Naturalis Historia

Pliny, the Elder

Pliny, the Elder, creator; Mayhoff, Karl Friedrich Theodor, 1841-1914, editor

alii adiciunt et puleium, quod ieiunus[*](ieiunus drv. ie unus E. te (si V2S) ieiunus VR.) quis[*](quis ll.v(S). qui G. cfr. XXVIII 48.) legerit: si post[*](post se v. posset ll.) se alliget, inguinis dolores prohibet aut sedat[*](prohibent aut sedant E.) coeptos.[*](Diosc. III 49. II 152. IV 42. III 159. IV 102 (cfr. Plin. XXVI 122).) inguinalis[*](inguibus E.), quam quidam argemonion[*](argemonion TJ. -onio VRf. -on Er. -onem dv ex ind. cfr. XXIV 176.) vocant, passim in vepribus nascens, ut prosit[*](prosit inguinibus d(?)v. a. S.), in manu[*](mano VR1.) tantum[*](lanium VR1d.) habenda est[*](est om.dT.).

Panos sanat panaces ex melle[*](cum melle Ev. a. S.), plantago cum sale, quinquefolium, persollatae[*](persollatae J. -ollae dEr. -ole r. -olatae v.) radix ut in[*](ut in dErv. aut r.) strumis, item damasonium,[*](24) verbascum cum sua radice tusum, vino aspersum folioque involutum et ita in cinere calefactum, ut inponatur calidum[*](ca- lidum om.VR1d.).[*](Diosc. IV 76. 168. Marc. 32, 49.) experti adfirmavere plurimum referre, si virgo inponat nuda ieiuna[*](ieiuno d(?)Ev. om. rTf.) ieiuno et manu supina tangens dicat: Negat Apollo pestem posse crescere cui[*](cui ll.TH. quam v.)

nuda virgo restinguat atque ita retrorsa[*](retorsa dTman. Dal.) manu ter dicat[*](necat E. negat—p. 206, 2 dicat om.R1.) totiensque despuant[*](dispuant Vv. a. C.) ambo. medetur et radix mandragorae [*](man- dragora E.) ex aqua, radicis scamoniae decoctum cum melle, sideritis cum adipe vetere contusa[*](contusa—5 uetere VRdTf(Verc.)S. om.Ev(J).), marruvium[*](marruuium RD. mauruu- V. marrubium (marrhu- f) dTf(Verc.) S. cfr. nota ad XXV 43.) cum axungia vetere, vel Chrysippios[*](chrysippius T. -ppos E. -ppea d(?). v. a. S.) cum ficis pinguibus. et haec ab inventore habet nomen.

[*](Diosc. III 138 (Plin. XXV 75). Marc. 33, 63.—Diosc. IV 20 (eupor. II 96).—cfr. Plin. XXV 155.—Plin. XIX 151. XX 110. Diosc. II 151.) Venerem in totum adimit, ut diximus, nymphaea [*](nymphaeae dE.) Heraclia[*](eracliam E.), eadem semel pota in XL dies, insomnia[*](25,75) quoque veneris a ieiuno pota et in cibo sumpta. inlita quoque radix genitalibus inhibet non solum venerem, sed et affluentiam[*](afluentiam V. affluentia E.) geniturae; ob id corpus alere[*](alere Erv. habere rf.) vocemque dicitur. adpetentiam veneris facit radix e[*](e om.E.) xiphio superior data potui[*](potui d. -tu rv.) in vino, item quam cremnon[*](cremnon ll. D. eremon Ven. crethmon C. -mos Verc.) agrion appellant, orminos[*](orminos (hor- Dal.) v. -menos ll.fS.) agrios cum polenta contritus[*](con- trita G.).

[*](Diosc. III 132. 131 (eupor. II 96). Th. H. IX 18, 3.) Sed inter pauca mirabilis[*](mirabilis VRdv. milias r. -lia E.) est orchis[*](horchis E.) herba sive serapias[*](serapias C e Diosc. -piis VR. -pis E. sarapis d. -pias v.), foliis porri, caule palmeo, flore purpureo, gemina radice testiculis simili, ita ut maior sive, ut aliqui dicunt, tenuior[*](tenuior (-uuior R) ll.Tfv(J). durior C. an plenior? cfr. Diosc.) ex aqua pota excitet[*](excitat E.) libidinem, minor sive mollior e lacte caprino inhibeat. quidam folio scillae esse dicunt leviore ac minore, caule spinoso. radices[*](radice Vd.) sanant oris ulcera , thoracis pituitas, alvum sistunt e[*](e Ev. et r. ex D.) vino potae.

[*](Diosc. III 131. Isid. XVII 9, 43. cfr. Plin. XXVII 65.) Concitatricem vim habet[*](habet et ego. -bent V. -bet rv. -bet ut vet. Dal.)et satyrion. duo eius genera:

longioribus[*](longioribus VE. una long- r(?)v. cfr. § 103 et Müller de stilo p. 91.) foliis quam[*](quattuor ll. v) oleae, caule IIII digitorum, flore purpureo, radice gemina ad formam hominis testium, alternis annis intumescente[*](intumescente V2Erv(S). -nture V1R. -nte ea dTH.) ac residente. altera[*](alteria E.) satyrios[*](saturios E.) orchis cognominatur et femina[*](femina v. -nam ll.fS.) esse credita est[*](credita est ego. -itam ll.S. -itum J coll. VIII 78. -itur v(D). cfr. § 100. 120. II 127. 166. VIII 3. XVI 234. XVII 163. XIX 128. XXXV 202. XXXVI 201 al. (an vero praedicant (cfr. XXIII 72)—nam creditant vix credibile—vel feminam inuenio esse creditam?).). distinguitur internodiis et ramosiore frutice, radice fascini[*](fascinis E. -nis utili v. a. S.). nascitur fere iuxta mare. haec tumores et vitia partium earum[*](erum E. earum erumpentia v. a. H. an uerendarum? cfr. II 93.) cum polenta inlita sedat vel per se trita[*](trita VRv (S). illita dT.om.ErH.). superioris [*](supe- riori E.) radix in lacte ovis colonicae data nervos intendit, eadem ex aqua remittit.[*](Diosc. III 133. 134. (eupor. II 96).) Graeci satyrion foliis lilii[*](lii R.) rubris[*](rubris VRd(Ven.)S. -ri Erv.), minoribus[*](tribus ll. v.) et III non amplius e terra exeuntibus tradunt, caule levi, cubitali, nudo, radice gemina, cuius inferior pars et maior mares gignat, superior ac minor feminas. et aliud genus satyrii[*](satyrii dG. -rit VR. -ri rS. -rion v. siri E.) erythraicon[*](ery- thraicon G e Diosc. -threcon (-thecon R1) ll. -thronion vel -thro- coccon v.) appellant, semine[*](se semine E.) viticis[*](urticis dT.) maiore, levi, duro[*](doro V1R1.), radicis cortice rufo[*](rubo Er. -bro v. a. S.) ; intus[*](dist. ego e Diosc.) album[*](aluum E.) includi sapore subdulce[*](sebdulce V1. sed dulce V2.), fere[*](fere VRdG. fertur Ev (D).) in montuosis[*](montosis Ev. a. H. cfr. § 72 et nota ad XXV 64.) inveniri. venerem, etiam si omnino manu teneatur radix, stimulari[*](stimulare S.), adeo[*](magis adeo v. a. G(S). an at eo magis?) si bibatur in vino austero; arietibus quoque et hircis segnioribus[*](senioribus E.) in potu dari, et a Sarmatia[*](sarmatia J. -ata VdS. -at RE. -atis v.) equis ob adsiduum laborem pigrioribus in coitu, quod vitium prosedamum vocant. restinguit vim eius aqua mulsa
aut lactuca sumpta.[*](Th. H. IX 18, 6. 5. (cfr. Plin. XXVI 162).—Th. H. IX 18, 9.) in totum quidem Graeci, cum concitationem hanc volunt significare, satyrion appellant, sic et crataegin[*](crataegin R (?)H. -tegin Ev. -ecin d. cretecin V.) cognominantes[*](cogno- minant/// dT.) et thelygonon[*](thelygonon Tfrv. -ligon VRd. teliquo non E. -icon Ven.) et arrhenogonon[*](et arrhenogonon (arre- S) H e coni. Dal. et arre (arrhe d. a r) gonon ll.T.del. v.), quarum semen testibus[*](testibus ego. -tium (ortum e -tiuuf) REv. -tilim V. -tilium d.cfr. § 95. 162. nov. luc. p. 28.) simile est. tithymalli quoque ramorum medullam habentes ad venerem proniores fieri dicuntur. prodigiosa sunt quae circa hoc tradit[*](tradit VdTfEv(S). -didit R (?)C.) Theophrastus , auctor alioqui[*](aliqui VE.) gravis, septuageno[*](an septuagesimo? cfr. Theophr.; aliter de rebus iteratis XVII 41. XXVIII 228.) coitu durasse[*](durare v. a. G.) libidinem contactu herbae, cuius[*](cuius VE. cuiusdam cuius r(?)v.) nomen genusque[*](genusque VRdTfH. que E. speciemque v.) non posuit.[*](Diosc. III 48. IV 69. III 115. II 193.) — Sideritis adalligata varices minuit et sine dolore praestat[*](per- sanat fH.).

Podagrae morbus rarior solebat esse non modo patrum avorumque memoria, verum[*](uerum et d.) etiam nostra, peregrinus et ipse, nam si Italiae fuisset antiquitus, Latinum nomen invenisset . insanabilis non est credendus, quippe quoniam et in multis[*](in multis om.EG.) sponte desiit[*](desiit dErex corr. G. -sit VT. -sinit v.) et in pluribus cura[*](curia Vd.). medentur[*](medetur VR.) radices[*](radicis E.) panacis[*](panicis V.) cum uva passa, sucus hyoscyami cum farina vel semen, scordion ex aceto, Hiberis[*](iberis Rdv. a. D.) uti dictum[*](dictum Rv. -ta V2dE. dici V1.) est,[*](25,88) verbenaca cum axungia trita, cyclamini[*](cydaminis V.) radix, cuius decoctum et[*](et dErv. et in rf.) pernionibus.[*]((cfr. Diosc. IV 70). eupor. I 235. Diosc. IV 88. (IV 95). cfr. Marc. 36, 9. Pl. iun. 69, 8. Marc. 36, 21. (Diosc. II 208).) podagras refrigerat radix e xiphio[*](ex phio V.), semen e[*](semen e rv. -mine E. -men r.) psyllio[*](psillion E.), cicuta cum lithargyro[*](lythargiro E. lithaguro V. litagyro R1.) aut axungia, aizoum[*](absungia alzoum imprimo E.)

in primo impetu podagrae rubentis, hoc est calidae[*](calida Vd.). utrilibet vero convenit erigeron cum axungia, plantaginis folia trita addito[*](addita E.) sale modico[*](modice E.cfr. nota ad § 122.), argemonia tusa ex melle. medetur et verbenaca[*](uerbenacam R.) inlita aut si pedes macerentur[*](macerentur TfEv. in aqua mac- VRdS.) in aqua, in qua[*](in aqua in qua TfH. in aliqua E. in qua VRdS. in eius v.) decocta sit[*](decocta sit ll.TfH. -cto v.), et lappago[*](lappazo VR1d.), similis anagallidi[*](anagallidi Rv. anagallid E. agallidi Vd.), nisi esset[*](essetur V.) ramosior ac pluribus foliis, gravis[*](grauis dv. -ui VRVen. inEdesunt tres fere versus (76 litterae) grauis—8 aspe- rugo su, qua lacuna in recentioribus libris expleta, sed ita ut post pluribus foliis falso iterarentur asperugo superioris et sucus, ex his ficta sunt, ut videtur, quae ante grauis vulgo lege- bantur aspera rugosa superioris suci. del. D.) odoris. quae talis est, mollugo vocatur; similis, sed[*](sed R(?) G. et Vdv.) asperioribus foliis asperugo[*](asperago vel asparago v. a. G.). superioris et sucus pondere[*](pondere dv. -ris V2rex corr.E.om.V1. p??? D. cfr. nota ad § 28.) $X$ I[*]($X$ I S. XI ll. XI denariorum v.) in vini[*](uini Erv. -no rf.) II cyathis [*](duobus ll. v.) cotidie sumitur.[*](Diosc. IV 98. (eupor. I 235. Nicand. ther. 845). Isid. XVII 9, 98. cfr. Th. H. IV 6, 5. Plin. XXXII 66.) — Praecipue vero liberat eo malo[*](eum alo Vd.) phycos[*](phycos v. phecos E. pechos d. poechos r.) thalassion[*](thalasson E.), id est fucus marinus, lactucae similis, qui conchyliis[*](conciliis V.) substernitur, non podagrae modo, sed omnibus articulorum morbis[*](orbis E. modis V1R1.) inpositus, priusquam arefiat[*](arefiat VTJ. ere- R. exare- drv. exhare- E.). tria[*](iria V. iri E.) autem genera eius: latum et alterum longius[*](longum E.), quadamtenus [*](quadam elenus VE.cfr. § 26. XXIV 124.) rubens, tertium crispis foliis, quo in Creta vestes tingunt, omnia eiusdem usus. Nicander ea et adversus serpentes in vino dedit.[*](Diosc. IV 76. Th. H. IX 9, 1.—Pl. iun. 66, 1 (cfr. 69, 9). Marc. 34, 12 (36, 66).—Diosc. eupor. I 234. Diosc. III 7.) salutare est et semen eius herbae, quam psyllion appellavimus[*](appellauimus d(?)Erv(D). nomina- rTfS.), madefactum[*](madeaquae factur E.) aqua admixtis[*](25,140) in heminam[*](feminam E.) seminis resinae Colophoniae coclearibus[*](duobus ll.v.) II,
turis[*](puris VR1d.) uno. laudantur et mandragorae folia cum polenta tunsa.

