Naturalis Historia

[*](Verg. Aen. III 57.—Homerus H 472.) utinamque posset e vita in totum abdicari[*](abdicare B. (an et uita ... abdicare?).)[*](uncos posi cum Müllero emend. V 10.) [sacrum[*](aurum (-ri Brot.)sacra hv.a.S.) fame[*](fame H(J). -mae BS. -ma r. -mes hv.), ut celeberrimi auctores dixere] proscissum[*](proceffum B2. (est add. Brot.).) conviciis ab optimis quibusque et ad perniciem vitae repertum, quanto[*](quanto BS. -tum rv.) feliciore aevo, cum res ipsae[*](ipfa B2.) permutabantur[*](permuta batur B. -buntur V.) inter sese, sicut et Troianis temporibus factitatum Homero credi convenit! ita enim, ut opinor, commercial victus gratia[*](uictuuf B1D. uictus gratia om.VR.) invecta[*](inuecta ll. H. -enta hv(D).).[*](Homerus Z 234 sqq.—cfr. Plin. XVIII 11. Varro r. r. II 1, 9. Festus p. 202, 11 sqq.) alios coriis bourn, alios ferro captivisque res[*](res D e coni. S. reruf B1.(an merces?). rerū B2. rebus rv. merum coni. J. uinum Bergk.) emptitasse[*](emittasse R. aemitt- V. mut- d (?)man. Dal. H.) tradit. Quare,[*](quareego. qua B1. quā B2. om. rv.) quamquam[*](quamquam BS. -quam et rv (D). et quamq- Bergk.) ipse iam[*](iam BS. om. rv.) mirator auri[*](miratus aurum v. a. H.), pecore[*](pecore ego cum Bergkio. pec: B1. punctis del. Et coreectionem supra seripseratB2, sed puncta et corr.. rursus erasitB3. et VRd.om. v.) aestimationes rerum ita fecit, ut C boum arma aurea permutasse Glaucum diceret

cum[*](cum om.VRd.) Diomedis armis VIIII bourn. ex qua consuetudine multa legum antiquarum pecore constat etiam Romae.

[*](cfr. Plin. XXXVII 2. Isid. XIX 32, 1.—( cfr. Plato de re p. II p. 359. Cic. de off. III 9, 38).) Pessimum vitae scelus fecit qui[*](qui BfS. qui id rdTH(D). qui anulum hv. cfr. § 13.) primus induit digitis, nec hoc[*](non (pro hoc) R.) quis fecerit traditur. nam de Prometheo omnia fabulosa arbitror, quamquam illi quoque ferreum anulum dedit antiquitas vinculumque id, non gestamen, intellegi voluit. Midae quidem anulum, quo circumacto habentem[*](circum actu mabentem B1.) nemo cerneret, quis non etiam fabulosiorem fateatur?[*](cfr. Plin. XXXV 16.) manus[*](manuuf BD.) et prorsus sinistrae maximam auctoritatem conciliavere auro, non quidem Romanae[*](romaene VR. ani hv. a. G.), quarum[*](quorum hv. a. H.) in[*](in om.hv. a. Brot.) more[*](mere H cum Gron.) ferrei[*](ferrei BS. -rrent r. -rreum dG. -rendum hv.) erant[*](erant ll. S. erat dv. erat id G. id erat Lugd.)ut[*](ut H. et ll. G(S). del. v.) virtutis bellicae insigne. de regibus Romanis non facile dixerim. nullum habet Romuli in Capitolio statua nec praeter[*](praeterea B2.) Numae[*](num & V.) Serviique Tullii alia ac ne Lucii quidem Bruti. hoc in Tarquiniis[*](inter quinis V.) maxime miror, quorum e Graecia[*](egraegia B. egregia Vdh v. a. C.) fuit origo, unde hic anulorum usus venit, quamquam etiam nunc[*](etiam num B1.) Lacedaemone[*](lac//edaemonesB2.) ferreo utuntur.[*](Macrob. Sat. I 6, 8–14. Paul. Diac. p. 36 s. v. bulla area.—Festus p. 375b, 1. Isid. XIX 32, 5.) sed a Prisco Tarquinio omnium primo filium, cum in praetextae annis[*](accidisse V.) occidisset hosted, bulla aurea[*](bullea (om, aurea)R.) donatum constat, unde mos bullae duravit, ut eorum, qui equo[*](qui hec equo commeruifrent B2.) meruissent, filii insigne id haberent, ceteri[*](ceter(-rum V2) illorum VR.) lorum; et ideo miror Tarquinii eius statuam sine anulo esse. quamqmqua et de nomine ipso ambigi[*](ambigitur. id hv. a. G.) video. Graeci a digitis appellavere, apud nos prisci ungulum[*](um gulum V.) vocabant,

