Naturalis Historia

Pliny, the Elder

Pliny, the Elder, creator; Mayhoff, Karl Friedrich Theodor, 1841-1914, editor

[*](cfr. Plin. XXV 122. Th. H. IX 18, 2.—schol. ad Nicand. alex. 13. Pompon. Mela I 19, 103. Plin. VI 4. Th. H. IX 16, 4) Sed antiquorum curam diligentiamque[*](curandi licen- tiamque d.) quis possit satis venerari? constat[*](constat V1dTfS. cum constat (-tet v) V2Ev.) omnium venenorum ocissimum esse aconitum et tactis quoque genitalibus[*](gentilibus E1.) feminini[*](feminis V.) sexus animalium eodem die inferre mortem. hoc fuit vnenum, quo interemptas[*](interemptos d. -ptis V.) dormientes[*](dormientes v. -tis dE.om.Vf.) a Calpurnio Bestia uxores M. Caelius[*](caelius Ruhnkenius ad Vell. II 68. caecilius ll.v. cfr. VII 165, de mendo XXVIII 200.) accusator obiecit. hinc illa atrox peroratio[*](perorato V.) eius in digitum[*](digito Ev.a.H.). ortum[*](ortum dTH. mort- V1. mortuum V2E. -tuas G (add. eas v).) fabulae narravere e[*](e VdTfv(H). om.E. a Dal.) spumis Cerberi canis extrahente ab inferis Hercule ideoque apud Heracleam Ponticam, ubi monstratur is ad inferos aditus[*](additos V.), gigni. hoc quoque tamen in usus humanae salutis vertere[*](uetere V. -res d.) scorpionum ictibus adversari experiendo datum in vino calido. ea est natura, ut hominem occidat, nisi invenerit quod in homine[*](in homine quod perimat P.) perimat. cum[*](uelum V1. -ut v.a.S.) eo solo conluctatur veluti praesentius [*](prae- sentius (pres- V2) V2Ev (D). parte (pari B) intus rB. de voce praesentius cfr. XVI 51 et U 565. (inuento = quam inuentum).) invento, [sola haec pugna est, cum venenum in visceribus[*](uncos posui cum Müllero emend. IV 122.) reperit] mirumque, exitialia[*](ex italia per scabocum V.) per se ambo cum sint[*](sunt E.), duo venena in homine conmoriuntur, ut homo supersit. [*](cfr. Plin. XXV 122. Diosc. IV 77 (eupor. 11 132).) immo vero[*](uero dv. -re V. -rum E.) etiam ferarum remedia antiqui prodiderunt demonstrando

, quomodo venenata quoque ipsa[*](ipso V.) sanarentur. torpescunt scorpiones aconiti tactu[*](tactus E.) stupentque pallentes et vinci se confitentur[*](fatentur dT.). auxiliatur[*](auxiatur V.)iis[*](iis ego. us E. eis v. his rTfH.) helleborum album tactu resolvente, ceditque aconitum[*](aconitum—5 quae om.E.) duobus malis, suo et omnium . quae si quis ulla[*](ulla VdTS. illa Ev. ullo H cum Gronovio.) forte[*](forte VdTv. certe E.) ab homine excogitari[*](excogitare V.) potuisse credit,[*](cfr. Plin. VIII 99 (XX 50). Aristot. hist. an. IX 6 § 43. Diosc. IV 77. Nicand. alex. 38. Solin. 17, 10.) ingrate deorum munera intellegit. tangunt cares[*](an carnes Hyrcani aconito? cfr. infra illos situs et Solin.) aconito necantque[*](negantque E1.) gustatu[*](gustato V.) earum pantheras, nisi hoc fieret, repleturas illos situs[*](sitos V.). ob id quidam[*](quodam d.) pardalianches[*](pardalianthes E.) appellavere. at illas statim liberari morte excrementorum hominis gustu demonstratum[*](demonstratum v. -tu E. -to r.). quod certe casu repertum[*](reperiunt V.)[*](8,100) quis dubitet et[*](et om.d.), quotiens fiat, etiam nunc ut novum nasc, quoniam feris ratio et usus inter se tradi non possit?

