Naturalis Historia

Pliny, the Elder

Pliny, the Elder, creator; Mayhoff, Karl Friedrich Theodor, 1841-1914, editor

[*]((Xenocrates 29). Diosc. II 29. eupor. I 238. cfr. infra § 104.) Iocineris[*](iocineri B.) doloribus .... scorpio marinus[*](lac. ego indicavi. prosunt D cum U 712. (an utilis post marinus? cfr. 110. XXII 69).) in vino necatus[*](necatur v. a. D.), ut inde bibatur, conchae longae carnes ex

mulso potae cum aquae[*](aquae BS. -ua rv.) pari modo aut, si febres sint[*](funt B.), ex aqua mulsa.—Lateris dolores leniunt hippocampi tosti sumpti tetheaque[*](tetheaque dEG. -eaeque C. -hyaque B ex Aristot. h. a. IV 4 p. 528a. 6 p. 531a. thetea quae B. -teque VR. -teaeque v.) similis[*](similis ll. G. -lia B. cfr. § 99. 117. (151). -liter Verc. -les v.) ostreo in cibo sumpta, ischiadicorum [*](ischiadicorum dv. fchia- B. scia- VR. sciatioco- E.) muria siluri[*](si iuri V. iuri R.) clystere[*](clysteri VRd.) infusa. dantur autem conchae ternis obolis dilutis[*](dilutif BS. -ti VRd. -tae v. om.b.) in vini sextariis[*](sex- tariis duobus Rd(?)v. ??? II BD. ??? V.debnon constat.) II per dies XV.

[*](Diosc. II 29. (cfr. Plin. XX 96).—Diosc. II 35.) Alvum[*](dist. ego. cfr. XX 96.) emollit silurus e iure et torpedo in cibo et olus[*](holuf BS D. sed cfr. XXXV 189.) marinum simile sativo—stomacho inimicum alvum facillime purgat, sed propter acrimoniam cum pingui carne[*](carnes VR.) coquitur—et omnium[*](recentium Diosc.) piscium ius. idem et urinas [*](urinā B2.) ciet, e vino maxime. optimum e scorpionibus et iulide[*](iulidae V. elide B. duride v. a. B.) et saxatilibus nec virus resipientibus nec pinguibus[*](nec pinguibus S. nec pinec. nec pinguibuf B.om. rv.). coci[*](coci B(b?)D. co- qui rv.) debent cum aneto[*](anetho Bv. a. S.), apio, coriandro, porro, additis oleo, sale.[*](Diosc. II 7 (cfr. 4. 5). cfr. Plin. IX 125.) purgant[*](de dist. cfr. XXV 54.) et cybia[*](cybia om.V.) vetera privatimque cruditates; pituitas[*](pituitam VRdfH.), bilem[*](bilemque R(?)v. a. S.) trahunt.

Purgant et myaces, quorum natura tota in hoc loco dicetur. acervantur muricum modo vivuntque in algosis, gratissimi[*](gratiffima B.) autumno[*](autemno B1.) et ubi multa[*](multo B1.) dulcis aqua miscetur[*](an misceatur? cfr. § 59.) maria, ob id in Aegypto laudatissimi. procedente[*](procedentef B2.) hieme amaritudinem trahunt coloremque[*](corumque V. eor- R.) rubrum.[*](cfr. Diocles ap. Athen. III 32 p. 86c.) horum ius[*](uif BV.) traditur alvum et vesicas exinanire, interanea[*](interranea V. -er muta B.) destringere, omnia adaperire, renes purgare, sanguinem[*](sanguinem om.V.) adipemque

minuere[*](inuenere d. -nire VR.). itaque utilissimi sunt hydropicis, mulierum purgationibus, morbo regio, articulario[*](articularib. B. -ari v. a. H), inflationibus, item obesis[*](obefif BS. obesse (obsesse R) r. prodesse v.), fellis[*](fell v. a. H.) pituitae[*](pituite V.)quoque[*](quoque ego. que Bbv(S). om. rH. (an vero pituitaeque, fellis?).), pulmonis, iocineris, lien???s[*](lienif BS. plenis Vb. splenis rv) vitiis[*](uitif B1.), rheumatismis[*](reumatifmif B.). fauces tantum vexant vocemque ol???- tundunt.[*](Diosc. II 7.—Scribon. 191. Diosc. de ven. 6 eupor. II 149.) ulcera, quae serpant aut sint purganda, sanant, item[*](dist. U 713 coll. Diosc.) carcinomata[*](carcinomitaf B1. -mite B2.) cremati ut murices; et morsus canum hominumque cum melle, lepras, lentigines. cinis[*](lentiginis cines R.) eorum lotus emendat caligines, scabritias, albugines[*](fca- britiaf albuginef BS.om. rv.), gingivarum et dentium vitia, eruptiones pituitae; et contra dorycnium aut opocarpathum[*](opocarpathum B. -phatum B. oporcarthom VR. opachartum b. opocar- v.) antidoti vicem optinent.[*](Xenocrates 25.—Diosc. II 7.) degenerant[*](degenerat B) in duas species: mitulos[*](mitulvf B2. milutos VR.), qui salem virusque resipiunt, myiscas[*](myiscas VdTB. mui- B1. in ui- B2. muscas Rv. -cis b.) quae rotunditate differunt, minores aliquanto[*](aliquando B.) atque hirtas[*](hirtae & VRD.), tenuioribus testis, carne[*](carnef B.) dulciores[*](duriores v. a. H.). mituli quoque ut murices [*](myrices R. muri b. -ricif B2S.) cinere[*](cineref BS.) causticam vim habent et ad lepras, lentigines, maculas. lavantur[*](de lauantur cfr. XXXIV 168 et Diosc. an potius lauatur?) quoque plumbi modo ad genarum crassitudines [*](craffi- tudinem. fet (fed B2) B.) et oculorum albugines caliginesque atque[*](adq. B.) in aliis[*](alif B1D.) partibus sordida ulcera capitisque pusulas[*](pesu- las V. -lis R. puftulaf B2v. a. H. -luas b.). carnes eorum[*](eorum BS. uero eor- rv(D).) ad canis morsus[*](morfuuf B1D.) inponuntur.

