Naturalis Historia
Pliny, the Elder
Pliny, the Elder, creator; Mayhoff, Karl Friedrich Theodor, 1841-1914, editor
[*](Gargil. p. 164,1. 15. 16. 10. Diosc. II 183.) Sinapi, cuius in sativis tria genera diximus, Pythagoras principatum habere ex his, quorum in[*](in CFW Müller p. 21. om. ll. v.) sublime[*](19,171) vis feratur, iudicavit, quoniam non aliud magis in nares
et cerebrum penetret. ad serpentium ictus et scorpionum tritum cum aceto inlinitur; fungorum venena discutit. contra pituitam tenetur in ore, donec liquescat, aut gargarizatur cum aqua mulsa.[*](Gargil. p. 164, 12. (p. 165, 3). 13. 8. 10. 9. 165, 7. Diosc. II 183. Pl. iun. p. 95, 15.) ad dentium dolores manditur , ad uvam gargarizatur cum aceto et melle, stomacho utilissimum contra omnia vitia, pulmonibus excreationes faciles facit in cibo sumptum; et suspiriosis datur[*](datur et suspiriosis Ev. a. S.), item comitialibus ter die[*](ter die ego. tedis ll. taediis Gronov. tepidum v. a. H.) cum suco cucumerum. sensus[*](acuit Val. Rose Hermae VIII 27 n. e Gargil.) atque sternutamentis caput purgat, alvum mollit[*](mollit Ev. purgat mollit r.), menstrua et urinam ciet. et hydropicis[*](hydropicis (ytro- Q) dTQv. -pici r. -pisi S.) inponitur cum fico et cumino tusum ternis partibus.[*](Diosc. II 183. (III 56). Gargil. p. 165, 8. 4. 164, 17. 19.) comitiali morbo aut vulvarum conversione suffocatas[*](suffocatas G. -tos ll. exanimes Q.) excitat odore[*](odore v. o dolore Q. odores (-ris F1) ll.) aceto mixto; item lethargicos : adicitur tordylon[*](tordilon F. topaion Q. tordylion B.)—est autem hoc[*](hoc om.E. id v. a. S.) semen ex seseli[*](ex seseli C e Diosc. III 56. esseli Q. ex esse F1. ex sese rv. ex sili B.) —et, si[*](et si Ev. et siue r. si Q.) vehementior lethargus[*](lethargus S. i et largus Q. lethargicos ll. (add. somnus) v.) premat, cruribus aut etiam capiti inlinitur cum fico[*](ficu Q.) ex aceto[*](et aceto dTQv. a. G.). veteres dolores thoracis, lumborum, coxendicum, umerorum[*](ume... m Q. humerum v. a. B. deleri voluit B et substitui lienum e Diosc. an iocinerum e Gargil.?) et in quacumque parte ex alto corporis vitia extrahenda sint[*](sint ego. sunt ll. v. cfr. Frobeen p. 40) inlitum caustica vi emendat pusulas faciendo, at in[*](at in dEv. ad in Q. ad r.) magna duritia sine fico inpositum aut[*](aut QS. ut VF. uel rv.), si vehementior ustio timeatur[*](timetur Q.), per duplices pannos.[*](Diosc. II 183. Gargil. p. 165, 2. 13. 