Naturalis Historia

Pliny, the Elder

Pliny, the Elder, creator; Mayhoff, Karl Friedrich Theodor, 1841-1914, editor

[*](Diosc. eupor. II 5. Marc. 20, 109. 63. 16, 81. Pl. iun. 39, 11–14. (Marc. 16, 82. 81).) Stomachum exulceratum lactis asinini[*](asini VR.) potus reficit[*](efficit E.), item bubuli; rosiones eius caro bubula mixto[*](mixto R1d. mifto f. admixto rv. cfr. Marc.) aceto et vino cocta; rheumatismos cornus cervini cinis; sanguinis excreationes haedinus sanguis[*](edinus V.)[*](san- guis om.VR1d.) recens ad cyathos ternos cum aceto[*](aceto et uino acri fS.) acri pari modo[*](modo om.R1dT.) fervens potus, coagulum[*](coagulum ceruinum Pl. iun., sed cfr. Marc.) tertia parte ex aceto potum;[*](Scribon. 123. Seren. 395. Marc. 22, (24) 36. - 22, 2.—Cels. IV 8. Marc. 17, 2. Diosc. II 41. Marc. 17, 19.) iocineris dolores lupi[*](lupino d.) iocur aridum ex mulso, asini[*](asinini E. -num. v.a. H.) iocur aridum cum petroselini partibus [*](duabus et tribus ll.v.) II ac[*](ac Erv(D). & rTfS.) nucibus III ex[*](ex VfH. ac rv.) melle tritum et in cibo sumptum , sanguis[*](sanguinis VR1.) hircinus cibo aptatus. suspiriosis ante omnia efficax est potus equiferorum sanguinis, proxime lactis asinini tepidi, bubuli[*](bubuli VRdTJ. bulbi E. -bis rv (praem. cum).) decocti ita, ut serum ex eo bibatur,

addito[*](tres ll.v.) in II heminas cyatho nasturtii albi[*](albi Erv(D). om. rTfH.) perfusi aqua. dein[*](deinde Ev.a.S(D).) melle diluti[*](dilutum V.). iocur quoque vulpinum[*](uulpium TE.) aut pulmo in vino nigro aut fel ursinum in aqua laxat meatus spirandi[*](parandi E.).

[*](Marc. 25, 18. 41.—Pl. iun. 43, 12–14. Marc. 25, 44. Diosc. II 98. eupor. I 241.—Diosc. II 98. eupor. I 242.) Lumborum dolores et quaecumque alia[*](alias E.) molliri[*](mol- lire Ev.a.H.) opus sit ursino adipe perfricari[*](perfricari TEv(D). -re G. fricari rfH.) convenit, cinerem[*](cinere Vd.) apruni[*](pruni R1. aprini d(?)v.a.S.) aut[*](uncos ego posui. adferunt—gregem trans- poni post cibo aptatus (§197) voluit Dal.) suilli fimi inveterati aspergi[*](adspergi RH. -pargi S.) potioni vini.—(Adferunt[*](adferunt VRdv(J). -ficiunt r. -ficiat E. adiciunt S(D).) et Magi[*](magis V.) sua commenta: primum[*](primi E.) omnium rabiem hircorum, si mulceatur[*](mulgeatur V.) barba, mitigari[*](mitiori E.), eadem praecisa non abire[*](habire V.) eos in alienum gregem). * ischiadicis[*](ischiadicis—) fimum bubulum inponunt calfactum in foliis[*](follis VR1. an folio oleris? cfr. Pl iun. et XXVII 54.) cinere ferventi[*](feruenti hue transposui ex § 199, ubi post leporis deuorare habent ll. v. cfr. Diosc.). * huic admiscent [*](an adiciunt?) fimum caprinum et subdito linteolo[*](an linteo oleo (vel subdita lana oleo uncta)? cfr. Diosc.) uncto cava manu, quantum[*](quanto Vd.) pati[*](capi ErD.) possit[*](posset E.), fervens sustineri[*](sustineri VEv(D). -re rH.) iubent ita, ut si laeva pars doleat, haec medicina in dextera manu fiat aut e[*](aut e drv. ante VE. aut R.) contrario, fimumque[*](fimumque ego. -um quoque ll.v.) ad eum[*](eleum (om. ad) tusum E.) usum acus[*](acus VRdv. causa Er.) aereae punctu[*](punctu J. -tus d. -tos VR. -tis Erv.) tolli iubent.[*](Marc. 25, 19. 26, 19. Pl. iun. 54, 15. 16. Marc. 27, 84. 28, 48 (21).) modus est[*](est dS. ex V. et r. om.v.) curationis[*](cura- tionis est v.a.S.), donec vapor 15 ad lumbos pervenisse[*](peruenire Ev.a.H.) sentiatur; postea manum[*](manum VRdS. -num uero Er. uero manum v.) porro tuso inlinunt, item lumbos ipso fimo cum melle. suadent[*](suadentque v.a.D.) in eo[*](in eodem d(?)v.a.S. in R1.)

dolore[*](odore R1.) et testes leporis devcrare.* in renium[*](renum VTv(H). -umque G.) dolore leporis [*](cocior V.) renes crudos devorari iubent aut certe coctos ita, ne dente[*](denti Vd.) contingantur[*](contingatur (-tirig- V) VR.). ventris quidem dolore[*](dolore dv. -res VR. -rem E.) temptari negant talum leporis habentes.

