Naturalis Historia

Pliny, the Elder

Pliny, the Elder, creator; Mayhoff, Karl Friedrich Theodor, 1841-1914, editor

[*](Geop. II 6, 27. Marc. 23, 59.) Equisaetum, hippuris Graecis[*](a graecis R(?) v.a.S.) dicta et in pratis vituperata[*](uitiperata VE.) nobis—est autem pilus[*](pilus rB. plus VRd. puluis Ev.) terrae equinae[*](18,259) saetae similis—, lienes[*](lienes RdfVen.(H). -naes V. -nem v. lichnes E.) cursorum extinguit decocta fictili[*](ficti E.) novo ad tertias quantum vas capiat et per triduum heminis pota; unctis esculentis[*](aescu- lentis E. cycul- V.) ex ante[*](ex ante ES. extante V. ante dv. inR (qui h. 1. desinit) a rec. manz adscriptum est ante. (an ita ante?).) diem unum interdicitur.

Graecorum varia circa hanc opinio[*](pino E. -ni v.a.S.) :[*](Diosc. IV 46. (eupor. I 210. II 34).) alii pinus foliis similem, nigricantem eodem nomine appellant, vim eius admirabilem tradentes[*](tradentem E. -tes quod etiam v.a.H.), sanguinis profluvia vel tacto[*](tacta E.) tantum ea homine[*](homini E.) sisti[*](sisti Gronov. sistit ll.T. -tat v.a. H.) ; alii hippurin, alii ephedron[*](pedron E.), alii anabasim vocant, traduitque iuxta arbores nasci et scandentem[*](scandentem v. -te ll.) eas dependere comis iunceis multis, nigris, ut ex[*](ex dES. est Vv.) equorum cauda, geniculatis[*](geniculis dTf.) ramulis, folia habere pauca, tenuia, exigua, semen rotundum, simile coriandro, radice lignosa, nasci in arbustis[*](ambustis Ev.a.B.) maxume.[*](Diosc. IV 47.) vis eius spissare corpora. sucus sanguinem e naribus fluentem inclusus sistit, item alvum. medetur dysintericis in vino dulci potus[*](tri- bus ll.v.) cyathis III, urinam ciet, tussim, orthopnoeam sanat, item rupta et quae serpunt [*](an serpant?). intestinis et vesicae folia bibuntur, enterocelen[*](enteroceleri Vd.) cohibet[*](co bibet V.). faciunt[*](faciant E2.) et aliam hippurim[*](hyppuri V.) brevioribus et mollioribus comis candidioribusque, perquam utilem ischiadicis et vulneribus ex aceto inpositam[*](inpositam v. -ta ll.) propter sistendum sanguinem.[*](Th. H. IX 13, 1.—Diosc. IV 33–35. Pl. iun. 73, 9 (cfr. Diosc. III 81. eupor. I 210).) —Et nymphaea trita plagis inponitur. peucedanum cum semine cupressi bibitur, si sanguis per os redditus est fluxitve ab infernis[*](inferis d.). sideritis tantam vim habet, ut quamvis recenti gladiatoris[*](gladioris E.) vulneri[*](uulneris Vd.) inligata[*](inligata (illi- V2) V2dEv. inlita V1T. -tu fS.) sanguinem claudat[*](cludat dT.), quod facit et ferulae cinis vel carbo, fungus vero etiam efficacius , qui secundum radicem eius nascitur.[*](Diosc. II 152. (cfr. Plin. XXVI 28).) per nares autem fluenti et cicutae semen tritum ex aqua additumque [*](in- ditumque v.a.J. sed cfr. XXV 134. VIII 93. XX 53. XXIII 53. 110. 127. XXXIII 48. XXXVII 140.) efficax habetur, item stephanomelis[*](stephanomelis v ex ind. -lie V. -li r.) ex aqua. Vettonicae
farina e[*](e om.d.) lacte caprino pota sistit ex ubere fluentem plantagoque[*](que om.Vd.) contusa. eiusdem sucus vomentibus sanguinem datur. ad erraticum autem radix persollatae[*](herbae persolatae (-lutae V) V(d?)Tf.) cum axungia vetere inlita probatur;[*](Diosc. eupor. II 34 (undecies). Diosc. III 6. 3. IV 1. III 48. 115. IV 4 (6). III 1. IV 102. I 2. IV 9. III 102.) ruptis convulsisque, ex alto deiectis centaurium maius, Gentianae radix trita vel decocta [*](dist. ego. coll. Diosc. eupor.) vel sucus, Vettonica[*](uettonica ego. -cae ll. v.) et hoc amplius a vocis aut lateris[*](dist. ego.) contentionibus panaces, scordium[*](scordium (-ion v) S. cord- ll.), aristolochia pota, agaricum, idem[*](idem ego. item ll.v.) contusis et eversis potum II obolis in mulsi[*](duobus et tribus ll. v.)[*](mulse E.) cyathis III aut, si febris sit, in aqua mulsa, verbascum , cuius flos similis auro est, acori[*](auro escacori E.) radix, aizoum[*](alzoum E.) omne, sed maioris[*](sed e maiori Ev. a. H.) sucus efficacissime, item symphyti ius[*](symphyti ius J coll. XX 234 (87 XXIV 146). -ticius d. -phitius V. -phyti Ev. -ti sucus S. (an symphytum vel -ti ipsius?).) vel radicis[*](uel radicis ll. G(S). radices uel v. radicis Dal.) decoctum, daucos[*](daucos VdTS. -cus E. -cum v.) cruda[*](crud E. -dum v. a. S.), erysithales—flore[*](est flore d(?)v. a. S.) luteo, foliis acanthi[*](achanti Vd.) —e[*](ę Vd. bibitur e v. a. S.) vino, item chamaerops[*](camerops V. calame- E.) et in sorbitione[*](sorbitiones V2Ev. a. C.) irio[*](an iris? cfr. Diosc. I 1 et eupor. II 34 (de irione nihil eiusmodi traditur).)[*](lac. indicavit S. desunt herbarum aliquot nomina.) vel plantago omnibus modis, item .....