Talis vero tumentibus limus[*](limus VRdv. liquis E.) aquaticus cum oleo subactus mire prodest, articulis sucus e[*](e dErv. et r. ex D.) centaurio minore. idem nervis utilissimus, item centauris.[*](Diosc. IV 42 (cfr. Plin. XXVI 90). IV 76. 85. eupor. I 206. 235. [Diosc. I 14]. Marc. 34, 11.) Vettonica nervis discurrentibus per scapulas, umeris, spinae, lumbis pota ut[*](posita ut E.) in iocinere, articulis quinquefolium inpositum[*](inpositum v. -tis E. positis r. an inpositis foliis (cfr. § 90) vel in potione (cfr. Diosc. Et XXVII 141)?), mandragorae folia cum polenta vel radix recens tusa[*](tusum d.) cum cucumere silvestri vel decocta in aqua, digitorum[*](cubitorum Erv. a. H.) in[*](in ErH. inde rTf. ac v.) pedibus[*](pedum v. a. H.) rimis polypodii radix, articulis sucus hyoscyami cum axungia, amomon[*](amonon Vd. amomi R(?)v. a. S.) suco[*](sucus E. -us cum v. a. S.) decocto[*](decocta E1.), item centunculus decocta vel muscus recens ex aqua obligatus, donec inarescat, item lappae boariae radix e vino pota.[*](Diosc. II 193. IV 90. II 206.) —Cyclaminos decocta in aqua perniunculos[*](post prius perniunculos falsa praeceptione iteravit et cotyledon cum axungia folia E.) curat[*](curat Ev. om. r.) omniaque alia frigoris vitia, perniunculos et cotydelon cum axungia, folia ex batrachio, epithymi sucus. clavos pedum extrahit ladanum cum[*](clauum VR1d. -uom S.) castoreo, verbenaca ex vino.

[*](cfr. Plin. XXV 28. 30 (Th. H. IX 11, 2). 63. 84.) Nunc peractis malis, quae membratim sentiuntur[*](sentiuntur om.V1R1d.), dicemus de iis[*](iis v. his ll. C.), quae totis corporibus grassantur[*](crassantur R.). remedia autem[*](dist. ego.) haec communia invenio aput auctores[*](inuenio aput auctores ego. cfr. XX 215. XVIII 123. XXII 11. XXIII 141. XXVII 39. XXVIII 151. 188. XXXVII 28 al. inueniunt (-iuntur dTS. -io Erv) ante omnes ll.Tv.) potanda[*](potanda E. -dam H cum man. Dal. potan V2r. -tam V1dG. -tu R. -ta v.) : dodecatheum, de qua diximus, deinde panacis omnium[*](25,28) generum radices, peculiariter longinquis morbis, et semen

interaneorum vitiis, ad omnes vero dolores corporis[*](corporis dolores R(?)v. a. S.) sucum e[*](e Erv. om r.) scordio, item Vettonicae, quae[*](qua Vd. aqua T.) pota colorem plumbeum corporis privatim emendat, gratiorem reducit.

[*](Diosc. IV 114 (cfr. Plin. XXIV 154). III 121 extr.) Geranion[*](generanion E.) aliqui myrrin[*](myrrin ES. -yrin r. -yren r. -yrrhin v.), alii[*](alii Ev. aut rTf.om. Ven.) myrtidan[*](myrtidan ll.Brot. -dam T. -thida v. -tida S coll. ind. merthryda C.) appellant. similis est cicutae, minutioribus foliis et caule brevior, rotunda[*](radice rotunda U 558 e Diosc.), saporis et odoris iucundi. nostri sic eam tradunt, Graeci foliis paulo candidioribus quam malvae, caulibus tenuibus, pilosis ramosam ex intervallis, binum palmorum; esse[*](dist. ego.)[*](esse ego. et (ortum exee) ll. v.) in his folia[*](folia VR. -iis d(?)Ev.), inter quae[*](quae in VRdv. quin E.) in cacuminibus capitula sint gruum.[*](Diosc. III 121 init. IV 114 (eupor. II 38).) alterum genus foliis anemones, divisuris longioribus , radice mali modo rotunda, dulci, reficientibus[*](refientibus E.) se ab imbecillitate utilissima, et fere talis vera est. bibitur contra phthisis[*](phthisis RdS. -sin v. pehisis V. ptisicis E.) drachma in cyathis[*](tribus ll. v.) vini III bis die, item contra inflationes, et cruda idem praestat. sucus radicis auribus medetur[*](quattuor ll.v.), opisthotonis semen drachmis[*](drachmas VR.) IIII cum pipere et murra potum.[*](Diosc. II 152 (eupor. II 38). Celsus III 22 extr.—Diosc. IV 1. III 1 (eupor. II 38).—[Diosc. IV 162].) phthisis[*](pthisis V. phthisim ErS. -sin v.) sanat et plantaginis sucus, si[*](dist. ego coll. Diosc. eupor.) bibatur, et ipsa decocta in cibo; e[*](e J. et ll. ex D. cum v.) sale et oleo a somno matutino refrigerat. eadem datur iis, quos atrophos vocant, interpositis diebus[*](an diebus v? cfr. XXV 88. XVIII 145. (XVII 258). nisi tacite supplendum erit singulis, ut XXXII 70.), Vettonica vero[*](uero VRdTH. caro Er.om. v.) phthisicis ecligmate[*](ecligmate dv. eli- r.) cum melle, fabae magnitudine, agaricum potum obolis[*](duobus obolis Ev. a. S.) II in passo, vel daucum[*](daucum Rd(Verc.)D. daucon V (?)G. -co Ev.) cum centaurio maiore in vino. phagedaenis

