Naturalis Historia

[*](Celsus I praef.) Durabat tamen antiquitas firm[*](firmas VR.) magnasque confessae [*](conferrae V.) rei vindicabat reliquias, donec[*](reliqu//as donec V2. donec reliquas E.) Asclepiades aetate Magni Pompei orandi[*](orandę E. rhetoricae v.a.G.) magister nec satis in arte ea[*](eas E.) quaestuosus , ut ad alia quam forum[*](quam forum VRdTfH. eorum Er. del. v.) sagacis ingenii, huc[*](hoc VR1.) se repente convertit atque, ut necesse erat homini qui nec id egisset nec remedia nosset oculis usuque[*](usque Vf.) percipienda, torrenti[*](torrentia E.) ac meditata cotidie[*](cottidie E.) oratione blandiens omnia abdicavit totamque medicinam ad causas[*](causas VRdTfS. -sam EG. casum man. Dal. v.) revocando coniecturae [*](coniectura E. -ram v.a.H.) fecit,[*](Celsus II 14 init.) quinque res maxume communium auxiliorum professus, abstinentiam cibi, alias vini, fricationem corporis, ambulationem, gestationes[*](gestationis VRED.), quae cum unusquisque semet ipsum sibi praestare[*](praestaret E.) posse[*](posset REv.a.G.) intellegeret[*](intellegeret EG. -rent r. -re v.), faventibus cunctis, ut essent vera quae facillima[*](facillime V.) erant, universum prope humanum genus circumegit in se[*](circumegit se V. -gisse d.) non alio modo quam si caelo demissus[*](demissus TS. dim- (-isus V) Vd. adm- E. em- Rv.) advenisset.

[*](Celsus III 14. IV 26. Apuleius Florid. IV p. 30.) Trahebat praeterea mentes[*](mentis VS.) artificio inani, alias[*](inani alias ego. (de mendo cfr. § 6 extr.). animalia VRdU. mirabili d(?)v. -ili iam S. animos iam JD.) vinum[*](uinuam Rdv. -na VS. -no EVen.) promittendo aegris dandoque tempestive, iam[*](iam VRdTfS. tam Er. tum v.) frigidam aquam et, quoniam causas morborum scrutari[*](scritari E.) prius

Herophilus instituerat, vini rationem inlustraverat Cleophantus apud priscos, ipse cognominari se[*](cognominari se dEv (J). -aueris e r. -omen ab aegris S cum Gronovio. -omen a linis et U.) frigida danda praeferens[*](dist. ego.), ut[*](aut E. et ut v.a. G.) auctor est M. Varro. alia quoque blandimenta excogitabat, iam suspendendo lectulos[*](lectulo d.), quorum iactatu[*](iactura R1d1. -tatura Vd2fS.) aut morbos[*](morbi V.) extenuaret aut somnos adliceret, iam balneas avidissima homninum cupidine[*](cupidinem V. -ditatem R1.) instituendo et[*](et om.R1d.) alia multa dictu[*](dictu dErv. -ta r.) grata[*](grauia Er.) atque iucunda, magna auctoritate nec minore fama,[*](Celsus II 6.) cum occurrisset ignoto funeri, relato homine[*](hominem E.) ab rogo atque servato, ne quis levibus momentis tantam conversionem factam existimet. id solum possumus indignari, unum hominem e levissima[*](e leuissima dv. fleu- r.) gente[*](gentes in eo pipus E.), sine opibus ullis orsum, vectigalis sui causa repente leges[*](legis V.om.E.) salutis humano generi[*](generis E. -reri V.) dedisse, quas tamen postea abrogavere[*](adrogauere V.) multi[*](multa E.).[*](Celsus III 9. II 17.) Asclepiaden [*](asclepiadem REv. a.S. -des dT.) adiuvere[*](adiuuere V2Rv. -uuare E. -uuene V1. aduenit d1. inuenit d2T.) multa[*](multi v.a.G.) in antiquorum[*](in anti- quorum VRdTH. quorum Ev(G). del. C.) cura nimis anxia et rudia, ut obruendi[*](obrudiendi E.) aegros veste sudoresque omni modo ciendi, nunc corpora ad ignes torrendi solesve adsiduo[*](adsidue dTv.a. G.) quaerendi[*](tanta dT.) in urbe[*](urbem V.) nimbosa, immo vero tota Italia imbrici- trice[*](imbricitrice ego. cfr. Macrob. I 17, 49. imperatrice ll.v. imbrium creatrice J. imitatrice D. nimborum altrice coni. S. immo—imperatrice uncis inclusit U.), tum primum pensili balinearum usu ad infinitum blandiente[*](blandiente Vdv (D). -tem r G.).[*](Celsus I 3. II 12, 2. V praef.) praeterea in quibusdam morbis[*](morbi V.) mnedendi cruciatus detraxit, ut in anginis, quas curabant in fauces organo demisso. damnavit merito et vomitiones tune supra modum frequentes. arguit et medicamentorum potus[*](potu E.) stomacho inimicos, quod est magna ex parte verum[*](uerum VRdTS. uetitum Erv.). itaque nos in primis quae sunt stomacho utilia[*](ut alia VR1.) signamus.

