Naturalis Historia
Pliny, the Elder
Pliny, the Elder, creator; Mayhoff, Karl Friedrich Theodor, 1841-1914, editor
alga rufa[*](rufa VRdTfv(H). ruba E. -bra G.) scorpionum[*](et scorpionum Rd(?)v.a.S.) ictibus.— Actaea gravi foliorum odore, caulibus asperis[*](asperis ll.v(G). anisi B.), geniculatis , semine nigro ut hederae, bacis mollibus, nascitur in opacis et[*](et Erv.om.r.) asperis aquosisque. datur acetabulo pleno interioribus feminarum morbis.[*](Diosc. IV 180. cfr. Plin. XXIII 19.) — Ampelos agria[*](agaria R. agrias Er.) vocatur
herba foliis duris, cineracei coloris, qualem in satis diximus, viticulis longis, callosis, rubentibus qualiter flos[*](23,19) quam[*](quam VRdf. quem Ev.)[*](dist.J.) Iovis flammam[*](flaminam E1.) appellamus[*](appellauimus B.). in uvolis[*](uuolis J e Diosc. uolis V1R. uiolis dB coll. XXI 67. obilis E (ignob- v). obolis V2r.) fert semen simile Punici mali acinis. radix eius decocta in aquae[*](aquae Ev. aqua r.) cyathis ternis[*](duobus ll.v.), additis vini Coi cyathis II, alvum solvit leniter ideoque hydropicis[*](hypocritis d.) datur. uvolae[*](uuolae J. uoluae V1. uul- V2Rdv. uole E.) vitia[*](uitia et d(?)v.a.J.) cutis in facie mulierum emendant[*](emendant EJ. -at rv.). ischiadicos quoque uti[*](uti dv. uri VRf. heuri E.) hac herba prodest tusa cum foliis et inlita cum suco suo.[*](Diosc. III 25. 23 (24). Th. H. IX 17, 4. cfr. Plin. XI 194. Isid. XVII 9, 60) Absinthii genera plura sunt: Santonicum appellatur e[*](a (bis pro e) R(?)v.a.S.) Galliae civitate, Ponticum e Ponto, ubi pecora pinguescunt illo et ob id sine felle reperiuntur, neque aliud praestantius, multoque[*](multorumque E. -tumque man. Dal.) Italicum[*](italicum dH. -co VREv(S).) amarius, sed medulla Pontici dulcis[*](dulci R.). de usu eius convenit, herbae facillimae atque inter paucas utilissimae, praeterea sacris populi Romani celebratae peculiariter, siquidem Latinarum feriis quadrigae certant in Capitolio victorque absinthium bibit, credo, sanitatem praemio[*](in praemio dTfS.) dari honorifice arbitratis maioribus.[*](Diosc. III 23.) stomachum corroborat, et ob hoc sapor eius in[*](crassatur dT.) vina transfertur, ut diximus. bibitur et decoctum aqua[*](14,109) ac[*](dist. ego.) postea nocte et die refrigeratum sub diu[*](diu V1RdJ. dio rDal. diuo Ev (D). die V2. cfr. XIV 136 extr. XXI 84. XXVIII 127. 225. XXX 84.) ; decoci VI[*](decoci VI ego. -octi (-octis REv) sex ll. v.) drachmis foliorum cum ramis suis in caelestis[*](caelesti R.) aquae sextariis [*](tribus ll. v.) III oportet, nec non[*](nec non ego. cfr. XXVIII 130. nec ll. et v.) salem[*](sale Vd.) addi vetustissimi[*](uetustissimi ego. -me Erv. -mum D cum U 572. uetus sine rTfS.) usus est[*](usus est (scriptum olim usust) ego. usu est ll.S. in usu est v.).
bibitur et madefacti dilutum; ita enim appelletur[*](appellatur v.a.H (S).) hoc genus . diluti ratio ut[*](aut E.), quisquis fuerit modus aquae[*](aqua Vd.), tegatur per triduum. tritum raro in usu est, sicut et sucus expressi [*](expressi Ev(J). -ssus (-raessus V) rTfS.). exprimitur autem, cum primum semen turgescit, madefactum[*](septem ll. v.) aqua triduo recens aut siccum VII diebus, dein[*](deinde R(?)v.a.S.)[*](decem ll.v.) coctum in aēneo vaso[*](uaso ES. -se rv.) ad tertias x heminis[*](eminis E.) in aquae sextariis XLV iterumque percolatum, herba electa[*](herba electa (i. e. exempta) ego. cfr. Diosc. III 7 et CFW Müller p. 11. 12. -bae lecta V. -bę leciti R -bae ita E. -be lento d. -ba lente v. -ba eiecta lenta Verc. -ba elisa D cum U 573. lente H.), coquitur ad crassitudinem mellis, qualiter ex[*](ex v. et ll.) minore centaurio[*](centaurio Ev (S). -reo r Verc.(Dal.).) quaeritur [*](uncos posui cum Dal.) sucus. sed hic [absinthii] inutilis stomacho capitique est, cum sit ille[*](illo VRd.) decoctus[*](decoctus man. Dal. v. -tis ll. -ti TG. [ saliberrimus V. salu- berrimum E.) saluberrimus.[*](Celsus II 24. 31. Scribon. 141. Marc. 28, 2. 30, 37.) namque adstringit[*](adstringi E.) stomachum bilemque[*](que om.VR1T.) detrahit, urinam ciet, alvum emollit et in dolore sanat, ventris animalia pellit, malaciam [*](malachiam E. -litiam Rd.) stomachi et inflationes[*](inflationes C e Diosc. inflammat- ll.fv.) discutit[*](discitit E.) cum sile et nardo Gallico, aceti exiguo addito, fastidia absterget, concoctiones adiuvat, cruditates[*](crudelitates E1.) detrahit cum ruta et pipere et sale. antiqui purgationis causa dabant[*](databant R1fS.) cum marinae aquae veteris sextario[*](sex et tribus ll.v.) seminis VI drachmas[*](drachmis E1v.a.S.) cum III salis, mellis[*](uel mellis E1D. et me- v. cfr. Marc.) cyatho; efficacius purgat duplicate sale.[*](Lucret. I 936. cfr. Celsus IV 15. 16.) diligenter autem teri debet propter difficultatem. quidam et in polenta dedere supra dictum pondus, addito puleio, alii pueris [folia] in[*](in folia in E.uncos posui cum H. sicca ut VdTrH cum Gron. siccat E. -cca R. sic ut v.) fico sicca, ut amaritudinem fallerent. thoracem purgat cum iride sumptum. in regio morbo crudum bibitur cum apio[*](apio VRdTfv(H). adipe Er. opio G.) aut adianto[*](idianto VR.). adversus inflationes[*](in- flammationes VRf.) calidum[*](caldum VfS.) paulatim sorbetur ex aqua, iocineris causa cum Gallico nardo, lienis cum aceto aut pulte aut fico[*](fico Erv. fingo VR. fungo d.) sumitur.