, quod[*](quod—2 ulcerum pro glossemate habuit U 559 coll. Diosc.) nomen sine modo esurientium est et[*](et om.fS.) alias[*](alias Erv. -ia rf.) ulcerum, tithymalli medentur cum sesamis[*](sesami E.) sumpti.

[*](Th. H. IX 20, 4 (13, 3).—Diosc. IV 116. (cfr. Plin. XXIV 167). Th. H. IX 19, 1.) Inter mala universi[*](uniuersis E.) corporis vigiliae sunt plerisque . harum remedio monstratur panaces, clymenos, aristolochia odore et[*](et odore V(?)v. a. D.) peruncto capite, aizoum sive sedum, si involutum panno nigro ignorantis pulvino subiciatur, et onotheras[*](onotheras S. cfr. Theophr. -ra Rdv(J). hon- r. oenotheras B. -ra Ven.) sive onear[*](onear Ev(S). -ri R. -rim Vd. onuris B e Diosc.), hilaritatem[*](ilaritatem (lar- V1) V.) adferens in vino, amygdalae[*](amygdalae S. -lice RdE. -laceo G. -lino est v. amigda- licae V.) folio, flore roseo[*](roseo VRdfH. cfr. § 87. 40. XVIII 122. XXV 62. XII 40 et Theophr. (de mendo XXXII 77. 113). rosaceo Ev(D).), fruticosa, longa radice et, cum siccata est, vinum olente[*](unum olentae V.). haec[*](hac E.) in potu data feras quoque mitigat. [*](Diosc. IV 1. III 1.) cruditates, quae nausiam faciunt, digeruntur[*](digeruntur ego. -runt VdE. -rit R(?)v.) Vettonica pota; eadem[*](eadem pota E(?)v. a. S(J).) a cena concoctionem[*](machena concoctionum E.) facit[*](facti VE.) in oxymelitis[*](olymelitis Vd.) cyathis [*](tribus ll.v.) III drachmae pondere et crapulam discutit, item agaricum post cibum in aqua calida potum.—Paralysin Vettonica sanare dicitur, item Hiberis ut dictum est. eadem[*](25,88) et torpentibus membris prodest, item argemonia omniaque, quae[*](omniaque quae v. -ia quaeque VdE. -ia quae R(?) G. -ia quaequae D.) secari periclitentur, discutiendo.

[*](Th. H. IX 11, 3. Diosc. II 152. IV 1. III 1. IV 42. 181.) Comitiales sanantur[*](sanantur Vdv. -nant r(?)G. (in activa structura magis Plinianum esset sanat, ut § 92. 119 111 al.)) panacis[*](panacis ll.v. -ces S.), quam Heraclion diximus, radice[*](radice VRdv(S). -ces EG.) pota[*](pota ll.v(S). -tae G.) cum coagulo vituli marini ita, ut[*](25,32) sint panacis III partes[*](tres ll.v.), plantagine[*](plantagine ego. -go ll.v. de mendo cfr. § 129 init.) pota, Vettonica in oxymelitis

[*](oxymeliti V1R1d. -te G.)[*](tribus ll.v.) drachma vel agarico[*](agarico VRdf. -ci Erv. -cum G. -con S.) obolis III, foliis[*](foliis ego. -ia ll.v. de mendo cfr. § 108.) quinquefolii ex aqua. sanat[*](sanant d.an folia quinquefolii ex aqua sanant et arch.?) et archezostis[*](archezostis— sanat et om.E.), sed anno pota. sanat et [*](Diosc. III 82. IV 42. (eupor. I 18).) baccaris[*](bacharis V.)[*](tribus ll. v.) radix arida in pulverem contrita cyathis III cum coriandri uno in aqua[*](in aqua uno VR1. in aqua v.a.H.) calida, et centunculus[*](et centunculus—5 calida om.R1d.)[*](centunculis Vr.) trita in aceto aut melle aut in aqua calida, verbenaca ex vino pota, hysopi bacae ternae contritae[*](contritae V1RD. -ta et E. -tae et d(?)V2r.) in aqua potae diebus XVI, peucedanum cum coagulo vituli marini aequis portionibus potum, quinquefolii[*](quinquefolio R1. quinquif- V.) contrita folia ex vino et[*](et om.Erv.a. S(D).) sumpta[*](sumpta VRdTfv(S). pota ErG(D).) diebus XXX[*](xxx VfS e Diosc. XXXI Rd(?EG. xxx in v.), Vettonicae farina[*](farina dG. -nam r. -nae v.) pondere[*](pondere dG. -rat E. -ris V2R2in ras. p.V1. p??? D. pondo v. cfr. nota ad § 28.) X iII cum aceti[*](aceti dEv. -to r.) scillini[*](scillini ego coll. XXII 59. -iti V1Rf. -itici V2dErv. -itis D. ceterum cfr. XXIV 44. XXVIII 152. XXX 23. 52. XXXII 135. (XX 65). an scillitae?) cyatho, mellis Attici uncia, scamonium obolis II cum castorei [*](duobus .. quattuor ll.v.) drachmis IIII.