Super omnia adiuvere eum magicae vanitates in tantum evectae, ut abrogare[*](euacuet et abrogaret E.) herbis fidem cunctis possent : Aethiopide[*](aethiope R1.) herba amnes ac stagna siccari; onothu- ridis[*](onothuridis ego. cfr. XXIV 167. condiendis VRdTS. -dendis ErJ. coniectu (ad antecedd. relatum) v. condyendis U coll. Athen. XI 55 p. 477. chondridis coni. J.) tactu clausa omnia aperiri; Achaemenide coniecta in aciem hostium trepidare agmina ac terga verti[*](uertere d(?)v.a.S.) ; latacen dari solitam[*](solita Vd.) a Persarum rege legatis[*](persarum relegatis VdT.), ut, quocumque venissent , omnium rerum copia abundarent, ac multa similia. [*](extr.: cfr. Plin. XXIV 166.) ubinam istae[*](ubinam istae dv. -nimiste r.) fuere, cum Cimbri Teutonique terribili Marte ulularent aut cum Lucullus tot reges Magorum paucis legionibus sterneret? curve Romani duces primam semper in bellis commerciorum habuere curam? cur Caesaris[*](curat curę (om. Caesaris) E.) miles ad Pharsaliam famem sensit, si abundantia omnis contingere unius herbae felicitate poterat? non satius fuit Aemilianum Scipionem Carthaginis portas herba patefacere quam machinis claustra per tot annos quatere? siccentur[*](quateres iactentur E.) hodie[*](hodie om. v.a. G.) Meroide[*](merodie f. aethiopide v.a. H.) Pomptinae paludes tantumque agri[*](agri v. -is ll.) suburbanae reddatur[*](reddantur Er.) Italiae! nam quae apud eundem Democritum invenitur compositio medicamenti, quo pulchri bonique et fortunati gignantur[*](gignantur om.R1d.) liberi, cui umquam[*](cur numquam v.a. H.) Persarum regi tales[*](talis est man. Dal. v.a.G.) dedit[*](dedit G. -ita ll.v. an dedit ea (sc. compositio) vel dedit? & (vel ita) mirum? (ac mirum coni. S).) ? mirum esset[*](esse E.) profecto hucusque provectam [*](profectam S J (tacito errore).) credulitatem antiquorum saluberrimis ortam initiis, si in[*](in (pro non) R1.) ulla re modum[*](morum VR.) humana ingenia novissent atque non hanc ipsam medicinam ab Asclepiade repertam probaturi

suo loco essemus evectam ultra Magos etiam. haec est omni in re animorum condicio, ut a necessariis orsa primo cuncta pervenerint[*](peruenerit E.) ad nimium. igitur demonstratarum [*](demonstrata tum R1. -ratum V.) priore libro herbarum reliquos effectus reddemus, adicientes[*](adicientes VRTfS. -emus d(?)E rG. -musque man. Dal. v.) ut quasque[*](quasque ut d2T. quasque d1. quas man. Dal. v.a.G.) ratio dictabit[*](dictauit E. -uerit v.a.S.).

[*](Pl. iun. 33, 9–13. Marc. 19, 3. 4. 27. 5. Diosc. IV 162.) Sed in lichenis remediis atque tam foedo malo plura undique acervabimus[*](aceruabimus dv. -auimus r.), quamquam non paucis iam[*](non paucis iam non E.) demonstratis. medetur ergo plantago trita, quinquefolium, radix albuci[*](albugi E.) ex[*](ex ego. om. ll. v. ex Pl. iun. in Marc.) aceto, ficulni caules ex aceto decocti, hibisci radix cum glutino[*](glutine lupino Pl. iun. lupino Marc.) et[*](et ll. v. ex Pl. iun.) aceto acri decocta ad quartas[*](quartanas Rdf.). defricant[*](defricantur v.a.D.) etiam pumice, ut rumicis radix trita ex aceto inlinatur[*](dist.ego.).[*](Diosc, IV 53.—Pl. iun. 33, 13. Diosc. IV 154.) et flos visci cum calce subactus laudatur et tithymalli[*](thimalli (om. et) d.) cum resina decoctum. lichen vero herba omnibus his praefertur, inde nomine invento. nascitur in saxis, folio uno ad radicem lato, caule uno parvo, longis[*](paruo longis Erv. longo paruis rTfS.) foliis dependentibus. haec delet et stigmata. teritur cum melle. est[*](an est et?) aliud genus lichenis, petris[*](petris Erv(J). -ras rTS. -rae coni.J.) totum adhaerens[*](inhaerens d(?)G.) ut muscus, qui et ipse inlinitur. hic et sanguinem sistit volneribus instillatus et collectiones inlitus. morbum quoque regium cum melle sanat ore inlito et lingua. qui ita curentur, aqua salsa lavari iubentur, ungui oleo amygdalino , hortensiis abstinere. ad lichenas et thapsiae radice utuntur trita cum melle.

[*](cfr. Marc. 16, 42.—Diosc. III 27. Celsus IV 7. Pl. iun. 32, 4–6. Marc. 15, 29. Pl. iun. 32, 6–8. Diosc. IV 42.) Anginae argemonia medetur sumpta ex vino, hysopumn cum fico[*](fico V1dTfS coll. Diosc. uino V2r (ex corr.) EPl. iun. v.) decoctum et gargarizatum, peucedanum

cum coagulo vituli marini aequis partibus, proserpinaca[*](proserpina V2E.) cum muria ex menis[*](et menis E. et v.a.G. cfr. XXVII 127.) et[*](set (pro et) V1. sed V2. ex v.a.G.) oleo trita vel sub lingua habita, item sucus de quinquefolio[*](deniq; folio E.) potus cyathis III. hic et omnibus faucium vitiis medetur gargarizatus, verbascum[*](uerba sicut E.) privatim tonsillis in aqua potum,[*](Diosc. II 152. Marc. 15, 18. Diosc. IV 42. 76.)