[*](Scribon. 192. Diosc. eupor. II 160. 141. 142. 123. I 59. 60.) adversatur fungis ex aceto, item visco, cicutae ex vino[*](cicutae vino VR1.) et muris aranei morsibus, draconi marino, scorpionibus. oculorum claritati multum confert, epip]horis cum passo inponitur, suggillatis cum melle. aures decocti[*](decocti ego. -te Rd. -tae r(S). -tum v.) eius vapor[*](uapori E. -ris R(?)v.a.S.) suffitu sanat aut, si manent[*](manet (-nat v) sanies Ev.a.H.) sanie, cum melle tritum. urinam ac menses[*](tres quattuorue ll.v.) cient III IIIIve ramuli cum Gallici nardi radice una[*](sex ll.v.), cyathis aquae VI, menses privatim cum melle sumptum et in vellere[*](bellere E.) adpositum. anginae subvenit cum melle et nitro. epinyctidas ex aqua sanat, volnera recentia prius quam aqua tangantur inpositum, praeterea capitis ulcera. peculiariter ilibus inponitur cum Cypria cera aut cum fico[*](aut fico dT.). sanat et pruritus. non est[*](est om.dT.) dandum in febri.[*](Pl. inn. 65, 3.) nausiam[*](nausiam ego. -seam TfH.-sia V1Rd. -sias V2ErS. -seas v. cfr. VIII 99. XX 256. XXIII 96. XXVI 112. (de plur. num. cfr. XX 153. 162. 225. XXI 123).) maris arcet in navigationibus potum, inguinum tumorem in ventrali[*](uentralia dT.) habitum. somnos adlicit[*](adlicet VR. -ciet Er.) olfactum aut inscio sub capite positum. vestibus insertum tineas arcet. culices ex oleo[*](oleo Ev. aceto r. cfr. Diosc.) perunctis[*](peruncus Vd1. -ngus R1. -nctus T.) abigit et fumo, si uratur. atramentum librarium ex diluto eius temperatum litteras a musculis[*](musculis d(?) B e Diosc. muscis rTfv.) tuetur. capillum denigrat absinthii cinis unguento rosaceoque[*](rosaceo S cum vet.Dal.) permixtus.[*](Diosc. III 24. cfr. Plin. XXXII 100.) — Est[*](permixtus est E.) et absinthium marinum , quod quidam seriphum[*](seriphum S. -pum E. -phium v. seryphum r.) vocant, probatissimum in Taposiri[*](intra positi d.) Aegypti. huius ramum Isiaci praeferre sollemne habent. angustius priore minusque amarum, stomacho inimicum, alvum mollit[*](aluum foluit dT. (an emollit?).) pellitque animalia interaneorum. bibitur cum oleo et sale aut in farinae trimestris sorbitione dilutum. coquitur quantum manus capiat in aquae sextario ad dimidias.[*](Diosc. III 107.) Balloten alio nomine porrum nigrum Graeci vocant, herbam fruticosam angulosis caulibus, nigris, hirsutis , foliis vestientibus maioribus[*](maioris V2) quam porri et nigrioribus , graveolentibus. vis eius efficax adversus canis morsus ex sale foliis tritis inpositae[*](imposita Ev.a.H. an inpositis?), item ad condylomata coctis cinere in folio oleris. purgat et sordida ulcera cum melle. — Botrys[*](botrys dv. -tris VR. -thrys r. -thyris E.) fruticosa herba est luteis ramulis.[*](Diosc. III 120. (Plin. supra § 28. XXV 74).—cfr. Athenaeus II 33 p. 49f.) semen circa totos[*](toto E. -tam v.a.H.) nascitur, folia cichorio[*](chichoria E.) similia. invenitur in torrentium ripis. medetur orthopnoicis[*](orthopnoicis dErv. ortus (ho- R) in uicis r.). hoc Cappadoces ambrosiam vocant, alii Artemisiam.— Brabilla[*](brauilla E.) spissandi [*](spissandiū R. -ssam uim E.) vim habet cotonei mali modo, nec amplius de ea tradunt auctores.[*](Th. H. IV 6, 6. Diosc. IV 97. (cfr. Plin. XIII 137).) — Bryon marinum[*](brionam rinum V. bryona marina E.) herba sine dubitatione [*](meditatione Er.) est lactucae foliis similis, rugosa velut[*](ueluti r v.a.J.) contracta, sine[*](ima v.a. H. sed cfr. Theophr.) caule ab una radice exeuntibus foliis. nascitur in scopulis maxime testisque terra conprehensis. praecipua siccandi[*](siccandis VR. -di ei d(?)v.a.S.) spissandique[*](spissandisque E.) vis ei[*](uis ei S. uisci VR. uis dErv.) et collectiones[*](collectiones omnes Rdv.a.S.) inflammationesque omnes[*](omnes om.Rv.a.S.cfr. § 131.) inhibendi[*](cohibendi v.a.S.), praecipue[*](praecipua R1.) podagrae et quicquid refrigerari [*](refrigerari ED. -are rv. cfr. XXIII 118. 139. XXIV 42. 57. XXVIII 110. 198. XXX 107. XVIII 146. (contra XXVIII 234. XXXI 128. 130).) opus sit[*](opus sit dErv. possit rf.).[*](cfr. Plin. XXII 77. Nicand. ther. 586.—Diosc. IV 132.) — Bupleuri[*](bupleuri v e Diosc. -leri (blu- R1) ll.) semen ad ictus serpentium