[*](Diosc. III 1.—II 152 (eupor. II 20).) Febres frigidas[*](frigidis E1. rigidas dT.) leviores[*](liuores R1) facit agaricum potum in calida aqua, tertianas sideritis cum oleo[*](cum oleo v. olea cum R. -cu VE. -cii d. -cei T.an olfactu?), item ladanum, quod in segetibus nascitur, contusum, plantago ex aqua mulsa[*](duabus ll.v.) II horis ante[*](ante om.B1df.) accessionem[*](accessiones VR1d. -ne f.) pota binis drachmis vel sucus radicis madefactae vel tusae[*](tusse R.) vel ipsa[*](ipse E.) radix trita in aqua[*](tribus ll.v.) ferro calfacta. quidam ternas radices[*](radicis VRD.) in III cyathis aquae dedere. eadem in quartanis quaterna[*](quaterna VdTfEJ (sc. radices et cyathos). -nas v. -nae S. et quaternas R(?) H.) fecerunt.

buglosso[*](buglosso—3 liberari post resistit (v. 14) transponi voluit U 560.) inarescente[*](inarescentes quis E.),[*](med.: Diosc. III 1.—IV 42 (eupor. II 20. 21).) si quis medullam e[*](e Erv. et VR. ex dD.) caule eximat[*](exprimat Er,) dicatque[*](dicat atque (om. ad quem) Er.), ad quem liberandum febri id faciat[*](faciunt E.), et alliget ei[*](ei (pro et) VR1.) VII[*](septem ll. v.) folia ante accessionem, aiunt febri liberari; item Vettonicae [*](lac. ego indicavi; excidit dari vel aliud quid, unde pendeat drachmam.)[*](tribus ll.v.). . . drachmam[*](drachma et agarico vet. Dal.) in aquae mulsae cyathis III vel agaricum , maxime in iis[*](iis v. his ll. C.) febribus, quae cum horrore[*](errore R.) veniant. quinquefolii folia quidam terna tertianis[*](ter- tianis dedere quaterna om.E.) dedere, quaterna quartanis[*](quatarnis E.), plura ceteris; alii[*](alii RdG. ali V1ED. aliis V2Tv.) omnibus[*](hominibus E.) III[*](III E. tres rH. tribus v.) obolos[*](obolis Ev.a.H.) cum pipere ex aqua mulsa.[*](Diosc. IV 61 (eupor. II 20. 21). III 161. 164 (eupor. II 21. 22. 24). 111 48 (Pl. iun. 87, 6–8). III 4 [6]. Pl. iun. 87, 12.) verbenaca quidem et iumentorum febribuss in vino medetur, sed in tertianis a tertio geniculo incisa, quartanis a quarto. bibitur et semen hyperici[*](hyberi E.) utriusque in[*](dist. H.) quartanis[*](quaternis E.) et horroribus, Vettonicae farina[*](faring E.), quae omnes horrores coercet, item panaces, adeo[*](adeo dv. ideo r.) excalefactoria[*](ex aqua uel facalfactoria E1. ex aqua calf- E2.) natura, ut[*](et (pro ut) E.) per nivem ituris bibere[*](ibere E.) id perunguique eo praecipiant . et aristolochia perfrictionibus resistit.

[*](cfr. Celsus III 18. (Plin. XXXII 28 = Pl. iun. 91, 23). Diosc. III 82 (eupor. I 10).—Pl. iun. 91, 16. Seren. 1001.—Diosc. III 82 (eupor. I 14) IV 1.—Diosc. III 48. II 146 (eupor. I 199). II 152 (eupor. I 198). IV 162.) Phreneticos somnus[*](somnos E.) sanat, qui contingit[*](contingit Erv. -get rJ.) peucedano ex aceto capiti infuso, anagallidum suco. e diverso[*](et diuerso R1.) lethargicos excitare[*](excitari Ev.a. H.) labor est; hoc praestant[*](praestant (-at v) euphorbeum VRdTf (add. ut per- hibent v) J. cfr. PI. iun. -ante ut probeum (pbeum E) Er. -ante ut perhibent G.) Euphorbeum ex aceto naribus tactis[*](tactis Erv. tractis rT.), peucedani sucus[*](suco Ev.a.J.). contra insanias Vettonica bibitur. carbunculos rumpit panaces, sanat Vettonicae

farina ex aqua aut[*](aqua ut V1R1.) brassica cum[*](cum om.R.) ture, frequenti potu calidae, vel e carbone in conspectu restincto favilla digito sublata et inlita, vel plantago tusa[*](tusa—4 plantago om.E.), tithymallus characias[*](characias H cum P. cfr. § 62. 146. -cites VRdv (S).).

[*](Diosc. V 72. eupor. II 63 (sexies). Diosc. IV 1. (eupor. II 64). IV 90. 172 (cfr. Plin. XXIV 52). III 113 (eupor. II 64).) Hydropicos[*](dist D. cfr. Diosc.) sanat panaces[*](panaces v(S). phanacis ll. del. H.), plantago in cibo, cum prius panem siccum comederint[*](comederint VRdTv(S). ed- f(?)EG.) sine potu, Vettonica[*](uettonicam E.) drachmis [*](duabus in duobus ll.v. (item ter infra).) II in II cyathis vini aut mulsi, vel agaricum vel semen lonchitidis II lingulis ex aqua potum, psyllion ex vino, anagallidum sucus, cotyledonis[*](cotolenodis R1. -edo is V1.) radix e mulso, ebuli recentis radix excussa tantum nec colluta, quod[*](quod VRdTfH. quę E. quantum v.) II digiti conprehendant, ex vini veteris caldi[*](calidi Rd(?)v.a.S.) hemina, trifolii radix drachmis II in vino, tithymallum platyphyllon cognomine, semen hyperici,[*](cfr. Diosc. IV 172.—Diosc. II 193. IV 172.) quod caros[*](coris B(v.a. S). corion P. cfr. § 86.) appellatur, acte, quam[*](acte quam VRdv. am et equam E.) esse ebulum[*](tribus ll.v.) putant quidam, radice contrita in vini cyathis III, si febris absit, vel semine ex vino nigro, item verbenaca fasciculo manus plenae in aqua decocta[*](de- cocta in aqua Ev.a.S. decocta R.) ad dimidias. praecipue tamen chamaeactes[*](chamaeactes RfH. (-tae v). -te d. -meactes V1. -meleactes V2. -mele .. actes E.) sucus aptissimus creditur.— Eruptiones pituitae[*](pituita E.) emendant plantago, cyclamini radix e[*](e VRdTH. item E. cum v.) melle[*](dist. U 561.), ebuli folia trita[*](trite R.) e[*](e rS. om. r. et e v.) vetere vino; inposita etiam boam sanant, id est rubentes papulas, pruriginem sucus strychni inlitus.

