Naturalis Historia

Pliny, the Elder

Pliny, the Elder, creator; Mayhoff, Karl Friedrich Theodor, 1841-1914, editor

Venenatum mel diximus ubi nasceretur. auxilio est piscis aurata in cibo. vel si ex melle [*](21,74 sqq.) sincero fastidium cruditasve, quae fit[*](fit Rdv. a. S.) gravissima, incidat testudinem circumcisis pedibus, capite, cauda[*](caudam V.) decoctam antidotum esse auctor est Pelops[*](auctorē pelobs R.), scincum Apelles, quid[*](quid BdTES. qui rv.) esset scincus diximus, saepius vero quantum vene [*](8, 91 sqq.) ficii[*](ueneficii RdfH. -cif B1. -ci D -cium v. . . . . ficium E. beneficii B2. -ci V.) in menstruis mulierum.[*](Diosc. II 24. eupor. II 126.) contra ea omnia auxiliatur[*](auxiliantur VR2. -lientur R1.),[*](28, 119) ut diximus[*](dimus V.), mullus, item contra pastinacam[*](paftinacam Bbv. -cas rD) et scor [*](7, 64 al.) piones terrestres marinosque et dracones, phalangia[*](phalangia d. pal- B1VRb. et phal- v.spalangiasB2cfr. Müller de stilo p. 69.) in[*](28, 82) litus sumptusve in cibo, eiusdem recentis e capite[*](in capite B.) cinis contra omnia venena, privatim contra fungos. mala medio camenta inferri negant posse aut certe nocere stella marina volpino[*](uolpina B1.) sanguine inlita et adfixa[*](adfixi R.) limini superiori aut clavo aereo ianuae.[*](Diosc. II 33) draconis marini[*](marinis V.) scorpionumque ictus carnibus earum inpositis, item araneorum morsus sanan tur. in summa contra omnia venena vel potu vel ictu ve morsu noxia sucus earum e[*](e VRdTfH. de B. et b. ex v. cfr. § 58. 92.) iure decoctarum[*](de//coctarum B.) efficacissi mus habetur.

Sunt et servatis[*](feruati B.) piscibus[*](picibuf B1. p//cib//if B2. pedibus b.) medicinae, salsamentorumque[*](fala- mentorumq. B1.) cibus[*](concuffif B.) prodest a serpente percussis et[*](set V.) contra bestiarum ictus[*](ictuuf B1D.) mero subinde hausto ita, ut per satiem[*](per fatiem (vel fatietatem) ego. cfr. VIII 209. per//////etam B1. per fe etiam B2S. per superna J. ad uesperam rv.) cibus vomitione reddatur, peculiariter a chalcide[*](chal- cide Ev. -cidi B. -cetide r.), ceraste[*](ceraftę B2.) aut quas sepas vocant aut elope[*](helope VTfv. a. B. -lape B. cfr. Nic. ther. 490.), dipsade percussis. contra scorpionem largius sumi, sed non evomi, salsamenta prodest ita, ut sitis toleretur[*](toleretur d(?)v. col- E. toll- r.); et[*](ea E.) inponere plagis eadem convenit. contra crocodilorum quidem morsus non aliud[*](aliut B1.) praesentius[*](praeftantiuf B2.) habetur. privatim contra presteris[*](praefterif B1. praet- R.) morsum sarda prodest. inponuntur salsamenta et contra canis rabiosi;[*](Diosc. II 33. Pl. iun. 84, 22 (cfr. 86, 2).—Diosc. II 15. eeupor. II 125.) vel si non sint ferro ustae plagae corporaque clysteribus exinanita, hoc per se sufficit. et contra draconem marinum ex aceto inponuntur. idem et[*](et ex v. a. G.) cybio[*](cybi E. -ii G.) effectus[*](perfectus E. prof- v. a. H.). draco quidem marinus ad spinae suae, qua ferit[*](quae (que R) fecerit VR.), venenum ipse inpositus vel cerebro poto[*](poto egocum Cornario. cfr. Diosc. eup. toti B(E?). toto rv.) prodest.

