Naturalis Historia

[*](Isid. XIII 12, 3. 4.) Aquatilium secuntur in medicina beneficia, opifice[*](opice V.) natura ne in illis quidem cessante et per undas fluctusque[*](fluctisque V.) ac reciprocos aestus amniumque rapidos cursus inprobas exercente[*](exerente Ev. a. H. sed cfr. II 215. 106.) vires[*](uirus VR1.), nusquam potentia[*](potentiam ea uire V.) maiore, si verum fateri volumus, quippe hoc elementum ceteris omnibus imperat.terras devorant aquae[*](aeque V.), flammas necant, scandunt [*](scandant V.) in sublime et caelum quoque sibi vindicant ac nubium obtentu[*](obtentum Vd.) vitalem spiritum strangulant, quae causa fulmina elidit[*](flumine lidit V. fulmine ledit d.), ipso[*](ipse VR1.) secum discordante mundo. quid esse mirabilius potest aquis[*](aquis dErv.-uas r.) in[*](in om.VR1d.) caelo stantibus? at illae[*](ad ille V.), ceu parum sit in tantam pervenire altitudinem, rapiunt eo secum[*](eos cum E. et secum Isid.) piscium examina[*](exanima V. -me E.), saepe etiam[*](etiam in V.) lapides, subeuntque[*](subeuntque VRdTH. -nt Ev. subvehunt C.) portantes aliena pondera[*](pondere E.).[*](cfr. Vitruv. VIII praef. 2 sqq.)eaedem[*](aedem V.) cadentes omnium[*](omnia V.) terra[*](terre R1. -rrae S.) enascentium[*](enascentium VJ coll. XI 128. XVII 244.. nasc- (-tum R1) rv.) causa fiunt, prorsus mirabili natura, si quis

velit reputare[*](refutare E.), ut[*](ui Vd1. un11d2. unde T.) fruges gignantur, arbores fruticesque vivant[*](uiuunt V.), in caelum migrare aquas animamque etiam herbis vitalem inde deferre, iusta confessione[*](iufta confessione C. uicta (uita r) conf- dTarv. conf- uicta (urta R) VRS. conf- uitae D. conf- inuita CFW Müller p. 27. confessione ....E.), omnes terrae quoque vires aquarum esse beneficii[*](benefici V. -ciū dT.). quapropter ante omnia ipsarum potentiae[*](po- tentiae Rv. -ia rD.) exempla ponemus. cunctas enim enu merare quis[*](que ar V.) mortalium queat?

Emicant benigne passimque in plurimis[*](pluribus VR1. cfr. § 107.) terris alibi[*](alibi Erv(D). -iae TS. -ie Rd. ale V.) frigidae[*](fridae V.), alibi[*](alibi ... alibi Erv(D). aliae ... aliae rTS.) calidae, alibi iunctae[*](iunctae dErv(G). inunctae V2RB. iniu- V1. inuin- T.), sicut in[*](in om.VR1.) Tarbellis[*](terbellis E. treb- v. a. B. cfr. IV 108.) Aquitanica[*](aquitania V. -nica -pyrenaeis om.R1.) gente et in[*](et in VRdG. ex in E. exin in v.) Pyrenaeis[*](cirenaeis E.) montibus[*](gentibus Er.) tenui intervallo discernente[*](discendente V. desc- R1.), alibi[*](alibi E2rv(D). alii E1. -iae rS.) tepidae, egelidae, atque[*](egelidae atque ego. -daeque (gel- dTv. a. G) ll.Tv.) auxilia morborum profitentes[*](confitentes E. -ferentes v. a. H.) et e cunctis animalibus[*](animalium v. a. S.) hominum tantum causa erumpentes[*](dist. ego.) augent numerum deorum nominibus variis[*](uaries V.) urbesque condunt, sicut Puteolos in Campania, Statiellas[*](statielas R1v. a. Bas. cfr. III 49.) in Liguria, Sextias[*](sexcias V.) in Narbonensi[*](narboniensa V.) provincia[*](prouintia E(?)D.). nusquam tamen largius quam in Baiano[*](balano si nunc e V.) sinu nec pluribus auxiliandi generibus : aliae sulpuris vi[*](ui D. ut VRE.om.d(?)v.),[*](cfr. Vitruv. VIII 3, 1. Seneca nat. qu. III 2, 1. Isid. XIII 13, 1.)aliae[*](alie R. iliae E. alia r.) aluminis[*](luminis V.), aliae salis[*](soliis E.), aliae nitri, aliae bituminis, nonnul etiam acida[*](agida V1. alg- V2.) salsave mixtura , vapore ipso[*](uapore quoque ipso d(?)v. a. S.) aliquae prosunt, tantaque[*](tantaque Ere corr. Verc. (D). -tatio Vd1. -ta his d2. -ta iis S. -taque eis v. de mendo cfr. § 88.) est vis, ut