hic ergo casus, hic est ille[*](illi E.) qui pluruma in vita invenit deus[*](deum d.) —hoc[*](hoc habet nomen uncis incbusit S. dist. ego.) habet nomen per quem intellegitur eadem et parens rerum omnium et magistra—[*](magistratu E. -tra natura B.), utraque coniectura pari, sive ista cotidie[*](cottidie E.) feras invenire sive semper scire iudicemus. pudendumque rursus omnia animalia, quae sint salutaria ipsis, nosse praeter hominem.[*](Diosc. IV 77. (cfr. Plin. XXV 122). Nicand. alex. 41. 36. Th. H. IX 18, 2.) sed maiores oculorum quoque medicamentis aconitum misceri saluberrime promulgavere[*](promulgare d. prouulgauere Vf. -are T.) aperta[*](aperta dv. -te V. aparte E.) professione, ne[*](ne ego. m E.om. r v.) malum quidem ullum[*](nullum d(?)v.) esse sine aliquo bono. fas ergo nobis erit, qui[*](quid V.) nulla diximus venena, monstrare quale[*](qualem V. -le in d.) sit[*](it V1. id d.) aconitum, vel deprehendendi[*](depraehendi Vd.) gratia[*](gratiae V.). folia habet cyclamini aut cucumeris

[*](quattuor ll.v.)[*](dist. ego.), non plura IIII, ab radice, leniter hirsuta, radicem modicam, cammaro similem marino; quare quidam cammaron appellavere, alii thelyphonon[*](theliponon Vd.) ex qua diximus causa[*](causa om.V.). cauda[*](cauda V. arida E.om.dv. cauda arida D.) radicis[*](radix d(?)v.a.D.) incurvatur paulum scorpionum modo, quare et scorpion aliqui vocavere. nec[*](ne E.) defuere[*](detuere V1. deferuere E1.) qui myoctonon[*](myocton Vd.) appellare mallent, quoniam procul et e longinquo odore mures necat.[*](Th. H. IX 16, 4. cfr. Theopomp. ap. Athen. III 29 p. 85b. Ovid. met. VII 418.) nascitur in nudis cautibus, quas aconas nominant , et ideo aconitum aliqui dixere, nullo iuxta, ne pulvere quidem, nutriente. hanc aliqui rationed nominis adtulere; alii, quoniam vis[*](uiis E.) eadem esset[*](esse V.) in morte, quae cotibus in ferri[*](ad ferri acie (-em v) deterendam Ev.a.S.) acie deterenda, statimque admota[*](ammota E.) velocitas sentiretur.

[*](Diosc. IV 103.) Aethiopis[*](aethiopis dv. -pis radix rT(Ven.) D.) folia habet phlomo[*](phlomo v. fhlamo E. fla- r.) similia, magna ac[*](ac VdS. et Ev.) multa[*](multa et ll. v. an multum? cfr. Diosc. et XXIX 94.) et hirsuta, ab[*](a dS.) radice, caulem quadriangulum[*](quadrangulam dv.), scabrum, similem[*](simile dv. -le r.) arctio, multis[*](multis V1dv. mundis r.) concavum[*](concauom VS. -uo in d.) alis[*](alis dB. ulis V. aliis E. in aliis v.), semen ervo simile[*](similem E.), candidum, geminum, radices numerosas, longas, plenas, molles, glutinosas gustu. siccae[*](sicca E.) nigrescunt indurescuntque[*](indurescuntque VTfS. duranturque d(?)B e Diosc. que Ev.), ut cornua[*](corona E.) videri possint[*](possent E.). praeter[*](praeter cod. Murbac. G. -terea ll.(v add. in).) Aethiopiam[*](aethiopiam V1dMurbac. G. -pia rv.) nascuntur et in Ida monte[*](monte et d.) Troadis et in Messenia. colliguntur autumno, siccantur in sole[*](solem E.) aliquot[*](aliquot Murbac. v. -uod ED. -uibus rTf.) diebus, ne situm sentiant. medentur volvis potae[*](potae v. -ta ll. potu coni. J.) in vino albo, ischiadicis[*](schiadicis E.), pleuriticis, faucibus scabris decoctae[*](decocta V2in ras.Ev.a. G.) potui[*](potui Murbac. -teli V1. -tu rv.) dantur. sed quae ex Aethiopia

