Naturalis Historia
Pliny, the Elder
Pliny, the Elder, creator; Mayhoff, Karl Friedrich Theodor, 1841-1914, editor
sicut totius corporis valetudini[*](ualetu- dini RdEG. cfr. XXII 111. -nē VS. -nis v.) in[*](in ll.v(G). om.fB. iuuari S e coni. Dal.) varietate victus inobservata[*](inobseruata ll.fv(H). obs- G.). Hippocrates tradit non prandentium celerius senescere[*](celerius senescere Er2v. senescere sceleris (celerius r1d2. del.V2) r.) exta[*](exta dES (ante celerius v). extra R. et ita V.) ; verum id remediis cecinit, non epulis, quippe multo utilissima est temperantia in cibis. L. Lucullus[*](l. lucullus Erv. lucullus (-culus V) Vd. uiriculis R.) hanc de se praefecturam[*](per- fecturam E. praefutura V.) servo[*](seuo R1.) dederat, ultimoque probro[*](probrū dT. -bū V.) manus[*](maius v.a.G.) in[*](in om.fS.) cibis triumphali seni[*](seni RfEG. si V. sede dT. se- denti v.) deiciebatur[*](deiciebatur VRH. -antur f. dei (del. v) dicebatur Ev. utebatur dT. deducebatur G.) vel in Capitolio epulanti, pudenda re[*](res dTP.) servo suo facilius parere quam sibi.
[*](cfr. Plin. XXX 31. Pl. iun. 24, 3–5. Marc. 10, 60.—Hippocr. aph. VI 13. Cels. II 8 p. 46. Marc. 17, 45. 44. cfr. Petron. 74. Marc. 17, 43.) Sternumenta[*](sternuta- menta dfv.a. H.) pinna[*](a pinna coni. S. cfr. XXIV 38. (an mota pinna? cfr. XXI 41. 75. 141).) gravedinem[*](grauidinem VRD. cfr. § 130. XXX 31. XV 87. VIII 129. XX 136. XXI 130. XXIII 10. XXV 150.) emendant[*](emendant E2rv. -at E1. -antes r.) et si quis mulae[*](mulae H. mutae V1Rf. -ta dT. -tare V2Er. muris B. muco v.) nares, ut tradunt[*](tradant R1d1.), osculo attingat[*](an et si-attingat delenda ut glossema ex XXX 31 huc illatum?), sternumenta [*](sternumenta rH. -utamenta rv(D).) et singultum. ad[*](ab E. ob v.a.S.) hoc Varro suadet palmam[*](palmam Rv. -am in rTfD.) alterna[*](alterna R(?)G. -tera rTfv(D). cfr. § 59.) manu scalpere; plerique anulum e sinistra in longissimum dextrae[*](dextre Rd. -terae V (?) C.)[*](aut in d (?) v.a.S.) digitum transferre[*](transferri E.), in aquam ferventem[*](aqua feruente E.) manus mergere. Theophrastus senes[*](senex VR.) laboriosius sternuere dicit.
[*](cfr. Cels. I 1) Venerem[*](damnarae E.) damnavit Democritus, ut in qua homo alius exiliret ex homine. et[*](et dTS. ex r. est v.), Hercules, raritas eius utilior. athletae tamen torpentes restituuntur venere, vox revocatur, cum e candida declinat[*](declinat —medetur om.E.) in fuscam. medetur et lumborum dolori, oculorum hebetationi[*](habitationi E.), mente captis ac melancholicis.
[*](Ovid. met. IX 298 sqq.) Adsidere gravidis vel, cum remedia[*](remediū Erv. a. S(D).) alicui adhibeantur [*](adhibeatur Ev.a.S(D).), digitis pectinatim inter se inplexis[*](inplexi VRd.) veneficium[*](beneficium VdE.) est, idque conpertum tradunt Alcmena Herculem pariente[*](parientem VE.) ; peius[*](pelus V.), si circa unum ambove genua; item poplites alternis[*](alteris Vd.) genibus inponi. ideo haec in consiliis[*](conciliis VRC(H).) ducum potestatiumve[*](potestiumue R1. -statumue d(?)v.a.J. cfr. § 2. 106. XXIX 32.67. XXV 4. VII 55 al.) fieri vetuere maiores velut omnem actum inpedientia, vetuere [*](uetuere dEv. et uere (-ri R) r.) vero[*](uero VdTfv(S). reuera R.om.EC.) et sacris[*](sacri R.) votisve simili modo interesse;[*](Pl. iun. 19, 15–19. Marc. 16, 46. Pl. iun. 29, 13. Marc. 14, 11. Pl. iun. 35, 15–18.) capita autem aperiri aspectu magistratuum non venerationis causa iussere, sed, ut Varro auctor est, valetudinis, quoniam[*](quo Erv.a.G. cfr. § 65.) firmiora consuetudine ea fierent.