[*]((cfr. Xenocrates 29. schol. Nicand. al. 396).) At[*](ad V. et v. a. H.) pelorides emolliunt alvum, item castorea in[*](in BS. ex rv.) aqua mulsa drachmis binis. qui[*](quei B1.) vehementius volunt uti[*](uolunt uti Ev(D). -tati B1. uolunt rH.), addu???

cucumeris[*](cocumerif B1.)[*](duas ll.v.) sativi radicis siccae[*](ficcae BEv. -are VRd. -ate T. -atae (P)H.) drachmam et aphronitri II. tethea[*](tetheae R(?)C. -hya B. thete v. cfr. § 93.) torminibus et inflationibus occurrunt. inveniuntur haec[*](hae v. a. S.) in foliis[*](fcopulis vet. Dal.) maris[*](marif B. -inis rv.) sugentia[*](sugentias VRd. -tes C.), fungorum verius generis quam piscium. eadem[*](eaedem C.) et tenesmum dissolvunt reniumque[*](renumque B2VRdv. a. S.) vitia.[*](cfr. Plin. XXVII 53.—Marc. 28, 2.) nascitur et in maria apsinthium[*](absentium R.), quod aliqui[*](alii VTf. ali R.) seriphum [*](seri- phium G.) vocant, circa Taposirim maxime Aegypti, exilius terrestri. alvum solvit et noxiis[*](noxif B1VD.) animalibus intestina liberat[*](liberant B1.)[*](dist. S.)—solvunt et saepiae—; in cibo datur[*](dantur d(?)v. a. S.) cum oleo et[*](decoctae d(?)v. a. S.) sale et farina coctum.[*](Pl. iun. 46, 8. 9. 51, 4. 5. Marc. 28, 62.—Pl. iun. 47, 13. (Marc. 26, 26).—extr.: Pl. iun. 97, 1. 2.) menae salsae cum felle taurino inlitae umbilico alvum solvunt. piscium ius in patina coctorum cum lactucis tenesmum discutit. cancri fluviatiles [*](& BS. om. rv.) triti et ex aqua poti alvum sistunt, urinam cient in[*](tribus ll. v.) vino albo[*](aluum v. a. S.). ademptis bracchiis[*](ademtif bracchif B.) calculos pellunt III obolis cum murra et[*](murra et J. -rrae & BS. -rre b. myrrae Vdv. -re R. -rrha C.) iride[*](iride J. -def B1. -dif B2S. trite Rb. -tae Vdv. -ti C.) singulis earum[*](eorum d(?)v. a. S.) drachmis, ileos et inflationes castorea cum dauci semine et petroselino[*](petrosileno V. -lino R. -selini v. a. S.) quantum ternis digitis sumatur, ex mulsi calidi cyathis IIII, tormina vero cum aneto ex[*](aceto (om. ex) v. a. H.) vino mixto. erythini in cibo sumpti sistunt alvum. dysentericis[*](dyfenteriof B. des- entericos R.) medentur ranae cum scilla[*](fcillia B.) decoctae[*](decocta VR.) ita, ut pastilli fiant, vel cor earum cum melle tritum, ut tradit Niceratus, morbo regio salsamentum cum pipere ita, ut reliqua carne abstineatur.

[*](Pl. iun. 55, 14–16. Marc. 23, 44.—Pl. iun. 61, 15–19. Marc. 26, 90. 84.- Pl. iun. 61, 19–21.) Lieni medetur solea piscis inpositus, item torpedo

,[*](dist. ego. (cfr. XXXIII 109).) item rhombus[*](rhombuf Bdv. ftro- T. ho- V. omnib; R. robur E); vivus dein remittitur in mare. scorpio [*](scorpius Ev. a. H.) marinus necatus in[*](in (pro et) E.) vino vesicae vitia et calculos sanat, lapis, qui invenitur in scorpionis marini cauda, pondore oboli potus, enhydridis iecur, blendiorum[*](blandiorum B1. blenniorum B.) cinis cum ruta. inveniuntur et in[*](in om.E.) bacchi piscis capite ceu lapilli[*](lapilli hy V. -llis y E.); hi poti ex aqua calculosis[*](cauculosis V. calculofif fex BS.) praeclare medentur. aiunt[*](adiunt B1.) et urticam marinam in vino potam prodesse, item pulmonem marinum decoctum in aqua.[*](Marc. 26, 56.—Pl. iun. 103, 15. 61, 21–93. Marc. 26, 25.—Diphilus ap. Athen. III 40 p. 90d.) ova saepiae urinam movent ieniumque pituitas extrahunt. rupta, convolsa cancri fluvatiles triti in asinino maxime lacte sanant, echini vero cum spinis suis contusi et e[*](& e BES. et VRv. in d(?)G) vino poti calculos—modus[*](modos R1E. -dis VR2.) singulis hemina; bibitur[*](bibatur B2. cfr. § 85.), donec prosit—et alias in cillis ad hoc proficiunt. purgatur vesica et pectinum[*](pecten in B2.) cibo. ex iis[*](if B1. his rv.)[*](donacas bB. -nascas VRd. -nicaf B1. onicaf B2. dorcas v.) mares alii[*](ali B1.)δόνακας vocant, alii[*](ali B1.)αὐλούς,[*](auluus VRdED. -los B. aluuf B1. -uū B2. om. v. cfr. §151.), feminas[*](femina B2.)ὄνυχσς.[*](onycaf B.) urinam mares movent. dulciores feminae sunt et unicolores [*](uini coloref B1. -rif B2.). [Saepiae quoque[*](quoque om.VRE.) ova urinam movent et[*](et om.Rdv. a. D.) renes purgant][*](uncos ego posui auctore H. cfr. supra v. 8.).