14.) utuntur eo[*](eo TQS. om. rv.) ad alopecias cum rubrica[*](lubrica d. luprica V.), psoras[*](psoriis V.), lepras, phthiriases, tetanicos[*](tetanicos G (cum Cornar. ad Diosc. II 140). litanicos VdEv. latinioos F. lichenas H.), opisthotonicos. inungunt quoque scabras genas aut caligantes[*](caligantes B e Diosc. cum gallicam ter VF. -ca inter r.) oculos suco[*](suco Müller emend. IV 9. om. ll. v.) cum melle, sucusque[*](sucusque Ev. sucoque rT.) tribus modis exprimitur in fictili calescitque in eo sole modice. exit et e[*](exit et e Ev. exit et VF. excitet d.) cauliculo sucus lacteus[*](lactens VFdS.); eius gutta[*](eius gutta ego e Gargil. eiuce ui ita VF. ei uetui ita d. qui ita E(?)v. lactucae uice. ita Müller l. l. 10.), cum induruit[*](duruit F. inaruerit Gargil.), dentium dolori medetur.[*](Gargil. p. 165, 16. 17. 18. 164, 9. Pl. iun. p. 102, 1. Diosc. II 183. I 47. Gargil. p. 166, 1. 2.) semen ac radix, cum inmaduere[*](inmaduere Ev. -eri F. -erit r. -erint S.) musto, conteruntur manusque[*](cum teruntur munusque V.) plenae mensura sorbentur ad confirmandas[*](firmandas Ev. a. S.) fauces, stomachum , oculos, caput sensusque omnes, mulierum etiam lassitudines, saluberrimo[*](saluberrimo dv. -mae rH.) genere medicinae. calculos quoque discutit potum in aceto. inlinitur[*](inlinitur C. -nitum VFE. illi- tum d.) et livoribus[*](liboribus V. laboribus d.) suggillatisque [*](singillatisque Vd.) cum melle et adipe anserino aut cera Cypria. fit et oleum ex eo[*](eo om. v. a. H. ipso T.) semine madefacto in oleo[*](oleo dEv. ulco rT.) expressoque, quo[*](expressoque quo FEv. -esso quoque V. -essoque d.) utuntur ad nervorum rigores lumborumque et coxendicum et perfrictiones.[*](Diosc. III 109. Pl. iun. p. 38, 19. 80, 13. Marc. Emp. 15, 78.) Sinapis naturae[*](naturae VdE. -re F. -ra J. -am v.)esse[*](effe coni. J. om. ll. v.) effectusque eosdem habere traditur[*](traditur v exd (traditur habere). auditur r.) adarca[*](adarca v. at- Q. adarcam ll.) inter silvestria dicta[*](siluestria dicta QS. siluas tacta (intacta v) VFEB. siluas tecta (-tam d) dT.), in[*](in om.dTv. a.B.) cortice calamorum[*](16,167) sub ipsa coma nascens.
Marrubium plerique inter primas herbas commendavere , quod Graeci prasion[*](prasion v. parsion FdE. pa.sion V. iippacconium Q. prasion, alii eupatorium coni. S e Diosc.) vocant, alii linostrophon, nonnulli philopaeda[*](philopheda VF....padam Q..) aut philochares[*](philophares B e Diosc.), notius quam ut indicandum
sit. huius folia semenque contrita prosunt contra serpentes, pectorum et lateris dolores, tussim veterem. et iis, qui sanguinem reiecerint, eximie utile, scopis eius cum panico aqua decoctis, ut asperitas suci mitigetur. inponitur strumis cum adipe.[*](Marc. Emp. 16, 20. 21.) sunt qui viride[*](uiride U 445. -dem Q. -dis ll. v. a. D.) semen, quantum duobus digitis capiant[*](capiat VF.), cum farris pugillo decoctum addito exiguo olei et salis sorberi[*](sorbere v. a. Brot.) ieiunis[*](ia iunus Q. ieiunos v. a. Brot.) ad tussim iubeant. alii nihil conparant in eadem causa marrubii et feniculi sucis ad sextarios ternos expressis decoctisque ad sextarios duos, tum addito mellis sextario, rursus decocto ad sextarios duos, si coclearii[*](codiarii V.) mensura in die sorbeatur in aquae[*](in aqua d.) cyatho[*](quieto V.).