[*](cfr. Plin. XI 114. Seren. 62. Diosc. IV 153. (eupor. I 107. cfr. Plin. XXIII 18). IV 149.) Phthiriasi[*](phtiriasi E. ptyri- V.) Sulla[*](sulla ll.S. qua (quo v) Sulla Bas. (D).) dictator consumptus est, nascunturque in sanguine ipso hominis animalia exesura[*](et e cura d.) corpus . resistitur uvae taminiae[*](taminae V. -ne d.) suco aut veratri cum oleo perunctis corporibus[*](corporis E.) ; taminia quidem in aceto decocta etiam vestes eo taedio liberat.

[*](Diosc. III 48. eupor. I 188.) Ulcera multorum sunt generum[*](genera E.) ac multis

modis[*](modis Ev. om. rT.) curantur. panacis omnium generum radix ex vino calido inlinitur manantibus[*](mantibus E.). siccat[*](siccat v. -cca ll.) privatim quam Chironiam diximus; cum melle trita tubera aperit ulceribusque[*](ulceribus quaeque VE.),[*](25,32) quae serpunt, deploratis auxilio est cum aeris flore vino temperata omnibus modis, vel semine vel flore[*](uel flore uel semine Ev. a. S.) vel radice. eadem cum polenta vetustis volneribus prodest, Heraclion quoque[*](quoque om.Vd.) siderion,[*](Diosc. IV 33 (eupor. I 184). 69. 70. III 115 (eupor. I 189). eupor. I 203. Diosc. III 7. IV 13. III 3.) Apollinaris, psyllium, tragacantha [*](tragacantha v. -chanta E. tragantha d. -tho Vf.)[*](dist. ego.). scordotis cum melle purgat; farina eius carnis excrescentes per se inspersa[*](insparsa d(?)v. a. S.) consumit. Polemonia ulcera, quae cacoëthe vocant, sanat; centaurium maius inspersum vel inlitum, item minoris coma[*](cuma T. cyma P.) decocta vel trita vetera quoque ulcera purgat et persanat. folliculi clymeni recentibus plagis inponuntur. inlinitur autem Gentiana ulceribus , quae serpunt, radice tusa vel decocta in aqua ad mellis crassitudinem vel suco, volneribus ex ea factum Lycium.[*](Diosc. IV 3 (eupor. I 162). II 152 (eupor. I 187. 197. 200). eupor. I 203. Marc. 4, 50.) Lysimachia recentibus plagis medetur, plantago omnium generum ulceribus, peculiariter senum et infantium[*](fenum VTD. feminum E. femi- narum fenum d(?)v.). igni emollita[*](igni emollita VdTfH. igne mo- Ev..) melior et cum cerato crassa ulcerum labra[*](libra V.) purgat, nomas sistit[*](sentit V.) ; tritam suis foliis integere oportet. suppurationes, collectiones[*](collectiones om.E.), sinus ulcerum chelidonia quoque siccantur, volnera adeo, ut etiam pro spodio utantur; eadem iam desperatis cum axungia inponitur[*](ponitur Vd.).[*](Diosc. III 34 (eupor. I 167). Th. H. IX 13, 3. Diosc. III 4 (6). eupor. I 186. 166. 188. 162). cfr. Plin. XXV 141. XXI 141 (Dios.c I 1).) dictamnum[*](dictamnos coni. Dal. cfr. XXV 93.) pota sagittas pellit et alia tela extrahit inlita—bibitur ex aquae[*](aqua VE.) cyatho foliorum obolo—, proxime pseudodictamnum; utraque et suppurationes discutit. aristolochia quoque