dari reperio foverique plagas decocta ea herba adiectis foliis mori aut origani.Catanancen[*](catananchen VR1d.) Thessalam[*](tetessalam VR1.) herbam, qualis sit, describi a nobis supervacuum est, cum sit[*](sit (pro est) E.) usus eius ad amatoria tantum. illud[*](illum E.) non ab re est dixisse ad detegendas magicas vanitates, electam[*](electa Vd.) ad hunc usum coniectura, quoniam[*](quonia V1. quod R.) arescens contraheret se[*](se VRdv. sit E.) ad speciem unguium milui exanimati. eadem ex casa et cemos[*](et cemos Rv. ecce- V1f. et e- V2E. ecche– d.) silebitur[*](sileuitar E.) nobis.— Calyx[*](calyx S e coni. Dal. coll. Diosc. et ind. calfa ll.TfH. -lla v.) duorum generum est. una similis aro[*](haro VT. ba- E.) nascitur in[*](in—10 colligitur om.R1d.) arationibus , colligitur ante quam inarescat. usus[*](ususque R (?)v.a.S.) eosdem habet quos aris[*](aris D e coni. H1. cfr. XXIV 151. ars VRdTf. hars E. arisaron J e coni.H2. arum v.), at[*](at (vel &?) ego. a ll.om.v.) bibitur radix[*](quoque radix V(?)v.) quoque huius ad exinaniendas[*](24,147) alvos[*](inter V2.) mensesque mulierum, item caules[*](caules VEv(S). -lis rTfH.) cum foliis in leguminibus decocti[*](decocti v(S). -tis VdE. -tio R. -tus H.) sanant[*](sanant Ev(S). -at rTfH.) tenesmon[*](tenesmo re corr. -mum Vd.).[*](Diosc. IV 23. (cfr. Plin. XXII 48. 49.) alterum genus eius quidam anchusam[*](anchusam v. -cusam E. -chisam Vd. hancusam r. -ciram R.) vocant, alii rhinocliam[*](rhinocliam J coll. indice. -chisiam G. rinodiam dT. -ochiam (ri//no- R) VR. -clisiam v. clinosiam E. onocliam S e Diosc.). folia[*](folia dEv. -io VRD.) lactucae longiora[*](longlora V1. -giore D.), plumosa[*](plumoso D.), radice[*](radice ll. v. an radix?) rubra, quae ignes sacros cum flore[*](fore Rd(?)C. folio rTv.) polentae sanat inposita, iocineris autem vitia in vino albo pota.[*](Diosc. III 124.) — Circaea trychno[*](trychno VfS. cfr. § 132 et XXI 177. thry- E. stry- v e Diosc. thrycno d. try- R.) sativo[*](satiua E.) similis est, flore nigro, pusillo, parvo semine milii[*](milli R1. melli V. ut milii v.a.S.) nascente[*](nascente dVerc.-tes R. -tis VEv. -ti r.) in quibusdam corniculis, radice semipedali, triplici[*](radicem semipedalis triplice E.) fere aut quadruplici
, alba, odorata, gustus calidi. nascitur in apricis saxis. diluitur in vino bibiturque ad dolorem vulvae et vitia —macerari[*](tribus ll.v.) oportet in sextariis III quadrantem radicis tusae nocte[*](dist. ego.) et[*](nocte et (ac dT) VRdTfS. -tem et Ev(D). (per add. v). cfr. § 46. XXIX 113. VII 161. 11 6. 236. XX 172. XXXIII 71. 97. XXXII 73.) die—et[*](die et VIR. die ex dT. diem Ev(D). die V2fS.) trahit[*](trachit V. tradiit R1.) eadem potione[*](po- tione ego. -io et ll. v.) secundas, semine lac [minuit[*](minuit REv(D). -tur G. iminuit V. immi- d. (ficta ex iteratis in uino). uncos ego posui coll. Diosc.) ] in vino aut mulsa aqua poto.[*](Diosc. IV 117.) — Cirsion[*](cirsion rB e Diosc. -scion E. circision r. -cesion v.) cauliculus[*](duum ll.v.) est tener II cubitorum, triangulo[*](triangulus E.) similis, foliis spinosis circumdatus. spinae molles sunt; folia bovis linguae[*](lingulae Vd. -gua E.) similia, minora, subcandida, in[*](et in d(?)v.a.S.) cacumine capitula[*](capitula d(?)B e Diosc. -lata Erv. -irila r.) purpurea, quae solvuntur in lanugines. hanc herbam radicemve eius adalligatam dolores varicum sanare tradunt.[*](Diosc. III 129. Th. H. IX 18, 6.) — Crataegonon [*](crataegonon VdEv (S). crataeog- R(?)B e Diosc.) spicae tritici simile est, multis calamis ex una radice emicantibus multorumque geniculorum, in[*](in om.E. nascitur in v.a.J. (an in opacis nascens?).) opacis, semine milii, vehementer aspero[*](asperi d.) gustu, quod si bibant ex vino[*](tribus ll.v.) ante cenam III obolis in cyathis aquae totidem mulier ac vir ante conceptum diebus XL, virilis sexus partum[*](sexus partum v. partus sexum VRd. sexum E.) futurum aiunt.[*](cfr. Plin. XXVI 162. (Diosc. III 130. 132). Diosc. eupor. I 136.—Th. II. III 15, 6.) et alia est crataegonos[*](grategonos VR. crataeog- B. (item v. 18).), quae thelygonos vocetur[*](uocatur v.) ; differentia intellegitur lenitate gustus. sunt qui florem crataegoni bibentes[*](bibentis VR1S.) mulierum[*](mulierum ErD. -ris VR. -res dv.) intra XL diem concipere tradant. eadem[*](eaedem VD.) sanant ulcera vetera nigra cum melle et explent[*](et explent R1df. exp- rv.) sinus ulcerum et[*](et om.V.) atropha[*](atrapha VR1d.) carnosiora faciunt, purulenta expurgant; panos discutiunt, podagras collectionesque omnes leniunt, peculiariter mammarum. Theophrastus arboris genus intellegi voluit crataegon[*](crataegon ll e Theophr. -onon VdEv(D). -aeogonon B. crate conon R.) sive crataegona[*](crathegona E. grate- R. crataeog- B. | uam Vd.), quam Itali aquifolium[*](aquifolium dErv(D). -lia VR. -liam Dal. cfr. XV 101. XVI 80. 90. 231; contra XXIV 116. XVI 73, aqui- folia ilex XVI 19. 32.) vocant.[*](Diosc. III 10.) — Crocodileon [*](crocodileon ll. S. -lion C. -Ion v.) chamaeleonis herbae nigrae figuram habet, radice longa, aequaliter crassa, odoris asperi. nascitur in sabuletis [*](sabulitis E.vox solitaria; alias sabulosis, ut XIX 7. 34. XXI 175. XVIII 134. XIII 28. 49. XXXV 170. ceterumδρυμώδεσιDiosc. an arbuftis? cfr. XXVI 133 extra.). pota sanguinem per nares pellit copiosum crassumque ; ita[*](ita & (=itaa) ego. ita (ida V1) VRE. atque ita d(?)v. item D cum U 576.)et lienes consumere dicitur.[*](Diosc. III 131. (cfr. Plin. XXVI 95. 96).) — Cynosorchim[*](cynosorchim (-in v) S e Diosc. -sarcim E. -ima VR. -imam d.) aliqui orchim[*](sorchim E.) vocant, foliis oleae, mollibus, ternis[*](pernis E.) per semipedem [*](hemipedem R1. hyemem pedem d.)