postea et Graeci et nostri symbolum.[*](Isid. XIX 32, 3.—cfr. Plin. XXI 6.) longo certe tempore ne senatum quidem Romanum habuisse aureos manifestum est, siquidem iis[*](hiif B2. his C.) tantum, qui legati[*](legiaci R.) ad exteras gentes ituri essent, anuli publice dabantur, credo, quoniam ita exterorum honoratissimi intellegebantur. neque aliis uti mos fuit quam qui[*](quanquā R.) ex ea causa publice accepissent , volgoque sic[*](hic R.) triumphabant et, cum corona ex auro Etrusca sustineretur a tergo, anulus tamen in digito ferreus erat aeque[*](aequi R. aequa fortuna man. Dal. v. a. G(Brot.).) triumphantis[*](trium- phantes Vd.) et servi prae se[*](prae se ego. cfr. VIII 2. fortasse (feria- R) ll. G(S). del. v(Brot.). an potius forte? nam fortasse alienum a dictione Plinii praeferentis semper fortassis: cfr. II 82. XVIII 36. XXV 15. 22.XXVII 102 al.) coronam sustinentis.[*](Isid. XIX 32, 4. Homerus ζ 169. θ 424. 443. 447. η 175. ς 400.) sic triumphavit de lugurtha C.[*](C. B1Rv.del.B2.om.V1d. fa V2.) Marius aureumque non ante tertium consulatum sumpsisse traditur. ii[*](ii v (S). duo (i. e. II) R. hii BV. hi dhC.) quoque, qui ob legationem[*](obligationem VRd.) acceperant aureos, in publico tantum utebantur iis[*](iif B1J. hiif B2. his rH. eis G. om. v. ), intra[*](qui intra B.) domos vero ferreis, quo argumento etiam nunc sponsae muneris vice[*](munerif uice BS. -eri rH.om.hv.) ferreus anulus mittitur, isque[*](hisque V2. -ui V1R.) sine gemma. equidem[*](eo quidem B.cfr.XXXV 17. om.hv.a.H.) nec Iliacis[*](nedicialis R.) temporibus ullos fuisse anulos video. nusquam certe Homerus dicit, cum et codicillos missitatos[*](missitatos dhv.alof B. misitatos VR.) epistularum gratia indicet et conditas arcis[*](argif B2.) vestes[*](uectes R.) ac vasa aurea argenteaque et eas colligatas[*](ea colligata hv. a. S. (an confignatas?).) nodi, non anuli, nota[*](notaf B.). sortiri quoque contra provocationes[*](prouo cationef BS. -nem rv(D).) duces non anulis tradit, fabricae[*](fabricae ll. hv(S). -care dTC. -cam G.) etiam deum fibulas et alia muliebris cultus, sicut inaures, in primordio factitasse, sine mentione anulorum.[*]((cfr. Ateius Capito ap. Macrob. Sat. VII 13, 12. 13).—Homerus P 52.) et quisquis [*](et p. 109, 1 quicquid R. qui v. a. G.) primus instituit, cunctanter id fecit: laevis[*](laeuisque d(?)hv. a. S.) manibus latentibusque[*](latibusque R.) induit, cum, si[*](si om.R.) honos securus fuisset, dextra fuerit ostentandus. quodsi inpedimentum potuit in eo aliquod intellegi, etiam[*](et iam U.) serioris[*](feriorif BdH (J). -or is S. sertoris r. in sertorii hv. consertoris B.) usus[*](usu hv. a. H.) argumentum[*](argentum B.) esset[*](esset ego.eft & BS. est rv.): mains in laeva fuisset[*](fuiff& BS. -isse rv.), qua scutum capitur. est quidem apud eundem Homerum virorum crinibus aurum inplexum [*](crinibuf aurum inplexum Bv. om. r.);[*](annon coni. S.) ideo nescio an prior usus feminis[*](feminif B. a (ae V2) fern- rv. cfr. CFW Müller p. 3.) coeperit.