[*](Diosc. eupor. I 168. 169 (sexies).—Diosc. IV 88. 79. 76. Th. H. IX 9, 1.—Scribon. 244 (246).—Pl. iun. 99, 1–4.—Diosc. II 152. IV 60. 90. 88. [Plin. XXV 38 et Diosc. III 145].) Igni sacro medenturn[*](medetur REv.a.S. (cfr. infra § 122).) aizoum, folia trita cicutae,

mandragorae radix; secatur[*](Diosc. eupor. II 56 (sexies).) in asses[*](in arses f. masses T. in has res E. in aere v.a.H.) ut cucumis, primumque super mustum suspenditur, mox in fumo[*](fumo Erv. cfr. XXX 31. -mū rT.), dein teritur[*](teritur ego e Theophr. tuditur VR1. tund- rv. (an tun- ditur; datur?)) e[*](e dTfS. ae V. in rv.) vino aut aceto. prodest et vino myrteo[*](myrreo E1. -rtico f.) fovere, mentae sextans[*](mentes exstans E.)[*](dist. ego.) vivi sulpuris uncia ex aceto simul[*](simul—5 aceto om.E.) trita, fuligo ex aceto. ignis sacri plura sunt genera, inter quae medium hominem ambiens, qui zoster vocatur, et enecat[*](et enecat Erv. et ne- r. ene- J.), si cinxit[*](si cinxit (cinx??? E) dErS. sic XII V. sic XI R. si cinxerit v.). medetur plantago cum creta Cimolia et peristereos[*](peristeos R1) per se, radix persollatae[*](persolutae E1.) ; aliis, quae[*](qua V.) serpunt, cotyledonis[*](cotoledonis V.) radix cum mulso, aizoum, sucus e linozosti ex aceto.[*](Diosc. IV 185 (eupor. I 226) IV 70 (Pl. iun. 102, 15). IV 102. 85.)

Radix[*](radix—10 in- lita cum antecedd. iunxit D, sed cfr. Diosc.) polypodi inlita luxatis medetur[*](medentur VRdD.), doloremque[*](dolorem qui E.an liuoremque? cfr. Plin. iun.) et tumores[*](et tot tumores E.) tollunt[*](citra E. tusa v.a.S.) semen psyllii, folia plantaginis trita, sale modice[*](modice VfES. -co r(?)v.cfr. XXXII 39. XX 131. XXVIII 73. 258. XXIX 42. XXX 105. XX 256. XXVIII 195. XXV 54 [XX 71 addito modice]; aliter § 101. XXVII 22. XXVIII 223. XXIII 38. 92. XXI 155.) addito, verbasci semen ex[*](ex om.VR1.) vino decoctum contritum[*](tritum VR1JD. et contritum v.a.S. cfr. § 129.), cicuta cum axungia. folia ephemeri tuberibus[*](tumoribus VR.) tumoribusque inlinuntur , quae etiamtum[*](etiamtum dES. et tantum Vf. etiamdum R(?)v. an etiamnum (scriptum, ut saepe, etian- num)?) discuti possunt.

[*](Hippocr. morb. int. I 4, 2 (aphor. 4, 62. 64. Celsus III 24).—Diosc. IV 1. III 1. IV 61.)[*](Diosc. eupor. II 56 (sexies).) Morbum regium in oculis praecipue mirari est, tenuitatem etiam[*](etiam VRTfS. illam d(?)Ev. etiam illam J e coni S.) densitatemque tunicularum[*](tenicularum V. tunicarum d(?)H.) felle subeunte[*](subeuntes VR.). Hippocrates a septimo die in febri[*](febri RfS. -re rv.) mortiferum signum

esse dicit[*](dicunt E. docuit v.a.S.). nos scimus[*](noscimus V.) vixisse aliquos etiam ab hac desperatione . fit vero et[*](et V2Erv.om. r.) citra[*](citra v. circa VE. -ca et Rdf.) febres expugnaturque[*](expugnaturque (-tusque Vf) VRdTfS. inp- Ev.) centaurio maiore[*](maiore dv. -ri VRT. ex maiore Er.) ut diximus[*](tribus ll.v. (item ter infra).) poto, Vettonica, agarici obolis III ex[*](25,67) vini veteris cyatho, item verbenacae folia obolis III ex vini calidi hemina quadriduo[*](quatriduo VRdE1v.a.D.).[*](Diosc. IV 42. ll 193. IV 134.) sed celerrime quinquefolii[*](quinquefoliis VE.) sucus medetur III cyathis potus[*](potus V1RTf. potus cum sale et melle V2(d?)Erv. sed cfr. Diosc. et § 126. 143.). cyclamini radix drachmis III bibitur in loco calido et a[*](a om.VR1v.a.G.) perfrictionibus[*](perftrictionibus R1.) tuto—sudores [*](sudoris VR1D.) enim felleos movet—, folia tussilaginis ex aqua, semen linozostis[*](semel inozo- stis V.) utriusque inspersum potioni vel cum absinthio [*](absentio V.) aut cicere decoctum, hysopi bacae cum aqua potae[*](aquae potericen V.), lichen herba, si, cum sumitur, cetero olere abstineatur[*](ab- steneatur VR.), polythrix[*](polytrix VEv.a.H) in vino data, struthion[*](struthion in v. -oni in r. -oni E. straution (-ucion VR) in r.) in mulso.

[*](Diosc. IV 173 (eupor. I 144).) Passim et in quacumque parte, sed[*](sed VRdTfS. et Er.del. H. ac v.) maxime[*](maxime ll.S. -ma H. -mo v.) incommoda [*](in- commodo v.a.H.) nascuntur qui furunculi vocantur, mortiferum aliquando malum consectis[*](confectis VtfED. confectis Rd(?)v.de dictione cfr. XXXVI 193.) corporibus. remedio sunt pycnocomi folia trita cum polenta, si nondum caput fecerint. discutiunt et folia ephedri inlita.