[*](cfr. supra § 93.—cfr. Marc. 31, 41.) Enterocelicis[*](enterocelicif B2dTfH. -lici VR. -li B1b. -lae v.) lepus marinus[*](marinus om.d(?)v. a. S.) inlinitur[*](inlinitus VR.) tritus cum melle. iecur aquaticae colubrae, item hydri tritum potumque calculosis[*](calculosis om.VR.) prodest. ischiadicos[*](hifciaticof B2. isciadi R.) liberant[*](liberent VR.) salsamenta e siluro infusa clysterio[*](clysteri B2. -re v. a. S.), evacuata[*](euacuata dbv. et ua- VR. eua- quata B1. aequ- B2.) prius alvo, sedis[*](sed hif B2.) attritus

cinis e[*](a (pro e) VRd.) capite mugilum et mullorum[*](& multorum B. et mollo- V. mullo- rumque v. a. S.); comburuntur autem in fictili vase, inlini cum melle debent.[*](cfr. infra § 107. Diosc. II 31.—Diosc. II 16. eupor. I 224.—Diosc. II 12. eupor. I 221.) item capitis menarum cinis et ad[*](ad om.B.) rhagadas[*](rhagadiaf B2. ragas R.) et ad condylomata utilis, sicut pelamydum[*](pelamidum B.) salsarum capitum cinis vel cybiorum cum melle. torpedo adposita procidentis[*](procidentef B1. -cedentis VR.) interanei morbum ibi coercet[*](coe- r& B.). cancrorum[*](camporum VR.) fluviatilium cinis ex[*](et VR.) oleo[*](olea VdG.) et cera rimas in eadem parte[*](pariete V.) emendat, idem[*](item Rv. a. S.) et marini cancri pollent[*](pollent BS. -lline rv.).

[*](Pl. iun. 79, 17–20. Marc. 32, 15.—Pl. iun. 80, 1–6.) Panos[*](pannof B2.) salsamenta coracinorum[*](coracinorū ego. cfr. § 127. -inofa B. -ini B. -ina r.) discutiunt[*](discu- tient R.), sciaenae interanea[*](interaneae (-terr- V) VR.) et squamae combustae, scorpio in vino decoctus ita, ut foveantur ex illo. at[*](ad BD.) echinorum[*](hechi- norum B2.) testae[*](teftatae B.) contusae et ex aqua inlitae incipientibus panis[*](pannif B2.) resistunt, muricum vel purpurarum cinis utroque modo, sive discutere opus sit incipientes sive concoctos emittere. quidam ita componunt medicamentum: cerae et turis drachmas XX, spumae argenti XXXX, cineris muricum X, olei veteris heminam.[*](Pl. iun. 79, 21. 20.—(cfr. supra § 105). Diosc. II 31. eupor. I 218.) prosunt per se salsamenta cocta, cancri fluviatiles[*](dist. ego coll. Pl. iun.) triti; ad[*](ad (vel contra) ego. om. ll.v.) verendorum pusulas[*](pusuias V. puftulaf B2v. a. H. add. discutiunt v. a. S.) cinis e[*](ex dv. a. S. om.VR.) capite menarum, item carnes decoctae et inpositae, similiter percae[*](percaereae e V. -cera e R.) salsae e capite cinis melle addito[*](additae E.), pelamydum capitis cinis aut squatinae cutis[*](putis E.) combustae[*](combuftae B (sc. cinis). cfr. § 122. 124. 126. 79 al. -ta rv.).[*](Pl. iun. 63, 5–8. Marc. 33, 58.—(cfr. Plin. XXX 72). Pl. iun. 64, 6–8. Marc. 33, 5.) haec est

qua diximus lignum poliri, quoniam et a[*](a BS. e rv.) mari fabr???les[*](9, 40) usus exeunt. prosunt et zmarides[*](zemarides VRdT1. mar- B1. smar- v. a. S.) inlitae, item muricum vel purpurarum testae cinis cum melle, efficacius crenatarum cum carnibus suis. carbunculos verendorum privatim salsamenta cocta cum melle restingunt. testem[*](teftam B2.), si descenderit[*](decenderit B1.), coclearum spuma[*](fpumam B.) inlini volunt.

[*]((cfr. Plin. XXX 74). Pl. iun. 62, 13–15. Marc. 26, 122.) Urinae incontinentiam[*](incontinentiae R. -ia V. continentiam B.) hippocampi tosti et in cibo saepius sumpti emendant, ophidion pisciculus congro similis cum lili radice, pisciculi minuti ex ventre eius, qui devoraverit, exempti cremati[*](et cremati d(?)v. a. J.) ita, ut cinis eorum bibatur ex aqua. iubent et cocleas Africanas cum sua care comburi cineremque ex vino Signino[*](signino om.B.) dari.

[*](Pl. iun. 68, 11–14. Marc. 36, 32. Seren. 782.—Pl. iun. 69, 5. Marc. 36, 27.) Podagris articulariisque[*](articularifq. B1D.) morbis utile[*](utileft B.) est oleum, in quo decocta sint ranarum intestina, et rubetae cinis cum adipe vetere. quidam et hordei cinerem adiciunt trium, rerum aequo pondere. iubent et lepore marino recenti podagram fricari, fibrinis[*](fibrini R.) quoque pellibus calceari[*](calciari VRdv. a. H(S). -cari E.), maxime Pontici fibri[*](fimbri R.), item[*](idem BE.) vituli marini, cuius et adips prodest isdem[*](iisdem TS. del. H. item v.), nec non[*](nec non del. v. a. H.) et bryon[*](bryon dTv. brion B. byon V. bion R. biuero b.), de quo diximus, lactucae[*](27,56) simile, rugosioribus foliis, sine caule[*](fiue cauli B2.).[*](Diosc. II 39. eupor. I 181. Pl. iun. 66, 4. Marc. 34, (17, ubi fortasse marinus scibendum erit)15.—Pl. iun. 69, 6–8. Marc. 34, 96.) natura ei[*](ei BS. et VRd. est T???. est ei v.) styptica[*](stiptica R.), inpositumque[*](qui B1.) lenit impetus[*](imp&uuf B1D.) podagrae. item alga, de[*](& BS om. rv.) qua et ipsa[*](ipfa ut B. supra bv. a. H.) dictum est. observatur in ea, ne arida[*](nearide B1. ar- B2.) inponatur.—Perniones emendat pulmo marinus, canori

marini cinis ex oleo, item fluviatiles[*](fluuiatilis VdT.) triti ustique[*](triti uftique BS. tritusque VR. -us eque dT. tritis atque b. triti sicque v.), cinere[*](in cinerem coni. S.) et ex[*](ex om. v. a. S.) oleo subacto[*](subacto ego. -ti & ll.v.), siluri adips.—In articulis morborum impetus sedant ranae subinde recentes inpositae; quidam dissectas iubent inponi.—Corpus auget[*](augen- tiuf B.) ius mitulorum et concharum.