putria ulcera exest[*](exest V1dEv. hoc est V2.), sordida purgat[*](expurgat Ev. a. S.) cum melle vermesque[*](feruensque E.) extrahit, item clavos in ulcere[*](ulcere VdTfH. -ra E. -ribus v.) natos et infixa corpori omnia, praecipue sagittas et ossa fracta cum resina, cava vero ulcera explet per se et cum[*](se et cum dv. sectum r.) iride, recentia vulnera[*](recentia ulcera uulnera E1.) ex aceto;[*](Diosc. IV 61. (IV 42. eupor. I 162). IV 105. 102.) vetera ulcera verbenaca, quinquefolium cum[*](cum omV.) sale et melle. radices persollatae volneribus ferro inlatis recentibus [*](ferro inlatis recentibus om.V1. pro ueteribus eraso in marg. adscripsitV2.) inponuntur, folia veteribus; cum axungia utrimque[*](utrimque ego. -rumque ll. v.) et[*](dist. ego.) suo folio operitur damasonium, ut[*](ut VdG. aut E. autem et v.) in struma, folia verbasci[*](25) ex aceto ant vino.[*](Diosc. IV 60 (eupor. I 184. 203). II 193 (eupor. I 157). III 82. II 209. eupor. I 182.) peristereos ad omnia genera vel callosorum putrescentiumque ulcerum facit. manantia nymphaeae Heracliae[*](heraclia E.) radix sanat, item cyclamini radix vel per[*](uel per Ev. per r.) se vel ex aceto vel cum melle; eadem et contra steatomata efficax. sic et[*](sic et VdTf. sicut Ev.) ad ulcera manantia hysopum, item peucedanum; ei[*](ei ego. et ll.S. cui v.) ad recentia volnera vis tanta est, ut squamam [*](squamam dTfman. Dal. H e Diosc. -ma VE. saniem v.) ossibus extrahat. praestant hoc et anagallides cohibentque quas vocant nomas et rheumatismos, utiles et recentibus plagis,[*](Diosc. IV 76. 79. 88. 62. I 126. 127. (eupor. I 184. 167. cfr. Plin. XXVI 127). IV 173.) sed praecipue senum corpori, cum cerato apostemata et ulcera taetra folia[*](exulceratae tria folia V. -ta e (et T) tri- folia dT.) mandragorae recentia, radix volnera cum melle aut oleo, cicuta cum siligine mixta mero, aizoum herpetas[*](haerpetas V. herbe- E.) quoque ac[*](ac ll.D. et v.) nomas ac[*](ac VEv. aut dT.an recte? cfr. Müller de stilo p. 68 (31).) putrescentia, sicut erigeron verminosa[*](uermiosa Vdv. a. C.), recentia autem volnera astragali radix et vetera ulcera, quae[*](ulcera quae S. -ra que dE. -ra aquae V. quoque ulcera v.) purgat hypocisthis utraque. leontopodii
semen tritum in aqua et[*](et om.d.) cum polenta inlitum spicula[*](specula V1. spiculas E.) sagittarum extrahit, item pycnocomi[*](pygnocomi E.) semen.[*](Diosc. IV 162 (eupor. I 201). III 132. IV 116.— Th. H. IX 13, 2 (cfr. Plin. XXV 82).) tithymallus characias[*](characias C. -cites dEv (S). caracitas V.cfr. § 62. 118.) suco gangraenas, phagedaenas, putria vel decocto ramorum cum polenta et oleo, orchis radices hoc amplius et cacoëthe[*](cacoethe J e coni. S. cahoeti V. choeti E. cacti d. cacoethe ex aceto v.) cum melle, siccae et recentes[*](recentis VD.) per se vulnera[*](uulnera—6 sese om.E.)