—Cum quid oculo inciderit [*](primo R1.), alterum conprimi prodest, cum aqua dextrae auriculae , sinistro pede exultari[*](exaltari d. exultare v.a.S.) capite in dextrum umerum devexo[*](diuexo E.), invicem e diversa aure; si tussim concitet saliva[*](saliua in RdH. -iuam (-am in v) Ev. -ibam V.), in frontem[*](fronte (fon- E) dTEMarc. -te rv.) ab alio adflari; si iaceat uva, verticem[*](uerticem VdTfS. cfr. Pl. iun. a uertice R(?)Ev(D).) morsu alterius suspendi; in cervicium[*](cer- uicium VRfJ. -cum dTS. -ci Er. -cis v.) dolore[*](dolore dTEv(D). -rem rfS.) poplites[*](politis V1. pollicis V2.) fricari[*](fricari S. -re (frigare V) ll. v(J).) aut cervicem in poplitum;[*](Seren. 636. Marc. 10, 43. cfr. Plin. XXIX 32.) pedes in humo[*](humū dT.cfr. XXXI 38; contra X 4. XXVIII 28. unum f.) deponi, si nervi in
his[*](his om.VR1.) cruribusve[*](cruribusque d.) tendantur in lectulo, aut, si[*](si leua E.) in laeva parte id accidat, sinistrae plantae pollicem dextra manu adprehendi , item e diverso; extremitates corporis velleribus[*](uelleribus VRdTfS. uel auribus Er. -rium G (uellicatibus add. v).) perstringi contra horrores[*](horrores (orr- V1. err- R) VRTD. horrores corporis d(?)Erv. cfr. § 100. XXV 56. XXXI 119 (XXIV 6).) sanguinemve[*](sanguinemue v. -nem r. -nem uel r.) narium inmodicum[*](modicum V.), .... lino[*](lac. ego indicavi; ex- ciderunt fere item circumligari: cfr. Seren. et Marc.) vel papyro principia genitalium, femur medium ad cohibenda[*](acho ibenda V.) urinae profluvia; in stomachi solutione[*](solune V.) pedes pressari[*](pressari S. -re ll.v(J).) aut manus in[*](in om.VR1.) ferventem aquam demitti[*](demitti dS. dim- r. -ttere (dem- G) v.).—Iam et[*](et om.VR.) sermoni[*](ser- mone VRf.) parci[*](pasci R.) multis de causis salutare est. triennio Maecenatem Melissum[*](melissum dTH. -ssium v. -ssimum VRf. messimum r. messium EG. an Melissi iuffu?) accepimus silentium sibi imperavisse a convolsione reddito sanguine. nam eversos scandentesque ac iacentes[*](ciacentes V. etiac- S.) si quid ingruat contraque ictus spiritum cohibere singularis praesidii est, quod inventum esse animalis[*](8,138) docuimus.[*](Pl. iun. 93, 5–7. Marc. 25, 9.) —Clavum ferreum defigere[*](defigure V.) in quo loco primum caput fixerit[*](defixerit Erv.a.S.) corruens morbo comitiali, absolutorium eius mali dicitur. contra renium[*](renum Vv.a.S(D).) aut lumborum, vesicae [*](uesicae (uis-VR) VRdEJ. -caeue rS. cae- que v.) cruciatus in balnearum soliis pronos[*](pron' E.) urinam reddere mitigatorium habetur.—Vulnera nodo Herculis praeligare mirum quantum ocior medicina est,[*](cfr. script. hist. Aug. VIII 14, 2.) atque etiam cottidiani cinctus[*](cinctos d.) tali nodo[*](modo v.a.C.) vim quandam habere utilem dicuntur, quippe[*](dist. J.) cum Herculaneum[*](hercu- laneum VRTEv(J). -les eum d(?)B.) prodiderit numerum quoque quaternarium Demetrius condito volumine et[*](et om.f.) quare quaterni [*](quaternis cyatis E.) cyathi sextariive non essent potandi. contra lippitudines [*](et p. 298, 1 lippitudines Ev. -nem (lepi- VR) rfH.) retro aures fricare prodest[*](potest V.) et lacrimosis oculis frontem.—Augurium[*](augurium—3 mortem om.E.) ex homine ipso est non timendi mortem in aegritudine, quamdiu oculorum pupillae imaginem reddant.[*](cfr. Plin. XXIV 72.—cfr. Plin. XXIX 65. Pl. iun. 112, 10.—Marc. 8, 126.—Diosc. II 99. eupor. I 41.—Marc. 9, 23. 106. Diosc. II 99. eupor. I 61. 67.) Magna et urinae non ratio solum[*](solum om.VR.), sed etiam religio apud auctores invenitur digestae[*](digesta Ev.a.S.) in genera, spadonum[*](spadonum—8 sit Erv. om. r.) quoque ad fecunditatis[*](fecunditatis rv. -ates E.) veneficia[*](ueneficia coni. P(J). cfr. XXIV 72. ben- Erv.a.D. an ueneficiu? cfr. § 59. 102. 181. VIII 130. 165. XXIX 75. XXXII 44. 