[*](Diosc. II 85. eupor. I 18. Pl. iun. 94, 15–17. 17–21.—(cfr. supra § 36. Scribon. 16).) Comitiales, ut diximus, coagulum vituli marini bibunt cum lacte equino asinaeve[*](asineue VR. -ninoue d(?)v. a. S.) aut cum Punici suco[*](suco om.d.), [*](8,111) quidam ex[*](ex om.B.) aceto mulso. nec non aliqui per se pilulas[*](pilulas per se VRd.) devorant.[*](tribus ll.v.) castoreum in aceti mulsi cyathis III ieiunis datur, iis[*](iif B1v(S). hiif B2. his rC.) vero, qui[*](quia V.) saepius corripiantur, clystere[*](clysteri VRd. cluft- B1. clift- B2. an clysterio? cfr. § 104.) infusum mirifice prodest. castorei drachmae[*](duae ll.v.) II esse debebunt, mellis et olei sextarius et aquae tantundem. ad[*](ad om.B.) praesens [*](praesensu VR.) vero correptis olfactu[*](olfactuf (sol- V) BVRd.) subvenit[*](ubi uenit B.) cum aceto. datur et mustelae marinae iocur[*](iocur ego. iec- ll.v.), item muris, vel testudinum sanguis.

[*](Pl. iun. 90, 18. 19–21. 89, 1–3. Seren. 912.) Febrium circuitus tollit iocur[*](iocur B1. iec- rv.) delphini gustatum ante accessiones. hippocampi necantur in rosaceo [*](roseo VdH. cfr. § 77.), ut perunguantur aegri frigidis febribus, et ipsi adalligantur [*](alligantur VTf.) aegris. item ex asello pisce lapilli, qui plena luna inveniuntur in capite, alligantur in linteolo. phagri[*](phagri b (Bin ind.) S. cfr. § 150. fagi B. pagri rv.) fluviatilis[*](quinque ll.v.) longissimus dens capillo adalligatus ita, ut V diebus eum, qui[*](quei B1.) adalligaverit[*](adalligauerat V. alliga- uerit dbv. a. S -rat R.), non cernat aeger, ranae in trivio decoctae oleo abiectis carnibus perunctos[*](oleo decoctis carnibus perunctis R.) liberant

quartanis.[*](Seren. 113.—Pl. iun. 89, 7–9. 90, 21–23.) sunt qui strangulatas[*](iftrangulataf B.) in oleo ipsas clam adalligent oleoque eo perunguant. cor earum adalligatum frigora febrium minuit et oleum, in quo[*](in quo om.VR.) intestina decocta sint. maxime autem quartanis[*](quartanaf B.) liberant ablatis unguibus ranae aeque[*](aeque ego. (de mendo cfr. XXXIV 165). atque ll.TS. om.d(?)G. et v. aquaticae J coll. § 118.) adalligatae et rubeta[*](rubeta vet. Dal. -tae ll.v.), si[*](fi BS. om. rv.) iocur[*](iocur B1. iec- rv.) eius vel cor adalligetur[*](adalligatur v. a. S.) in panno leucophaeo[*](leucophaeo BB. -pho rv.). cancri fluviatiles triti in oleo et aqua[*](et aqua VRdbv. qua & B1. & B2.) perunctis ante accessiones in febribus prosunt; aliqui et piper addunt.[*](Pl. iun. 89, 21. 90, 1. 2.) alii decoctos ad quartas[*](quartanas VRd.) in vino e balineo[*](balneo B2v. a. G.) egressis bibere suadent in quastanis , aliqui vero sinistrum oculum devorare[*](de- uorari VRd. -ri iubent v. a. S.). Magi oculus eorum ante solis ortum adalligatis aegro ita, ut caecos dimittant in aquam[*](aqua B2.), tertianas abigi promittunt.[*]((cfr. Aelian. I 43)—Diosc. eupor. I 14.) eosdem oculos cum carnibus lusciniae in pelle cervina[*](ceruinę R.) inligatos[*](inligatos VRTS. -tae B. adalligatos d(?)bv.) praestare vigiliam somno fugato tradunt. in[*](in Tv.inBspat. vac. om. r.) lethargum[*](letharcum V. latargum R. lethargo B2.) vergentibus[*](uergentef B2.) coagulo[*](coagulo om.R.) ballaenae aut[*](ut R.) vituli marini ad ofactum utuntur. alii sanguinem testudinis[*](testudinum Rd(?)v. a. D. cfr. § 112.) lethargicis inlinunt . tertianis mederi dicitur et[*](et om.B.) spondylus[*](//fphondylif// B2 (f in ras.; fuerat efphondyluf: cfr. v. 1).) percae[*](per se B.) adalligatus , quartanis cocleae fluviatiles in cibo recentes; quidam ob id adservant sale, ut dent tritas[*](dedent trites V.) in potu.

[*](Pl. iun. 95, 5–7.—extr. Pl. iun. 95, 7. 8.) Strombi in aceto putrefacti[*](putref facti B.) lethargicos excitant odore. prosunt et cardiacis. cachectis[*](adhaectis VR. cachecti- cis v. a. S.), quorum corpus macie conficitur, tethea[*](ethea Vf. et ea dT. tethya B. cfr. § 93.) utilia sunt cum ruta ac melle.—

Hydropicis medetur adips delphini liquatus[*](quiatus V.) et cum vino pots. gravitati saporis occurritur tactis naribus unguento ant odoribus vel quoquo[*](quo (om. que) VR.) modo opturatis. strombi quoque carnes[*](tribus ll.v.) tritae et in mulsi III heminis pari[*](parfi B1.) modo aquae[*](modo quae VR.) aut, si febres sint, ex aqua mulsa[*](aquae mulsae E.) datae proficiunt, item[*](item om.E.) sucus cancrorum fluviatilium cum melle,[*]((Diosc. eupor. II 73).—Pl. iun. 96, 5–8. 41, 16. 42, 1.) rana quoque aquatica in vino vetere et farre[*](ferre B1. cum farre V.) decocta ac pro cibo sumpta ita, ut bibatur ex eodem vase, vel testudo decisis pedibus, capite, cauda et intestinis exemptis, reliqua carne ita condita, ut citra fastidium sumi possit.—Cancri fluviatiles ex iure[*](ex iure—12 fuuiatilis om.E.) sumpti et phthisicis[*](pthificif B. physi- VR.) prodesse traduntur.