[*](Diosc. II 28. eupor. II 157. (Nicand. al. 563).) Ranarum marinarum ex vino et aceto decoctarum sucus contra venena bibitur, et contra ranae rubetae venenum [*](dist. ego.) et contra salamandras vel[*](uel om.d(?)v. a. S.) e[*](e om.Bv. a. H(D). ef R.) fluviatilibus[*](fluuiatilil//iū B2. -tilium D. -tiles v. a. H. an uel e fluuiatilibus ut glossema delendum?); si[*](et si VRE.) carnes edantur iusve decoctarum sorbeatur, prosunt et[*](et om.VR.) contra leporem marinum et contra serpentes supra dictos[*](dictas R(?)v. a. S.), contra scorpiones ex vino. Democritus quidem tradit, si quis extrahat[*](trahat Vf. si quis extrahat om.R.) ranae viventi[*](uiuen- tis VRTf.cfr. § 133 et nota ad XXX 98.) linguam, nulla alia corporis parte

adhaerente, ipsaque[*](aqua VRdv. a. G.) dimissa in aquam inponat supra cordis palpitationem mulieri dormienti, quaecumque[*](quicunque R.) interrogaverit , vera responsuram. addunt etiamnum alia Magi[*](magi om.B.), quae si vera sint[*](sunt Vd(?)v. a. S.), multo utiliores vitae existumentur ranae quam leges; namque harundine transfixis[*](tranffixif a BS. -xa rv. -xa a J.) a natura per os[*](pos R.) si surculus in menstruis defigatur[*](defiguratur R.) a[*](a om.BS.) marito, adulterorum[*](adulteriorum R(?)G.) taedium fieri.[*](Isid. XII 6, 58.) carnibus earum vel[*](uel del. H. nassis uel S cum vet. Dal.) in hamum[*](hamo (del. in) v. a. H.) additis[*](redditif B.) praecipue purpuras[*](per purpuraf B1. per puraf B2.) adlici certum est. iocur ranae geminum esse dicunt abicique[*](obiicique VRd(?)v. a. S. cfr. § 51.) formicis oportere; eam partem, quam adpetant[*](adpetat B1.), contra venena omnia esse pro antidoto. sunt quae in vepribus tantum vivunt, ob id rubetarum nomine, ut diximus, quas Graeci φρύνους[*](φρύνουςconi. S. phrynuus dD. -nu. cif (phrin- B1) B. -nos VRv. prinuus E.) vocant, grandissimae[*](grauissimae R. -me V.)[*](8,110) cunctarum, geminis veluti cornibus, plenae veneficiorum. mira de iis[*](iif BS. his rv.) certatim tradunt auctores: inlatis in populum silentium fieri; ossiculo, quod sit in dextro latere, in aquam ferventem deiecto refrigerari[*](refrigerare VR.) vas nec[*](non E.) postea fervere nisi exempto, id inveniri[*](id ininueniri B1.) abiecta[*](obiecta v. a. S. cfr. § 50.) rana[*](nam (pro rana) E.) formicis carnibusque erosis[*](rosis Vd.), singula in oleum[*](oleum (-eom R1) ll.dTfv(J). solium B.) addi[*](addt??? B2.); esse[*](effe B. et esse rv.) in sinistro latere quo deiecto[*](quod iecto V.) fervere videatur[*](uid&ur B.), apocynon[*](apoci non B1.) vocari[*](uocant B2 (t in ras., n supra scr.).), canum impetus[*](impetuuf BD.) eo cohiberi, amorem concitari et iurgia addito in potionem[*](potione VRd.), venerem adalligato[*](adalligato dTS. -tum rv.) stimulari[*](stimulare v. a. J.), rursus e dextro[*](a dextro Vbv. a. S.) latere refrigerari ferventia[*](feruentem vet. Dal.); hoc et quartanas sanari adalligato in pellicula agnina recenti aliasque febris, amorem
inhiberi[*](inhibere B1.). ex[*](ex BS. ea r. eo v.) isdem[*](ifdem BJ. iisd- S. id- VR. item db. item ex v.) his ranis lien[*](lien Bv. -nē r. lien/////ē d.) contra venena, quae fiant ex ipsis, auxiliatur, iocur[*](iocur B1ES. iecur B2. om. rH. cor v.) vero etiam efficacius.