venit[*](ueniunt VdMurbac.), eximie[*](eximie dMurbac.S.-miae r. -mia est v.) atque ilico[*](ilico J. illi- Vdv. iliaco E.cfr. § 89. VII 122. VIII 136. XI 182. XXI 12. XXIV 2. XXVIII 78. 106. XXXI 25. XXXIV 151. (XIX 97. XXIX 11).) prodest.[*](Diosc. IV 59.) — Ageraton[*](ageraton v ex ind. et Diosc. eraton ll.) ferulacea est, duorum palmorum altitudine, origano similis, flore bullis aureis. huius ustae nidor urinam ciet volvasque purgat, tanto magis insidentibus[*](insidente E.). causa nominis [non haec, sed][*](uncos posui cum P (S). 'non a verbo agendi' interpretatur J. (an uero haec est?).) quoniam diutissime non marcescit[*](magrescit V.).[*](Diosc. III 22. Isid. XVII 9, 28.) — Aloe scillae similitudinem habet, maior et pinguioribus foliis, ex obliquo striata. caulis eius tener est, rubens medius, non dissimilis antherici[*](antherici VdfS. -co Ev.), radice una, ceu palo in terram demissa[*](dimissa Vv.a.G.) ; ipsa[*](ipsa ego. om. ll. v. cfr. Diosc.) gravis[*](graus E1. -ui v.a.D.) odore, gustu amara. laudatissima ex India adfertur, sed nascitur et[*](et om.E.) in Asia, non[*](con E.) tamen ea to utuntur nisi ad volnera recentibus foliis, mirifice enim conglutinant[*](conglutinant ego. -nat uel ll.v. (an potius recentibus foliis transponenda sunt ante uel suco?).) suco. ob id in turbinibus cadorum[*](candorum E2. -rem E1.) eam serunt ut aizoum maius[*](malus E.).[*](Diosc. praef. p. 3.) quidam et caulem ante maturitatem seminis incidunt suci gratia, aliqui[*](aliqui folia V.) et folia. invenitur et per se lacrima adhaerens; ergo pavimentandum ubi sata sit censent[*](sint censent d. si nicent V.), ut lacrima non[*](an ne (pro non)?) absorbeatur[*](obsor- beatur Vd TVen.). fuere qui traderent in Iudaea[*](iudeam E.) super Hierosolyma[*](hierosolyma H. -mam ll.v(D). sed cfr. V 70. 72. 73. VI 213.) metallicam eius naturam , sed[*](sed nota dT.) nulla magis inproba est, neque alia nigrior est aut umidior[*](tumi- dior Ev.a.B.).[*](Diosc. III 22.) erit ergo optima pinguis ac nitida, rufi coloris[*](ac (pro et) d(?)Ev.a. H.), friabilis et iocineris modo coacta, facile liquescens; inprobanda[*](dist. ego. (malim harenosaque et, quae).) nigra et dura, harenosa, quaeque gustu intellegitur , cummi[*](gummi Vdv. a.S.) adulterata et acacia. natura eius spissare,
densare et leniter calfacere; usus multi[*](multi sed ego. cfr. XXXI 62. XVIII 117. (nov. luc. p. 25 not. 1). -tis et dT. -tis sed VED. in multis et (sed G) v.), sed principalis[*](principis dT.) alvum solvere, cum[*](cum V2Ev. fed V1dT. (an ut?)) paene[*](paene sit v.a.G.) sola medicamentorum, quae[*](aquae E.) id praestant, confirmet[*](confirmet EG. -mat V2v. -mante rT.) etiam stomachum[*](stomachum Vd.), adeo non[*](adeo ut non v.a. G. de structure cfr. X 206. XVII 179.) infestet[*](festet Vd.) ulla vi[*](ui G. uis ll.Tv.) contraria.[*](cfr. Celsus I 3 (p. 20, 5). Scribon. 135. 137. Marc. 17, 30.) bibitur drachma, ad stomachi vero dissolutionem [*](duobus ll.v.) in II cyathis aquae tepidae[*](taepidae E.) vel frigidae coclearis mensura bis terve in die ex[*](in die ex Vdv. ex die E.) intervallis, ut res[*](rex E1.) exigit, purgationis[*](tribus ll.v.) autem[*](autem VdTfS. enim E. etiam v.) causa plurimum III drachmis, efficacior, si[*](si om.V.) pota ea sumatur cibus[*](cibus om.V.). capillum fluentem continet cum vino austero capite contra[*](capite contra ll.TJ. -te in sole contra v. -tis contra solem f(?).) pilum[*](pilum ll.TS. capillum v. -llo f(?).) peruncto. dolorem capitis sedat temporibus et fronti inposita ex aceto et rosaceo dilutiorque infusa.