[*](Pl. iun. 83, 16. 84, 12–14. 15.—extr.: Pl. iun. 100, 13.) Adusta sanantur cancri marini vel fluviatilis[*](fluuiatileif B1. -les VR.) cinere ex oleo; ichthyocolla, ranarum[*](ac ranarum S e coni. J.) cinere[*](ex—cinere BS. om. ll.v.) ea[*](et dEBrot. et ea v. a. S.), quae[*](que B2.) ferventi aqua combusta sint; haec curatio etiam pilos restituit. item[*](item ego(et dist.). cum ll. v.) cancrorum[*](ranarum R(?)H.) fluviatilium cinere putant[*](putant cera VR. -antque v. a. S.) utendum cum cera et[*](et cū cera R.) adipe ursino. prodest et fibrinarum pellium cinis.—Ignes sacros restingunt[*](restringunt VR.) ranarum viventium ventres inpositi, pedibus posterioribus[*](fuperiori- buf B.) pronas adalligari [*](adalligar B1. -gare VRf.) iubent, ut crebriore anhelitu prosint. utuntur et silurorum[*](filulorū B.) salsamenti[*](salsamenta VR. -tis coni. J. sed cfr. § 127.) capitum cinere ex aceto.—Pruritum scabiemque non hominum modo, sed et quadripedum efficacissime sedat iecur pastinacae decoctum in oleo.

[*](Pl. iun. 72, 19. Marc. 35, 3. cfr. Diosc. II 26. eupor. I 230.) Nervos vel[*](ue B2. om.bv. a. G.) praecisos[*](praeciosos R.) purpurarum callum[*](calium V. callium R. cauum B.), quo se operiunt[*](quos operiunt VR.), tusum glutinat. tetanicos coagulum vituli

adiuvat ex[*](ex—2 tremulos om.b.) vino potum[*](potum Bv. intum VR. sumpt- dT.) oboli pondere, item ichthyocolla, tremulos[*](tremulos iuuat v. a. H.) castoreum[*](caftoreo B. (an recte ad seqq. referendum?). de collocatione verborum cfr. XXXIV 13. 56.), si ex oleo perunguantur. mullos in cibo inutiles nervis invenio[*](inuenio fieri v. a. G.).

[*](Pl. iun. 73, 3–5.—Diosc. II 28. eupor. I 209.) Sanguinem fieri[*](fieri VRdEG. cieri vet Dal. (cfr. XXIV 182). om. v. fleri B1. flvere B2D cum U 716. de mendo cfr. XXXIV 103. 122. XXXVII 40. XXIII 115. (conici possit etiam depleri: cfr. XVIII 148).) piscium cibo putant, sisti polypo tuso inlito[*](inlitu E. -toque v. a. D.), de quo et haec traduntur: muriam ipsum ex sese emittere et ideo non debere addi in coquendo, secari harundine, ferro enim[*](enim (aen- V) VRdB(D). om.BS. eminent (-te v) in Ev.) infici[*](infici BG. -igi VR. intingi B.om.Ev.) vitiumque[*](que om.B1.) trahere natura dissidente[*](diffidente BS. desinente rG. de- serente v.). ad sanguinem sistendum[*](sistendim—9 sanguinem om.E.) et ranarum inlinunt cinerem vel sanguinem arefactum.[*](cfr. supra § 75. Isid. XII 6, 58.) quidam ex ea rana, quam Graeci calamiten vocant, quoniam inter harundines fruticesque vivat, minima omnium et viridissima , sanguinem cineremve[*](cineremue dTEH. -rem uel VR. -remque B. -rem (del. sanguinem) v.) fieri iubent, aliqui et nascentium ranarum in aqua, quibus adhuc cauda est, in calice novo[*](nouo om.VR.) combustarum cinerem, si[*](sup R.) per nares fluat, inferciendum [*](inferciendum J coll. XXV 83. (XXXIII 25). inperficiendum (-fiti- E) ll. iniic- C. infic- v.).[*](Seren. 784.) diversus[*](diuersis VR.) hirudinum[*](herudinum V. hirund- BE.), quas sanguisugas vocant, ad extrahendum sanguinem usus est. quippe eadem ratio earum, quae cucurbitarum[*](cucurbitularum VdTH(D). (cfr. Marc. 15, 1. Scribon. 46. 67).) medicinalium, ad corpora levanda sanguine, spiramenta laxanda iudicatur[*](iudicantur E.), sed vitium, quod admissae[*](admississe V. -isisse Rd.) semel desiderium faciunt circa eadem tempora

[*](et p. 91, 1 edentē per era B1.) anni semper eiusdem medicinae. multi podagris[*](podagri VR.) quoque admittendas censuere. decidunt satiatae et pondere ipso sanguinis detractae aut sale adspersae; aliquando tamen relinquunt[*](relinquont B1S. -qunt B3. -ncunt VD.) adfixa capita, quae[*](qua B2.) causa volnera insanabilia facit et multos interemit, sicut Messalinum[*](mesallinum V.) e[*](se VR.) consularibus patriciis, cum ad genu[*](ad genu B2Brot. ad genum B1RdT.om.V. ad genua v. an ad genam?) admisisset, in veneni[*](in ueneni J cum P. inuenit B. -iunt rv. inuehunt B.) virus remedio verso.[*](cfr. infra § 136 et XXIX 62.) maxime rufae[*](rufa B.) ita formidantur; ergo sugere [*](sugentes S e coni. J. -tium Brot. -tia v. lac. indicavit J.) orsas[*](orfaf Littre (D cum U 718). urfaf B1. oras VRdT. ora bv. rvfaf B2S.) forficibus[*](for/////b; R. for- cipibus Brandis p 37. cfr. § 148.) praecidunt, ac velut siphonibus[*](siphonibus d(?)v. fipo- B1E. fepo- B2. fapo- r.) defluit sanguis, paulatimque morientium capita se contrahunt , nec relinquuntur[*](relinquntur B. -qunt V. -ncuntur ESD.). natura earum adversatur cimicibus [*](cimicibus BS. -us et rv(D).), suffitu[*](fufflatu B2. cfr. § 28.) necat eos.—Fibrinarum pellium cum pice liquida combustarum cinis narium[*](ranium R.) profluvia sistit suco porri mollitus.