[*](Liv. V 48, 8. 50, 6.) Romae ne fuit quidem aurum[*](aureum VR.) nisi admodum exiguum longo tempore. certe cum a Gallis capta urbe pax emeretur, non plus quam mille pondo effici[*](effici Bhv(S). om. r H.) potuere. nec[*](duo milia v. a. S.) ignoro MM[*](ignoro M. Crassum hv.a.G (Brot.).) pondo auri perisse[*](reperisse dT. rapuisse suo et hv. a. G(Brot.).) Pompeii[*](pompei VS. -peli B1. -pilii B2. -peio D.) III[*](III dT. tertio hv. secundo Brot.) consulatu e[*](consulatu e v(J).cos. e VRdS(D). caf e B1. cafę B2. cfr. Frobeen p. 70. 72.) Capitolini lovis solio a Camillo ibi condita, et ideo a plerisque[*](ii VR. duo d. duo milia v. a. J.) existimari[*](exaestimare R.) MM pondo collata. sed quod accessit, ex[*](ex ll.S. om.dC. est v.) Gallorum praeda fuit detractumque ab iis[*](iif B1S. his rv.) in parte [*](Liv. VII 10, 7. 11.)captae urbis delubris—Gallos[*](gallos autem hv. a. S. (dist. D).) cum auro pugnare[*](purgare B.) solitos Torquatus indicio est—; apparet ergo Gallorum templorumque tantundem nec amplius fuisse. quod quidem[*](equidem dS.) in augurio intellectum est, cum Capitolinus duplum reddidisset . illud quoque obiter indicari[*](indicare fH.) convenit—etiam[*](etiam BU. et iam J. quoniam rv(D). an etenim?) de[*](an ab (pro de)?) anulis[*](ancilis V.) sermonem repetivimus[*](repetimus hv. a. S.)—, aedituum[*](aeditum V.) custodiae eius conprehensum fracta in ore anuli gemma statim expirasse

et indicium ita extinctum. ergo ut maxime MM tantum[*](duo tantum milia hv.a.S.) pondo, cum capta[*](capita R.) est Roma, anno CCCLXIIII fuere, cum[*](eff & B.) iam capitum liberorum censa essent CLII[*](CLIIBD. CLti V1R1d. CLIII V2R2. CLII milia hv.) DLXXIII[*](DLXXVII B1.). in[*](in G. om. ll. v. an ex?) eadem post annos CCCVII quod ex Capitolinae aedis incendio[*](VI marro R.) ceterisque omnibus delubris C. Marius filius Praeneste detulerat[*](an detulerat, erant?), XIIII[*](XIIIIJ. XIIII B. XIIII milia S. XIII r. tredecim milia hv.) pondo, quae[*](quae om. v. a. G.) sub eo titulo in triumpho transtulit[*]([trans]tulit—8 trans[tulerat] om.B.) Sulla et argenti VI.[*](VIJ. VI ll. S. VII (vi H) milia hv.) idem ex reliqua omni victoria pridie transtulerat auri pondo XV, argenti p. CXV.