balneas calefaciant ac frigidam etiam in soliis[*](solis VEv. a. C (D).) fervere cogant. quae in Baiano[*](in baiano rin ras. v(J). in banaiano E. in bala (-le V) r. nunc Baiae S cum Gronovio.) Posidianae[*](posidianae dG. -no E. possidianae (-ne V) r. -deanae v. cfr. Sueton. Claud. 28.) vocantur, nominee accepto a Claudii Caesaris liberto, obsonia quoque per cocunt. vaporant[*](uaporant om.E.) et in mari ipso quae Licinii Crassi fuere[*](fuere que R1. -re quem V.), mediosque[*](mediisque V. -dios d.) inter fluctus existit aliquid valetudini salutare.

[*](Isid. XIII 13, 2.) lam generatim[*](generatis V.) nervis prosunt pedibusve aut coxendicibus, aliae luxatis[*](eluxatis d. elox- VR1.) fractisve, inaniunt alvos, sanant vulnera, capiti, auribus[*](auribusque Rd(?)v. a. D.) privatim medentur, oculis vero Ciceronianae. dignum[*](dignū ego. -nu V. -no E. -na r(?)v. -nae D(cum antecedd. iungens).) memoratu, villa est ab Averno lacu Puteolos tendentibus inposita litori, celebrata [*](celebra V.) porticu ac nemore, quam vocabat[*](euocabat Er. et uoc- v. a. S.) M[*](M. Ev(D). om. rH.). Cicero Academiam ab exemplo Athenarum, ibi compositis voluminibus eiusdem[*](eisdem v. a. G.) nominis[*](nominibus VEv. a. G.), in qua[*](in aqua E.) et monumenta sibi instauraverat, ceu vero non[*](nen E.) et in[*](et in v. ex in Er. int R. in eo d. in VS. cfr. §4.) toto[*](toto dErv. eo to r.) terrarum orbe fecisset[*](fecisset dv. -sse r.). huius in parte prima exiguo[*](exiguo om.VR1.) post obitum[*](ouitum V.) ipsius Antistio Vetere possidente eruperunt fontes calidi[*](ualidi VR1.) perquam [*](perquam dErv. -que R. inquam V.) salubres oculis, celebrati carmine Laureae Tulli, qui fuit e libertis eius, ut protinus noscatur etiam ministeriorum[*](ministerium v. a. H.) haustus[*](haustus RdTH. cfr. praef. 24. -tis Vf. eius G. eius haustus (-tum C) v.) ex illa maiestate ingenii[*](ingenii dTH. -ni r1. -enam VRf.om.Er2v.). ponam enim ipsum carmen, ut[*](ut ego. om. ll.S. dignum v.) ubique et[*](ubique et ll.v(D). uti queat J coll. XXXVII 12 et VIII 100; adde XXVIII 210. XXXVI 155. XVII 197.) non ibi tantum[*](ibi tantum non VR1dJ.) legi queat:[*](queat (omissum ante quod tua) ego. om. ll. v.)

1. Quo[*](quo dG(S). quod rv(H).) tua,[*](Isid. XIII 13, 4.) Romanae[*](tua romane Er. mane uarro V. /////uarro R.) vindex clarissime[*](clarissima E.) linguae,
2. silva[*](siluere R1.) loco melius surgere iussa viret[*](uires Vd.)
3. atque Academiae celebratam nomine villam
4. nunc reparat cultu[*](cultu drv. -tus E. -tos r.) sub potiore Vetus,
5. hoc[*](hic v. a. S.) etiam apparent lymphae non ante repertae[*](reparte V.),
6. languida quae infuso lumina rore levant[*](rore leuant REv. releuant V. iā rel- d.).
7. nimirum locus ipse sui Ciceronis honori
8. hoc dedit, hac fontes cum patefecit ope,
9. ut, quoniam totum legitur sine fine per orbem,
10. sint plures oculis quae medeantur aquae.