[*](Pl. iun. 87, 19. Marc. 34, 36. Pl. iun. 88, 10. 9.—Diosc. II 29. eupor. I 167. (cfr. Plin. IX 44).) Extrahit[*](extrahunt G.) corpori tela inhaerentia saepiarum testae cinis, item purpurarum testae[*](cinif— teftae BS. om. rv.) ex aqua, salsamentorum carnes[*](carnes om.VR.), cancri fluviatiles triti, siluri fluviatilis, qui et alibi quam[*](fluuiatili/// (-lisB2) quie tabile// (-lisB2) quam (qua B2) B.) in Nilo nascitur, carnes inpositae, recentis[*](re- centi B1. -tes Rdv. a. S. an inpositae siue recentis siue? cfr. § 135.) sive salsi[*](falfi BdTS. -se Vb. -sae R(?)v(D).). eiusdem cinis extrahit, adips et cinis spinae eius vicem spodii praebet[*](proib& B2. obet R.).

[*](Pl. iun. 78, 5.—Diosc. II 12.—Pl. iun. 75, 14–17.) Ulcera, quae serpunt, et quae in iis[*](hiif B2. his VRdfH.) exerescunt

capitis menarum cinis vel siluri coercet, carcinomata per carum capita salsarum, efficacius si[*](si om.VR.) cinere[*](cineri v. a. S.) earum misceatus[*](an misceantur?) sal et cunila capitata[*](capita VRd.) oleoque subigantur. cancri marina cinis usti cum plumbo carcinomata compescit. ad hoc ex fluviatilis[*](fluuiatilef B.) sufficit cum melle lineaque lanugine; aliqui malunt alumen melque misceri[*](mifceri BS. -re rv.) cineri[*](cineri BEv. -re r.). phagedaenae siluro inveterato et cum sandaraca trito, cacoëthe et nomae et putrescentia cybio vetere sanantur; vermes innati ranarum felle tolluntur.[*](Pl. iun. 78, 6–9. 75, 17–19.—Diosc. II 1.—Pl. iun. 82, 21. 86, 22.) fistulae aperiuntur siccanturque salsamentis cum linteolo[*](lentiolo B1. -teolo V.) inmissis, intraque alterum diem callum omnem auferunt et putrescentia ulcerum quaeque serpant[*](serpunt VRdv. a. S.) emplastri modo subacta et inlita. et allex[*](allex J (alex H). hallex B1. -ec B2. halpex dT. -pe v. a. B. alpex VR. alpe ex b. salpe G. -pes B.) purgat ulcera in linteolis[*](linteola B.) concerptis, item echinorum[*](haec inorum V.) testae cinis. carbunculos coracinorum salsamenta inlita[*](inlata Vd.) discutiunt, item mullorum salsamenti cinis—quidam capite tantum[*](tantum om.VR.) utuntur cum[*](dist. J.) melle—vel coracinorum carnes[*](carne v. a. J.). muricum cinis cum oleo tumores[*](tumorem R(?)C.) tollit, cicatrices[*](cicatrices—18 tollit prave iteravitB.) fel scorpionis marini.

[*](Pl. iun. 101, 13.—Diosc. II 30. (eupor. I 176).) Verrucas tollit glani iocur[*](iecur VRdv. a. S.) inlitum, capitis menarum cinis cum alio tritus—ad thymia crudis utuntur—, fel scorpionis marini rufi, zmarides[*](smarides R(?)v. a. S (ut semper).) tritae inlitae, allex[*](allex J. ha- B1Vv. a. C. -ec B2. alex rC.) defervefacta[*](deferrefacta B1. de farre f- B2.). unguium scabritiam[*](ungulum (om. scabritiam) B.) cinis[*](cinisque v. a. S. (dist. S)) e capite menarum extenuat.

Mulieribus lactis copiam facit glauciscus e iure sumptus et[*](et om.VR.) zmarides[*](maridef B.) cum tisana sumptae vel cum feniculo