[*](Celsus V 1.) oculorum vitia omnia sanari ea convenit , privatim prurigines[*](pruriginem d.) et scabritiem[*](scabritiem S. -biem ll.v(J). cfr. Diosc. et not. ad XXIII 9.) genarum[*](generum V. -rarum E1.), item insignita[*](insignita ll. v. cfr. § 128. (Gellius X 3, 17). suggillata Diosc. (cfr. XX 88. 240. XXII 55. XXX 28).) ac livida inlita cum melle, maxime Pontico, tonsillas , gingivas et omnia oris ulcera, sanguinis excreationes, si modicae sint, drachma[*](drachmę E. -mae pondere v.a.H.) ex aqua, si minus, ex aceto pota. vulnerum quoque sanguinem et undecumque fluentem sistit per se[*](per se om.Vd.) vel ex aceto.[*](Marc. 33, 53.) alias etiam est[*](est etiam dT.) vulneribus[*](ulceribus Diosc.) utilissima ad[*](utilissima ad dv. -ma dat E. -me dat V.) cicatricem perducens. eadem inspergitur[*](spergitur E.) exulceratis genitalibus virorum, condylomatis rimisque sedis, alias ex[*](alias ex Ev. ex alias et (-ia sed d) r. an et alias ex?) vino, alias[*](uini alia Vd.) ex passo, alias sicca per se, ut exigat[*](exigat ll.TJ. -git v.) mitiganda
curatio aut coercenda[*](cohercenda VED.). haemorrhoidum[*](habundantiam E. abundationem V. hab- R (qui rursus incipit).) quoque abundantiam leniter sistit. dysinteriae infunditur et, si difficilius concoquantur cibi, bibitur a cena modico intervallo et in regio morbo[*](tribus ll. v.) III obolis ex aqua; devorantur[*](deuoratur Vd.) et pilulae cum melle[*](melle TErH. -llis rv(S). aliter XXXVII 195.) decocto[*](decocta VR1d.) aut[*](aut om.E.) resina terebinthina ad purganda interiora. digitorum [*](cubitorum E.) pterygia[*](pterida Vdf. labatur V.) tollit. oculorum medicamentis lavatur, ut quod sit harenosissimum subsidat, aut torretur in testa pinnaque[*](pinnatiue Vd.) subinde versatur[*](uersatum VR1.), ut possit aequaliter torreri.— [*](Diosc. III 154.) Alcea[*](alcaea E.) folia habet similia verbenacae, quae[*](quae (qui Dal.) et v.a.H.) aristereon[*](aristereon dErH (peri- v). -ron rT.cfr. XXV 105 (126).) cognominatur[*](tres aut quattuor ll.v.), caules II aut IIII, foliorum plenos, florem[*](flore E.) rosae, radices albas cum plurimum VI, cubitales, obliquas. nascitur in pingui solo nec sicco. usus radicis ex vino vel aqua dysintericis, alvo citae, ad[*](ad ego. & Vv. om. rD.) rupta[*](rupta Er. -tis v. ructat V2. erat V1. rat r.), convulsa[*](conuulsis v. de structurae variatione cfr. § 129.).— [*](Diosc. IV 177. (cfr. Plin. XXVI 56).) Alypon[*](alipho E.) cauliculus est, molli[*](molle R1.) capite[*](an c apite, radice? cfr. Diosc.), non dissimile[*](dissimile VRfS. -lis d(?)Erv.) betae, acre gustu[*](gustu VRdTf. -tatu Erv. cfr. XXV 157. 92. XII 97. 119. 70. XXI 41. XXIV 69. XXVII 11. 14. 