In eadem Campaniae regione Sinuessanae aquae sterilitatem[*](sterelitatem VRE.) feminarum et virorum insaniam[*](saniem d.) abolere produntur ,[*](Vitruv. VIII 3, 17.—Ctesias ap. Antigon. hist. mir. 145 (160). Ovid. met. XV 320 sqq. Isid. XIII 13, 4.) in Aenaria[*](aeraria E.) insula calculosis mederi et quae vocatur Acidula ab Teano Sidicino[*](dicino E.)III p.—haec[*](haec om. v. a. G.) frigida —, item in Stabiano quae Dimidia vocatur et in Venafrano[*](uenenafrano V. -no frano d.) ex fonte Acidulo[*](acidulos VR1. -lus d.). idem contingit[*](item contigit E.) in Velino lacu potantibus, item[*](idem (sc. contingere) coni. J.) in Syriae fonte iuxta Taurum montem auctor est M. Varro et in Phrygiae[*](phiae V.) Gallo flumine Callimachus. sed ibi in potando[*](putando V.) necessaries modus, ne[*](ne Erv. ne in r.) lymphatos agat, quod in[*](in om.VR1.) Aethiopia accidere iis[*](iis v. his ll. C.), qui e[*](qui e VRdH. quae E. qui v.) fonte Rubro biberint, Ctesias[*](esias V.) scribit.[*](Strabo V 3, 11 p. 238. Vitruv. VIII 3, 2.—Celsus IV 12 p. 137, 7. cfr. Plin. XXXI 59. II 209. III 109. Seneca nat. qu. III 25, 8.—Th. H. IX 18, 8. Isid. XIII 13, 1. 5.) iuxta Romam Albulae aquae volneribus medentur, egelidae hae[*](egelidae hae (haec E. suctu haec r) ErG(D). -dae VRS. hę gelidae dT (an recte?). praegeli- dae eae v.), sed

Cutiliae[*](cutiliae dG. -illae (-ille V) r. subcutile v.) in Sabinis gelidissimae[*](gellidissi- mae V.) suctu quodam[*](quidam dE. quiddam V.) corpora invadunt , ut prope morsus videri possit, aptissimae stomacho , nervis, universo corpori. Thespiarum[*](thesiarum E.) fons conceptus mulieribus repraesentat, item in Arcadia flumen Elatum[*](flu- mina latum VR1.), custodit autem[*](autem ego. autem flatum (ortum ex iterato Elatum) ll. autem fetum H cum P. autem partum v. de dictione cfr. XXVIII 248. XX 248. (XXX 123. 142. 124. XXVIII 246).) Linus[*](leinus d. le//inus R1. lemus V. lechnus Isid.) fons in eadem[*](edem V.) Arcadia abortusque fieri non patitur. e diverso in Pyrrha[*](pyrrha B. -rra dD. cfr. Theophr. pirra V. -rrea E. pyrraea R(?). -rrhaea H. -rrhea v(G). (cfr. Theophr. C. II 6, 4).) flumen[*](flumen dErv. non patitur flumen VR.), quod Aphrodisium[*](afro- disium V. afrond- E. Amphrysium coni. B.) vocatur, steriles facit.[*](Strabo VIII 3, 19 p. 347.—Vitruv. VIII 3, 6.) Lacu[*](lacus Erv. a. S.) Alphio[*](alphio S. -ion G. aphio Er. apio R. opio Vd. amphion v.) vitiligines tolli[*](tollit Ev. a. S.) Varro auctor est Titiumque[*](titiumque S. -tumque d. -tiumquae r. -tium quendam v.) praetura functum marmorei signi faciem habuisse propter id vitium[*](id uinum E.). Cydnus Ciliciae amnis podagricis medetur, sicut apparet epistula[*](in epistola R(?) v. a. D.) Cassi Parmensis ad M. Antonium. contra aquarum culpa in Troezene omnium pedes vitia sentiunt. [*](Isid. XIII 13, 6.)Tungri civitas Galliae fontem habet insignem plurimis bullis stillantem[*](stillantem ll.Tv(S). stell- G.), ferruginei[*](ferrugines V.) saporis, quod ipsum non nisi in fine potus intellegitur. purgat hic corpora, tertianas febres[*](febras V.) discutit, calculorum[*](calculorum VRd. -rumque Erv.) vitia[*](uitiae adest V.). eadem aqua igne admoto [*](admota VR1.) turbida fit ac postremo[*](ad postremo (-mum v) Ev. a. S.) rubescit. Leucogaei fontes inter Puteolos[*](poteoles V.) et Neapolim oculis et vulneribus medentur. Cicero in admirandis posuit Reatinis tantum paludibus ungulas iumentorum indurari.