decoctae. mammas ipsas muricum vel purpurae testarum cinis cum melle efficaciter sanat[*](sanat dbv. -ant r.), item[*](item BS. om. rv.) cancri inliti[*](inliti om.VR.) fluviatiles vel marini. pilos in mamma muricum[*](muricum BS. uel mu- rv(D).) carnes inpositae[*](adpositae R(?) v. a. S.) tollunt. squatinae inlitae crescere mammas non patiuntur. delphini adipe linamenta[*](linimenta B2.)inlita[*](inlita CFW Müller p. 27. om. ll. v. (an post adipe inserendum?).) accensa excitant volva[*](uolua B1. uuluae rv.) strangulata[*](strangulata V. -latas b. -lat B2. -latu R(?)v. eftragulat/// B1 (cfr. § 114. 116).) oppressas, item strombi in aceto putrefacti .[*](cfr. Hippocr. morb. mul. II 18 p. 547.) percarum vel menarum capitis cinis sale admixto et cunila oleoque volvae medetur, suffitione quoque secundas detrahit. item vituli marini adips instillatur igni naribus[*](aribus VR.) intermortuarum volvae vitio, coagulo[*](coagulv??? B2J. et cum coagulo v. a. Brot.) eiusdem in vellere inposito[*](inposito TS. -tum ll. J. -tus v. -oni- tur G.). pulmo marinus alligatus purgat egregie profluvia,[*](dist. ego.) echini viventes tusi[*](usi VRd.) et in vino dulci poti sistunt et cancri fluviatiles triti[*](fluuiatile eftriti B1) in vino[*](uini VR.) potique[*](potuque B1.).[*](Hippocr. morb. mul. I 128 p. 519.) item siluri[*](silurus (ortum ex -ur;) VRd.) suffitu, praecipue Africi, faciliores partus[*](partuuf B1D (item v. 17). -tes E.) facere[*](fieri Ev. a. S.) dicuntur, cancri ex aqua poti profluvia sistere, ex hysopo[*](hyf- fopo B.) purgare. et si partus strangulet[*](transgulet VR. stranguletur d(?)v. a. S.), similiter poti auxiliantur. eosdem recentes vel aridos bibunt ad partus continendos. Hippocrates et ad[*](& BD. om. rv.) purgationes mortuosque partus utitur illis, cum quinis[*](quif B2.) lapathi radice[*](radicibus cum ruta v. a. S.) rutaeque et fuligine trita[*](tritis v. a. S.) et in mulso[*](mulsa R.) data[*](dato B. -te E. -tis v. a. S.) potui[*](potui Rv. -tu rS. cfr. nota ad XXIV 148.).[*](Diosc. II 26. (cfr. supra § 28).) iidem[*](idem BVED. item v. a. H.) in iure cocti cum lapatho et apio menstruas purgationes expediunt lactisque ubertatem faciunt, iidem[*](iidem TS. id- ll.D. item d(?)v.) in febri, quae[*](questi V.) sit cum capitis doloribus
et oculorum palpitatione, mulieribus in vino austero[*](austeri R. hau- V.) dati[*](dato Vf. poti v. a. S.) prodesse dicuntur. castoreum ex mulso potum pur gationibus prodest contraque volvam olfactum[*](ol- factu V.) cum aceto et pice[*](aut pice VRf.) aut[*](aut—5 panace om.E.) subditum pastillis. ad secundas etiam ut eodem[*](quattuor ll. v.) prodest cum panace in IIII cyathis vini et a frigore laborantibus ternis obolis. sed si castoreum fibrumve[*](fimbriae VR.) supergrediatur gravida, abortum facere dicitur et periclitari partu[*](partus Ev. a. S), si superferatur. mirum est et quod de torpedine invenio, si capiatur, cum luna in libra sit, triduoque adservetur sub diu[*](diuo B2v(S). dio (d?)G. cfr. nota ad XXVII 46.), faciles partus facere postea, quotiens inferatur[*](in- feratur BEv(S). -retur rH.). adiuvare et pastinacae radius adalligatus umbilico existumatur, si viventi ablatus sit, ipsa in mare[*](mare dv. -ri r.) dimissa[*](de- miffa B.cfr. § 92.).[*](Diosc. II 10. (cfr. Xenocr. 28).) invenio apud quosdam ostraceum[*](ostracium VRdv. a. S.) vocari quod aliqui onychen[*](onychen v. -cen B. onechen R. onochen Vd. -ocen b.) vocent[*](uocent BS. -cant rv.); hoc suffitum[*](suffitu VRd.) volvae poenis mire resistere; odorem esse castorei, meliusque cum eo ustum proficere; vetera quoque ulcera et cacoëthe eiusdem cinere sanari[*](fed B1. an sanari, item carbunculos. sed?). nam carbunculos et carcinomata in muliebri[*](muliebri BS. -bris VR. -eres b. -erum d(?)v.) parte praesentissimo remedio sanari tradunt cancro femina cum[*](& (pro cum) R.) salis flore contuso post plenam lunam[*](lunam om.B.) et ex aqua inlito[*](illito R(?)C. -tum b. -ta v. inlitum BdE. -lytum V.).

[*](Aelian. XIII 27.—Diosc. II 20. 16. eupor. I 103.) Psilotrum[*](filotrum B.cfr. § 76. psilo- trum //// E (hic desinens).) est thynni[*](thynni et VRb.) sanguis[*](fanguif. anguif B.), fel, iocur, sive recentia sive servata, iocur etiam[*](& ita (pro etiam) B.an ita et?) tritum mixtoque cedrio[*](cedrio S cum B2. -dro BdTbv. caedro V. -drum R. cedria B1.) plumbea pyxide[*](puxide B1.) adservatum. ita pueros mangonicavit[*](mangonicauit (mag- B2) BS. -izauit G. magno necabit VRd necauit (nega- v) mango bv.) Salpe

obstetrix. eadem vis[*](uia VRd. uis est v. a. S.) pulmonis[*](pulmonis v. -ni ll. H.) marini[*](marini Bbv. -no VRdH.), leporis marini[*](marini om.B. -no R.) sanguine [*](fanguine Bv. -nem b. -ni rH.) et felle[*](felli dTH.) vel si in oleo lepus[*](lepus om.Rd(?)HJD.) hic necetur[*](lac. ego indicavi; exciderunt fere item adhibetur.)..... canori, scolopendrae marinae cinis cum oleo, urtica marina trita[*](tritū B.) ex aceto scillite[*](scillite B. -tico B2S. -to rv. cfr. nota ad XXVI 114.), torpedinis cerebrum cum alumine inlitum XVI[*](inlito VI VRH.) luna.[*](Seren. 668 sqq.—Seren. 670 sqq.—Pl. iun. 105, 13.—(cfr. supra § 124).—Pl. iun. 105, 10–12.) ranae parvae, quam in oculorum curatione descripsimus, sanies efficacissimum[*](efficaciffimum BS. -me rv.) psilotrum est, si[*](si om.VR.) recens[*](74) inlinatur, et ipsa arefacta ac tusa[*](tribus Vdbv.), mox decocta III heminis[*](tribus heminis om.R. tribus— decocta om.B.) ad tertias vel in oleo decocta aereis[*](aeris V. ueris R. aeneif B2. cfr. § 41.) vasis. eadem mensura alii ex XV[*](e xv RS. e xxv B2D. cfr. §75.) ranis conficiunt psilotrum[*](filotrum B.), sicut in oculis diximus. sanguisugae quoque tostae in vase fictili[*](75) et[*](et om.VRb.) ex aceto inlitae eundem contra pilos habent effectum. [Hic[*](uncos posui cum U 719. cfr. § 124.)[*](hic ll.S. hic et Brot. et v.)[*](dist. ego.) suffitus urentium eas[*](faf B.) necat cimices]. inuncto[*](inuncto ego. cfr. § 120. inuecta VRdb. -tas v. -tos Brot. inuice B. -cem coni. J1. cfr. XXIX 62. unice S e coni. J2.) castoreo quoque cum melle pro psilotro usi pluribus diebus reperiuntur. in omni autem psilotro[*](psilotro (-thro v) dS. pro (???e R. proae V) psil- ll.) evellendi prius sunt pili.