41; aliter XXV 135. XXXVI 132. XV 129. (falsum fortasse XIV 116).) ac lentum[*](acentum Vd.) mordensque[*](mordens qui RE.) vehementer et accendens[*](accedens VR1d.). alvum solvit in aqua mulsa addito sale modico[*](modicum inima VR.). minima potio II drachmarum[*](duarum quattuor . . sex ll.v.), media IIII, maxima VI, eximia[*](eximia (vel egregia: cfr. XXXII 130) ego. ea dErv. om. r. ex coni. S.) purgatione [*](purgationi Müller emend. IV 23.) quibus[*](cibus coni. S.) datur e gallinaceo[*](an gallinacei? cfr. § 95. XXIX 103. 78. (79).XXX 57. 68.)iure[*](iure B. fere dEr. ffere R. fferre V.om. v. malim datur in iure e gallinaceo uetere.).[*](Diosc. II 214. (cfr. Plin. XXVII 105).) — Alsine[*](alsine v e Diosc.salsine ll.), quam
quidam myosoton[*](myosotan R. mosotan V. -tam d.) appellant, nascitur in lucis, unde et alsine[*](alsine drv. alxi- E. balsi- r.) dicta est. incipit a media hieme[*](hieme—3 media om.R1.), arescit aestate media. cum prorepit, musculorum aures imitatur foliis. sed aliam docebimus esse quae iustius[*](iustis E.) myosotis vocetur.[*](105) haec eadem erat quae helxine[*](helxine B e Diosc. haec sine VRE. alsi- dTv.), nisi minor minusque hirsuta esset. nascitur in[*](in om.E.) hortis[*](ortis V.) et maxime parietibus[*](in parietibus Rd(?)v.). cum teritur, odorem[*](odore VE.) cucumeris reddit. usus eius ad collectiones inflammationesque, item eadem[*](item eadem ego. cfr. XXIII 59. et in (ni E) ead- VREG. emendat dT. quin em- v.) omnia quae helxines[*](helxines ego. -ne B. helsine Er. hal- r. al- Tv. de structure cfr. XXVI 71, de mendo XXVII 73.), sed infirmius. epiphoris peculiariter inponitur, item verendis ulceribusque cum farina hordeacia[*](hordeacea d(?)rv.a.S. -diacia R.). sucus eius auribus infunditur.[*](Diosc. III 140.) — Androsaces[*](androsaches E.) herba est alba[*](alba —12 foliis om.R. alba amara (om. sine foliis) r.), amara, sine foliis, folliculos[*](alliculos R. & lic- r.) in cirris habens et in his semen. nascitur in[*](dist. ego.) maritimis Syriae[*](syriae B e Diosc. histriae (istor- E) ll.Tfv.). maxime datur[*](duabus ll.v.) hydropicis drachmis II tusa aut decocta in aqua vel aceto[*](uel in aceto d.) vel vino; vehementer enim urinas ciet. datur et podagricis inliniturque[*](illinuntur V.). idem[*](iidem T.) effectus et seminis.[*](Diosc. III 140.) — Androsaemon[*](androsoemon V. -roeman E.) sive, ut[*](ut om.R1) alii appellavere, ascyron non absimile est hyperico, de qua diximus, cauliculis maioribus densioribusque et magis[*](26,85) rubentibus. folia alba, rutae figura[*](figurae VE.), semen papaveris nigri. comae[*](comae dErv. -ma et r.) tritae sanguineo suco manant[*](manant om.E.) ; odor est[*](odor est (ei B. eis H) resinosus ego cum B e Diosc. odores tres in usus VRdv. om.E.) resinosus. gignitur in vineis[*](uinis E.), fere medio autumno effoditur[*](effunditur VR1df.) suspenditurque .[*](Diosc. eupor. I 208.) usus[*](usis V.) ad purgandam[*](purgandam dv. -dum r. de mendo cfr. XXIII 113.) alvum tusae cum semine