[*](Diosc. II 12. (Nicand. ther. 605).) Est[*](est om.R(?)v. a. S. et dT.) colubra[*](colobra V. -lubera B1. -ber est v. a. H.) in aqua vivens. huius adipem[*](adipe VdT.) et fel[*](felle dT.) habentes[*](habentef B2v. -tis rS.) qui crocodilos[*](crocodillof B2.) venentur mire adiuvari dicunt, nihil contra belua audente[*](beluas audentesB2.), efficacius etiamnum, si herba potamogiton[*](potam cogiton B1. pota in coitu B2.) misceatur.—Cancri fluviatiles[*](fluuialis VR.) triti potique ex aqua recentes seu cinere adservato contra venena omnia prosunt, privatim contra scorpionum ictus cum lacte asinino[*](afininof B1.), si[*](fi BS. uel si rv(D).) n sit, caprino aut quocumque; addi et vinum oportet.[*]((cfr. Colum. VI 17, 1).—Diosc. II 12. de ven. 30. περὶ ἰοβ. 2.) necant eos triti cum ocimo admoti[*](admoto B1.). eadem vis contra venenatorum omnium[*](nimium VR.) morsus, privatim scytalen[*](scytalem R. feyt- B. scit- Vd.) et angues[*](ungues E. agies VR.) et contra leporem marinum ac ranam rubetam. cinis eorum servatus prodest pavore potus periclitantibus ex canis[*](et canif B2.) rabiosi morsu[*](morsibus Vd(?)v. a. S.). quidam adiciunt Gentianam et dant in vino, et si[*](& fi BS. aut fi dT. nam fi r(?)v.) iam pavor occupaverit, pastillos vino subactos devorandos[*](sub- acto sed uorandos VR.) ita praecipiunt.[*]((cfr. Plin. XX 120). Isid. XII 6, 17. 51.—(cfr. Plin. IX 99. Aelian. var. hist. I 7).) decem vero cancris cum ocimi manipulo adligatis[*](adalligatif B1v. a. G. allig- B2.) omnes, qui ibi sint, scorpiones ad eum locum coituros Magi dicunt, et cum ocimo ipsos cineremve eorum percussis inponunt. minus in omnibus his marini[*](marinif B1.) prosunt. Thrasyllus[*](traxyllus V. -xillus RVerc.) auctor est nihil aeque adversari serpentibus quam cancros; sues percussas[*](per- cuffof (om. hoc) B.) hoc pabulo sibi mederi; cum sol sit in cancro, serpentes torqueri.—Ictibus scorpionum carnes et fluviatilium

coclearum resistunt crudae[*](caudae B.) vel coctae. quidam ob id salsas quoque adservant. inponunt[*](inponuntur B2D. -ntque dT.) et plagis ipsis.—Coracini pisces Nilo quidem peculiares sunt, sed[*](fed Bv(S). sed et rH.) nos haec omnibus terris demonstramus. carnes eorum adversus scorpiones valent inpositae.—Inter venena piscium sunt porci marini spinae in dorso, cruciatu magno laesorum. remedio est limus ex reliquiis[*](reliquiis ego. -quo (liquo R) ll.v (mutatum ex corrupto reliquus). cfr. IX 93. XXXIV 43. 171. an potius liquore?) piscium eorum corporis[*](corporū R. -re d(?)v.).

[*](Pl. iun. 85, 27.) Canis[*](carnes VR.) rabidi morsibus[*](morsum VR. -su d(?)v. a. J.) potum expavescentibus faciem perungunt adipe vituli marini, efficacius, si medulla hyaenae et oleum e[*](oleum e Verc.(J). -um ll.v(S). oleo e H. cfr. § 53.) lentisco[*](lentifcinū B2S.) et cera misceantur[*](misceantur vet. Dal. -eatur ll.v. cfr. CFW Müller p. 8 not. 2.). murenae morsus ipsarum capitis cinere sanantur.[*](cfr. Aelian. XIV 20.—Diosc. eupor. II 149. de ven. 6. Pl. iun. 108, 13. 14.) et pastinaca contra suum ictum[*](ictus VR.) remedio est cinere suo ex aceto inlito vel alterius. cibi causa extrahi debet ex dorso eius quidquid croco simile est[*](an sit? cfr. Frobeen p. 37.) caputque totum; et hanc[*](haec D e coni. J.) autem et omnia testacea modice colluunt[*](col- luunt ego. collui in ll. v. de dativo cibis cfr. XII 29. XIX 48. XXII 58. 35. 16. IX 178. XVIII 122. XIX 73. 93. XXX 45. XV 25. XXIX 65, de cibo XXI 125. XXV 169. 3. XXVIII 107. XI 130. XXI 90; praeterea CFW Müller p. 23. 25.) cibis, quia saporis gratia perit. e lepore marino veneficium[*](beneficium B2.) restingunt [*](reftituunt B2. restringunt v. a. C.) poti hippocampi. contra dorycnium echini[*](eicini VR. chini B1) maxime prosunt, et iis[*](iis dv. if BED. ii R. hic V.), qui sucum carpathi[*](carpathi EVen.(S). -thii Lugd. -phati BVRTv. a. B. -pati dBrot. cum B. -pasi P e Diosc. de ven. 13.) biberint, praecipue e[*](e BES. om. rH. eius v.) iure sumpti[*](sumpto dTv. a. S.). et cancri marini decocti ius[*](ius Rdbv(J). us V.om.BS.) contra dorycnium