[*](Strabo X 1, 14 p. 449. Arist. ausc. mir. 170. Antig. hist. mir. 78 (84). cfr. Seneca nat. qu. III 25, 3. Vitruv. VIII 3, 14. Isid. XIII 13, 5. Plin. II 230.—Theophr. ap. Aelian. n. a. XII 36. Timaeus ap. Antig. hist. mir. 134 (149). Aristot. ausc. mir. 169.) Eudicus in Hestiaeotide[*](hestiaeotide R(?)G. -ae uticae V. estiaeotide d(?)Brot. -odicae E. hestia (-iaea B) euthice v. thessalia Isid. an hestiaea euboica? cfr. Thucyd. I 114, 3. Strabo X 1, 3. Diodor. XII 22. de dictione cfr. § 28. XXXVI 128.) fontes duos tradit esse, Ceronam[*](ceronem v. a. S. -na U 684.), ex quo bibentes oves nigras fieri, Nelea[*](nelea H. cfr. Strabo, Aristot., Antig. mellea VRd1. -eam d2T. melle Er. melan C (e II 230). mellem v.), ex quo albas, ex utroque varias, Theophrastus Thuriis[*](duris E.) Crathim[*](chratim VRd.) candorem facere, Sybarim nigritiam bubus[*](bubus ErD. bobus dv. am- bobus r.) ac pecori,[*](Strabo VI 1, 13 p. 263. Ovid. met. XV 315 sqq. Seneca nat. qu. III 25, 4.—Theopomp. ap. Antig. hist. mir. 137 (152). Aristot. ausc. mir. 125.) quin et homines sentire differentiam eam; nam qui e Sybari bibant, nigriores esse durioresque et crispo capillo, qui e Crathi[*](e (ex dH) crathi dTfS. e crati V. & rati R. echatari Er. ex crathide v.) candidos mollioresque[*](mollioresque v. madidior- ll.Tf (an recte?).) ac porrecta [*](prorecta VR1.) coma. item in Macedonia qui velint[*](uellint V.) sibi candida nasci, ad Haliacmonem[*](haliac- monem S. -mon B. halacmonem Ere corr. halialm- v. ali- alm- d. aliacm- G. allimo V.) ducere[*](ducere—10 nasci om.VR1.), qui nigra aut fusca, ad Axium. idem omnia fusca nasci quibusdam[*](quibusdam om.R1. ab alialmo quibusdam d.) in locis dicit et fruges quoque, sicut in Messapis, at[*](ad V.) in Lusis Arcadiae quodam fonte mures terrestres[*](tres E.) vivere[*](uiuire V. bibere v. a. G.) et conversari. Erythris Aleos[*](alios VR1. -ius d. aleon U 685 e V 117.) amnis pilos gignit in corporibus.