[*](Pl. iun. 28, 19–21. 22.) Infantium gingivis dentitionibusque[*](dentibufq. B2.) plurimum confert delphini cum melle dentium cinis[*](unif B1. unvf B2.) et si ipso dente gingivae tangantur[*](tangentur B1.). adalligatus idem pavores[*](pau// oref B1.) repentinos tollit. idem effectus et caniculae dentis. ulcera vero, quae[*](quae uero VR.) in auribus aut ulla parte corporis fiant, cancrorum fluviatilium sucus cum farina hordeacea sanat.[*](Isid. XII 6, 25. 41.) et ad reliquos[*](repi quof B1.)

morbos[*](firiaf B. -asesque v. a. H. cfr. XXII 59. XXX 135.) triti in oleo perunctis prosunt. siriasim infantium spongea frigida cerebro umefacto rana inversa adalligata efficacissime sanat. aridam[*](arida R. -dvm B2.) inveniri adfirmant.

Mullus in vino necatus vel piscis rubellio vel anguillae II, item uva[*](duae ll.v.) marina in vino putrefacta[*](putrefactae B1.) iis[*](hiif B1.), qui inde biberint, taedium vini adfert[*](adfert Bv. -ferat r. an adferūt?).

[*](cfr. Plin. IX 79. Aristot. h. a. II 14 extr.) Venerem inhibet[*](inhibent B2.) echeneis[*](aechineis VR. et cinis bv. a. B. echini B.), hippopotamii[*](hippopotamii BL. -mi rv. cfr. nota ad VIII 95.) frontis[*](fontif B.) e sinistra parte pellis in[*](in del.B2.) agnina adalligata[*](alli- gata VT. -to R.), fel torpedinis[*](torpedif B.) vivae genitalibus inlitum[*](inlitu R.). concitant coclearum fluviatilium carnes sale adservatae et in potu ex vino datae, erythini[*](erythinni V. erith- R.) in cibo sumpti, iocur[*](iocur ego. iec- ll.v.) ranae diopetis[*](diophetis (diup- R) VR. -phitif B.cfr. § 70.) vel[*](et v. a. G.) calamitis[*](galamitis VR.) in pellicula gruis[*](grauis VR.) adalligatum vel dens crocodili maxillaris adnexus bracchio vel hippocampus vel nervi rubetae dextro lacerto adalligati[*](adalligatae B.). amorem finit in pecoris recenti corio rubeta adalligata.

[*](Veget. mulom. V 70, 5.—Isid. XII 6, 59.—Diosc. V 136.) Equorum scabiem ranae decoctae[*](ranaeque coctae B.) in aqua extenuant , done inlini possint[*](pof- fint B2S. -ffunt B1. -ssit rv.). aiunt ita[*](aiunt ita RdT(?)H. -taque ???. -ntque ita v. aiuncta V. nunti& B.an aiunt et?) curatos[*](curato ??? B1. -tos fi B2. an curatos sic?) non reperi postea.—Salpe[*](sal pene (poene R) VRb.) negat canes latrare, quibus in offa rana viva data sit.

Inter aquatilia dici[*](dicei B1.) debet et calamochnus[*](calamocanuf B1. -ocnuf B2.), Latine adarca[*](adarcha VRdv. a. G.) appellata[*](appellatur R.). nascitur circa harundines tenues[*](tenuis bS.) e spuma aquae dulcis ac marinae, ubi se miscent[*](miscentum VR.). vim habot[*](habent B.)

causticam[*](cauticam B. causti cū R.), ideo acopis utilis[*](acepustulis et VRd. acepus utile b. acopis additur v. a. S.) et contra perfrictionum[*](perfrigationum VR.) vitia. tollit et mulierum lentigines in facie.[*](Diosc. I 114. (cfr. Plin. XVI 165. XXIV 86. 87).—Isid. XII 6, 46. cfr. Sext. Empir. Pyrrh. hyp. I 14 p. 10.) et calami simul dici[*](dulci V.) debent: phragmitis radix recens tusa luxatis medetur et spinae doloribus ex aceto inlita, Cyprii[*](cypri BVbv. a. B(D).) vero, qui et donax vocatur, cortex alopeciis[*](alopiciif B2.) medetur ustus[*](uftif B.) et ulceribus veteratis[*](an inueteratis, ut XXVI 147. XXIX 65? (alias uetera XXII 125. XXIV 74. 81. 131. XXVI 145. XXVII 63, ue- tusta XXII 74. XXIII 87. XXIX 31, uetustas XXI 127). ueteratus tantum ap. Scribon. 140.), folia extrahendis quae infixa[*](infixas in V.om.R.) sint corpori[*](cor- pore R. torporae V.) et igni sacro. paniculae flos aures si intravit, exsurdat.

Sepiae[*](sepia R.) atramento tanta vis est, ut in lucernam[*](lucernam ego. cfr. XXVI 136. XXXIV 165 et Silligii nota ad XXXII 52. -na ll. v.) addito Aethiopas videri ablato[*](adlato B.) priore lumine[*](uolumine VdT.) Anaxilaus tradat[*](tradit B.).— Rubeta excocta aqua potui data suum morbis medetur vel cuiuscumque[*](cuiusque V(?) dTH.) ranae cinis.—Pulmone marino si confricetur lignum, ardere videtur adeo, ut[*](ui (pro ut) VR.) baculum ita praeluceat .—