[*](Pl. iun. 56, 20. 21. Marc. 23, 58.—23, 31.—Pl. iun. 56, 21–57, 1. Marc. 23, 30. Cels. IV 16. Marc. 23, 17.) Lienem sedat fel apri vel[*](uel (pro fel) V.) suis potum, cervini[*](ceruini ego. cft. Pl. iun. uel uini V. uel uni dT. uel ceruini R(?)Ev.) cornus[*](cornu d. -nii T.) cinis in aceto, efficacissime tamen inveteratus[*](inueteratur V.) lien asini[*](asini VE.) ita, ut in triduo sentiatur utilitas. asinini pulli[*](pauli E.) fimum[*](dist. ego.), quod primum[*](quod primum om.V1R1.) edidit—poleam[*](poleant VE.cfr. § 204. 211. (polion coni. B ex Aristot. h. a. VIII 24).) vocant—, Syri dant[*](&Ev. a V.om. r.) in aceto mulso. datur et equi lingua inveterata ex vino praesentaneo medicamento, ut didicisse[*](dicis esse ex E.) se ex barbaris Caecilius[*](cecilius rv.a.C. caelius Vf. celius RT.de mendo cfr. XXVII 4.) Bion tradidit[*](traditur et alieni E.), et lien bubulus simili mode, recens autem assus vel elixus in cibo. in vesica quoque bovis alii capita xx tusa cum aceti[*](aceti Ev. -to r.) sextario imponuntur ad lienis dolores.[*](Marc. 23, 34. (63).—Pl. iun. 57,1. Marc. 23,33. Seren.417.) eadem ex causa emi[*](emi V1Rv. mi V2. in r.) lienem vituli, quanti[*](quantum E.) indicatus sit, iubent Magi nulla pretii[*](credi d.) cunctatione, quoniam hoc quoque religiose[*](relegiose V.) pertineat, divisumque[*](diuisum d.) per longitudinem adnecti[*](annectit d.) tunicae utrimque et induentem pati decidere[*](de- cedere d.) ad pedes, dein collectum arefacere[*](antefacere V1d.) in umbra[*](in umbra om.Eman. Dal. (in fumo Marc.).). cum hoc[*](haec R1.) fiat[*](faciat VRIf.), simul residere lienem aegri vitiatum liberarique [*](& Erv. om. r.) eum[*](eum om.d(?)H. eo S.) morbo dicitur[*](prodesse dicitur r.). prodest et pulmo vulpium cinere siccatus atque in aqua potus, item haedorum lien[*](lien rv. -ni E.om.rTf.) impositus .

[*](Diosc. II 97. eupor. II 49. 47. Marc. 27, 96. Diosc. eupor. II 49. Marc. 27, 106. Diosc. II 85. eupor. II 48. 49. Marc. 27, 57. Seren. 576.—Marc. 27, 44.—Diosc. eupor. 11 49. Marc. 27, 98.)