[*](Isid. XIII 13, 3. cfr. Pausan. IX 39, 2. 8.—Vitruv. VIII 3, 22. 4, 25. Isid. XIII 13, 3. 2.) In Boeotia ad Trophonium deum iuxta flumen Hercynnum[*](hercynnum S. cfr. Pausan. et Liv. XLV 27, 8. erc- rD. ercinn- E. erycn- dT. er//////num R. eryn- v. eryc V. orchomenon B.) e duobus fontibus alter[*](e—alter RdTES. om.V. duo sunt fontes quorum alter v.) memoriam, alter oblivionem

adfert, inde nominibus inventis. in Cilicia apud oppidum Cescum[*](cescum G(H) e paroemiogr. (Zenob. 4, 51). uiscum VRdT. uisgum Er. iusg- v. crescum. Dal.) rivus fluit Nuus[*](nuus ErD. nouus rT. nus G. unus v.), ex quo bibentium subtiliores sensus fieri M[*](M. dEG(D). P. r. om. rv(S). ad V.om.E.). Varro tradit, at in Cea insula fontem esse, quo[*](an esse quo?) hebetes fiant, Zamae in Africa, ex quo[*](ex quo Erv(S). es V.om.Rd. quo G.) canorae voces.[*](Vitruv. VIII 3, 21. Ovid. met. XV 322. Isid. XIII 13, 2.—cfr. Plin. II 231. Pausan. VI 26, 2.)— Vinum taedio[*](in taediū dTH.) venire iis[*](iis v(S). tis V. his dEre corr C(D).), qui ex Clitorio lacu biberint, ait[*](ait H. att E. at dv. ad r.) Eudoxus, set[*](set ego. et ll.v(S). del. H.) Theopompus[*](theupompus VR. thepo- d.) inebriari fontibus iis[*](iis Vdv. his rTfD.), quos diximus, Mucianus Andri[*](andriae Rv. a. B. adrie d.) e[*](2,230) fonte Liberi patris statis[*](ftatis Erv. om. r. an festis? (ἐς τὴν ἑορτήνPausan.). nisi vero eius dei post templi trans-ponendum est.) diebus septenis eius dei[*](eius det V. -sdem dT. -sdem dei v. a. G.) vinum fluere, si auferatur e conspectu templi, sapore in aquam[*](aqua Vd.) transeunte,[*](Antig. hist. mir. 135 (150). Vitruv. VIII 3, 8. Isid. XIII 13, 2.—Theopomp. ap. Antig. hist. mir. 142 (157). Aristot. ausc. mir. 117.) Polyclitus[*](polyclitus ll.S. -critus H ex Antigono. -cly- tus v. cfr. Brunn. p. 40. 21.)Lipari[*](lipari U 686. ex lip- D. expleri (-peri R1) ll. J. -re olei uicem v.) iuxta Solos Ciliciae[*](ciliciae Ev. -cie rin ras. -cia Vd.) ungui[*](ungui ErD cum U. congui VR. eo ungui J. congruit d. liparim S. fontem v.), Theophrastus[*](theophilarastus VR1d.) hoc[*](huc V. hac R1. ac dJ.) idem in Aethiopia eiusdem nominis fonte[*](fontem VRdTS.), Lycos in Indis Oratis[*](in (om. D) indis oratis ego cum D coll. VI 75. (de in cfr. § 4. 10. 18. 21 27. 29. 77. XXXVII 39. 103. 130 al., de mendo XXXII 63). inditis oraeis (traeos r) Er. indistraeo R. inditistra (in Dit- J) eius rJ. in Tasitia eius S coll. Ptolem. IV 7, 15. in indiae terris v.) fontem[*](pontem R. potentem d.) esse, cuius aqua lucernae luceant[*](lucernae luceant ED. -rnae ardeant v. luceat rTfS.); idem Ecbatanis traditur. Theopompus in Scotusaeis[*](scotusaeis J. -tusei VR. -tiis ei d. -thussęi r. -thissei E. -tussis B. -tusa H. scotis v.) lacum esse dicit, qui volneribus medeatur[*](medeatur CFW Müller p. 19. -detur ll.v.),[*](Isid. XIII 13, 9. (cfr. Plin. II 228).) Iuba in Trogodytis lacum Insanum male- fica vi[*](uia VRd.) appellatum ter die fieri amarum salsumque ac deinde dulcem totiensque et[*](ei V. etiam dv. a. S.) nocte[*](nocte ego. -ti VR1. -tu rv. cfr. § 73 et nota ad XXVII 60; XVI 33. (VIII 117. IX 56. 74. X 132. XXI 62. XXIX 138. XXXI 78).), scatentem albis serpentibus vicenum cubitorum; idem in Arabia fontem exilire tanta vi, ut nullum[*](nulla (om. non) T. nulla mora d(?) H.) non pondus inpactum respuat; [*](Isid. XIII 13, 7. ib. 13, 3.) Theophrastus Marsyae fontem in Phrygia ad Celaenarum oppidum saxa egerere[*](saxa egerere om.E.). non procul[*](procul ha- beo V.) ab eo duo sunt fontes Claeon[*](claeon B(D). cleon E. cyllon rv(J).) et Gelon[*](gelom VR1. gyllon dv. a. B.) ab effectu Graecorum nominum[*](afectu R1. effectu—nominum om.d.) dicti[*](di- cit V. cit d.). Cyzici fons Cupidinis vocatur, ex quo potantes amorem deponere Mucianus credit.