[*](Pl. iun. 78, 14. Diosc. II 152. IV 42. eupor. I 207 (bis). Diosc. IV 162.) Fistulae[*](fistolae E.) quoque in omni parte serpunt medicorum vitio male sectis corporibus. auxilio est centaurium minus collyriis cum melle decocto additis, plantaginis sucus infusus , quinquefolium[*](quinqui- folium E.) cum sale et melle, ladanum cum castoreo[*](castorio E.), cotyledon cum medulla cervina calefacta et[*](et om.Ev.a.H.) inposita

; verbasci radicis medulla collyrii tenuitate[*](tenuitatem E.) in fistulam additur[*](an addita?) vel aristolochiae radix vel sucus tithymalli.

[*](Diosc. II 208. IV 61. 62 (eupor. I 153). IV 102. III 27. IV 88. eupor. I 145. 162. cfr. Diosc. IV 89 (91).) Collectiones inflammationesque sanant argemoniae[*](argemonia et R. -ia d.) folia inlita, duritias et collectiones omnes verbenaca vel quinquefolium decoctum in aceto, verbasci folia vel radix, hysopum[*](hysopum—radix om.E.) e vino inpositum, acori radix decocto[*](decocto dv. -ta r.) eius foventibus , aizoum[*](adzoum V.), item quae[*](itemque VE.) contusa sint[*](sint dv. sinin VR. sit Er.) duritiasque[*](que om.VR1.) et sinus[*](sinus Erv. -no R. in sinu (-no V) VdTD. sinuosa P.) corporis[*](dist. H.) illecebra[*](illecebra Rd(?)H. -brae G. elecebra rT. et tela v. ulcera P. ulcerum (del. corporis) U 562. (cfr. XXV 162; de sinu ulce- rum § 141. XXVII 63. XXVIII 71.).[*](Diosc. eupor. I 167 (ter). Diosc. IV 173. III 132. IV 98. III 159.) omnia infixa[*](infixi VR1.) corpori extrahunt folia tussilaginis, daucum[*](laucum V2E.), semen leontopodii tritum in aqua cum polenta. suppurationibus inponuntur pycnocomi[*](pygnocomi VE.) folia trita cum polenta vel semen, item orchis. vitia, quae sint in ossibus, satyrii radice inposita efficacissime sanari dicuntur , nomae et collectiones omnes fuco maris, priusquam inarescat. et alcimae[*](alcimae VfS. algmae RE. -ginae dT. alceae C. -cmeae v.) radix collectiones discutit.

[*](Diosc. eupor. I 178 (quater). Diosc. II 152. IV 104. 88. III 161.) Ambusta sanantur plantagine[*](plantago E.), arctio ita ut cicatrix fallat[*](dist. ego.) —folia eius in aqua decocta contrita[*](et contrita Ev.a.S.) inlinuntur—, radice[*](radice ego. -ci VRd. -ces Ev. -cis r.cfr. § 90. 120. 124. 144. 155. 163 (contra 149). XXV 114. 115. 133, de mendo § 113.) cyclamini, aizoo[*](aizoo VdE. cum aizoo R (?)v.), herba ipsa hyperici[*](hy- perici Erv. cype- V. cypo- R. et pe- d.), quod corissum[*](corissum TE2v (S). -isum E1. coryss- d. choryss- rf. corion B. cfr. § 85. 164.) appellavimus.

[*](85)

[*](Diosc. III 82 (eupor. I 230). IV 137. 95. III 164. III 15 (cfr. Plin. XXVII 123. XXV 123). eupor. I 229. 231.) Nervis et articulis convenit plantago trita cum sale, argemonia tusa ex melle. peucedani[*](peucedanis sucus E.) suco perunguntur

spastici[*](dist. ego cum v.a. Dal. (cfr. XX 214. 250).), tetanici[*](tetanici Erv. tetaun- r.), nervorum duritiae aegilopis[*](aegilopis v. -pi E. -ps rfH.) suco; doloribus [*](dist. S.)erigeron[*](erigeron v. frig- ll.) ex aceto inlinitur, epithymum[*](epithymum (et epi- S) 11.J. -mi T. -mo v. an item epi- thymum?). spasticis et opisthotonicis perungui[*](perungui Erv. -que R. -gi d. -ge V.) semine hyperici, quod caros[*](caros Erv(S). -rus rf. coris B. cfr. § 86. 119.) vocatur, idemque[*](idemque d(?)Erv. itemque RfS. -quae V.) bibere prodest. phrynion dicitur etiam abscisos[*](abscisos EH. -issos rv(S). oft. XXIX 99 et XXX 115. (116. XXVII 66. XX 58. XXXII 120. XXI 126).) sanare nervos, si[*](sic VR.) confestim inponatur trita vel mansa. spasticis, tremulis, opisthotonicis alcimae[*](alcimae S. algmae V. -ginae dT. -gme r. alceae C. -cmeae v. cfr. § 128.) radix bibitur ex aqua mulsa. sic et rigores excalfacit.

[*](Diosc. eupor. I 208. 209 (quinquies).—Diosc. III 147. IV 13. 3 (Scribon. 46. Marc. 10, 5). II 152. IV 42 (cfr. Plin. XXVI 35). IV 88. 62. Th. H. IX 15, 3 (cfr. Plin. XXV 83). Diosc. IV 36.) Sanguinis profluvia[*](profluuii E. -Iū v.a.S.) sistit herbae Paeoniae[*](poeoniae V.) semen rubrum[*](an suco (pro uero)? cfr. Diosc.) —eadem et in radice[*](rarice V.) vis—, clymenus[*](clymenus VdTfH cum P. cy- R. cyclemenus Er. -laminos v.) vero, sive[*](siue VRfS. nis E. si dv. om.T.) ore sanguis reiciatur sive naribus sive alvo fluat sive feminarum utero, item Lysimachia pota vel inlita vel naribus indita, item plantaginis semen, quinquefolium potum et inlitum, cicutae semen in nares, si inde fluat, tritum ex aqua inditum, aizoum, astragali radix. sistit et ischaemon [*](ischae- mon v. schemon (sce- E) 11.) et Achillia.