[*](Diosc. III 109. Marc. Emp. 17, 33. Pl. iun. 86, 6.) virilium[*](et uirilium dEv. a. S.) vitiis tusum cum melle mire prodest. lichenas purgat ex aceto, ruptis, convulsis , spasticis[*](sparsicis V.), nervis salutare. potum alvum solvit cum sale et aceto, item menstrua[*](menstruas d.) et secundas mulierum. arida farina cum melle ad tussim siccam efficacissima est, item ad gangraenas[*](gangraenas C. cancrianas (camc- F) ll. cancrenas v.) et pterygia[*](pterugia d. -gias V.). sucus vero auriculis, ex[*](ex ego coll. Diosc. et ll. v. et e (deleto altero et) B.) naribus et morbo regio minuendaeque bili[*](bile V.) cum melle prodest, item contra venena inter pauca potens. ipsa herba stomachum et excreationes pectoris purgat cum iride et melle, urinam ciet, cavenda[*](cauendo VF.) tamen exulceratae vesicae et renium vitiis. dicitur sucus et claritatem oculorum adiuvare . Castor marrubii duo genera tradit, nigrum et, quod magis probat, candidum. in ovum inane[*](inanem VF.) sucum addit is ipsumque ovum infundit cum[*](cum ego. om. ll. v.) melle[*](melle Ev. mell F. mel rJ.) aequis portionibus, tepefactum vomicas rumpere, purgare, persanare promittens . inlinit[*](inlinit vet. Dal. inlitis ll. v.) etiam vulneribus a cane factis tusum[*](tusum f. tusam VFd. tuso EG. tusa v.) cum axungia vetere[*](ueteri dE(?)v. a. D.).[*](Diosc. III: 40. Th. H. VI 7, 5. (cfr. Plin. XIX 172). Gargil. p. 176, 1. 175, 14. Pl. iun. p. 11, 2. Gargil. p. 176, 6. 7. 8.) Serpyllum[*](serpillum VQv. a. C.) a serpendo putant dictum, quod in silvestri evenit, in petris maxime; nam[*](nam QD. om. ll. v.) sativum non serpit, sed ad palmum[*](pal- mae EH. palmi v.) altitudine[*](altitudinine Q. -dinem VEv. a. S.) increscit. pinguius voluntarium et candidioribus foliis ramisque. adversus serpentes efficax , maxime cenchrim[*](cen- chrim v. cencharim ll.) et scolopendras terrestres ac marinas et scorpiones, decotis ex vino ramis foliisque. fugat et odore[*](odorem VFQ.) omnes[*](omnis ll. G. oc.... Q. cominus v. an recte?), si uratur[*](uratur Qv. uretur ll.), et contra marinorum venena praecipue valet. capitis doloribus decoctum in aceto inlinitur temporibus ac fronti cum rosaceo, item phreneticis, lethargicis. contra tormina et urinae difficultates, anginas, vomitiones drachmis quattuor ex aqua bibitur; ad iocinerum [*](dist. ego. coll. Gargil.) desideria[*](desideria dG. -rium rTS. dolores v.cfr. XXII 108. XXIII 61. XXVII 136.) folia obolis quattuor dantur, ad lienem ex aceto. ad cruentas excreationes teritur in cyathis duobus aceti et mellis.