[*](L. Piso ap. Gell. VII 9. Liv. IX 46, 1. 5. Val. Max. II 5, 2.) Frequentior autem usus anulorum non ante Cn. Flavium Anni[*](anni (Ven.)S. annii ll. v. anci U cum Orellio. cfr. Gell.) filium deprehenditur. hic namque publicatis diebus fastis[*](factis VR.), quos populus a paucis principum[*](principium R.) cotidie petebat, tantam gratiam[*](tantum gratia VR.) plebei[*](plebei B1S. -bi VR. -bisB2dhv.) adeptus est—libertino patre alioqui genitus et ipse scriba Appi Caeci[*](appicae ci B1.ap- picē B2.), cuius hortatu exceperat[*](hortatuf exceperat B1. -at uix caeperat (coep- R) VR.) eos dies consultando adsidue sagaci ingenio promulgaratque[*](promulgaueratque VRdhv. a. S(D).)—, ut aedilis curulis crearetur cum Q. Anicio Praenestino, qui[*](quinto B. que Vd.) paucis ante annis hostis fuisset, praeteritis C. Poetilio[*](poetellio VR. petilio hv. a. H. ) et Domitio, quorum patres consules fuerant.[*](Liv. IX 46, 12.) additum Flavio, ut simul et tribunus plebei[*](plebei BS. -bis rv.) esset, quo facto[*](facta Vd.) tanta[*](tanta senatus hv. a. S.) indignatio[*](indignatio BS. -one rv.) exarsit, ut anulos abiectos[*](abiecto B1. ab eo abiectos fuisse hv. a. S.) in antiquissimis reperiatur analibus. fallit plerosque quod tum et equestrem ordinem id fecisse arbitrantur; etenim[*](etenim VRdTfhv(H)D. ut enim BS. at enim J. est enim G.) adiectum

hoc quoque sed et phaleras[*](phraleraf B1. phalera (phalle- V) VRdhv. a. S.) positas[*](pofitasB2S. -ta rv.) propterque[*](propterque (= idque propter) RdhJ. -ter quae BVv (S). -tereaque H. -terea Verc. praeterque CFW Müller p. 27.) nomen equitum adiectum est, anulosque[*](anulosque CFW Müller l. l. -los quoque ll.v.) depositos a nobilitate in annales relatum est, non[*](nam (pro non a) R.) a senatu universe. hoc actum P. Sempronio[*](Sempronio Longo v. a. Brot.) L[*](L.ll.v(D). P. d (?)Brot.). Sulpicio cos.[*](Liv. IX 46, 6.) Flavius vovit[*](nouit R. ouit B1. obit B2.) aedem Concordiae, si populo[*](po- pulof B1. -lvf B2.) reconciliasset ordines, et, cum ad id pecunia publice[*](publica hv. a. S.) non decerneretur, ex multaticia faeneratoribus condemnatis aediculam aeream fecit in Graecostasi, quae tune supra comitium erat, inciditque in tabella[*](tabula hv. a. S.) aerea factam[*](faciam Vd.om.hv. a. S.) eam[*](meam VR.) aedem CCIIII[*](CCIIII H1 (Brot.). CCCIII B. CCCIIII v(H2). CCIII S. c quatuor G.) annis[*](annis om.B.) post Capitolinam dedicatam.[*](Liv. XXIII 12,. Val. Max. VII 2 ext. 16. (cfr. Plin. XXVIII 148. II 199). Liv. epit. LXXI.) id[*](id a.(=== anno) CFW Müller p. 3. ita ll. v.) a. CCCCXXXXVIIII[*](CCCCXLVIII VRhv. a. Brot.) a condita urbe gestum[*](p (pro &) VR.) est et primum anulorum vestigium extat[*](existat V.); promiscui autem[*](primif. Qui autem B.) usus alterum secundo Punico bello, neque enim aliter potuisset[*](potuiff& B1VD. -ent rv.) trimodia[*](tria modia V1.primordia B.) anulorum ilia Carthaginem ab[*](annif(-ni B2)bale B.) Hannibale mitti[*](mitti Bhv. illi r.). inter Caepionem[*](caepionem B1B. seep- VR. Scip- B2dv.) quoque et Drusum ex anulo in auctione venali inimicitiae coepere, unde origo socialis belli et exitia rerum[*](exiti rerum (vel uerum) Madvig adv. crit. II 528.).[*](cfr. Cic. Brut. 29, 112.) ne[*](nie R1.) tune[*](tune BJ. tum dhv. cum r.) quidem omnes senatores habuere[*](habuere BS. -runt rv.), utpote[*](pote V1R.) cum memoria avorum multi praetura quoque functi[*](functi Bdhv. funem r.) in ferreo consenuerint[*](consenierint VR.)— sicut Calpurnium et Manilium[*](manliumB2.), qui legatus C. Marii fuerit[*](fuerat Rdhv. a. S.) Iugurthino bello, Fenestella[*](pheneftella B.) tradit, et multi L. Fufidium[*](fuffidium R. fufi- C.) ilium, ad quem Scaurus[*](fcaurof B.) de vita sua scripsit—, in Quintiorum vero familia aurum ne feminas quidem habere mos fuerit, nullosque omnino[*](omnino anulos hv. a. S.) maior pars gentium hominumque , etiam qui sub imperio nostro degunt[*](defunt B.), hodieque[*](hodiae V. -ie Rhv. a. G.) habeat[*](habet G. -ent C.). non signat[*](fignat BC. -net Vv. -nemt R.) oriens aut Aegyptus etiam nunc litteris contenta solis.