[*](uoluosa E.) longitudinis in terra stratis, radice bulbosa, oblonga , duplici[*](duplicis E.) ordine, superiore quae[*](supe- rioreque dTE. -or quae R.) durior[*](durior—11 quae om.R1dT.) est, inferiore quae[*](uului E.) mollior. eduntur[*](redduntur E. edicuntur V2.), ut[*](ut fEv. et r.) bulbi coctae[*](coctae VTfS. -te R. -ti d(?)Ev.), in vineis fere inventae[*](inuente E. -ti V(?)v.a.>H.). ex his radicibus si maiorem[*](ex his—maiorem om.R1.) edant viri[*](uiri om.R1.), mares generari dicunt[*](dicuntur Tv.a.G.), si minorem feminae[*](feminam E.), alterum sexum. in Thessalia molliorem in lacte caprino viri bibunt ad stimulandos coitus, duriorem vero ad inhibendos. adversantur [*](aduersatur dv.a.H.) altera[*](altera S cum vet. Dal. -ter ll.v.) alteri.— Chrysolachanum in pineto lactucae simile nascitur. sanat[*](sanant E.) nervos incisos, si confestim inponatur. et alibi[*](alibi ll.Tv(S). albi C. aliud G.) genus chrysolachani traditur, flore aureo, foliis oleris. coctum estur[*](hestur V.) ut[*](ut Erv. om. r.) olus molle. haec[*](haec VEv (S). hac d(?)G. om.R.) herba[*](herbae V. -be R1.) adalligata morbum regium habentibus ita, ut spectari ab his possit, sanare[*](sanari EG.) id malum traditur. de chrysolachano nec satis dici scio nec plura reperio. namque et hoc vitio laboravere proximi utique herbarii nostri, quod ipsis notas veluti[*](ueluti VVerc.(D). -ut in d. -ut Rv. uel E.) vulgares[*](uulgare d. -gore V.) strictim et nominibus tantum indicavere, tamquam coagulo terrae alvum sisti[*](sisti rv. -tit E. -tunt r.), stranguriam dissolvi, si bibatur ex aqua aut vino,[*](Diosc. IV 71. Pl. iun. 57, 6–8. Marc. 1, 48.) cuculli[*](cuculli D. cfr. Marc. 36, 63. -culi Ev(H). culiculi rTf. cacubali B e Diosc. cucu- C(S).) folia trita cum aceto[*](medentur dT.) serpentium ictibus et[*](aut dT.) scorpionum mederi. quidam hanc alio nomine strumum appellant, alii Graece strych- num[*](strychnum C. stricnum Rd. strien- V. strign- E (-non Ven.)). acinos habet nigros; ex his cyathus[*](cyathus (cia- V2) suci V2dv. quiatus suci V1. quia tussim R. causa tussim Er.) suci cum[*](quiaticum R.) mulsi[*](mulsu V.) II[*](duobus ll.v.) medetur lumbis, item capitis dolori[*](dolores E. -ribus v.a.H.) cum rosaceo infusus, ipsa strumae[*](strumae J. cfr. XXX 34. VIII 206. -mas r. -ma ll. D. -mis v.) inlita.— Peculiaris est Alpinis[*](cal- pinis E.) maxime fluminibus conferva appellata a conferuminando[*](a conferruminando dv.a.S. -ruam- Er. ferum- r.), spongea aquarum[*](uerum V.) dulcium verius quam muscus[*](mulfcus E.) aut herba, villosae densitatis atque fistulosae. curatum ea scio[*](cio VR.) omnibus fere ossibus confractis prolapsum ex arbore alta putatorem[*](putatores R1d. pot- V.), circumdata universo corpori, aquam suam adspergentibus, quotiens inaresceret, raroque nec nisi deficientem herbam mutationis causa resolventibus, convaluisse vix credibili[*](credibile V.) celeritate[*](celebritate E.).[*](Th. H. IX 20, 2. Diosc. IV 170. (cfr. Plin XIII 114. XXV 79).) —Cocco Cnidio[*](cocco cnidio d(?)Brot. (gni- v). cogum nidio Er. cognitio r.) color cocci, magnitudo grano piperis maior, vis ardens; itaque in pane devoratur , ne adurat gulam[*](gulam dTEv. -lae Vf. -la R.) transitu. vis[*](uis om.R1.) praesentanea contra cicutam[*](ciet vet. Dal. an soluit? cfr. Diosc.), sistit alvum.
[*](Diosc. III 11. (cfr. Plin. XXV 71).) Dipsacos[*](dipsa R1. -aquos V2. dypsacon d.) folia habet lactucae bullasque spinosas in[*](duum ll. v.) dorsi medio, caulem[*](caule E.) II cubitorum iisdem spinis horridum [*](torridum a E.), genicula eius binis foliis amplectentibus concavo[*](concauom S.) alarum sinu[*](sinum VS.), in quo subsistit[*](subsistit V2.(S). substitit (susst- V1) rH.) ros salsus. in cacumine capitula sunt echinata spinis[*](spinis om.E.). nascitur in aquosis. sanat rimas[*](trimas E.) sedis, item fistulas decocta in vino radice usque, dum sit crassitudo cerae[*](caere V.), ut possit in fistulas[*](fistula Ev.a. H.) collyrium mitti[*](mittit E.an inmitti? cfr. XXIV 151. XXVIII 241.), item verrucas omnium generum. quidam et alarum[*](quidem et altarum VR1.), quas supra diximus, sucum inlinunt iis[*](iis v. his ll. C.).[*](Diosc. IV 186.) — Dryopteris[*](drysopteris VR.) felici[*](felici S. -cis VREJ. filici d(?)v. cfr. XXVI 58.) similis[*](simis V.) in arboribus nascitur, tenui foliorum subdulcium incisura, radice hirsuta. vis ei[*](ei—) caustica, et ideo psilotrum[*](ideo et ED.) est[*](et ego. est Erv. cfr. nota ad XXIII 19.) radix tusa[*](tusa Erv. om. r.), inlinitur enim usque, dum sudores evocet[*](euocat E.), iterum[*](iterumque R(?)v.a.J.) et tertium[*](tertio dTEv.a.S. sed cfr. XVIII 145. XIV 139.) ita, ne sudor abluatur.— [*](Diosc. II 186.) Drabe phono[*](drabe phono D coll. indice et XXI 95. draeffono VRE. draphono d. dryophonon (dryph- v) C.) similis herba est, cauliculis tenuibus, cubitalibus[*](cubitalibus Erv. om. r.), circumdatis utrimque foliis pollicari amplitudine , qualia oxymyrsines[*](oxymyrsine Vd.), sed candidioribus mollioribusque , flore candido sabuci[*](sambuci dR(?)v.a.J.). edunt cauliculos decoctos[*](decocto V. -tis E.), semine vero eius pro pipere utuntur.