[*](Athenaeus II 16 p. 42d.—cfr. Ammian. Marc. 29, 4, 3.) Cranone[*](cranone B. cfr. IV 29. 32. (crann- Ven. S). c///an- d. can- R1. cann- r. gann- v.) est fons calidus citra summum fervorem, qui vino[*](in uino fE. in uinum v. a. S.) addito[*](addito (-tus v) triduo E(v)D. triduo addito rTfS.) triduo calorem potionis custodit in vasis. sunt et Mattiaci[*](mattiati VR1.) in Germania fontes calidi[*](fontis callidi V.) trans Rhenum[*](renum V.), quorum haustus[*](haustum V. -to R1.) triduo fervet, circa margines vero pumicem faciunt[*](facient E.) aquae.

[*](Diodor. II 37 p. 151. Strabo XV 1, 38 p. 703. Antig. hist. mir. 146 (161). Isid. XIII 13, 7.—Strabo V 4, 5 p. 244. Verg. Aen. VI 239.) Quod si quis fide carere ex his[*](extis V. ex iis v. a. C.) aliqua arbitratur [*](arbri tratur V.an arbitretur?), discat[*](discat (dicat E)—naturae (-ra Er) Erv. naturae d. ae V.om.R.) in nulla parte naturae maiora[*](maioresse V.) esse miracula, quamquam inter initia[*](internecia R.) operis abunde multa rettulimus. Ctesias tradit Silan[*](silan ego e Strab. et Antig. siden rS. -de E. -derin VRf. syderim dT. sid- v.) vocari stagnum in Indis, in quo[*](2, 224 sqq.)

