Naturalis Historia
Pliny, the Elder
Pliny, the Elder, creator; Mayhoff, Karl Friedrich Theodor, 1841-1914, editor
[*]((cfr. Plin. VIII 109). Diosc. II 26. schol. Nicand. ther. 565. Aelian. VI 34. Isid. XII 2, 21.) spectabili[*](specta- bilis d(?)Ev. a. S.) naturae potentia , in iis quoque, quibus et in terris victus est, sicut[*](ficut BS. fic et E. ficut et rv.) fibris[*](febris VVaRRa.), quos castoras[*](catoras V. castores v. a. S.) vocant et castorea[*](uocantef; caftorea B.) testes eorum. amputari hos ab ipsis, cum capiantur, negat Sextius diligentissimus medicinae, quin immo parvos esse substrictosque
[*](et p. 58, 1 substructosque VVaRRad.) et adhaerentes[*](adhaerentef B2Radv(D). -tif rS.) spinae, nec adimi sine vita animalis posse; adulterari[*](adultarari B1.) autem renibus eiusdem, qu sint[*](fint VVaRRav. funt BEdS. (dem qui funt grandes Bin ras.).) grandes, cum veri testes parvi admodum reperiantur praeterea[*](preterea B.locus adhuc corruptus videtir; ex- spectaveris potius ne vesicam quidem (sc. communem) esse, cum sint gemini folliculi ... in iis inveniri sqq. cfr. Diosc.) ne vesicas quidem esse,[*](Diosc. II 26.) cum sint geminae, quod nulli[*](nulli Bdv. -lla r.) animalium; in iis[*](iif Bv. his rC.) folliculis[*](folliculof B2.) inveniri liquorem[*](liquorum VVaR.) et adservari [*](adseruari B1Ra (?)v. -re E. seruari VVaRdTf. obferuari B2 (ob in ras.). cfr. § 31 extr. 79.) sale[*](fale/// B.); itaque inter probationes falsi[*](falfi V.) esse folliculos[*](folliculif B1.) geminos ex uno nexu dependentes, quod ipsum corrumpi fraude conicientium cummim[*](ci//mi//num B2. gummim T. -mi d(?) v. a. S.) cum[*](pū R. phum V.) sanguine aut Hammoniacum , quoniam Hammoniaci[*](quoniam hammoniaci om.B.) coloris[*](colores Va. -re D.) esse debeant[*](debent B2. add. tunicis B e Diosc.) circumdati , liquore veluti mellis cerosi, odore[*](odores Va. -ris [grauis] v. a. H.) graves, gustu amaro et acri, friabiles[*](fr//agilef B2 (g in ras.).). efficacissimi e Ponto Galatiaque, mox Africa.[*](Diosc. II 26. (Scribon. 10). eupor. I 11. 10. Pl. iun. 91, 23. Diosc. eupor. I 15. Celsus III 20. (cfr. infra § 132).) sternumenta[*](fternutamenta B2(man.rec.)dv. a. H.) olfactu movent[*](mouenti B. -te S.). somnum conciliant cum rosaceo et peucedano peruncto capite et per[*](et perpoti B1. -rloto B2 (l in ras.).) se poti ex aqua, ob id phreneticis utiles; iidem[*](idem BVVaD. item RRadbv.) lethargicos odoris[*](an odore?) suffitu[*](fufflatu B2(man. rec.)D. cfr. § 124.) excitant[*](exulant B.) volvarumque[*](uuluarumque VVav. a. S. ani- morumque B2.) exanimationes vel subditu[*](fubditu B1VaRaS. -to VRd. -ti bv. fubito B2.), ac[*](ac B1ES. a B2. et rv.) menses[*](mefef B1Va. meffef V. mentef B2.) et[*](ac d(?)v. a. S.) secundas[*](fecundas fcient B2.) cient II drachmis cum puleio ex aqua poti.[*](Diosc. II 26. (Scribon. 101).—Diosc. eupor. II 40. 