[*](Geop. II 6, 27. Marc. 23, 59.) Equisaetum, hippuris Graecis[*](a graecis R(?) v.a.S.) dicta et in pratis vituperata[*](uitiperata VE.) nobis—est autem pilus[*](pilus rB. plus VRd. puluis Ev.) terrae equinae[*](18,259) saetae similis—, lienes[*](lienes RdfVen.(H). -naes V. -nem v. lichnes E.) cursorum extinguit decocta fictili[*](ficti E.) novo ad tertias quantum vas capiat et per triduum heminis pota; unctis esculentis[*](aescu- lentis E. cycul- V.) ex ante[*](ex ante ES. extante V. ante dv. inR (qui h. 1. desinit) a rec. manz adscriptum est ante. (an ita ante?).) diem unum interdicitur.

Graecorum varia circa hanc opinio[*](pino E. -ni v.a.S.) :[*](Diosc. IV 46. (eupor. I 210. II 34).) alii pinus foliis similem, nigricantem eodem nomine appellant, vim eius admirabilem tradentes[*](tradentem E. -tes quod etiam v.a.H.), sanguinis profluvia vel tacto[*](tacta E.) tantum ea homine[*](homini E.) sisti[*](sisti Gronov. sistit ll.T. -tat v.a. H.) ; alii hippurin, alii ephedron[*](pedron E.), alii anabasim vocant, traduitque iuxta arbores nasci et scandentem[*](scandentem v. -te ll.) eas dependere comis iunceis multis, nigris, ut ex[*](ex dES. est Vv.) equorum cauda, geniculatis[*](geniculis dTf.) ramulis, folia habere pauca, tenuia, exigua, semen rotundum, simile coriandro, radice lignosa, nasci in arbustis[*](ambustis Ev.a.B.) maxume.[*](Diosc. IV 47.) vis eius spissare corpora. sucus sanguinem e naribus fluentem inclusus sistit, item alvum. medetur dysintericis in vino dulci potus[*](tri- bus ll.v.) cyathis III, urinam ciet, tussim, orthopnoeam sanat, item rupta et quae serpunt [*](an serpant?). intestinis et vesicae folia bibuntur, enterocelen[*](enteroceleri Vd.) cohibet[*](co bibet V.). faciunt[*](faciant E2.) et aliam hippurim[*](hyppuri V.) brevioribus et mollioribus comis candidioribusque, perquam utilem ischiadicis et vulneribus ex aceto inpositam[*](inpositam v. -ta ll.) propter sistendum sanguinem.[*](Th. H. IX 13, 1.—Diosc. IV 33–35. Pl. iun. 73, 9 (cfr. Diosc. III 81. eupor. I 210).) —Et nymphaea trita plagis inponitur. peucedanum cum semine cupressi bibitur, si sanguis per os redditus est fluxitve ab infernis[*](inferis d.). sideritis tantam vim habet, ut quamvis recenti gladiatoris[*](gladioris E.) vulneri[*](uulneris Vd.) inligata[*](inligata (illi- V2) V2dEv. inlita V1T. -tu fS.) sanguinem claudat[*](cludat dT.), quod facit et ferulae cinis vel carbo, fungus vero etiam efficacius , qui secundum radicem eius nascitur.[*](Diosc. II 152. (cfr. Plin. XXVI 28).) per nares autem fluenti et cicutae semen tritum ex aqua additumque [*](in- ditumque v.a.J. sed cfr. XXV 134. VIII 93. XX 53. XXIII 53. 110. 127. XXXIII 48. XXXVII 140.) efficax habetur, item stephanomelis[*](stephanomelis v ex ind. -lie V. -li r.) ex aqua. Vettonicae
farina e[*](e om.d.) lacte caprino pota sistit ex ubere fluentem plantagoque[*](que om.Vd.) contusa. eiusdem sucus vomentibus sanguinem datur. ad erraticum autem radix persollatae[*](herbae persolatae (-lutae V) V(d?)Tf.) cum axungia vetere inlita probatur;[*](Diosc. eupor. II 34 (undecies). Diosc. III 6. 3. IV 1. III 48. 115. IV 4 (6). III 1. IV 102. I 2. IV 9. III 102.) ruptis convulsisque, ex alto deiectis centaurium maius, Gentianae radix trita vel decocta [*](dist. ego. coll. Diosc. eupor.) vel sucus, Vettonica[*](uettonica ego. -cae ll. v.) et hoc amplius a vocis aut lateris[*](dist. ego.) contentionibus panaces, scordium[*](scordium (-ion v) S. cord- ll.), aristolochia pota, agaricum, idem[*](idem ego. item ll.v.) contusis et eversis potum II obolis in mulsi[*](duobus et tribus ll. v.)[*](mulse E.) cyathis III aut, si febris sit, in aqua mulsa, verbascum , cuius flos similis auro est, acori[*](auro escacori E.) radix, aizoum[*](alzoum E.) omne, sed maioris[*](sed e maiori Ev. a. H.) sucus efficacissime, item symphyti ius[*](symphyti ius J coll. XX 234 (87 XXIV 146). -ticius d. -phitius V. -phyti Ev. -ti sucus S. (an symphytum vel -ti ipsius?).) vel radicis[*](uel radicis ll. G(S). radices uel v. radicis Dal.) decoctum, daucos[*](daucos VdTS. -cus E. -cum v.) cruda[*](crud E. -dum v. a. S.), erysithales—flore[*](est flore d(?)v. a. S.) luteo, foliis acanthi[*](achanti Vd.) —e[*](ę Vd. bibitur e v. a. S.) vino, item chamaerops[*](camerops V. calame- E.) et in sorbitione[*](sorbitiones V2Ev. a. C.) irio[*](an iris? cfr. Diosc. I 1 et eupor. II 34 (de irione nihil eiusmodi traditur).)[*](lac. indicavit S. desunt herbarum aliquot nomina.) vel plantago omnibus modis, item .....

[*](cfr. Plin. XI 114. Seren. 62. Diosc. IV 153. (eupor. I 107. cfr. Plin. XXIII 18). IV 149.) Phthiriasi[*](phtiriasi E. ptyri- V.) Sulla[*](sulla ll.S. qua (quo v) Sulla Bas. (D).) dictator consumptus est, nascunturque in sanguine ipso hominis animalia exesura[*](et e cura d.) corpus . resistitur uvae taminiae[*](taminae V. -ne d.) suco aut veratri cum oleo perunctis corporibus[*](corporis E.) ; taminia quidem in aceto decocta etiam vestes eo taedio liberat.