58.). verum ex iis[*](iis v. his ll. C.), quae referre fas sit, inpubium[*](inplum- bium E.) puerorum contra salivas aspidum, quas ptyadas vocant, quoniam[*](quo E.cfr. § 60.) venena in oculos[*](oculis R1.) hominum expuant, contra oculorum albugines, obscuritates[*](oculos ob- scuritates R.), cicatrices[*](cicatricem Ev.a.C.), to argema[*](algema VRd. argama r.), palpebras et cum ervi farina contra adustiones[*](contra adustiones—12 pura om.VR1.), contra aurium pura vermiculosque[*](uermiculosue R1.), si decoquatur ad dimidias partes cum porro capitato novo fictili. vaporatio quoque ea menses feminarum ciet.[*](Diosc. II 99.) Salpe fovet illa cum[*](cum Ev. om. rG.) .... oculos[*](lacunam ego indicavi; excidit medi- camenti nomen, ut melle: cfr. Diosc.)[*](oculis d.) firmitatis causa, inlinit sole usta cum ovi albo[*](albo dTS. -bi r. -bumine C. -bugine v.), efficacius struthocameli[*](struthocameli S (-thio- v). -tocameli (-elli V) VRd. -tochaleli E.), binis[*](bidinis E. bufuf V.) horis[*](oris V.). hac[*](haec VE.) et atramenti[*](aramenti E.) liturae abluuntur. virilis podagris medetur argumento fullonum , quos ideo temptari eo morbo negant. veteri[*](ueterini E.) miscetur cinis[*](crinis VR1.) ostreorum adversus eruptiones[*](eruotiones V.) in corpore infantium et omnia ulcera manantia. ea[*](ea ll.v. an et (vel delendum)?) exesis[*](exefis Ev. ex eius r.), ambustis, sedis vitiis, rhagadiis[*](ragadiis r. gradis VR.) et scorpionum ictibus inlinitur.
[*](Marc. 4, 20.—Diosc. II 99. eupor. II 113. 115.— Marc. 34, 31. 33. (Diosc. II 99). cfr. Plin. XXIX 65. Pl. iun. 112, 10. Seren. 843.) obstetricum nobilitas non alio suco efficacius curari pronuntiavit corporum pruritus, nitro addito ulcera capitum, porrigines, nomas, praecipue genitalium. sua cuique autem, quod fas sit[*](pax sit dT.) dixisse, maxime prodest, confestim perfuso[*](perfuso Ev(D). per fe rTH.) canis[*](carnis E.)[*](dist. ego. (an et delendum?). cfr. Marc.) morsu[*](morsui dTH.), echinorumque[*](ecinerumque V.) spinis inhaerentibus et in spongea lanisve inposita, aut adversus rabidi[*](rabido V).) canis morsus[*](morsum (pro -uuf) R. ) cinere ex ea subacto, contraque serpentium[*](serpen- tium—8 contra om.E.) ictus. nam contra scolopendras mirum proditur vertice tacto urinae suae gutta liberari protinus laesos.[*](Cels. I 2. II 4. 5 extr.—Cels. II 7 p. 40.) — Auguria[*](auguri VR. -riū dT.) valetudinis ex ea traduntur[*](tra- duntur Erv. -dentur VRf. -ditur dT.), si mane candida, dein rufa[*](ruffa V.) sit; illo modo concoquere, hoc concoxisse significatur. mala signa[*](dist. ego.) rubrae, pessima[*](praes- sima V.) nigrae, mala bullantis. crassa[*](crassa ego. -ssae VdES. et crassae R (?)v.), in qua[*](in aqua RdE.) quod subsidit[*](subsidit dv. subdit R. -diz V. -dita E. -dia r.) album[*](si album d(?)v.) est, significat[*](significant VR1.) circa articulos aut viscera dolorem inminere; eadem viridis[*](uiri- lis Vd.) morbum viscerum, pallida bilis, rubens sanguinis[*](languidis V1d.). mala et in qua[*](in aqua VR1dVen.) veluti furfures atque nubeculae apparent.[*](Cels. II 5 extr.—Diog. Laert. VIII 1, 17. Hesiod.ἔργα καὶ ἡμ. 727 sqq.) diluta quoque alba vitiosa[*](ultosa V. ulco- d.) est, mortifera vero crassa[*](crassa dEv. gra- r.om. r.) gravi odore[*](odores VR.) et in pueris tennis ac diluta.—Magi vetant eius causa contra solem lunamque nudari aut umbram cuiusquam ab ipso respergi. Hesiodus iuxta obstantia[*](optantia V.) reddi suadet, ne deum aliquem nudatio offendat. Osthanes[*](osthanes REH. -nas Vf. uphanes d. osta- v. Hostha- C.) contra mala medicamenta omnia auxiliari promisit mnatutinis[*](matutinis horis d(?)v.a.S.) suam cuique instillatam in pedem.