41.) medentur et vertigini, opisthotono[*](opistho- tuno VVaRRa. -otonis d(?)v. a. S.), tremulis, spasticis[*](fpafmaticif B2.), nervorum vitiis, ischiadicis[*](schiadicis (sci- Va) VVaRRa. ///fchiaticif B2 (ti in ras.).), stomachicis, paralyticis, perunctis omnibus, vel triti[*](tritisB2.) ad crassitudinem mellis cum semine viticis[*](unicis VR. uitiis b1. uitisB2.) ex aceto[*](& aceto BVVa.) ac rosaceo. sic et contra comitiales sumpti, poti vero contra inflationes, tormina[*](tormenta ueneni B2 (t et i in ras.).), venena. differentia[*](differentif (f in ras.) ta//men (men in ras.) contra cętera (c et t in ras.) eft B2D.) tantum contra genera est mixturae, quippe adversus [*](aduerfū B2.) scorpiones ex vino bibuntur, adversus phalangia[*](phalangiae (om. et) B1. fphalangiae mors' (hoc in marg.) B2.) et araneos[*](// araneof B1. ara- neas E. //& ranę B2.) ex mulso ita, ut vomitione[*](uomitione dv. -tiones VVaRRaE. -ti//// B1. -tu B2.) reddantur[*](////////antur B1. eiciantur B2.) aut ut contineantur [*](aut ut contineantur om.B. (retin- v. a. S.).) cum ruta, adversus chalcidas cum myrtite[*](myrto (o in ras.) B2.), adversus cerasten et presteras[*](presteras bv. -sicras dT. praesi- (persi- V) VVaRRa. praeftem B.an prestera?) cum panace[*](panacea E.) aut ruta ex vino, adversus ceteras serpentes cum vino. dari binas drachmas [*](datis (t in ras.) binif drachmif B2.) satis[*](fatif B1. Scitif (ci in ras.) B2. satis est rv.); eorum, quae adiciantur, singulas[*](fingulif B2.).[*](Diosc. II 26. eupor. II 141. Nicand. al. 307. (cfr. Scribon. 192).—cfr. Diosc. eupor. I 60. Gels. VI 7, 8.) auxiliantur privatim contra viscum[*](uifum V.) ex aceto, adversus aconitum ex lacte aut aqua, adversus helleborum[*](helleborum v(J). ell- ll.C.) album ex aqua mulsa nitroque. medentur et dentibus infusi cum oleo triti in aurem, a cuius parte doleant[*](dolori BdS. -re VR. -ribus bv.), aurium dolori melius, si cum meconio[*](meconto VR.). claritatem[*](claritate B.) visus[*](uifuuf B1D. usus V.) faciunt cum melle Attico[*](antico V. -iquo R.) inunctis[*](inunctif B1VT. -ti//B2. -ti rv. cfr. XXV 143. 144.). cohibent singultus ex aceto. urina quoque fibri[*](fibri dbv. febri r.) resistit venenis et ob id in antidota additur. adservatur[*](obferuatur B2.) autem optume in sua vesica, ut aliqui existumant.[*](Isid. XII 6, 56.—(Aristot. h. a. VIII 17 § 113).) Geminus similiter victus in aquis[*](in aquis om.B.) terraque
et[*](& Bv(S). in V.om. rH.)[*](dist. H) testudinum effectusque par[*](pari B2v. a. H(SJ).), honore habendo vel proptes excellens in usu pretium figuraeque[*](figuraeque BVRdTfS. natu- B. fiturae quae uero E figuraeque uera v.) proprietatem. sunt ergo testudinum genera terrestres, marinae[*](marinaeue VRdf.an recte? cfr XVIII 78. Müller de stilo p. 68. 69.), lutariae[*](lutoriaę B2.) et[*](et om.Ev. a. C.) quae in dulci aqua vivunt. has quidam e[*](e BRdv. a V.om.EB.) Graecis emydas appellant.[*](Diosc. II 97. cfr. Nicand. ther. 700. (Diosc. eupor. I. 115. 155. 