potaeque matutino vel a cena[*](uel a cena Erv. flacco a Vd. -cco R.) II drachmis in aqua mulsa vel vino[*](aut uino VRd.) vel aqua[*](uel aqua mulsa E.) pura, potionis totius[*](potionis (-ni VR) totius VRdS. totius potionis Ev.) sextario. trahit bilem, prodest ischiadi maxime, sed postero[*](postero ego. -teru VRd. -tera Erv. | die Erv. dis r.) die capparis radicem resinae permixtam devorare oportet drachmae pondere [*](pondere om.R1.) iterumque[*](iterumque—6 bibere om.R1d.) quadridui intervallo eadem facere, a purgatione autem ipsa robustiores vinum bibere, infirmiores aquam. inponitur et podagris et ambustis[*](amb///tis R.), et volneribus cohibens sanguinem.[*](Diosc. III 119 (cfr. 120). Plin. infra § 55. XXV 74.) — Ambrosia[*](ambria E.) vagi nominis et circa alias[*](uarias coni. Gronov.) herbas fluctuati[*](fluctuati ll.TG. -ans v.) unam[*](unam V2TErH cum Gron. onam R. tionam V1. ounam d. fruticem unum v.) habet certam[*](certam ll.TH. om. v. (an ambrosiam . . unam habent sc. medici?).), densam, ramosam, tenuem[*](trium ll.v.), III fere palmorum, tertia parte radice breviore[*](breuiore ll.Tv(H). -rem C. cfr. Diosc.), foliis rutae circa imum caulem. in ramulis[*](famulis V.) semen est uvis dependentibus, odore vinoso, qua de causa botrys[*](bothrys E.) a quibusdam vocatur, ab aliis Artemisia. Coronantur illa Cappadoces. usus eius ad ea, quae discuti[*](discutio possit R1.) opus sit.— [*](Diosc. III 18. cfr. Th. H. VI 5, 3. 4. Plin. XXI 98. Diosc. eupor. I 18.) Anonim[*](anonim S (-nin B) e Diosc. ango- ll. anco- v.) quidam ononida[*](ononidam Er. -ni R.) malunt[*](malent E.) vocare, ramosam, as similem faeno[*](faeno nigro E.) Graeco, nisi fruticosior hirsutiorque esset. odore iucunda, post ver[*](uer Rdv. -ro VD. ue E. (an ex- ciderunt aliqua?)) spinosa. estur etiam muria condita , recens vero margines ulcerum erodit[*](eradit V2in ras.). radix decoquitur in posca dolori dentium. eadem cum melle pota calculos pellit. comitialibus datur in oxymelite decocta ad dimidias.[*](Diosc. III 157. eupor. 11 121.) — Anagyros[*](anagyros Erv. -giros V2. -gro V1d. -gyon R.), quam aliqui acopon[*](acopon B e Diosc. -oton ll.v.) vocant, fruticosa[*](frutice R1.) est, gravis[*](grauis V2Erv. grinis r.) odore, flore[*](fore om.R1.) oleris, semen in corniculis
non brevibus[*](breuibus Ev. urbi- r.) gignit, simile renibus, quod durescit per messes[*](messes rB. meses V1RdE. menses V2v.). folia collectionibus inponuntur difficulterque parientibus adalligantur ita, ut a partu statim auferantur. quod si emortuus[*](quod stemorius V.) haereat et secundae mensesque morentur[*](moreret R1.), drachma bibuntur in passo[*](passa R1.) folia. sic et suspiriosis dantur et in vino vetere ad phalangiorum morsus. radix discutiendis concoquendisque adhibetur, semen commanducatum[*](manducatum R1Tf.) vomitiones facit.— Anonymos[*](anonymos dv. -omymos VR. amomymos r. -onimos E.) non inveniendo nomen invenit[*](nomen inuenit Erv. non uenit Yd. uenit R.). adfertur e Scythia[*](e scythia v. -tię R. -thicae V. et scythię d. esquitia E.), celebrata Hicesio, non parvae auctoritatis medico, item Aristogitoni[*](aristogitoni G. -ton ll.v.) in volneribus praeclara , ex aqua tusa inposita, pota vero mammis praecordiisve [*](praecordiisque d(?)Ev.) percussis, item sanguinem excreantibus. putavere et bibendam[*](bibendum R. uiue- E.) volneratis. fabulosa arbitror quae adiciuntur[*](abiciuntur E.), recentem eam[*](recentem eam ll.T. -te ea v.), si uratur[*](oratur VR1.), in[*](in VRTE.om.d(?)v. de structure cfr. XXXVI 199 extr. (deest fortasse materia simul urenda).) ferrum aut aes[*](ferrum aut aes om.R.)[*](eas V.) feruminari[*](ferruginari VR1dT.).— [*](Diosc. III 94. (cfr. Plin. XXIV 176). eupor. I 208.)