efficax habetur, peculiariter vero contra leporis marini venena.

[*](Pl. iun. 108, 14. 15.—Diphil. ap. Athen. III 42 p. 92a. Xenocrates 36. (cfr. Colum. VIII 16, 7).—cfr. Plin. II 109. IX 160.) Et ostrea adversantur isdem[*](ifdem (iisd- H) nec BH. idem ne VRd1T. idem uide- tur nec d2bv.), nec potest videri satis dictum esse de iis[*](iif Bv(S). his rC.), cum palma mensarum[*](palam mefarum B.) diu iam[*](deuiam V. diuitum dTH.) tribuatur[*](attribuatur dTH.) illis[*](illi B.). gaudent dulcibus aquis et ubi plurumi influ ant[*](influant ego. -uunt ll.v) amnes; ideo[*](ideo om.VRdTH.) pelagia[*](pe- lagi B2.) parva et rara sunt. gignuntur tamen et in petrosis carentibusque aquarum dulcium adventu , sicut circa Grynium[*](grinium VR.) et Myrinam[*](murinam B.). grandescunt sideris quidem ratione maxime, ut in natura aquatilium diximus, sed privatim circa initia aestatis multo lacte [*](9,96) praegnatia[*](praegnatia B1J. -antia rv.) atque[*](adque B.) ubi sol penetret[*](penetret et V.) in vada. haec videtur causa[*](causa ista VR.), quare minora in alto[*](alio VR. aliis locis v. a.(P)H.) reperiantur[*](reperiuntur VRdTv. a. C.); opacitas cohibet incrementum, et tristitia minus adpetunt cibos. variantur[*](uariatur B1. -iant VRv. a. S.) coloribus, rufa Hispaniae, fusca Illyrico, nigra et carne et testa Cerceis[*](cerceif B1VD. cfr. § 62. circeif B2Ev(J). -ceiis R(?)C.), praecipua vero habentur in quacumque gente[*](ingete V. -ta R.) spissa nec saliva sua lubrica, crassitudine potius spectanda[*](expectanda VR.) quam latitudine, neque in lutosis[*](lutofif BS. -to rv.) capta[*](capita B1V. -te R.) neque in harenosis, sed solido[*](folida B.) vado, spondylo[*](fpondyli B2.) brevi atque non carnoso, nec fibris[*](febris VR.) laciniosa[*](laci- nosa Vd. -so R. -nioso v. a. S. lucinos E.) ac tota in alvo.[*](cfr. Plin. IX 169.) addunt peritiores notam[*](natam B1. nat???a B2.) ambiente[*](ambiente dv. -igente E. -ientem r.) purpureo[*](purpureosB2.) crine[*](crinef B2. -nea VR.) fibras[*](fribraf (vel fimb- B1) B1V.), eoque argumento generosa interpretantur calliblephara ea[*](calli- blephara ea coni. J. -pharata dVerc.(Brot.). -phara B(S). -brepharata B. callibiae (-bia v) pharata (par- Ev) r v. a. B.) appellantes

. gaudent et peregrinatione transferrique in[*](in om.VRE.) ignotas, aquas. sic Brundisina[*](brundisiana (brud- V) VRdG.) in Averno compasta[*](com- pofita B. contra ista Ev. a. B.) et suum reti nere sucum et a Lucrino adoptare creduntur.