Alvum sistit cervi[*](ceruini E. -nus v.a.H.) sanguis[*](sanguinis E.), item cornus cinis[*](cumius (cūuis d) cinis Vd.), iocur aprunum[*](aprinum RdEv.a.S. (an caprinum?).) ex vino potum citra salem recensque, item assum, vel suillum[*](suillum uel d(?)v.a.D.), hircinum decoctum ad quintas[*](ad quintas (sc. partes, ut § 206) ego. ad quintam VRdTfH.om.Ev. (ad tertias Marc.).) hemina[*](he- mina ego. cfr. § 205. XXVII 47. XXVI 75 al. -nam (emi- E) ll.TfH. -nae D cum Gron. (in uini hemina v).) in vino, coagulum leporis[*](leporis om.E.) in vino[*](uinino V.) ciceris magnitudine aut, si febris sit, ex aqua—aliqui et gallam adiciunt [*](dist. D.), alii per se leporis sanguine[*](sanguinem V.) contenti sunt—, lac coctum[*](lac cqcto R. lacte cocto v.a.D.), equini fimi cinis[*](cinis om.VIR1d.) in aquae[*](aqua Rdv.a.D.) potu[*](potu VdED. -tus Rv.), taurini cornus veteris e parte ima[*](ima R(?)B. iam rv.) cinis inspersus[*](spersus E.) potioni aquae, sanguis hircinus carbone[*](in carbone d(?)Erv. sed cfr. XVII 103. XXXIV 96. 103. XXXVI 155. (XXXI 111).) decoctus, corium[*](corium—10 epoto om.V1R1.) caprinum cum suo pilo decoctum[*](dist. ego e Diosc.) suco epoto,[*](Diosc. II 97. eupor. II 49. Marc. 27, 58. Pl. iun. 46, 17. Seren. 525. Marc. 30, 77. Pl. iun. 46, 10. Marc. 27, 22.—Diosc. II 81.) coagulum equi et sanguis caprinus vel[*](uel (pro fel) E.) medulla vel iocur.—Alvum solvit fel lupi cum elaterio umbilico inlitum[*](in- litum ego cum vet. Dal. e Pl. iun. -ligatum ll.v.) vel lactis equini potus, item caprini cum sale et melle, caprae fel cum cyclamini suco et aluminis [*](al- uum in (aluū R1) his VR1.) momento[*](momento ll.TH cum Gron. cfr. XXX 56. 87. 93. modico v.) —aliqui[*](aliqui et Rv. -quem E. -qui r.) et nitrum et aquam adiecisse malunt—, fel tauri cum absinthio tritum ac subditum[*](subitum VR1.) pastillo[*](an pastillis? cfr. XXXII 132; singul. numerus nusquam sic invenitur.), butyrum largius sumptum.[*](Diosc. II 63. Marc. 27, (99)97.—30, 78.) —Coeliacis et dysintericis [*](tribus ll. v.) medetur iocur vaccinum, cornus cervini cinis III