[*](Diosc. II 155. 154. [Gargil.] p. 177, 5. 4.) Sisymbrium silvestre, quibusdam thymbraeum appellatum, pedali non amplius[*](plus VF.) altitudine. quod in riguis nascitur, simile nasturtio[*](nasturcio Q(ναστούρκιουμDiosc. II 184).) est, tritumque[*](tritumque ego coll. Diosc. utrumque ll. v.) efficax adversus aculeata animalia, ut crabrones et similia; quod in sicco, odoratum est et inseritur coronis, angustiore folio. sedant utraque[*](sedantur aquae V.) capitis dolorem, item epiphoras, ut Philinus[*](Philinus H cum vet. Dal. cfr. index. plinius ll. ut—tra- dit del. Verc. pilinus v.) tradit .[*](Diosc. II 155. 154. [Gargil.] p. 177, 6. 2. Pl. iun. p. 91, 10.) alii panem addunt, alii per se decocunt in vino. sanat et epinyctidas cutisque vitia in facie mulierum intra quartum diem noctibus inpositum diebusque detractum[*](dractum VF.). vomitiones , singultus, tormina, stomachi dissolutiones cohibet,
sive in cibo[*](in suco v. a. G.) sumptum sive suco poto[*](poto ego. potum ll. v.). non edendum gravidis [*](ignauidis V.) nisi mortuo conceptu, quippe etiam inpositum eicit. movet urinas[*](urinas Q.cfr. § 253 extr. urinam ll. v.) cum vino potum, silvestre vero[*](uero S. ..ro Q.om. ll. v.) et calculos[*](calculos Qv. calchos ll.). quos vigilare opus sit, excitat infusum capiti cum aceto.[*](Diosc. II 125. Pl. iun. p. 21, 15. 20, 9. 31, 7–9. Marc. Emp. 15, 31. (Pl. iun. p. 30, 14. 15).) Lini semen cum aliis quidem in usu est, sed[*](sed QS. om. ll. v.) et per se mulierum[*](muliebris Q.) cutis vitia emendat in facie, oculorum aciem suco adiuvat. epiphoras cum ture et aqua aut cum murra[*](murra S. myrrha Vv. myrta Fd. mu.. ta Q. misto E.) ac vino sedat, parotidas[*](parotidas dv.paroidas r.) cum melle aut adipe aut cera[*](et cera dT.), stomachi solutiones[*](dissolutiones coni. Dal. sed cfr. XXIII 112. XXVII 88.) inspersum polentae[*](polenta VFd.) modo, angina s[*](anginas v. anguinae ll.) in aqua et oleo decoctum et cum aneso[*](aneto coni. Brot. e Marc. Emp. et Plin. iun.) inlitum[*](inlinitum E.)[*](post inli- tum excidisse videntur sic et tonsillas ex aceto gargarizatum: cfr. Plin. iun. p. 30, 14.).[*](Marc. Emp. 18,12. Pl. iun. p. 34, 20. 88, 2.) torretur [*](torpetur E. torreretur. aut cum murt... Q. an torretur ac cum murra, ut aluum sistat, coeliacis - aceto?), ut alvum sistat. coeliacis et dysintericis inponitur ex aceto. ad iocineris dolores estur cum uva passa; ad phthisim utilissime e[*](utilissime e G. -mae V. -me. rv.) semine[*](seminae V.) fiunt ecligmata[*](et ligmata V.). musculorum, nervorum, articulorum, cervicium[*](ceruitium E. ceruicum dv. a. D. -icis V.) duritias, cerebri membranas mitigat farina seminis nitro aut sale aut cinere additis . eadem[*](lacunam ego indicavi. et idem ll. idem G. item v. parotidem J. ephelidem S (dubitanter) e Diosc.) cum fico... etidem concoquit ac maturat; cum radice vero cucumeris silvestris extrahit quaecumque corpori inhaereant; sic et fracta[*](et Ev. effracta rT.) ossa.[*](Diosc. II 125. Pl. iun. p. 76, 9–11. 63, 18. 44, 2.) serpere ulcus in vino decocta prohibet, eruptiones[*](eruptiones dv. eruiti- ones VE. ueruitiones F.) pituitae cum melle.