Multis hoc modis, ut cetera omnia, luxuria variavit[*](uarit B1. uerit B2.) gemmas addendo exquisiti fulgoris censuque opimo digitos onerando[*](oneranda R.), sicut dicemus[*](dicimus VR.cfr. § 28.) in gemmarum volumine[*](37,2 sqq.) mox et effigies varias caelando, ut alibi[*](alibei(bis)B1.) ars, alibi materia esset[*](esse V.) in pretio. alias dein[*](dein BS. -nde rv.) gemmas violari nefas putavit ac, ne quis signandi causam in anulis esse intellegeret, solidas induit.[*](extr.: Petron. sat. 32. 58 extr.—Lucret. VI 1043. Isid. XIX 32, 5.) quasdam vero neque ab ea parte, qua[*](qua B1S e cod. Colb. quae rv(J).) digito occultantur[*](occultanturBRdColb. S. -atur Vhv(J).), auro clusit aurumque millis[*](millis J coll. XXXVI 98 et Festo s. v. millib. B1Lugd. milibus rv (S). micis Gron. uilibus coni. U.) lapillorum vilius fecit. contra vero multi nullas admittunt gemmas auroque ipso signant. id Claudii Caesaris principatu repertum . nec non et servitia iam ferrum auro cingunt— alia per sese mero auro decorant—, cuius licentiae[*](licentiam R.) origo nomine ipso in Samothrace[*](samothra haec (om. id) V.) id institutum declarat.

[*]((Isid. XIX 32, 4). Ateius Capito ap. Macrob. Sat. VII 13, 14. 15. Gellius X 10.)Singulis[*](gerimus V.) primo digitis geri mos fuerat, qui sunt minimis proximi. sic in[*](in ego. om. ll. v. cfr. XXXIV 8.) Numae et Servi Tullii statuis videmus . postea pollici proximo induere, etiam in deorum simulacris, dein iuvit et minimo dare. Galliae Brittanniaeque medio dicuntur usae. hic nunc solus excipitur, ceteri