digitis captus in potione[*](positione VR1.) aquae, coagulum leporis subactum in pane[*](panem E. (an recte? cfr. § 206).), si vero[*](uero in R1.) sanguinem detrahant[*](detrahunt Erv.a.S.), in polenta, apruni[*](apruni VS. -rum E. -rini rv.) vel suilli vel leporini[*](leporinis VE. -oris R1.) fimi cinis inspersus potioni tepidi vini. vituli[*](bituli V1. it- E.) quoque ius[*](ius Ev. suis rTf.) vulgariter dari[*](dari ego. dati VTfE. -tum r(?)v.) inter auxilia coeliacorum [*](auxilio coeliaco E.) et dysintericorum tradunt[*](tradunt v. -tur ll.). lactis asinini[*](asini R1v.a.C.) potus utilior addito melle, nec[*](nec in ufuf E.) minus efficax fimi[*](fimi om.E.) cinis ex vino [*](200) utrique vitio,[*](Diosc. II 85.—Pl. iun. 54, 5.—cfr. Diosc. eupor. II 52.) item polea supra dicta, equi coagulum, quod aliqui hippacen appellant, etiam si sanguinem detrahant, vel fimi cinis dentiumque eiusdem tusorum farina salutares[*](salutares VRS. -ris dED. -ris dicitur v.) et bubuli lactis decocti potus. dysintericis addi mellis exiguum praecipiunt et, si tormina sint, cornus cervini cinerem aut fel taurinum cumino mixtum et[*](ut (pro aut) E.) cucurbitae carnes umbilico inponere. caseus recens vaccinus inmittitur [*](quattuor ll.v.) ad utrumque vitium, item butyrum heminis IIII cum resinae terebinthinae[*](tere- binthinae dv. -tini r. -ti V2R. -bentini E. -ti V1.) sextante aut cum malva decocta aut[*](aut rosaceo (-atio E) Erv.a.S.)[*](dist. D.) cum rosaceo.[*](Marc. 27, 67.—27, 103.—Pl. iun. 54, 10. Marc. 27, 56.—Plin. 50, 19.—Marc. 27, 95.) datur et[*](et (pro aut) VR1.) sebum vitulinum aut bubulum, item medulla[*](medulla VdTE. -llae R(?)v.) —et coquitur[*](et coquitur ego.et cocuntur (coquu- EdT) VdTE. excoquuntur R(?) v.) cum farinae[*](farinae D. cfr. Marc. -ne R. -na et Ev. -na rH.) ceraeque exiguo[*](cera exiguoque v.a.H.) et oleo, ut sorberi possit[*](pos- sit ll. -int v.), medulla[*](id ulla V.) et in pane[*](an panem? cfr. Marc. et Plin. XXII 127. XXIX 49.) subigitur—, lac caprinum ad dimidias partes decoctum; si sint et tormina , additur protropum. torminibus satis esse remedii in leporis coagulo poto e vino tepido vel semel arbitrantur aliqui; cautiores et sanguine caprino cum farina hordeacea
et resina[*](resina dE2v. -ne RE1. -nem V.) ventrem inlinunt.[*](Pl. iun. 54, 6–10. Marc. 27, 81. 65. 107.) ad omnes epiphoras ventris inlini[*](inponi Pl. iun.) caseum mollem suadent, veterem autem in farinam[*](farinam S cum vet. Dal. e Pl. iun. -na ll. v.) tritum coeliacis et dysintericis dari, cyatho casei in[*](tribus ll.v.) cyathis vini cibarii[*](cibarii dTS. -ri VfD. -bat R.om.Erv.) III. sanguis caprinus decoctus cum medulla dysintericis, iocur assum caprae coeliacis subvenit , magisque[*](magis qui V.) etiam hirci, in vino austero decoctum potumque vel ex oleo myrteo[*](myrtae V. -ti dT.) umbilico[*](umbilicu V.) inpositum. quidam decocunt[*](tribus ll. v.) a III sextariis aquae ad[*](ad V.) heminam addita ruta[*](addita ruta dv. -to ritu r.). [*](Marc. 27, 104. - § 209: Marc, 27, 69. (98).—Pl. iun. 54, 11–13. (Marc. 27, 82).—cfr. Marc. 27, 128. 28, 49. 27, 37.) utuntur et liene asso[*](ossa V.) caprae hircive et sebo hirci[*](hirci om.dT.) in pane, qui cinere coctus[*](coctum V.) sit, caprae a renibus maxime, ut[*](et (pro ut) V.) per se[*](dist. D.) hauriatur protinusque[*](protinusque Ev. cfr. § 210. -nus lique Vf. -nus liquefacta dT. -nus inque R(?)H cum Gron. -nus aqua D.) modice[*](modi E.) frigida[*](frigidem E. -dam v. a. H.). sorberi iubent aliqui et in aqua decoctum sebum admixta polenta et cumino et aneto[*](aneto dEv(D). cfr. Marc. -tho C. anefo TfS. -fo et r.) acetoque. inlinunt et ventrem coeliacis fimo cum melle decocto. utuntur ad utrumque vitium et coagulo haedi in vino myrtite[*](myrtice R.) fabae magnitudine poto et sanguine eiusdem in cibum formato, quem sanguiculum[*](sanguinculum VdTf.) vocant. infundunt dysintericis et glutinum taurinum aqua calida resolutum. inflationes discutit vitulinum fimum in vino decoctum.—Intestinorum vitiis magnopere prodest coagulum cervorum decoctum cum lente betaque atque[*](atque om.ErD.) ita[*](ita dv. na V. ne R.om.ErS.) in cibo[*](cibo ita ErD.) sumptum[*](ruptum E.), leporis pilorum cinis cum melle decoctus [*](decoctus d(?)v. -to rD. cfr. § 223.), lactis caprini potus decocti[*](decocti Rdf(vet. Dal.) H. -to V. -tus Ev (D).) cum malva exiguo sale addito; si et coagulum addatur, maioribus emolumentis fiat.
eadem vis est et in sebo caprino in sorbitione aliqua,[*](Marc. 28, 49.—27, 127.) uti protinus hauriatur frigida aqua. item feminum haedi cinis rupta intestina sarcire mire traditur, fimum leporis cum melle decoctum et cottidie fabae[*](faba V.) magnitudine sumptum ita, ut deploratos[*](deploratos dE2v. -tores E1. -planatos (-t' R1) rf.) sanaverint[*](sanauerit vet. Dal.). laudant et caprini[*](caprino VR.) capitis cum suis pilis discocti[*](discocti VRTS. dec- d(?)Ev(D).) sucum.

[*](Cels. IV 25. Scribon. 142. Pl. iun. 50, 21. 51, 3. Marc. 28, 58.—Seren. 564. Pl. iun. 54, 17. 18. Marc. 28, 26.—Pl. iun. 59, 19–21. (Marc. 28, 52. 29, 24).—Scribon. 122. Pl. iun. 58, 4–6. Marc. 29, 8. 9.) Tenesmos[*](tenesmus d.), id est crebra et inanis[*](anis R1f.) voluntas desurgendi , tollitur poto lacte asinino, item bubulo.—Taenearum [*](tinearum (ten- dv. a. C) Rdv. a. H.) genera pellit cervini[*](ceruinus V.) cornus cinis potus.—Quae in excrementis lupi diximus inveniri ossa, si terram non[*](178) attigerint[*](at- tingerint Vv. a. C.), colo medentur adalligata bracchio[*](brachia E.). polea quoque supra dicta[*](dicto VdE.) magnopere prodest decocta in sapa, item[*](200) suilli fimi farina addito cumino in aqua[*](aquae E.) rutae decoctae, cornus cervini teneri cinis cocleis Africanis cum testa sua tusis mixtus in vini potione.