Aparinen[*](aparimen VR1d.) aliqui omphalocarpon[*](omphalocarpon S cum B e Diosc. omphacoc- ll.v.), alii philanthropon vocant, ramosam, hirsutam, quinis senisve[*](semisue V.) in orbem circa ramos foliis per intervalla. semen rotundum, durum[*](aurum E.), concavum , subdulce. nascitur in frumentario[*](flumentario E.) agro aut hortis pratisve[*](parthisue E.), asperitate etiam vestium tenaci. efficax contra serpentes semine poto ex vino drachma et contra phalangia [*](phalangias VRd.). sanguinis abundantiam ex volneribus reprimunt folia inposita, sucus auribus infunditur.[*](Diosc. IV 104. (cfr. Plin. XXVI 129).) — Arction[*](artion VR1d.) aliqui potius[*](potius VRdTfv(S). om.ErG.) arcturum[*](arcturon E. -rion v.a.B.) vocant. similis est verbasco foliis,

nisi quod hirsutiora sunt, caule[*](caule Erv. a (ac d) caulo (-le d) r.) longo, molli, semine cumini. nascitur in petrosis radice tenera, alba, dulci, quae[*](dulci quae ego. cfr. § 62. -cique ll. v.) decoquitur in vino ad dentium dolorem[*](dolorem REv. -res rTfS.), ut ore[*](ut ore ego. om. ll. v. cfr. XX 111. XXIII 54. 79. XXV 170. XXVII 108. XXXII 80, praeterea XXV 166. 82. XXXI 40. (sine ore XXXV 186).) ita[*](ita ll. ut ita J. ut U 570. ita ut v (cfr. § 108).) contineatur[*](contineatur ore v. a.J. an ad dentium dolorem ita continetur? cfr. XXV 170.). decoctum bibitur propter ischiada[*](hisciada V. schiada E. sci- R.) et[*](e Rv.a.S.) stranguriam. ex vino ambustis inponitur et pernionibus; foventur eadem cum radice semine trito[*](trita VR.) in vino.[*](Diosc. III 141. Isid. XVII 9, 87. (cfr. Plin. XXV 45. XXVI 41). Th. H. IX 18, 7.) — Asplenon[*](aspleon E.) sunt qui hemionion[*](hemionion Verc. cfr. XXV 45. XXVI 41 et Diosc. -onon ll.v(D).) vocant, foliis trientalibus, multis, radice limosa, cavernosa sicut felicis[*](felicis RS. fil- rv(D). cfr. nota ad XXIV 85.), candida hirsuta. nec caulem nee florem nec semen habet[*](habent VR.). nascitur in petris[*](petris om.E.) parietibusque opacis, umidis, laudatissima in Creta. huius foliorum in aceto decocto[*](decocta VR.) per dies XXX[*](xxxx B e Diosc.) poto[*](potu dE.) lienem[*](lienen E.) absumi aiunt; et illinuntur[*](illinuntur dTv. lin- rf.) autem eadem. sedant et[*](sedant et VRdfS. -ante ErG. -ant v. an sedat et?) singultus. feminis non danda, quoniam sterilitatem facit.[*](Diosc. III 96.) — Asclepias folia hederae habet, ramos longos, radices numerosas, tenues, odoratas, floris virus[*](uiros R. uerus Er.) grave, semen securiclatum[*](securiclatum VD. -acum R. -arum f. -riculatum r seculatum (seru- v) Ev.a.B. -curidacae d(?)B coll. XVIII 155.). nascitur in montibus. radices torminibus medentur et contra serpentium ictus non solum potu[*](potum VEv.a.G.), sed et[*](et VRdS. etiam Erv(D).) inlitu[*](inlitu drS. -tum V1fE. illitum V2v -tu G. litu R.).[*](Diosc. IV 118.) — Aster ab aliquis[*](aliquibus Rd(?)v.a.S.) bubonion appellatur, quoniam inguinum[*](inguinum om.E.) praesentaneum remedium est[*](est om.Vd.). cauliculus[*](caulibus VR1d.) foliis oblongis II aut III[*](duobus aut tribus ll.v.), in cacumine capitula stellae modo radiata. bibitur et