omnes onerantur[*](onorantur B2.), atque etiam privatim articuli[*](articulisB2.) minoribus aliis.[*]((Petron. sat. 71).—Eratosth. ap. Plutarch. Demosth. 30 p. 860.) sunt qui uni[*](tres uni hv. a. S.) tantum[*](tan- tum BJ. om. rv.) minimo congerant, alii vero et huic tantum unum, quo signantem signent. conditus ille[*](ufu B2.), ut res rara et iniuria usus indigna, velut e sacrario promitur, ut[*](ut & B. et rv.) et unum in minimo digito habuisse pretiosioris in recondite supellectilis[*](superlectulis V.) ostentatio sit[*](sit ego. est ll. v.). iam[*](iam om.VR.) alii pondera eorum[*](orum V.ho- dT.) ostentant. aliis plures quam unum gestare labor est, alii bratteas infercire[*](infercire B1S. -farcire G. -ferci VR. -ferre B2.ferunt hv.) leviore materia propter casum tutius[*](tutiuf BG. totius r. totam hv.) gemmarum sollicitudini[*](sollicitu- dinem hv. a. G.) putant, alii sub gemmis [*](gemmas VR.) venena cludunt, sicut Demosthenes summus Graeciae orator, anulosque mortis gratia habent.[*]((cfr. Cic. ad fam. XVI 26, 2.—Quintil. inst. or. I 4, 26).) denique vel[*](uel Bergk exerc. Pl. II 3. cfr. CFW Müller p. 27. ut ll. v) plurima [*](plurimaBS. -mum rv.) opum scelera anulis fiunt. quae fuit illa vita priscorum , qualis innocentia[*](prifcorum qualif innoocentia Bhv. om. r. priscorum om. S.), in qua nihil signabatur! nunc[*](nunc BS. at nunc dhv(D). at uincti R.adiuncci V1. -cti V2.) cibi quoque ac potus anulo vindicantur a rapina. hoc profecere[*](proficere VR.) mancipiorum legiones, in[*](in BS. et in rv.) domo turba externa ac iam[*](ac iam BS. ac G. acta rv.) servorum quoque causa nomenclator adhibendus. aliter apud antiquos singuli Marcipores Luciporesve dominorum gentiles[*](gentilis R.) omnem victum in promiscuo habebant, nec[*](ne R.) ulla domi a domesticis custodia opus erat.[*](extr.: cfr. Plin. XXXVII 3. 4. Herodot. III 41. 42.) nunc rapiendae conparantur epulae pariterque qui rapiant eas, et[*](ea sed V. eas sed et hv. a. G.) claves quoque ipsas signasse[*](signare hv. a S.) non est satis. gravatis somno[*](grauatus somnus autem V.) aut morientibus anuli detrahuntur, maiorque vitae ratio circa hoc instrumentum esse coepit. incertum a quo tempore, videmur tamen posse in externis[*](externa VRd.) auctoritatem eius rei intellegere circa Polycraten Sami tyrannum[*](policra terra mityrannum V.), cui dilectus ille anulus in mare abiectus capto relatus est pisce[*](pifce & BD.), ipso[*](ipsi R.) circiter ccxxx urbis nostrae annum interfecto. celebratior quidem usus cum faenore coepisse debet. argumento est consuetudo volgi, ad sponsiones etiamnum[*](etiannum B1. etia cū R. an etiam nunc?) anulo exiliente[*](exilenter acta VR. (tracta om.hv. a. G).), tracta ab eo tempore, quo nondum[*](non B.) erat arra[*](arra om.B.) velocior, ut plane adfirmare possimus nummos ante apud nos, mox anulos coepisse.[*](42) de nummis paulo post dicetur[*](dicitur V1R.cfr. § 22.).

Anuli distinxere alterum ordinem a plebe, ut semel coeperant esse celebres, sicut tunica ab anulis senatum. quamquam et hoc sero, vulgoque purpura latiore tunicae[*](tunica B2.) usos invenimus etiam praecones, sicut patrem L. Aelii Stilonis Praeconini ob id cognominati. sed anuli plane tertium ordinem mediumque plebei[*](plebi V2Rdhv.a.S. blebi V1. cfr. § 17. 18.) et patribus inseruere[*](inseruire V.), ac[*](ac ll.dThv(S). del.Dal.) quod antea militares equi[*](et qui V.) nomen dederant , hoc nunc pecuniae indices[*](indicesRdhv.a.S.) tribuunt. nec pridem id factum.[*](init.: cfr. Sueton. Aug. 32.) divo Augusto decurias ordinante maior pars iudicum in ferreo[*](ferro V.) anulo fuit iique[*](hiique BV.) non equites sed indices vocabantur. equitum nomen subsistebat in turmis equorum publicorum. iudicum quoque[*](quoque om.dT.an que?) non nisi quattuor decuriae fuere primo[*](pximo R.), vixque singula milia in decuriis inventa [*](decuriis inuenta Bv. -uria rdTf.) sunt, nondum provinciis ad hoc munus admissis[*](admissis om.R.), servatumque in hodiernum[*](hodiernum diem hv.a.G.) est, ne quis e novis civibus in iis[*](hiif B2. his VR.) iudicaret[*](iudicare V.).

decuriae quoque ipsae[*](ipsi R.) pluribus discretae nominibus fuere, tribunorum aeris et selectorum[*](selectorum dh(?)v. fectorum B. setecorum R. -cor V.)

et iudicum. praeter hos etiamnum nongenti vocabantur ex omnibus electi[*](electi BS. sel- rv(D).) ad[*](a V.) custodiendas[*](custodienda VRv.a.G.) suffragiorum cistas[*](scita v.a.G.) in comitiis. et divisus hic quoque ordo erat superba usurpatione nominum, cum alius se nongentum, alius selectum, alius tribunum appellaret.