157). Diosc. eupor. I 41.) Terrestrium carnes suffitionibus[*](suffitionibus RdTG. suffict- VE. fuffect- B. suffus- v.) propriae[*](proprieque V.) magicisque[*](magifq. B.) artibus[*](artvbuf B2.) refutandis[*](refutantif B1. refotandif B2.) et contra venena salutares produntum plurimae in Africa. hae ibi[*](hae//ibi B. (fuit aut haec ibi aut hae ubi, ut distingui possit in Africa hae, ubi).) amputato capite pedibusque pro antidoto dari dicuntur et e[*](et e J. cfr. § 45. 58. /////e B1. et et V. et ex Rd(?)v(D). et E. hę B2S.) iure in cibo[*](cibof B.) sumptae[*](sumpta et E.) stru mas[*](struma VR.) discutere, lienes tollere, item comitiales morbos sanguis earum claritatem visus[*](uifuuf B1D.) facit, discutit[*](discutit ego. om. ll. v. cfr. § 70. XXVIII 94 extr.) suffusiones[*](fuffufionef B1dS. -oni B2D(cum seqq. non apte iungens et contra usum Plinii num. plurali utentis). -onesque REv. suffucansque V.) oculorum[*](oculorum tollit v. a. D.). et[*](et om.R.) contra serpentium omnium et araneorum ac simlilium[*](similia/// R.) et ranarum[*](& ranarum BEv(S) om. rH.) venena auxiliatur[*](an auxiliantur (sc. testudines)?) servato[*](seruatur V1. -tus V2.) san guine in farina pilulis factis et, cum opus sit, in vino datis. felle testudinum cum Attico[*](antico R. arantico Vf.) melle glaucomata in ungui prodest.[*](Pl. iun. 67 1. 2. Marc. 34, 22.) scorpionum plagae instillant[*](instillant ego. -ari ll.v.). tegiment cinis vino et oleo subactus pedum rimas ulceraque[*](ulcerafq. B1.) sanat squamae[*](squama E.) e[*](e dv. ef B. et VE. as R.) summa[*](imma V.) parte derasae et in potu datae vene
rem cohibent. eo magis hoc mirum, quoniam totius tegimenti [*](mirum tamen totius regimenti V.) farina accendere[*](accidere B1. accendente V.) traditur libidinem. urinam aliter earum quam in vesica[*](uefica// B. -cis VTfH.) dissectarum inveniri posse non arbitror et inter ea[*](inter ea ll. G. intra eam v. interanea D. locus fortasse nondum sanatus.) esse[*](esse del. G.) hoc[*](hęc B2v. a. G(D).) quoque, quae[*](quoque quae BS. -que a r. -que v. -que esse quae G.) portentose[*](portentosa bv. a. S. -nt vfe B2.) Magi[*](magi BdG. magis r(v praem. a).) demonstrant[*](demonftrant BD. -tret VR. -trent dG. -tratur bv.), adversus aspidum ictus[*](ictuuf B1D.) singularem[*](singularem J. -are VRdbG. (-are remedium v). -aris S. -ariore B1. -arior ē B2.), efficaciorem [*](efficaciorem (-ati- V) B1VJ. -aciore RbG. -acior (-atior d) eft B2dv(S).) tamen, ut aiunt, cimicibus admixtis. ova[*](uua B. dua V.) durata inlinuntur strumis et ulceribus frigore aut adustione factis. sorbentur in stomachi doloribus.[*](Seren. 110. 39.)Marinarum carnes admixtae ranarum carnibus contra salamandras praeclare auxiliantur, neque est[*](est om.BSJ.) testudine aliud salamandrae adversius[*](aduerfiuf B3 (fiuf in marg.) dv. -fi//f B2. -sus r.). sanguine[*](sanguine dbv. -nem r.) alopeciarum inanitas et porrigo omniaque capitis ulcera curantur; inarescere eum oportet lenteque ablui[*](albui B1.). instillatur et dolori aurium cum lacte mulierum. adversus morbos comitiales manditur cum polline frumenti, miscetur autem sanguinis[*](sanguis v. a. S.) heminis[*](tribus ll.v.) III aceti hemina.