adversus serpentes. sed ad inguinum medicinam sinistra manu decerpi iubent et[*](iubent et Erv. -bent r.) iuxta cinctus alligari. prodest et coxendicis dolori adalligata[*](adalligata Ev. -to r.).[*](Diosc. III 162.) — Ascyron et ascyroides[*](asqui- roidaes E.) similia sunt inter se[*](se sed E.) et hyperico, sed[*](sed VRdTfH.om.EG. sed ascyron v.) maiores[*](maiore E.) habet[*](habet Ev. -ent rT.) ramos quod[*](qui v.a.G.) ascyroides vocatur[*](uocant G. -tur Ev.), ferulaceos[*](peculaceos R1), coma[*](coma ego. cfr. Dios. omnia ll.S. -ino v.) rubentes, capitulis parvis, luteis. semen in caliculis[*](cauliculis V2v.a.B. caulibus E.) pusillum, nigrum, resinosum. comae tritae velut cruentant, qua de causa quidam hanc androsaemon vocavere. usus seminis ad ischiadicos [*](duabus ll.v.) poti II drachmis in hydromelitis[*](hydromeliti E.) sextario. alvum solvit, bilem detrahit. inlinitur et ambustis.[*](Diosc. II 177.) — Aphaca[*](afaca VTE.) tenuia[*](dist v.a.B.) admodum folia habet[*](an habet et?), pusilla[*](pusilla V2Ev (D cum U 571). -llo r B.). altior lenticula et[*](et (=etiam) VRd. est Erv(D). del. S.) siliquas[*](si quas d.) maiores fert, in quibus terna aut quaterna semina sunt, nigriora[*](nigriora D cum U 571 coll. Diosc. -ora et (om.V) madidiora ll.v. an nigriora eadem?) et minora[*](et minora dv(D). et ui- VR.om.EJ.) lenticula. nascitur in arvis. natura ad spissandum efficacior quam lenti; reliquos[*](reliquo Erv.a.S. (usu eosdem effectus v).) usus 15 eosdem habet. stomachi alvique fluctiones[*](fluctionis E.) sistit semen decoctum.[*](Nicander ther. 541. 666. (cfr. Diosc. IV 27. 24. Plin. XXV 104).) — Alcibium qualis esset herba, non repperi apud[*](aputt V.) auctores, sed radicem eius et folia trita ad serpentis morsum inponi et bibi[*](bibi iubent dv.a.H.), folia quantum manus capiat trita[*](tribus et trium ll. v.) cum vini meri cyathis III aut radicem drachmarum III[*](alectoros luphus R1. -rolophus d. phos v.a.S.) pondere cum vini[*](uino d.) eadem mensura.— Alectoros lophos, quae apud nos crista dicitur, folia habet similia gallinacei cristae plura, caulem tenuem[*](tenuem om.E.), semen nigrum in siliquis[*](dist. J.). utilis tussientibus cocta cum faba fresa, melle[*](mella R1.)
addito[*](addita E.) et caligini oculorum[*](oculum R.). solidum semen coicitur[*](conicitur Rdv. a.J. cfr. XXXI 29. XXXII 39. 75.) in oculum nec turbat, sed in se caliginem contrahit; mutat colorem et ex nigro[*](sed ex nigro Ev.a.S.) albicare incipit et[*](et Erv.om.r.) intumescit ac per se exit.[*](Diosc. IV 9. (cfr. Plin. XXVI 42). Marc: 26, 18. Scri- bon. 83. Marc. 17, 21. (10, 68. 31, 29).)

Alum nos[*](quod nos TS.) vocamus, Graeci symphyton[*](symphoton VE.) petraeum[*](pecreum V.), simile cunilae bubulae, foliis parvis, ramis III aut[*](tribus aut quattuor ll.v.) IIII a radice, cacuminibus thymi, surculosum, odoratum, gustu dulce[*](dulce gustu RdS.), saliva ciens, radice longa, rutila. nascitur in petris, ideo petraeum cognominatum, utilissimum lateribus , renibus, torminibus, pectori[*](pectori VRfEH. -ris C. -ribus dTv.an pectore . . . reicientibus? cfr. Scribon.), pulmonibus, sanguinem reicientibus, faucibus asperis. bibitur radix trita et in vino decocta, et aliquando superlinitur.[*](Diosc. IV 9. 10.—Diosc. IV 98. cfr. Plin. XXVI 103).) quin et commanducata sitim sedat praecipueque pulmonem refrigerat. luxatis[*](lusatis R.) quoque inponitur et contusis, lenit[*](lenit VRdTH cum Gro- novio. leni E. lieni v.) interanea[*](interanea V2TH. -nei V1RE. -neis dv. (an laesis interanei? cfr. XXVI 81 et Diosc.).). alvum sistit cocta in[*](in V2Erv.om. r. cfr. § 54. XVIII 103. XXIII 165. XXIV 144.) cinere[*](cineres E.) detractisque folliculis[*](foliculis E.) trita cum piperis granis[*](nouem ll.v.) VIIII et ex[*](et ex Erv. ex r.) aqua pota. volneribus sanandis tanta praestantia est, ut carnes quoque, dum cocuntur, conglutinet addita, unde et[*](unde et Ev. unde r S.) Graeci nomen inposuere. ossibus quoque fractis medetur,