[*](uulnera VdTv(J). om. C. anulcera? cfr. Diosc.), onothera efferantia[*](efferantia P e Diosc. -rentia Vdv. a. H.) sese ulcera sanat. Scythae[*](stitae V. scite T.) ulcera[*](ulcera ego e Theophr. uulnera ll. v. de mendo cfr. XXIII 125. XXIV 9. XXVIII 71. XXIX 114. XXX 113. XXXIV 126 al.) Scythica [*](scythicę Ev. a. B. -ce H. scitica T.) curant. ad carcinomata argemonia ex melle efficacissima est.[*](cfr. Diosc. II 199 (eupor. I 204).—IV 62 (eupor. I 184).) ulceribus[*](ulceribus VfS. uulne- d(?)Ev..) praesanatis[*](persanatis Ev. a. B.) asphodeli radix decocta ut diximus, trita cum polenta et inlita, quibuscumque[*](22,70) vero Apollinaris, astragali radix in pulverem trita umidis ulceribus prodest, item callithrix decocta in aqua, privatim vero iis[*](iis dv. his rD.), quae[*](que E.) calciamento[*](calciamenta Vd.) facta sint, verbenaca nec non et Lysimachia contrita ac nymphaea arida infriata[*](infricata v. a. G. sed cfr. XX 140.). polythrix inveteratis iisdem utilior est[*](est VdTfS.om.Ev.).[*](Diosc. III 98. eupor. I 163. Pl. iun. 78, 13. Diosc. IV 33–35.) — Polycnemon[*](polycnemon v e Diosc. polygn- VE. poligmenon d.) cunilae bubulae similis est[*](an est delendum?), semine pulei, surculosa, multis geniculis, corymbo [odorata[*](uncos ego posui. odorata ll.v. -to G.) ] acri et dulci odore, ferro factis[*](factis uulneribus v. a. S.) conmanducata inponitur, quinto die solvitur. symphyton ad cicatricem celerrime perducit, item sideritis; haec inponitur ex melle.[*](cfr. Diosc. III 102 (Plin. XXIV 131). [Diosc. III 159]. Marc. 4, 62.) verbasci semine ac foliis ex vino decoctis ac tritis omnia infixa corpori extrahuntur, item mandragorae foliis cum polenta[*](pulenta VD.), cyclamini radicibus cum[*](cum om.V.)
melle. trixaginis folia in oleo contrita iis[*](iis dv. his VD.om.E.) maxime adhibentur ulceribus, quae serpunt, et alcima in[*](alcima in ego. algam in VE. -gamum d. -ga in v. cfr. nota ad XXV 130.) melle trita, Vettonica[*](uetto- nica—sale om.V1.) ad carcinomata et malandrias[*](malandrias dS. -ri ac r. melandria v. -dryas C. -lanias G.) veteres addito sale.

[*](Diosc. II 206 (eupor. I 130). IV 162 (eupor. I 176). I 128. Seren. 1098.—cfr. Diosc. eupor. I 228. Plin. XXV 130.) Verrucas tollit[*](tulit E.) argemonia ex aceto vel[*](uel dv. uli V. uliuel E(?).) batrachii radix, quae et[*](et om.E.) ungues scabros[*](scabros v. -osas ll.) aufert[*](aut fertulino zoytidis E.), linozostidis utriusque folia vel sucus inlitus. tithymalli omnes genera verrucarum omnia[*](omnia VfS. -ium dv. om.E.), item[*](item omnia Ev. a. S.) pterygia, varos tollunt; cicatrices cum elegantia ad colorem reducit ladanum.—