[*](Diosc. IV 40.) Elatine[*](ela- fine VR1d.) folia habet casiae[*](casiae ll.fv(J). helxinae B e Diosc.), pusilla[*](pusille E.), pilosa, rotunda[*](rotunda om.E.), semipedalibus ramulis quinis senisque[*](senisue v.a.D, ut § 32 al., sed cfr. § 76. 116. 137.), a radice statim foliosis. nascitur in segete[*](segetibus v.a.S. sed cfr. XXVI 40; contra § 93. XXVI 47 al.), acerba gustu[*](acerua gusto et odeo V.) et ideo oculorum
fluctionibus efficax foliis cum polenta tritis et inpositis, subdito linteolo. eadem cum lini semine cocta sorbitionis usu dysinteria liberat.[*](Diosc. IV 178. IV [15]. cfr. Plin. XXII 64.) — Empetros[*](empetros TfH (-on v). -pitros ll.), quam nostri ealcifragam vocant, nascitur in montibus maritimis, fere[*](fiere V1R1.) in saxo. quae[*](quae S e cod. Murb. que VRE. q??? d. quo B. quod v.) propius[*](propis R. pius V1. proprius E. -riis r.) maria fuit[*](fuerit v.a.J. an fit?), salsa[*](minus salsa B.) est potaque trahit bilem ac pituitas; quae[*](quo d(?)v.a.S.) longius magisque terrena[*](terrena dB. -nu r. teritur v.), amarior[*](a maior V.) sentitur. trahit aquam; sumitur autem in iure aliquo aut in[*](aut in cod. Murb. v. ut in V2ErD. ut rfJ. aut S. cfr. Diosc.) hydromelite. vetustate vires perdit, recens urinas ciet decoctum in aqua vel tritum calculosque[*](cauculosque E. calculos dTv.a. G.) frangit. qui fidem promisso huic quaerunt, adfirmant lapillos, qui subfervefiant , una rumpi.[*](Diosc. IV 107. cfr. Plin. XIII 114.—Diosc. IV 19.) — Epicactis[*](epicactis VREv(J). cfr. XIII 114. epipa- d(?)B e Diosc.) ab aliis elleborine[*](elleborine dC. hell- v. elledo- E. eledo- V. felledo- R. (XIII 114 embo- line ll.).) vocatur, parva[*](parua Erv. -uali r. an paruola?) herba, exiguis foliis, iocineris vitiis utilissima et contra venena pota.— Epimedion[*](epime- nidion G Dal.) caulis est non magnus, hederae foliis denis atque duodenis, numquam [*](lac. ego indicavi; exciderunt fere gustu languido: cfr. Diosc.) florens, radice tenui, nigra, gravi odore[*](graui odore dErv. -uido R. -uida V.) ac[*](ac VdT. hac R.om.ES. nascitur v.)..... in[*](in om.E.) umidis nascitur[*](nascitur ll.TS. om. v.). et huic spissandi refrigerandique natura , feminis[*](et feminis Vd.) cavenda. folia in vino trita virginum mammas cohibent.— Enneaphyllon longa folia novena habet, causticae[*](dist. ego.) naturae. inponitur lana circumdatum[*](circumdatum VRG. -ta dTv. -tur E.), ne urat latius—continuo[*](continuo enim R(?)v.a.S(D).) pusulas excitat—, lumborum doloribus et[*](et Erv. om. r.) coxendicum utilissimum[*](utilissima dT.).[*](Diosc. IV 183. 184. (Isid. XVII 9, 105).)[*](cfr. Plin. XXVI 58 extr.) Felicis[*](felicis S (item p. 253 v. 2). fil- ll. v (D). cfr. nota ad XXIV 85.) duo genera nec florem habent nec semen.
pterim[*](pterim S. -rin v e Diosc. -ria d. -rigia RE. -regia V.cfr. index.) vocant Graeci, alii blachnon[*](blachnon fv(S). biachron Vd. -cthron R. -cthro Er. blechnon C.), cuius ex una radice conplures exeunt felices bina etiam cubita excedentes longitudine , non graves odore[*](graue sudore V.) ; hanc marem existimant. alterum genus thelypterim[*](thelypterim S (-in v). thylipt- E. tylipt- VR. -erum d.) Graeci vocant, alii nymphaeam[*](nymphaeam B. -aea d. -ea RE. -eo v. nimphea V.) pterim[*](pterim dS. -in v. bther- E. bter- r. lter- R. iter- V.) ; est autem singularis atque non fruticosa, brevior molliorque et densior, foliis ad radicem canaliculata[*](canali- culata R (?)B. canic- rTVen. cananic- v.).[*](Th. H. IX 18, 8. Scribon. 136. 140.) utriusque[*](utris- que E.) radice sues[*](sue VR1.) pinguescunt. folia utriusque lateribus pinnata, unde nomen Graeci inposuere. radices utriusque[*](utriusque VRfJ. -rique d(?)Erv.) longae in. oblicum, nigrae, praecipue cum inaruere; siccari autem eas sole oportet. nascuntur ubique, sed maxime frigido solo. effodi debent vergiliis[*](uirgiliis R.) occidentibus. usus radicis[*](radicib; R1.) in trimatu tantum, neque ante[*](ante VdEv(J). -tea RG. cfr. XXVIII 120. 184. XXVI 61.) nec postea. pellunt interaneorum animalia, ex his taenias[*](taenias G. teneas V1R1. tin- rv.) cum melle, cetera ex vino dulci triduo potae, utraque[*](utrasque VR1.) stomacho inutilissima[*](inutilissimas V. -mis R1.). alvum solvit primo bilem trahens, mox aquam, melius taenias[*](taenias G. te- neas VRE. tin- dTv) cum[*](duum ll. v.) scamonii[*](scamonii Ev. -ni VD. -nia R. scam- monię d. -nii C.) pari pondere.[*](Th. H. IX 18, 8. Colum. VI 14, 3.) radix eius pondere[*](radix eius pondere om.E.) II obolorum [*](obolum E.) ex aqua post unius diei abstinentiam bibitur, melle praegustato[*](praegustatu E.) contra rheumatismos. neutra danda mulieribus, quoniam gravidis abortum, ceteris sterilitatem facit. farina earum ulceribus taetris inspergitur, iumentorum quoque in[*](in VEG(D). om. rv(H).) cervicibus. folia cimicem necant[*](necat VRE.), serpentem non recipiunt ; ideo substerni[*](subternir. -ter R.) utile est[*](est om.R1. s dT.) in locis suspectis, usta[*](usta V(?)D. -tae rv.) etiam fugant nidore. fecere medici huius quoque herbae discrimen: optima Macedonica[*](macedonia VTf.) est, secunda Cassiopica[*](casiopica R.).— [*](Diosc. IV 93.) Femur[*](femor VR.) bubulum appellatur herba, nervis et ipsa[*](ipsa Vv(D). -sis r(?)S.) utilis recens in aceto ac sale trita.Galeopsis[*](galeopsis B e Diosc. -lempsis d. -lapsis v. ca- lepsis r.) aut, ut[*](ut om.VR.) alii, galeobdolon[*](galeobdolon B. galactob- v. galleobdo (-dolono V2) VRd. galeo (galleo r) obdolono Er.) vel[*](uel Rdv. uei r.) gallon[*](gallion VRdVen.) caulem et folia habet urticae leviora et quae gravem odorem trita reddant, flore purpureo. nascitur circa saepes ac semitas ubique. folia caulesque duritias et carcinomata [*](carcinomata VdE. -ta sanant R(?)v.)[*](dist. ego e Diosc.) ex aceto trita et inposita, item strumas, panos, parotidas [*](et parotidas R(?)v.a.S.) discutiunt. ex usu est et decoctae[*](decocto v.a.H.) suco fovere. putrescentia quoque et gauigraenas sanat cum sale.— [*](Diosc. IV 139.) Glaux[*](glaux v e Diosc. glaus (glans E1) ll.) antiquitus eugalacton[*](ergalacton RE. et ga- v.a.B.) vocabatur[*](uocatur E.), cytiso[*](cotyso VR1) et lenticulae foliis similis; aversa candidiora. rami in terra[*](terra ego. -ram ll.v. cfr. XXII 45. 82. XX 88. XXVI 126. XXVIII 109. (IX 42. XXVII 99. XVI 152).) serpunt quini seni[*](semi V. seniue v. cfr. XXVI 72.), admodum tenues[*](tenuis RD. dumtenuis V.), a[*](ab v.a.S. om.E.) radice[*](tenues. a radice dist. J coll. § 56. XXV 28. XI 231. cfr. potius XII 60.). flosculi purpurei exeunt. invenitur iuxta mare. coquitur in sorbitione similaginis ad excitandam ubertatem lactis; eam qui[*](eamque qui v.a. G. ea quae S cum vet. Dal. an cumque?) hauserint , balineis[*](balinei V. -Ineis dEv.a.S.) uti convenit.[*](Diosc. III 90.)