emendat[*](emendat Ev. -dan r.) ungues scabros cum pari modo[*](paro modi V.) nasturtii[*](nasturci V.), testium vitia et ramices cum resina et murra et gangraenas[*](cancraenas V (v. a. C).) ex aqua, stomachi dolores cum feno[*](faeno V.) Graeco sextariis utriusque [*](utrisque Ev. a. G.) decoctis in aqua mulsa, intestinorum, thoracis perniciosa vitia clystere in oleo aut melle.[*]((Diosc. II 143). Gargil. p. 143, 8. 9. 13. 11. 10.) Blitum iners videtur ac[*](ac Vv. hac Q. aut r.) sine sapore aut acrimonia ulla, unde convicium feminis apud Menandrum faciunt mariti. stomacho inutile est.[*](inutile est v. -ilem ll.) ventrem adeo turbat, ut choleram[*](cholera V. ulcera Q.) faciat aliquis. dicitur[*](icitur Ev. -cetur r.) tamen adversus scorpiones potum e vino prodesse, clavis pedum inlini, item lienibus et temporum dolori[*](tempori- bus doloribus d.) ex oleo. Hippocrates menstrua sisti eo cibo putat.
[*](Diosc. I 3.) Meum[*](meu v. a. H. milium Q.) in Italia non nisi a medicis seritur et his[*](iis Ev. a. S.) admodum paucis. duo genera eius: nobilius Athamanticum [*](Athamanticum v. adam- ll. adamant. hic cum Q.) vel Athamanicum[*](uel Athamanicum U 444. uelata manichum Q.om. ll. v. a. D.) vocant, illi tamquam ab Athamante inventum, hi quoniam laudatissimum in Athamania[*](Athamania U l. l. -manta FQ. -mante rv. a. D.) reperiatur[*](dist. ego.), foliis aneto[*](aneto S cum B e Diosc. aneso ll.Q. aniso v.) simile et caule, aliquando bipedale[*](bipedale ego coll. Diosc. uipedale Q. bipedali ll. v. bicubitali B.), radicibus multis obliquis[*](obliquis VTBrot. oliuis Q. oblis Fd. obolis E. ob- nigris v.) nigris[*](nigris om. v. a. Brot.), quibusdam et[*](et QS. om. ll. v.) altis[*](altis VFdTJ. albis QS. altissimis E(?) v. an rectis? cfr. Diosc.), minus rufum quam illud[*](illud Qv. illum ll.) alterum. urinam[*](urinam ciet J. murinam et ll. ciet urinam v.)ciet in aqua[*](qua VF.) pota[*](potum dE(?)v. om.F1.) radice trita vel decocta, inflationes stomachi mire discutit, item[*](dist. U 444.) tormina et vesicae vitia vulvarumque. articulis cum melle[*](lacunam ego indicavi. exciderunt fortasse itemque thoracis fluc- tionibus utile cfr. Diosc.)..... infantibus cum apio inlitum imo ventri urinas movet.
[*](Diosc. III 74. Gargil. p. 159, 5. 6. 10.) Feniculum nobilitavere serpentes gustatu, ut diximus, senectam exuendo[*](exuendo v. -dum Q. -dam VE. execuendam r.) oculorumque[*](oculorumque Qv. oc.lo.umque V2. c.lo.umque V1. colonumque F. colonorumque r.) aciem suco eius[*](sucu eius acuend... Q.)[*](8, 98) reficiendo, unde intellectum[*](intellectum est v. a. S.), hominum[*](hominem V1fv. a. Verc.) quoque caliginem praecipue eo levari. colligitur hic caule turgescente et in sole[*](uncos posuit D cum U 445.) siccatur inunguiturque ex melle. [ubique hoc est] laudatissimus[*](dist. ego coll. Diosc.) in Hiberia lacrimis fit. et e[*](e lacrimis FEv.) semine recenti[*](re- cente E.om.dT.) fit[*](fit ll.Tv.om.QD.) et e[*](et e dTEQBrot. et ex Vv. et F.) radicibus prima germinatione incisis.
[*](Diosc. III 75.) Est in hoc genere et silvestre, quod hippomarathum [*](hippomara- thum (ippo- Q) S. -thron v. hippomatum E. hyppo- d. ippho- r.), alii myrsineum[*](myrsineum dQC. -seneum rv. smyrneum coni. H.) vocant, foliis maioribus, gustu acriore, procerius, baculi[*](baculi S. uacculi Q. bracili F1. bracioli V1F2. brachioli V2. bracchioli r. -iali v.) crassitudine, radice candida. nascitur in calidis et saxosis. Diocles et[*](et VdTD. set F. sed Ev.) aliud hippomarathi genus tradidit, longo et angusto folio, semine coriandri.