nihil innatet, omnia mergantur; Caelius apud nos in Averno[*](in uerno E.) etiam[*](autem E. ait etiam v. a. S.) folia subsidere, Varro aves, quae advolaverint , emori.[*](Isid. XIII 13, 7. Seneca nat. qu. III 25, 5. Antig. hist. mir. 150 (165).—cfr. Plin. XXXII 17. Athen.VIII 8 p. 333d-f. Aelian. n. a. VIII 5.) contra in Africae lacu Apuscidamo[*](por- cidami Isidorus.) omnia fluitant, nihil mergitur, item in Siciliae[*](sicilia V.) fonte Phinthia[*](phinthia Ev. (G). pin- VRf. pithia d. pythia C cum B. Plinthia S cum Osanno coll. Seneca.), ut Apion tradit, et in Medorum[*](mediorum V.) lacu puteoque[*](poteoque VR1.) Saturni. item fluvii[*](item fluuii ego (cfr. V 100). temthuni r. themtu- V. ///emtu- R. thentu- T. templum E(B)D. om.d(?)C. neptuni v.) fons Limyrae[*](limyrae Vv. lymirae R. lynisie d. limare E.) transire solet in loca vicina portendens aliquid; mirum quoque[*](quoque ego. queque E. que rG. quoque est v.) quod[*](quo V.) cum piscibus transit. responsa ab his petunt incolae cibo, quem rapiunt adnuentes , si vero eventum negent, caudis[*](gaudis VR1. -diis d.) abigunt.[*](cfr. Aristot. ausc. mir. 152.) amnis[*](omnis E.) Alcas[*](alcas (-ces D) ego cum D coll. V 149. alchas r. olcas R. oleas d. holcas VS. olachas Ev.) in Bithynia Bryazum[*](bryazum H. cfr. V 148. bria- (B)C. bryacum re corr. brietium VVen.(D).-ecium d. -etcum E. -etum v.) adluit[*](allunt E.)—hoc est et[*](est et v. esse V. est rJ. et Dal.) templo et deo[*](dō R.) nomen—, cuius gurgitem[*](gurgitem VRdTv (H). -te EB(D).) periuri negantur[*](negantur VRdTH. neca- av. a. B(D). nota- B.) pati[*](pati VRdTB. parthi Ev. rapti D.) velut flammam urentem[*](flamma urente v. a. B(D).). et[*](et om.av. a. G(D).) in Cantabria fontes Tamarici[*](tamarici v. -ritiae E. tamamarice d. -cae V. -rre R.) in auguriis habentur. tres sunt octonis pedibus distantes, in unum alveum coeunt vasto amne.[*](Isid. XIII 13, 9.) singuli[*](amne. singuli ego. amne (ammes E) singulis Ev. singuli amne rTfH. amne D.) siccantur[*](sicantur V.) duodenis [*](duo- denis TJ. -decies REv(D). -cim eas V. -cim d.) diebus[*](singu- lis diebus D.), aliquando vicenis[*](uicenis dTJ. -ciens VRS. -cies Ev(D).), citra suspicionem ullam aquae, cum sit vicinus[*](uicinos V. -nios d.) illis[*](illis Ev(D). his r. is r. iis S.) fons sine intermissione largus. dirum[*](mirum VR1dTf.) est non profluere eos aspicere volentibus[*](non uolentibus Er.), sicut proxime Larcio Licinio legato pro praetore[*](pro praetore D e coni. S. post praeturam ll.v.) post septem dies accidit[*](septem enim dies occidit fS. sed cfr. § 54.). in Iudaea rivus sabbatis omnibus siccatur.

[*](Antig. hist. mir. 165 (181).) E diverso miracula alia dira. Ctesias in Armenia [*](dirae tesias in arminia V.) fontem esse scribit, ex quo nigros[*](nigre VR1. -ri d.) pisces ilico mortem adferre in cibis. quod[*](quod om.Rd.) et circa Danuvii exortum audivi, done veniatur ad fontem alveo adpositum, ubi finitur id genus piscium, ideoque[*](adeoque VR1TJ.) ibi caput amnis eius intellegit fama. hoc idem et in Lydia in stagno Nympharum tradunt.[*](Pausan. VIII 17, 6. Antig. hist. mir. 158 (174). Seneca nat. qu. III 25, 1. Isid. XIII 13, 7.) in Arcadia[*](arcadia B(J). achaia RdTEv(H). achia V.cfr. § 54. XXVI 46. IV 21.) ad Pheneum[*](ad apaneum E.) aqua profluit e[*](ex VRS.) saxis Styx appellata[*](appellata Erv(D). -tur rTfH.), quae[*](quae om.VR1TJ.) ilico necat, ut diximus, sed [*](2,231) esse pisces parvos in ea tradit Theophrastus, letales[*](lae- tiles E.) et ipsos, quod non in alio genere mortiferorum fontium. [*](Antig. hist. mir. 141 (156). Aristot. ausc. mir. 121. Vitruv. VIII 3, 15.—Antig. 159 (175).—cfr. Plin. II 207.—Vitruv. VIII 3, 16. cfr. Plin. II 231. Seneca nat. qu. III 25, 1.)necare[*](necare dv. -ri rD.) aquas[*](aquis ED.) Theopompus et in Thracia[*](threcia VJ.) apud Cichros[*](cichros ego. cicros VR. chicros E. cychros d(?)v. Cychropas coni. H. (Chropsi Vitruv.κίγχρωψιAntig.κύκλωψιAristot.). nomen nondum restitutum.) dicit, Lycos[*](licos Vd.) in Leontinis tertio die[*](die om.E.) quam quis[*](quis- quam E. si quisquam v. a. H.) biberit, Varro ad Soracten[*](soracte R. -tae- V.) in fonte, cuius sit latitudo quattuor pedum; sole oriente eum exundare ferventi similem; aves, quae[*](auesque quae v. a. H.) degustaverint[*](gustauerint Ev. a. H.), iuxta mortuas iacere. namque et haec insidiosa condicio est, quod quaedam etiam blandiuntur aspectu, ut ad Nonacrim Arcadiae, omnino[*](omnino ego. -ino enim ll. v.) nulla[*](nonnulla D e coni. S.) deterrent qualitate. hanc putant nimio frigore esse noxiam, utpote