Glaucion[*](glaucio E.) in Syria et Parthia nascitur, humilis herba, densis foliis fere papaveris , minoribus tamen sordidioribusque, odoris taetri, gustus amari[*](gustu sanari V.) cum adstrictione[*](adstrictionema E.an-one uuae?). granum habet crocei[*](crocei dv. -cii E. -ci r. ecroci V. egro- R.) coloris . hoc in olla fictili luto circumlita[*](circumlita J cum Strackio. tū ll. v cfr. XXIX 98. XXXV 35. XXXIV 119. 106.) in clibanis calfaciunt
, deinde exempto sucum exprimunt[*](et exprimunt V.) eiusdem nominis . usus et[*](usus est V. usus est et d(?)v.a.S.) suci et foliorum, si terantur, adversus epiphoras, quae universo[*](uniuersae uno v.a.S. (an -sae eo?).) impetu cadant[*](cadunt d(?)v.a.S.). hinc temperatur[*](temperabantur R1.) collyrium, quod medici dia glauciu[*](dia glauciu D coll. Galen. introd. 14. cfr. etiam Scribon. 22. Marc. 8, 3. -cia ll.S. -cion v.) vocant.—(lactis[*](lactis —6 ex aqua pertinere ad finem § 82 post conuenit coll. Diosc. coni. Dal.) quoque ubertas intermissa restituitur; sumitur huius rei[*](eius Ev.a.S.) causa ex aqua).[*](Diosc. III 147.) — Glycyside, quam aliqui Paeoniam aut pentorobon[*](pentoboron VR1d.)[*](duum ll.v.) vocant, caulem habet II palmorum[*](palmorum VRdTfB e Diosc. cubito- Erv(G).), comitantibus [*](duo- bus aut tribus ll. v.) II aut III, subrutilum, cute lauri, folia qualia isatis[*](isatis v. iss- (yss- d) ll. nucis B e Diosc. cfr. XX 59.), pinguiora[*](pigriora VR1.) rotundioraque et minora, semen in siliquis, aliud grano rubente, aliud nigro.[*](cfr. Plin. XXV 29. Isid. XVII 9, 48. Th. H. IX 8, 6.) duo[*](duo enim dfS.) autem genera sunt: femina existimatur cuius radicibus ceu[*](feu G Dal.) balani[*](balanis E.) longiores circiter VIII aut[*](octo aut sex ll.v. (an aut VII? cfr. Diosc.).) VI adhaerent. mas plures non habet, quoniam[*](non habet quoniam J e coni. Dal. habet quoniam non ll.v. (non om.V1).) una radice nixus est palmi[*](palmis VR1.) altitudine, candida, quae[*](can- dida quae VJ. -daque rv.) gustu adstringit . feminae folia[*](folię R.) murram redolent et densiora sunt. nascuntur in silvis. tradunt nocte effodiendas, quonian interdiu periculosum sit pico Martio inpetum in oculos faciente; radix vero cum effodiatur, periculum esse, ne sedes[*](ne sedes dv. ne sedis V2ErD. dis r.) procidat[*](procidant E.), magna[*](magna id v.a.S.) vanitate ad ostentationem rei fictum arbitror. usus in iis[*](iis v. his ll. C.) diversus.[*](cfr. Plin. XXVI 131. 151.) rubra grana rubentes[*](rubentes dTH. cfr. Diosc. -tis VErv(S). rudentis R.) menses sistunt XV[*](XII P e Diosc.) fere pota in vino nigro. nigra grana vulvis[*](uuluis Rdv. bu- E. uulcis V.) medentur ex passo aut vino totidem pota. radix omnes ventris dolores sedat in vino alvumque purgat, sanat opisthotonum, morbum regium, renes[*](renium renes E.), vesicam, arteriam[*](arteriam dTH. ateriam V. -ria R. ma- teriam E. matricem v.) autem et stomachum decocta in vino, alvumque sistit. estur[*](festur V.)[*](quattuor ll. v.) etiam[*](etiam contra E(?)v.a.S(D).)in[*](in (cum Murbac.) alimentis J e cod. Murbac. alum- V. a ium- dTS. malum mentis REv(D).) alimentis, sed in medendo IIII drachmae satis sunt. grana nigra auxiliantur et suppressionibus nocturnis in vino pota quo dictum est numero, stomachicis[*](sto- machicis dS cum P. -acicis V. -aticis RTf. -achi ErG. -acho v.) vero et rosionibus[*](et rosionibus ll.Tfv(S). eros- G. an in rosionibus?) et esse ea[*](ea Rv. cfr. Diosc. eam rD. om. Yen.) et[*](etiam et E.) inlinere prodest. suppurationes quoque discutiuntur, recentes[*](re- centis VRED.) nigro semine, veteres rubro[*](rubentes ueteres rubro E.). utrumque auxiliatur a serpente percussis et pueris contra calculos incipientes[*](inci- pientes ego. -te ll.v. cfr. Diosc.) stranguria.[*](Diosc. III 122. cfr. Plin. XXIV 138.) — Gnaphalium [*](gnaphallium Rd. agnaphalium E.) aliqui[*](aliqua V1. alii dEv. a.S.) chamaezelon vocant, cuius foliis albis mollibusque pro tomento utuntur; sane et similia sunt. datur in vino austero ad dysinteriam, ventris solutiones[*](solutionis RED.) mensesque mulierum sistit. infunditur autem tenesmo. inlinitur et putrescentibus ulcerum.— Gallidragam[*](illam gallidragam V2. galedragon v.a.H.) vocat Xenocrates [*](xenocrates Erv. nec (ne d1. del.d2) socrates (-tis V) r.) leucacantho similem, palustrem[*](palustre E.) et spinosam, caule[*](caulem V.) ferulaceo, alto, cui[*](an cui in? cfr. § 94. 121. 126. XXV 64. XXXII 167 (bis). 79. XX 161. XVII 140. XVI 33. XI 186. IX 36. [XXXIV 164]; contra XVI 116. XIV 63. 