[*](Diosc. III 74. Gargil. p. 160, 1. 159, 11.12. 160, 5. 3. 4. Pl. iun. p. 58, 18. Gargil. p. 159, 13. 14. 16. 160, 2. 159, 14. 16. 160, 7.)Medicinae in sativo[*](in satiuo dEv. insitiuo r.) ad scorpionum ictus et serpentium semine in vino poto. sucus et auribus instillatur vermiculosque in his necat[*](necat dQv. -atis r.). ipsum condimentis prope omnibus inseritur, oxyporis etiam aptissime. quin et panis crustis subditur. semen stomachum dissolutum adstringit vel in febribus[*](febris VF.) sumptum, nausiam ex[*](ex dEv. ea VF2. in ea F1.) aqua tritum sedat, pulmonibus et iocineribus laudatissimum. ventrem sistit, cum modice[*](dist. ego.) sumitur, urinam ciet[*](ciet et dtBrot. et ciet r. ciet J. exciet et G. excitat et v.) et ad[*](ad om. v. a. S) tormina potu[*](potu U 445. totu Q. totum ll. potum S. mitigat v.). decoctum
in[*](in S. et in QD. om. ll. v.) lactis[*](lactisque v. a. S.) defectu potum mammas replet[*](inplet Q.). radix cum tisana sumpta[*](cuncti sanat sumpta eadem (om. renes - suco) Q.) renes purgat sive decoctae[*](decoctae (=== -cte) ego coll. Plin. iun. -cti VFdTJ. -cto Ev.) suco ex vino[*](ex uino sumto Q. siue semine sumpto ll. v. de siue semel posito cfr. XVI 1. XVII 159. XXVI 95. XXXII 53. XXXVII 149.) sumpto. prodest et hydropicis radix ex vino[*](e uino d. cum uino T.) pota[*](pota QD. cocta ll. v.), item convulsis. inlinuntur folia tumoribus ardentibus[*](ardentibus Verc. -tes ll. v (ad calculos relatum). -te J. sed cfr.Gargil. fortasse exciderunt aliqua: tumoribus et quae ictu uel repentinis suggillationibus (vel caloribus) ardent.) ex aceto, calculos vesicae pellunt, venerem stimulant[*](uenerem stimulant QS. om. ll. v. cfr. Gargil.). geniturae abundantiam quoquo[*](quo EQ.) modo haustum facit, verendis amicissimum sive ad fovendum radice[*](radice v. -cem ll.) cum[*](cum F1Ev. cum in r.) vino decocta[*](decocta S. cocta v. decoctam Vd. -tum r.) sive contrita[*](contrita v. cfr. Gargil. -itum ll. S.) in oleo inlita[*](inlita ego. -itum ll. v.). multi[*](multum E.) et suggillatis[*](tumoribus et sugillatis v. a. J.) cum cera inlinunt[*](uncos ego posui.)[*](dist. ego.) [et] radicem[*](radicem VFd. -ice Ev.). seminis suco[*](semi- nis suco ego coll. Diosc. et Gargil. in suco ll. v.) vel radice[*](radice ego. -icem VFd.om.Ev.) cum melle contra canis morsum utuntur et contra multipedam[*](multipedem VFdv. a. G.) ex vino.[*](Diosc. III 75. Nicand. ther. 596.)Hippomarathum[*](hippomarathum V2S (-thron v). -tum r. ippo- Q.) ad omnia vehementius calculos praecipue pellit[*](tollit dT.), prodest vesicae cum vino leni et feminarum menstruis haerentibus[*](haerentibus (her- Q)EQG. haerentes (her- F)r. om. v.). efficacius[*](sed efficatius Q.) in eo semen quam radix. modus[*](modus Qv. modis VFE. om.d.) in[*](in om.E.) utroque[*](utraque EQ.) quod duobus digitis tritum[*](tritum C. trito ll. v. om.Q.) addatur[*](addatur QS. ad- ditur ll. v.) in potionem[*](potione Q.an recte?). Petrichus, qui ophiaca scripsit, et Micion[*](Micion Brunn p. 36. miccon ll. Miccion G. Miction Dal. Micton H. micon v.), qui rhizotomumena, adversus serpentes nihil efficacius