[*](extr.: Sueton. Caes. 33. Horat. epist. I 1, 58. Plin. epist. I 19.) Tiberii demum principatu[*](principatu BJ. -tus rv(D). cfr. CFW Müller grat. p. 553.) nono anno in unitatem venit equester ordo, anulorumque auctoritati forma constituta est C[*](G. pro C. ter deincepsB2, item §33 et passim.). Asinio Pollione C. Antistio Vetere cos. anno urbis conditae DCCLXXV[*](DCCLXXX V.), quod miremur, futtili[*](vtili B2.) paene de causa, cum C. Sulpicius Galba[*](galba Bv(S). galba dum rG(D).), iuvenalem famam apud principem popinarum[*](potinarum VR.) poenis aucupatus[*](aucupatuf BS. -tur G. occu- patur r. aucuparetur occupatusque in his hv.), questus[*](quaeftuf B.) esset in senatu[*](senatum VRd.), volgo institores eius culpae defendi anulis. hac de causa constitutum, ne cui[*](cui tus V1. cuiuf B. cui V2) ius esset[*](effet BdhS. id esset rG(D). eius esset v.) nisi qui[*](qui BS. cui rv.) ingenuus ipse[*](ingenuuf ipfe BS. -nuo ipsi hv. -nuo r. -nuus ipse ingenuo D. cfr. Mommsen(röm. Staatsrecht III p. 452 not.1).), patre[*](patreBS. -ri rv.), avo paterno HS CCCC[*](sestertia cccc VRdhv.a.S.) census fuisset[*](fuiff& & Bv. -ssent et h. -ssent e r.) et lege Iulia theatrali[*](fediff& BS. sedendi (red- V) rv.) in quattuordecim ordinibus sedisset. postea gregatim insigne id adpeti coeptum.[*](init.: Sueton. Calig. 16.) propter[*](propterque hv. a. S.) haec discrimina C. princeps decuriam quintam adiecit, tantumque enatum[*](enatum BdTS. nat- rv.) est fastus[*](fastushC. faftif B2V. fartif B1. fortis r.), ut, quae sub divo Augusto impleri non potuerant [*](potuerunt V.), decuriae non capiant eum ordinem, passimque ad ornamenta ea etiam servitute liberati transiliant, quod antea numquam erat factum, quoniam[*](quoniam ego.qm in ll. v. cfr. II 177. VIII 8. X 40. XI 87. XXV 48. XXVII 16. 63. XXVIII 23. XXXVII 86. 87. 148; aliter XXXI 12. XXXIII 15. XXXVI 98. XXI 56. XVII 42. X 83 al.) ferreo anulo

et[*](et om.dhv. a. S.) equites iudicesque intellegebantur. adeoque id[*](id BJ. in VdT.om.R(?)v.) promiscuum [*](promiscuum id hv. a. J.) esse coepit, ut apud Claudium Caesarem in censura eius unus ex[*](ex d(?)v. om. ll.) equitibus[*](aequi- tibus V. e quirit- B.) Flavius[*](flauis V.) Proculus cccc ex ea causa reos postularet. ita dum separatur ordo ab ingenuis, communicatus est cum servitiis.[*](Varro ap. Nonium p. 454. Vellei. II 6, 2. Tac. ann. XII 60.) iudicum autem appellatione[*](appellationem B1.) separare[*](separari hv. a. S.) eum[*](cum V.) ordinem primi omnium instituere Gracchi discordi popularitate in contumeliam[*](contumelia VR.) senatus, mox debellata auctoritas nominis vario seditionum eventu circa publicanos substitit[*](subsistit V.) et aliquamdiu tertiae sortis viri[*](fortif uiri BS. uire V. uires Rdhv.) publicani fuere. M. Cicero demum stabilivit equestre nomen in consulatu suo Catilinianis[*](catilinianif B1cod. Poll. U. cfr. II 137 et Wölfflin (Archiv I 279. 186). -nanis dH (J). -nariis S(D). cati inanif B2. c???tilianis rT. ei senatum concilians hv (om. rebus).) rebus, ex eo[*](eo se hv. a. s.) ordine profectum [*](fuiref B1) se[*](fe BS esse rv.) celebrans eiusque vires peculiari popularitate quaerens. ab illo tempore plane hoc tertium corpus in re p. factum est, coepitque adici senatui populoque Romano [*](§ BS. Om. rv(D).) et equester[*](aequester V2 -quiter V1. equiter Rd.) ordo. qua de causa et nunc post populum scribitur, quia novissime coeptus[*](coeptum VRd.) est adici.