31. IX 16.) summo capite inhaereat[*](inhaereat v(S). inher- VRE. -haeret d(?)C.) simile ovo. in hoc crescente[*](crescente V2rG (excr- v). -cens E. arescente rT.) aestate[*](aestate ante V.) vermiculos[*](uermiculo E.) nasci tradit[*](tradunt R(?) v.a.S.), quos pyxide[*](puxide VRED.) conditos adalligari[*](adalligare VdT.) cum pane bracchio ab[*](hab R. ad Ev.a.S (eam partem v).) ea parte, qua dens doleat, mireque ilico dolorem[*](colorem E.) tolli[*](tollit R1dT.). valere non diutius anno et[*](et anno et VR1.) ita, si terrain non adtigerint[*](adtige- rint V(?)S cum vet. Dal. -rit rv.).Holcus in saxis[*](saxasis R1.) nascitur siccis. aristas habet in cacumine, tenui[*](tenue E. -ues v.a.H.) culmo, quale hordeum restibile. haec circa caput alligata vel circa lacertum educit e corpore aristas. quidam ob id[*](ob id Rdv. om. r.) aristida[*](aristida ES. -dam rv. -diam G.) vocant.— Hyoseris[*](hyoseris H coll. indice. -siris v. -soris Er. hysoris r.) intubo similis, sed minor et[*](et Rdv. ei V. e E.) tactu asperior, vulneribus contusa praeclare medetur.[*](Diosc. IV 11.) — Holosteon[*](holotheon E.) sine duritia est herba, ex adverso appellata a Graecis sicut fel dulce, radice[*](dulce ra- dice ego e Diosc. dulce ll.v. (tenui radice B).)[*](quattuor ll.v.) tenuis usque in capillamenti speciem[*](specie E.), longitudine IIII digitorum[*](dist. ego e Diosc.), ceu gramen foliis angustis, adstringens[*](adstregens V1R1.) gustu. nascitur in collibus terrenis. usus eius ad vulsa, rupta in vino potae[*](potae S cum vet. Dal. cfr. § 37. -ta et VRdTf. -ta Erv. -tae et D.). volnera quoque conglutinat, nam et carnes, dum[*](dum ED. cfr. § 42. tum r. cum VRf. con dTv. del. C.) cocuntur[*](cocuntur R. eo cuntur (con- V1f) Vf. coquuntur dTEv(D). coguntur C.), addita.[*](Diosc. IV 160. cfr. Plin. XVI 244. XXII 29.) — Hippophaeston[*](hippophaeston dB(Dal.). -peston R. hyppopheston V. hypopeston Ev.) nascitur in spinis, ex quibus fiunt aënae[*](aenae S coll. XXIV 111. -neae dEB. enae V. ene R. eneae v.) fulloniae, sine cauliculo, sine flore, capitulis tantum inanibus et foliis parvis, multis[*](multis ll.v. an acutis vel aculeatis? cfr. Diosc.), herbacei coloris. radiculae albae[*](radiculae albae ego. -las albas ll. -las habens albas v. cfr. § 96. 105.), molles. sucus earum exprimitur[*](tri- bus ll.v.) aestate ad solvendam alvum in obolis, maxime in comitialibus morbis et tremulis, hydropicis, contra vertigines , orthopnoeas, paralysis incipientes.[*](Diosc. IV 130. 68; 44.) —
Hypoglossa [*](hyppoglosa E.) folia habet figura[*](figuram (om. folia) d.) silvestris myrti, coma[*](coma ego. cfr. Diosc. concaua ll. v. (an comantia? cfr. XIII 59).) spinosa, et
in his ceu linguas folio[*](filio V.an folia parua exeuntia e foliis? (certe exire de non usus Pliniani).) parvo exeunte de foliis. capitis dolores[*](dolores dTrH. -ris VR. -re E. -rem v.) corona ex iis[*](iis v. his ll.C.) inposita minuit.— Hypecoon[*](hypecoon v e Diosc. -egon VRd. hyspecon r. specon E.) in segetibus nascitur, foliis rutae. natura eius[*](eius ll. an t uis vel ei est? sed cfr. XXXIV 176.) eadem quae papaveris suco.Idaeae[*](idaeae VRdC(H). ideae Ev(Dal.).) herbae folia sunt quae oxymyrsines[*](oxymysine E.). adh aerent iis[*](adhaerent iis (his B) S. -herentis Ev. -ti r. -tes V2d. ad V1R.) velut pampini[*](uelut pampini (panp- E) V2dErv. ni V1R.), in quibus flos[*](floremque Er.an flos quoque?). ipsa[*](ipsa V1RdTfVen.(H). ipsae V2. ipsu Er.del. v.) alvum mensesque[*](dist. ego.) et omnem abundantiam sanguinis sistit spissandi cohibendique natura[*](natura ego. cfr. XXIII 130. XXIV 75. -rā ll. -ram habet v. (an vero ei natura est?).).[*](Diosc. IV 119. eupor. II 31. 58.) — Isopyron[*](isopyron B (-phyllon v). ysophiron d. -phyron (hy- E) r.) aliqui phaselion [*](phaselion (-leon R1) ll.Tv(GD). -siolum B.) vocant, quoniam folium, quod est aneso simile, in[*](in om.Er.) passeoli[*](passeoli VfD. passo oli (oly T) RdT. phasioli S. om.Erv. cfr. XVIII 58. XXIV 65.) pampinos[*](pampilos R. panpinos E.) torquetur. capitula sunt in summo caule[*](caule B e Diosc. capite ll.v.) tenuia, plena seminis[*](semina R1. malanthi E(?). melantia R.) melanthi, contra tussim et cetera pectoris vitia cum[*](cum VRdTfS. et Er. ex v.) melle aut aqua mulsa, item iocineri utilissimi[*](utilissimi ego. cfr. Diosc. -mo VRE -ma d(?)v.).
[*](Diosc. IV 164.) Lathyris[*](dist. ego. an leuiora? cfr. Diosc.) folia habet multa lactucae similia, tenuiora, germina multa[*](multa ll.v. an triplicata? (καπρὸν τρίχωρονDiosc.).), in quibus semen tuniculis continetur, ut[*](et (pro ut) E.) capparis, quae cum inaruere, eximuntur grana piperis magnitudine, candida, dulcia[*](dulci VR1.), facilia purgatu. haec vicena[*](uicena R (?)B. uicina Vd. uitina E. in caena v. an octona (scriptum VIIIna)? cfr. Diosc.) in aqua pura aut mulsa pota hydropicos sanant; trahunt[*](trahunt drv. traunt E. tra- dunt r.)