hippomaratho[*](hippomaratho S. -thon ll. -thro v. (yppomaradrum Q).) putavere; sane et Nicander non in novissimis posuit.[*](Diosc. III 155. 156.) Cannabis[*](cannauisiluestris Q.) in silvis primum nata est, nigrior[*](nigriore VFv. a. H (folio et aspe- riore).) foliis et asperior. semen eius extinguere genituram virorum dicitur. sucus ex eo vermiculos aurium et quodcumque animal intraverit eicit, sed cum dolore capitis, tantaque vis ei est, ut aquae infusus[*](infusus QS. -sum FdE. -sa Vv.) coagulare eam dicatur; et ideo iumentorum[*](lamentorum V.) alvo succurrit potus[*](poti' d. pota v. a. S.) in aqua. radix articulos contractos emollit in aqua cocta, item podagras et similes impetus. ambustis cruda inlinitur, sed[*](sed dE(?)v. et r. an recte?) saepius mutatur , priusquam arescat.
[*](Diosc. III 81. Pl. iun. p. 110, 11. 92, 18.) Ferula semen aneto simile habet. quae ab uno caule dividitur in cacumine[*](an cacumina? cfr. XVI 158. XII 42.), femina putatur. caules eduntur decocti commendanturque muria[*](muria Verc. cfr. Diosc. murta F1dT. musta VF2. musto v. a. S. amurca E.) ac melle, stomacho utiles[*](utilis ll.). sin[*](sin Ev. in VF. hi dT.facile conicias utilissimi. plures; sed vide ne scribendum sit utiles, ni plures...fa- cerent; cfr. XXIV 17. XXVII 29, alii loci multi.) plures sumpti, capitis dolorem faciunt. radix denarii pondere in vini cyathis duobus bibitur adversus serpentes, et ipsa radix inponitur. sic et torminibus medetur , ex oleo autem et aceto contra sudores inmodicos vel in febribus proficit.[*](Diosc. III 81.) sucus ferulae alvum[*](aluum sistit v. a. G.) solvit fabae magnitudine devoratus. e viridi[*](uiride dTf.) medulla[*](medulla VEE (Verc.) H. merulla f. ferula dTv.) vulvis[*](uuluis H cum Gronovio. uultuis VEf. uultui rT. ramusculus v. musculus B. del. Verc. for- tasse recte; an uel illitu.. est?) utilis[*](utilis Vv. utile r.) et[*](et fDal.)[*](et H. est ll. v. est et fVerc.) ad. omnia ea vitia. ad sanguinem sistendum decem grana seminis bibuntur in vino trita vel medulla[*](cum medulla V2S.). sunt qui comitialibus
[*](p. 378,1 comitialibus ego. -alibus bis VF. -alibus morbis dE(?)v. cfr. XXI 156. XXVII 29, al. (an bis die dandum? cfr. § 237).) dandum putent luna IIII usque VII[*](IIII us VII F1. quarta sexta septima dE(?)v. a. S.) lingulae mensura . natura ferularum murenis infestissima est, tactae siquidem ea moriuntur. Castor radicis sucum et oculorum claritati conferre multum putavit.