenos subinde abluentium penicillos. sidit autem in aqua constatque furantibus .[*](extr.: Vitruv. VII 9, 5.) sincero cocci nitor esse debet[*](debet et VR.), secundarii autem splendor in parietibus sentit[*](sentit d(?)hv. -ire ll. S. de vocabulo cfr. XXXIV 124. 93.)plumbaginem.[*](plumbaginem ego. cfr. XXXVII 68 et XXXIV 168. imaginemll. v(J). ulig- C.) quamquam hoc robigo quaedam metalli est. Sisaponensibus autem miniariis[*](dist. ego cum Madvigio adv. crit. II 529. ) sua[*](sua uero VR. sua d. suae uenae hv. a. S.) vena harenae[*](harenae BS. -na rv.) sine[*](fine Bhv. est in r(din ras.).) argento. excoquitur auri modo; probatur auro candente, fucatum enim[*](fuga enim VRd. fucatum h.v. a. S.) nigrescit[*](ni- grefcit Bhv. crescit in r.), sincerum retinet colorem. invenio et calce[*](calcem B2.) adulterari, ac[*](ae (pro ac)B.) simili ratione ferri candentis lamna, si non sit aurum deprehendi[*](dist. S.).[*](Vitruv. VII 9, 2. 3.—Diosc. V 109.) inlito[*](inloto B1. illico d(?)hv.a.S.) solis atque lunae contactus[*](contactu B2. -tractus R.) inimicus[*](inimicū B2.). remedium, ut pariete[*](parieti hv. a. S.) siccato cera Punica cum oleo liquefacta

candens saetis inducatur iterumque admotis gallae[*](gallae Rdhv. cfr. XVI 28. gal. ea B. galea V(?)D cum U 744.) carbonibus inuratur[*](inurantur B. aduratur R(?)hv. a. S.) ad sudorem usque, postea candelis subigatur ac deinde lintels puris, sicut et marmora nitescunt . qui minium[*](ni- mium B.) in officinis poliunt, faciem laxis vesicis inligant, ne in respirando pernicialem[*](pernitialem B2. permit- B1. permitt- V. (demendo cfr. XV 74. VIII 135).) pulverem trahant et tamen super[*](fuper ego. ut per ll. v. cfr. Diosc., de mendo XXIX 83.) illas[*](illas VRdv. leuiaf B1. -ia B2D. an ueficas?) spectent[*](specteret V1. -tet V2R.). minium in voluminum [*](uolumini- bus d(?)G.) quoque scriptura[*](scripturae V. -re R.) usurpatur clarioresque[*](cariorefque B.) litteras vel in muro[*](muro D cum Mommseno C. I. L.I 16. auro ll. v aere Hüb- ner.) vel in marmore, etiam in sepulchris, facit[*](fecit BS.).

[*](Th. lap. 60. Diosc. V 110.) Ex secundario invenit[*](inuenti.ita B.) vita et hydrargyrum[*](hydro argyrum VRd (ut plerumque).) in vicem argenti vivi, paulo ante dilatum. fit autem duobus[*](64,100) modis: aereis mortariis pistillisque trito minio ex aceto aut patinis[*](patenis V2. patilif B2. poatilof B1.) fictilibus inpositum[*](an inpositum in?) ferrea concha[*](conca V. concea R.), calice coopertum[*](copertum V. op- d.), argilla superinlita[*](superinlata VR. -illata dVen.), dein sub patinis[*](patenis V2. pastinis V1R.) accenso[*](accenso J cum vet. Dal. -sum ll. v.) follibus continuis igni atque ita calici[*](calici BdS. -cis rv.) sudore deterso, qui fit argenti[*](argento Rh.) colore et aquae liquore. idem[*](iden B1. id eft B2.) guttis dividi facilis et lubrico[*](rubrico VRd. (cfr. §§ 117).) umore confluere[*](compluere BS.).[*](124) quod cum venenum esse conveniat, omnia, quae de minio in medicinae usu traduntur, temeraria arbitror, praeterquam fortassis[*](fortasse quod hv.a.H.) inlito[*](inlitum hv. a. H(S).) capiti[*](capite dTH.) ventrive[*](uentrisue V2d. -suae V1R. -treue ThH.) sanguinem sisti[*](sisti VRdD. -tit Bhv(S). -tendum TH.), dum[*](dum om.T.) ne qua[*](qua BS. quod V. quid RdThv.) penetret[*](penetret BTG. peteret VR. praetereat din ras.hv.) in viscera ac volnus attingat. aliter utendum non equidem censeam.

Hydrargyro[*](hydrarguro B1. -giro B2.) argentum[*](argum???tum R.) inauratur[*](inauratum B.) solum nunc prope, cum et in[*](in Bhv. om. r.) aerea[*](aerea BS. aera hv. aeris VdT. ueris R.) simili modo duci[*](duci ll. v. cfr. § 128. an etiam aeri .... obduci? cfr. XXVIII 146.) debeat. sed eadem fraus, quae in omni parte vitae ingeniosissima est, viliorem excogitavit materiam, ut docuimus.

[*](100)

[*](Th. lap. 47. 46.) Auri argentique mentionem[*](mentio B1.) comitatur lapis, quem coticulam appellant, quondam non solitus[*](solus VR.) inveniri nisi in flumine Tmolo[*](tmolo B e Theophr. timocho VRd. hym- hv. in//ocho B.), ut auctor est Theophrastus, nunc vero passim. alii[*](ali B1. quem alii hv. a. S.) Heraclium[*](heraclius VR.), alii Lydium vocant. sunt autem modici, quaternas uncias longitudinis binasque latitudinis non excedentes. quod a sole fuit in iis[*](iis v. his ll. C.), melius quam quod a terra. his coticulis periti[*](peritum (om. cum) V.) cum e vena ut[*](ut dG. aut B. tui r. om.hv.) lima rapuerunt[*](rapuerint hv. a. S.) experimentum, protinus dicunt, quantum auri sit in ea, quantum argenti vel[*](uel—15 argenti om.B.) aeris, scripulari[*](scripulari dTH. scribu-VR. scrupulati h. -ari v.) differentia , mirabili ratione non fallente.

Argenti duae differentiae. vatillis[*](ban- tillis h. bat- v. a. S (item infra et XXXIV 112).) ferreis candentibus [*](condentibus Vd.) ramento inposito, quod candidum permaneat, probatur. proxima bonitas rufo, nulla nigro. sed experimento quoque fraus intervenit. servatis in urina virorum vatillis inficitur ita ramentum obiter, dum uritur candoremque mentitur[*](metitur VR.). est aliquod[*](aliquod ll. v(S). aliud d(?)C.) experimentum politi[*](politi Bhv. -ici R. pollici VdT.) et in halitu hominis, si sudet protinus nubemque discutiat.