et bilem. qui vehementius purgari volunt, cum[*](eum V.) folliculis ipsis sumunt ea, nam[*](ea nam R(?)G. eam Vd2Ev. om.d1.) stomachum laedunt; itaque inventum est[*](est om.d.) ut cum pisce[*](pisce ll. v. olere Dios.) aut iure[*](iutae E.) gallinacei sumerentur.— [*](Diosc. III 100. cfr. Plin. XXVI 52.) Leontopetalon alii rapadion[*](rapadion ErD. rop- v.a.B. prapad- VdTf. prapand- R. rhapeion B e Diosc. pardalion S cum P. rhaphanidion J.) vocant, folio brassicae, caule semipedali. alae[*](alae RB. ale Vd. a;le E. leni v.) numerosae[*](numerosae (== nūrese) ego. cfr. § 11. 35. XVI 163 al. (Diosc.πλείστας). nures E. nure VR. Runę d. mul- tae B. plures S. mirae J.), semen in cacumine[*](semine acumine VRd.) in siliqiis ciceris modo, radix rapo[*](rapo rGe Diosc. -pa E. -pae v. napo rfJ.) similis, grandis, nigra. nascitur in arvis. radix adversatur omnibus[*](omnibus ego. -ium ll.v.) serpentium generibus ex vino pota, nec alia res celerius proficit. datur et ischiadicis.[*](Diosc. IV 26.) — Lycapsos[*](lyeapsos VRdTH. -copsis B e Diosc. lichapsos Ev.) longioribus quam lactucae[*](lactu- cae J. -ce RdE. -cae est V(?). -ca est v.) foliis crassioribusque, cauli[*](cauli ego. -1ē ll.D. -le v.) longo[*](longo v. -gū ll.D.) hirsutis[*](hirsutis ll. v. -to C. -tum habet D. an hirsuto hirsutis? cfr. Diosc.) adgnatis, multis, cubitalibus[*](capitalibus E. -tulis v.a.B.), flore parvo, purpureo; nascitur in campestribus. inlinitur cum farina[*](farine R.) hordeacea[*](hordeaceae V.) igni sacro; sudores[*](sudoris R. -rem v.a.H.) in febribus movet suco aquae calidae[*](et calide E.) admixto.[*](Diosc. III 148.) — Inter omnes herbas lithospermo mihil est mirabilius. aliqui exonychon [*](exonychon S e Diosc. exco- VdT. -nfcon R. exontycon Er. aegonychon B e Diosc. he- xoly- v.)[*](diosphyron R. -hiron (dyo- d) Vd.)[*](heracleus VRED. -leos d(?)G. -lion v.) vocant, alii διὸς πυρόν, alii ʽἡρακλέους. herba quincuncialis fere, foliis duplo[*](duplū VRd.) maioribus quam rutae, ramulis surculosis, crassitudine iunci[*](iungi V1R1.). gerit[*](gerit Erv. cenit V. cinit R. gignit d.) iuxta folia singulas veluti barbulas et in earum cacuminibus lapillos candore et rotunditate margaritarum, magnitudine ciceris, duritia vero[*](uere V1R.) lapidea. ipsi, qua pediculis adhaereant, cavernulas habent et intus semen.[*](Diosc. eupor. II 111. 109.) nascitur et in Italia, sed laudatissimum in Creta, nec quicquam inter herbas maiore equidem[*](equidem dTS. et qui- VR. qui- Ev.) miraculo aspexi[*](aspexit E.). tantus est decor velut aurificum[*](arti- ficum VRdS.) arte[*](arte dv. alte VR. ante E.) alternis inter folia candicantibus margaritis, tam exquisita difficultas lapidis ex herba nascentis. iacere atque humi serpere auctores tradunt; ego volsam, non haerentem vidi. his lapillis drachmae pondere potis in vino albo calculos frangi pellique constat et[*](et VdEv. ad R.) stranguriam[*](strangyririam V2. -yrigiriam V1. grangur- E. gang- r.) discuti. neque in alia herbarum fides est certior[*](certior ego. uisu (H. -sus B. usus Ev) statim ll. v. aequa D. certior omissum propter auctore uisu statim (v. 11).), ad quam medicinam nata sit[*](nata sit (sic v) VEv.a.B.), talis[*](talis (vel ea) autem ego. autem VRE. ut dTH. est autem v.) autem eius species, ut[*](ut om.R1dTH.) etiam sine auctore[*](auctore dTErv. acict- V1. aceto re V2R.) visu[*](uisu ll. G. usus B. uisa v.) statim nosci[*](nasci V1R1.) possit.— Lapis vulgaris iuxta flumina fert muscum siccum, canum. hic fricatur[*](fruticator VR.) altero lapide addita hominis saliva; illo lapide tangitur inpetigo . qui tangit, dicit:φεύγετε[*](φεύγετε—διώκειlitteris Latinis red- dunt ll. v.a. C.)[*](dioci ll.v.a. C.)κανθαρίδες, λύκος ἄγριος αἷμα[*](αἳ͂μαS e coni. Dal. hema ll. hymas v.ὕμμεC.)διώκει.
[*](cfr. Celsus V 27, 3. cfr. Festus s. v. toxicum.) Limeum[*](lymeum V. limaeum E.) herba appellatur a Gallis, qua sagittas in venatu[*](uenatu Rv. usn- d. urn- V1. uenen- E. urna V2.) tingunt medicamento, quod venenum cervarium vocant [*](tres ll.v.). ex[*](et d.) hac[*](hanc Vd. ant R1.) in III modios salivati[*](saliuati ll. v. an deest tritici vel hordei vel milii? cfr. Column. VI 5, 2. 10, 1. 24, 5 (Pallad. V 7). 37, 9. 9, 1. 25.) additur quantum[*](quantum VRdv. tamquam E.) in unam sagittam[*](una sagitta Ev.a.H. cfr. notae ad XXIX 33 et XXVI 136.) addi solet; ita offa demittitur boum faucibus in morbis. alligari postea ad praesepia oportet, donec purgentur—insanire enim solent—; si sudor[*](sudor hac dT.)
insequetur[*](insequetur ego. -uitur ll. v.), aqua frigida perfundi.[*](Nicand. ther. 849. Diosc. III 103.) — Leuce Mercuriali [*](mercuriali v. -lis ll. J.) similis nomen ex causa accepit, per medium folium candida linea transcurrente, quare mesoleucon[*](mesoleucon rv. -uton E. -ucion D. mesopoleucon V2. -cton (mespo- d) rT.) quidam vocant . sucus eius fistulas sanat, ipsa contrita carcinomata. fortassis eadem sit quae leucas appellatur, contra marina omnia venena efficax. speciem eius auctores non tradunt nec aliud quam silvestrem latioribus[*](siluestrem satiua latioribus CFFW Müller p. 15. sed suppressa est mentio sativae, ut XXIX 60. cfr. Müller de stilo p. 90. 91.) foliis esse, efficaciorem hanc[*](hanc ll.v. cfr. CFW Müller l. l. ac D cum U 585.) semine acriore[*](acriore VRTEv (J). -orem d(?)C. cfr. Diosc.).— Leucographis qualis esset, scriptum non repperi, quod eo magis miror, quoniam utilis proditur[*](tribus ll.v.) sanguinem excreantibus III obolis cum croco, item coeliacis[*](coelicis VR1.), trita ex aqua[*](ex aqua om.E.) et adposita profluvio feminarum , oculorum quoque medicamentis et explendis ulceribus , quae[*](quae dEv. om. r.) fiant[*](fiant ErS. fiunt dv. om. r.) in teneris[*](in teneris om.VR1.) partibus.