[*](Th. H. VI 4, 3. cfr. Plin. XXII 86. XXI 94.) Et de carduorum satu inter hortensia diximus,[*](19, 152) quapropter et medicinam ex his non differamus. silvestrium genera sunt duo, unum fruticosius a terra statim, alterum unicaule crassius. utrique folia pauca, spinosa, muricatis cacuminibus, sed alter florem purpureum emittit[*](emittit d. mittit rQv.) inter medios aculeos celeriter canescentem et abeuntem cum aura; σκόλυμον Graeci vocant.[*](Gargil. p. 149, 11. 13. 11. 12. 14. 150, 1. 2. Th. H. VI 4, 9.) hic, antequam floreat, contusus atque expressus inlito suco alopecias replet. radix cuiuscumque ex aqua decocta potoribus[*](potioribus Vf. potatoribus TGargil. v. a. G.) sitim facere narratur. stomachum[*](lacunam ego indicavi. excidisse videntur in cibo utilis est. cfr. Gargil.) corroborat[*](corroborat ad uenerem confert Q.) et vulvis.... si credimus, etiam conferre aliquid traditur, ut mares gignantur. ita certe[*](certe D cum U 446. et cereae FdT. et cerea E. enim ce- reae V(?). enim S. cherias (Chaereas G) atheniensis scripsit et v. an ita et serio? cfr. XVII 267. XXX 137. XXXVII 41.) Glaucias[*](glatias E.) scripsit[*](scripsit S. adscripsit ll. J. scribit Gargil. del. v.), qui[*](qui dTv. quid r.) circa carduos diligentissimus videtur . mastiche[*](mastiche e S. -tice QGargil. -teche V. -tethe FE. -tet haec dT. mastiche H. manducatus v.)e carduis odorem[*](carduorum Gargil. cardui H. -duus Verc. -duus hi v.) commendat[*](commendoris VE. (oris odorem commendat Q).) oris.
[*](Gargil. p. 176, 10 sqq. Pl. iun. p. 111, 13–24. 112, 1–4.) Et[*](sed v. a. D.) discessuri[*](discessuri G. -ssum ll. ante discessum v. om.f.) ab hortensiis unam conpositionem ex his clarissimam subteximus adversus venenata animalia incisam[*](incisa dQ.) in[*](in dQS. om. rv.) lapide versibus Coi in aede[*](Coi in aede S cumQ (coiinę de).(cfr. coii Plin. iun.) et linede ll. in limine aedis v.) Aesculapi: serpylli duum[*](serpullidium V.) denariorum pondus, opopanacis[*](opoponaces VE. -panicis d.) et mei[*](mei coni. Cagnatus et Dal. e Galeni antidot. II 14. mii Q. mili ll. milii v.a.H.) tantundem
singulorum, trifolii seminis[*](seminis dTQ. om.Ev. a. S. seminis—2 feniculi om.VF.) pondus denarii[*](denari unius S ex Plin. iun.), anesi[*](anesi dEH. a.si Q. aneti v. a. H ex Plin. iun.) et feniculi seminis et ammi et apii denarium senum[*](fenum V.) e[*](e QS. et ll. del. C. ex v.) singulis generibus, ervi farinae denarium[*](denarium QPlin. iun. S. om. ll. v.) XII. haec tusa[*](hae tusa Q. extusa dT.) cribrataque vino quam possit[*](possunt dQS. potest Gargil.) excellenti digeruntur in pastillos victoriati ponderum[*](pondere Ev. a. S.). ex his singuli[*](singuli QPlin. iun. Gargil. v. -lis ll.) dantur ex vini[*](uino Plin. iun. Gargil. cfr. § 204 extr. 260.). mixti cyathis ternis. hac[*](hac QGargil. Verc. haec ll. v.) theriace[*](the- riache Q. -reace V. -riaca Gargil. v. a. S.) Magnus[*](magus d.) Antiochus rex adversus omnia venenata usus traditur aspide excepta[*](aspide excepta QS. om. ll. v. praeter aspidem Plin. iun.).