[*](Diosc. II 97. eupor. I 18. (cfr. infra § 112 extr.).) datur[*](datur—17 hemina BS. om. ll.v.) et suspiriosis, sed tum[*](tum J. cum BS.) hemina vini[*](uini B2v(S). uino rH.) additur[*](additur BS. -to VRdTH. -ta Ev. (an sed cum hemina uini. manditur his et?).); his et cum hordeacea farina, aceto quoque admixto, ut sit quod devoretur fabae magnitudine; et haec[*](& haec BS. haec rv.) singula et matutina[*](matutino J cum vet. Dal.) et vespera[*](uefpere B2. -rtina R(?)Ev. a. S.) dantur, dein post aliquot[*](aliquod B1.) dies bina[*](bina BVRdTH. die E.del. v.) vespera[*](uefpere B2.). comitialibus[*](comitatibuf B1. sōnianti- B2.) instillatur[*](inftilletur B2.) ore
diducto[*](diducto BG. -cis VR. deductis Ev.);[*](dist. J coll. 112.) iis[*](iif B1S. hiif B2. his VRG. is D. om.E. labris his v.), qui modice corripiantur[*](corripiatur V. conrumpantur E.) spasmo, cum castoreo clystere infunditur[*](infundetur B2.).[*](Diosc. II 96. eupor. I 18.—Pl. iun. 94, 14. 15.) quod si dentes ter[*](per Ev. a. H. de mendo cfr. XXX 64.) annis[*](annis VRfMüller emend. V 10. -no dT(?)H. -nos EG. -num v. minif B.an heminis? cfr. XXVIII 127. 91. 130. XXVI 88. XXI 26. XX 227 al.) colluantus[*](coluantur B1J. solu- B2.) testudinum sanguine, immunes a dolore[*](dolere BV. fiunt dv. a. S.) fiant. et anheli tus[*](anhelituuf B1D.) discutit quasque orthopnoeas vocant; ad has in po lenta[*](polenta// B.) datur. fel testudinum claritatem[*](claritatem— 10. 11 testudinis inBiterata exstant (Ba).) oculorum facit cicatrices[*](cicatref Ba.) extenuat, tonsillas sedat et anginas et omnia oris vitia, privatim nomas[*](no//taf B2. (nomaf B1Ba).) ibi, item testium[*](tertium R. teftibuf BBa. atentium (arden- v) testium Ev. a. H.). naribus in litum comitiales erigit attollitque[*](adtullitque (-uli- R) VR.). idem cum vernatione[*](gubernatione B2. (cum uernat- B1Ba).) anguium aceto admixto[*](admixto om.Ba.) unice purulentis auribus prodest quidam bubulum fel admiscent decoctarum[*](decoctarum ego. -rumue ll.S. -rumque d(?)v.) carnium testudinis [*](teftudinum B1 (errore iterationis; -inif BaB2).) suco[*](sucum d(?)v.), addita aeque vernatione[*](ueneratione VR.) anguium; sed vino[*](uinū V.) testudinem[*](testudi- num R.) excocunt. oculorum utique vitia omnia fel inunctum cum melle emendat, suffusiones etiam marinae fel[*](fel BVEG(S). felle RdT(?)H. felle uel v.) cum fluviatilis sanguine et lacte. capillus mulierum inficitur felle[*](felle BV (ad praecedd. relatum) G(S). fel et bv. fel RdT(?)H.). contra salamandras vel sucum decoctae bibisse satis est.Tertium genus testudinum est in caeno et paludibus viventium. latitudo his et in[*](et in BES. in Vv. et RdT.) dorso pectori similis nec[*](ne VR.) convexo[*](conuerso E.) curvata[*](incurua Ev. a. H.) calice, ingrata visu[*](ufu// B.). ex hac[*](an hoc (sc. genere) et sic infra quoque detrahit idem (sc. genus) felle?) quoque