Haec sint dicta de corpore; dicemus et de[*](et de—5 litora (dicemus?) om.E.) nationibus ne fraudentur[*](fraudetur R.) gloria sua litora, sed dicemus aliena linguas quaeque peritissima huius censurae in nostro aevo fuit[*](an fit (vel fuerit)?) sunt ergo Muciani verba, quae subiciam: Cyzicena maiora Lucrinis, dulciora Brittannicis, suaviora[*](sua- uiore R.) Medullis[*](medullif B(VE?)D. -ulis H. -uliis J. dulcis R. edulis dv.), acriora Ephesis[*](ephefif BD. -iis S. et pthisis E. aethesis V. -hisis R. Lepticis v.), pleniora Iliciensibus[*](ilicienfibuf BJ coll. III 19. licen- r. Lucen- v.) sicciora Coryphantenis[*](coryphatenis Vv. a. B. coriph- R. -phamthenis E.), teneriora Histricis[*](istricis Rd(?)v. a. J. histricis candidiora om.B.), candidiora Cerceiensibus[*](cer- ceiensibus (circ- dv) D. -ceiesibus VR. -cienfibuf B. certe- ientibus E.). sed[*](sed—12 est Plinio tribuit H, sed—16 essent Muciano J.) his neque dulciora neque teneriora ulla esse compertum est. in[*](in om.B.) Indico mari Alexandri rerum auctores pedalia inveniri prodidere, nec non[*](non v. noxi B. nos r.) inter nos nepotis[*](Nepotis Fröhner mus. Rhen. 47, 295.) cuiusdam nomenclatura [*](nomenclatura VRS. -tora b. -tor d(?)v(J). -creatura B.cfr. II 19. III 2. XXI 52.) tridacna appellavit, tantae amplitudinis[*](magnitudinis VR.) intellegi cupiens, ut ter mordenda essent.

[*](cfr. Diphil. ap. Athen. III 40 p. 90cd Seren. 315.— Mnesith. ap. Athen. III 43 p. 92b.—Pl.iun. 51, 1–3.—id. 24, 10–12 (cfr. 6). Marc. 10, 75.) Dos[*](dos del.B2. om.b.) eorum medica[*](medicina B2. in med- v. a. H.) hoc[*](hoc om.VR.) in loco tota dicetur[*](toto adicetur B1.): stomachum unice reficiunt, fastidiis medentur, addiditque[*](additque VRE.) luxuria frigus obrutis nive, summa montium et maris ima miscens[*](mariffima B1V. 20 molliunt v. a. S.). emolliunt alvum leniter. eademque[*](eademque BES. -quoque VRdH. -dem Tv.) cocta cum mulso

tenesmo[*](tenafmo B2v. a. G. -nuissimo VR.), qui sine[*](sint VR.) exulceratione sit[*](sit Ev. fint B. s id VR.), liberant. vesicarum ulcera[*](ulceri B2.) quoque repurgant[*](repugnant B2E.). cocta[*](cocta om.E.) in conchis suis, uti clusa[*](clavfa B2dfv. a. S. electae Pl.iun.) invenerint[*](inuenerint BD. uen- rv.), mire destillationibus prosunt.[*](Pl. iun. 29, 1. Seren. 277 (cfr. 119).) testae[*](certae E.) ostreorum cinis uvam[*](uum B1. aluum B2.) sedat et tonsillas admixto melle, eodem modo parotidas, panos mammarumque duritias, capitum ulcera ex aqua cutemque mulierum extendit; inspergitur[*](fpergitur B1E. fpar- B2.) et[*](p& (pro et) B. p&rif B2. an per se?) ambustis . et dentifricio placet. pruritibus quoque et eruptionibus pituitae ex aceto medetur. crudae si tundantur[*](torridantur B.), strumas sanant et perniones[*](fantef pernionef B1.) pedum.

[*](Nicand. ther. 845.—(cfr. Plin. XIII 136). Th. H. IV 6, 5.) Purpurae quoque contra venena prosunt. et algam maris[*](magif B.) theriacen esse[*](e se VE.) Nicander[*](nica der B.) tradit. plura eius genera, ut[*](ut BVdS. uti R(?)Ev(J).) diximus, longo folio et[*](et ll.J. et alia S. et latiore v.) rubente, latiore[*](latiore dES. -ra r. om. v.) alia [*](26,103) vel[*](alia uel BVdEJ. uel S. aliaue R(?)v.) crispo. laudatissima quae in Creta insula iuxta terram in petris[*](imp&rif B.) nascitur, tinguendis etiam lanis, ita colorem alligans, ut elui postea non possit. e vino[*](et uino VR.) iubet eam dari.