[*](Paul. Diac. p. 55 s. v. celeres. Dion. Hal. II 13.—Gran. Licin. p. 4 Bonn. Varro ap. Serv. ad Aen. IX 603.—Paul. Diac. p. 367 s. v. trossuli. schol. Persii sat. I 81.) Equitum[*](quitum VT.Om.hv. a. H.) quidem etiam[*](quin etiam hv. a. H.) nomen ipsum[*](ipsum equitum v. a. H.) saepe variatum est, in iis[*](iif B1v(S). his rC.) quoque, qui id[*](qui id BTS. quid V. qui Rdhv.) ab equitatu[*](ad equitatum VRdhv. a. S.) trahebant[*](trahebantur Rdhv. a. S.). celeres sub Romulo regibusque sunt appellati, deinde flexuntes[*](flexuntef BS. -umentes r. -umines hv.), postea trossuli[*](trosuli R.), cum oppidum in Tuscis citra

Volsinios[*](uolsinos Vd.)[*](IX. M. R(?)hv. a. S.) p. VIIII sine ullo peditum adiumento cepissent eius vocabuli, idque duravit[*](uocabuli uis durauit hv. a. G.) ultra C. Gracchum. Iunius certe, qui ab amicitia eius Gracchanus[*](graccianus V. grati- R.) appellatus est, scriptum reliquit his verbis: Quod ad equestrem ordinem attinet, antea trossulos[*](trosullos R.tos- V1. consulos V2.) vocabant, nunc equites[*](dist. S.) vocant ideo[*](ideo BVdG(S). -oque R (?)hv(H).), quia non intellegunt trossulos nomen quid valeat, multosque[*](multofque BVdTv (S). -tos R(?)hC) pudet eo[*](eo—9 tamen Bhv(S). om. rH.) nomine appellari. et causam, quae supra indicata est, exponit invitosque etiamnum[*](etiannum B.an etiamtum?) tamen trossulos[*](truffullof B. trosiolos V.) vocari.

Sunt adhuc aliquae non omittendae in auro differentiae[*](& Bv. om. r.). auxilia[*](auxiliares hv. a. H.) quippe et externos torquibus aureis donavere, at cives non nisi argenteis, praeterque[*](praeter quę B2.) armillas civibis dedere, quas non dabant[*](dabant BS. habent rv.) externis[*](externi dhv. a. S.).

[*](L. Piso ann. II (Peter hist. Rom. fragm. p. 82).—Val. Max. IV 3, 10.) lidem[*](idem VD.), quo[*](quod hv. a. S.) magis miremur, coronas ex auro dedere[*](& BS. ex r. om.hv.) et civibus. quis primus[*](primuf Bv(S). -um r Brot.) donatus sit ea, non inveni equidem[*](equidem omhv.a. Brot.); quis primus[*](primum dThv. a. Brot.) donaverit, a L. Pisone[*](pisune V. -um R.) traditur [*](de dist. cfr. Bergk exerc. Pl. I 13 et Madvig adv. crit. II 528.): A[*](A.erasum inB.). Postumius dictator apud lacum Regillum castris Latinorum[*](ei hv. a. J.) expugnatis eum, cuius maxime opera capta essent[*](eff& B. (deinde lac. indicavit J, excidisse ratus donauit cum ponders significatione.). hanc coronam ex praeda is[*](is RdTH. his V.om.Bhv (S).) dedit[*](dedit II l. (i. e. librarum) ego. dedit. l. B1. dedit rv. cfr. Bergk l. l.)II l., item L. Lentulus consul Servio Cornelio Merendae Samnitum oppido capto, sed hic[*](hic Bergk l. l. huic ll. H. om.hv.) quinque librarum; trium[*](trium (H)U coll. Val. Max. om. ll. v) Piso Frugi

filium ex privata pecunia donavit eamque coronam testamento ei[*](ei BH. ex r. rei hv.) praelegavit[*](publicae legauit hv. a. H.).