cum profluens ipsa[*](ipse dG.) lapidescat.[*](Seneca nat. qu. III 25, 2. Vitruv.VIII 3, 16. 15. 16.) aliter circa Thessalica Tempe, quoniam virus omnibus terrori est, traduntque aëna[*](aena S. ena E. aen VR. aes dv.) etiam ac ferrum erodi illa aqua[*](qua d.). profluit, ut indicavimus[*](indicauis V. -cau/// R1.),[*](4,31) brevi spatio, mirumque, siliqua silvestris amplecti radicibus fontem eum dicitur, semper[*](semper REv. -per eum dicit (dio d) Vd. -per eundo T.) florens purpura [*](purpurea D cum U 688. (purpura = colore purpureo: cfr. XVIII 78).). et quaedam sui generis herba in labris fontis viret. in Macedonia non procul Euripidis[*](corripidis Vd.) poetae sepulchro duo rivi confluunt, alter saluberrimi potus, alter mortiferi.

[*](cfr. Antig. hist. mir. 135 (150).) In Perperenis fons est, quamcumque[*](quamcunque EH. quac- VRT. qui quac- v. quec- d.) rigat, lapideam [*](lapidem V.) faciens[*](facit Erin ras.v. a. H.) terram, item calidae aquae in Euboeae[*](euboeae VRG. -boea dTv. -boe E.) Aedepso[*](aedepso S. aedempro V. ead- RdT. edebio r. debio E. delio G. lebe- don B. lebeonem v.). nam quae[*](nam quae EG(D). nam qua rTH. namque B. que v.) adit[*](adit E. cadit rTH. alluit v. adl- D.) rivus saxa in altitudinem[*](altitudinis V. -nes dT.an latitudinem?) crescunt . in Eurymenis deiectae coronae in fontem lapideae[*](lapideae VS. -des rv.) fiunt[*](fiant VR1.). in Colossis flumen est, quo[*](co V. quod E. in quo v. a. H.) lateres coniecti lapidei[*](lapidei VTJ. -des rv.) extrahuntur. in Scyretico[*](siretico V. sirie- d.) metallo arbores, quaecumque[*](quacum- que V.) flumine adluuntur, saxeae[*](saxeae dTD. -xae VE. -xe R. -xa v.) fiunt cum ramis.[*](cfr. Aristot. ausc. mir. 59.) destillantes quoque guttae[*](gut- tae Erv. -ttis r.) lapide[*](lapideae Er1. -dee r2. in lapides v. a. S.) durescunt in antris, conchatis[*](conchatis ego. cfr. XI 270. coricis ll. -ryciis v.) ideo[*](ideo ll. D. del. v. Idaeo J coll. Pausan. X 12, 4. item in Idaeo coni. S. Idae U 689.), nam[*](nam ll.v nomen D. locus adhuc corruptus.) Miezae[*](miezae B. cfr. IV 34. miozae Vd. -ze r. -osae v.) in Macedonia etiam pendentes in ipsis camaris , at in Corycio[*](corycio S. -co G. -ricio E. -rintio VdTf. -thio R(?)J. -tho v.) cum cecidere, in quibusdam speluncis

utroque modo columnasque faciunt, ut in Phausia[*](phausia (-ucia E1) Ev. ipsa usia d. -aiisia V. -aia R. al .... r (reliquis margine abscisis). bubassia U 690 coll. V 104. nomen nondum restitutum. an Tisanusa?) Cherrhonesi adversae[*](aduersae ego. om. ll. v.) Rhodo[*](rhodo VdEv. a. B. -diorum R(?)B coll. § 55. -di D. sed cfr. CFW Müller p. 21.) in antro magno, etiam discolori aspectu. et hactenus contenti simus exemplis.