tamen aliqua contingunt auxilia[*](auxiliares namque VRd.). tres namque in succensa sarmenta coiectae[*](coniecta (-tae v) et Ev. a. G.) dividentibus se tegumentis[*](sed tegumenti VR.) rapiuntur[*](rapiuntur om.E.), tum evolsae carnes earum cocuntur in congio aquae sale modice[*](modici B1.) addito; ita decoctarum[*](ita decoctarum ita B1.) ad tertias partes sucus paralysim[*](paralyfī B2dv. -fi (-lisi R) r (an recte?).) et articularios[*](articulariuf B1. -lor??? B2.) morbos sentientibus bibitur. detrahit idem[*](item R(?)v. a. S. (fel, pituitas JD).) fel pituitas[*](p&uitaf B1.) sanguinemque vitiatum. sistitur ab eo remedio alvus aquae frigidae potu[*](putu V. potus R.).E quarto genere testudinum, quae sunt in amnibus[*](mani- buf B. omni- Vd.), divolsarum pinguia[*](pinguia ll.v(S). -ui Ven.(G).) cum aizoo[*](aizoo B1v. -zo/// B2. -zo r.) herba tunsa[*](tunfa BES. tusa dv. tus VR. -so G.) admixto unguento et semine[*](an unguento e semine? cfr. XXI 22. 127.) lili[*](lili fi B1VRJ. lili bS. -lii dv. li//ni (npartim in ras.) B2.), si ante accessiones[*](acces- siones si dG.) perunguantur[*](perunguatur B1. -guntur v. a. G.) aegri praeter caput, mox convoluti calidam aquam bibant, quartanis liberare[*](liberare VRS. -ri rv.) dicuntur. hanc testudinem XV luna capi oportere[*](oportet// (t in ras.) B2S.), ut plus pinguium reperiatur, verum aegrum[*](aegrum om.B.) XVI[*](XIII V.) luna perungui. ex eodem genere testudinum sanguis instillatus cerebro[*](cerebro ll.dfH. crebro Tv. -ros C.) capitis dolores sedat, item strumas.[*](Isid. XII 6, 56.) sunt qui testudinum sanguinem cultro aereo[*](aeneo B2 (sic semper).) supinarum capitibus praecisis excipi novo fictili iubeant[*](iulbeant Bbv(S). -ent rH.), ignem sacrum cuiuscumque generis sanguine[*](fan- guinem BV.) inlini, item capitis ulcera[*](ulcere V.) manantia[*](manantia BS. -ia et rv(D). cfr. Müller de stilo p. 39.), verrucas. iidem[*](idem Bv. a. C(D). item TG.) promittunt testudinum omnium fimo panos discuti; et, quod[*](quod BIsid. om. rdbS. licet v.) incredibile dictu[*](dictum b.om. Isid.) sit[*](fit VRdv. eft BIsid. situm b.del. S. cfr. XI 11. X 87. XXVIII 67 al.),
aliqui tradunt tardius ire navigia testudinis pedem dextrum vehentia.Hinc deinde[*](hinde inde V.) in[*](in om.BV.) morbos digeremus aquatilia[*](aquatilia—4 ignoremus om.B.), non quia ignoremus[*](ignoremus v (perspicua omissionis causa). -ramus VRdED. sed cfr. II 64. VI 194. VIII 13, aliter XV 134. grauiorem E.) gratiorem esse universitatem animalium maiorisque[*](& B.) miraculi[*](miraculis VR.), sed hoc utilius est vitae, contributa[*](contribute V.) habere remedia[*](media Vd.), cum aliud alii[*](ali B1D.) prosit, aliud alibi[*](alibei B1 (ut videtur).) facilius inveniatur.