Naturalis Historia

Clipeus ardens ab occasu ad ortum scintillans transcucurrit[*](transcurrit aopyva.Brot. cfr. §96) solis occasu L. Valerio C. Mario consulibus.

Scintillam visam[*](uisam ego. om. ll.v.δόξας Lydus) e[*](e??? F2.) stella cadere et[*](et RaT) augeri terrae adpropinquantem ac[*](at (lac. ante indicata) D), postquam lunae magnitudine[*](in lunae opzva. G magnitudinem F1Raopva. G) facta sit, inluxisse[*](inluxisset FR1a) ceu nubilo die, dein, cum in caelum[*](caelo (om. in) o) se reciperet[*](recipere F1R1), lampadem factam semel umquam proditur Cn[*](hoc d (?)va.S). Octavio C. Scribonio consulibus. vidit id Silanus[*](lianus Eao. ???anus F1. lucinius p. Licinius Syllanus va.H) proconsul cum comitatu suo.

Fieri videntur et discursus stellarum numquam temere, ut non ex ea parte truces venti cooriantur .

[*](Lyd. ost. 5 p. 18a-c. cfr. Sen. NQ I 14. 13. (Lucian. navig. 9).)[*](procellae opva.G) Existunt[*](ex his (iis v) tune F1Eaopzva.G) stellae et in mari terrisque. vidi nocturnis militum vigiliis inhaerere pilis pro vallo fulgorem[*](fulgorem FRdG. -gurum Eapzv(D)) effigie ea[*](effigie eas D. gies. eae va.G. -gies z); et antemnis navigantium aliisque navium partibus ceu[*](ceu ll.v. an cū?) vocali quodam sono insistunt, ut volucres sedem ex sede mutantes, graves, cum solitariae venere, mergentesque navigia et, si in carinae ima deciderint, exurentes, geminae autem salutares et prosperi[*](prospere a) cursus[*](cuius F1R1a) nuntiae[*](praenuntiae R(?)va.J(D). cfr. XVIII 357), quarum adventu fugari diram illam ac minacem appellatamque Helenam ferunt et ob id Polluci ac Castori[*](accusatori F1Ea. et castori R2ecorr.pva.D) id numen[*](id numen F2dv(J). id nomen rS. is nomina coni.D2Herm. XXXII p. 336) adsignant eosque in mari[*](in mari deos R2E2v. deos in mari d) invocant. hominum quoque capita vespertinis[*](uespertinis horis E2d2vaS(D)) magno praesagio circumfulgent. omnia[*](haec sunt (om. i) omnia et alia y) incerta ratione et in naturae[*](natura y) maiestate abdita.

[*]((3. 4) Beda n. r. 25. — cfr. Aristot. de mundo II p. 392b, 5.) Hactenus de mundo ipso sideribusque: nune reliqua caeli memorabilia. namque et hoc caelum appellavere maiores quod alio nomine aëra[*](aere F1. -rē F2. aethera p), omne quod inani simile vitalem hunc spiritum fundit. infra lunam haec[*](hec (ec in ras.) ao. hoc p.huic D2) sedes multoque inferior, ut animadverto[*](animo aduerto F) propemodum constare, infinitum[*](infinitum uidetur F2) ex superiore natura aëris[*](aetherisD2. cfr. §48), infinitum[*](infinitum et R2dG. om.p. et v) terreni halitus[*](terrenis alitusFeap) miscens utraque sorte confunditur. hinc nubila, tonitrua[*](et tonitrua R2S) et alia fulmina, hinc grandines, pruinae, imbres, procellae, turbines, hinc plurima mortalium mala et rerum naturae pugna secum. terrena in caelum tendentia deprimit siderum vis eademque quae sponte non subeant ad se trahit[*](trahunt pva.H). decidunt imbres, nebulae subeunt[*](subeunt E(?)G), siccantur amnes, ruunt grandines. torrent radii et terram in medium[*](medium Epv. -Iv??? F2in ras. -io m Ra. -io dT. -io mundi D) undique inpellunt, iidem infracti resiliunt et quae potuere auferunt secum. vapor ex alto cadit rursusque [*](rursusque Fdao. -sumque rv) in altum redit. venti ingruunt inanes[*](in inaneD2) iidemque cum rapina remeant. tot animalium haustus spiritum e sublimi trahit, at ille contra nititur, tellusque ut inani caelo spiritum fundit[*](infundit opva.S ultra citra op. -tro citroque H). sic ultro citro commeante natura ut tormento aliquo mundi celeritate discordia accenditur[*](accendatur Eaopva.C). nec stare pugnae licet, sed adsidue rapta convolvitur et circa terram inmenso rerum causas[*](causas ll.v(H). quasi B) globo ostendit[*](globostendit FRa. -bo tendit B), subinde per nubes caelum aliud[*](aliud R2dv. -um r. om.p.an atrum?) obtexens. ventorum hoc regnum. itaque praecipua eorum natura ibi et ferme reliquas complexa eas[*](complexa eas ego. cfr. §67 extr. -xa a sed2ozS. -xas a se Eap. -xa se FR1. -xasse R2. -xa d1v. -xa aeris D) causas, quoniam tonitruum[*](et tonitruum E2v) et fulminum iactus[*](ictus o)

[*]((11-13) Beda n. r. 11. —) Tempestatum imbriumque[*](imbriumque ego. cfr. § 108 init.111 init. rerumque ll.v. siderumque CFW Müller p. 16) quasdam statas[*](statutasF3aopyz (item infra v. 23)) esse causas, quasdam vero fortuitas aut adhuc rationis inconpertae, manifestum est. quis enim aestates et hiemes quaeque in temporibus annua vice intelleguntur siderum motu fieri dubitet? ergo ut solis[*](ergo ut solis Eaopv. ut (et utR)solis (-lus R1) ergo FfRdH) natura temperando intellegitur anno, sic reliquorum quoque siderum propria est cuiusque[*](cuiusque ego. quibusque ll.v. de mendo cfr. p. 156,12) vis et ad suam cuique naturam fertilis. alia sunt in liquorem soluti umoris fecunda, alia concreti[*](concreta F1R1ad) in pruinas aut coacti in nives aut glaciati in grandines, alia flatus[*](flatu dT), teporis[*](teporis F2Ra(Beda)v. temp- F1dTpy. alia tep- E(?)C) alia aut[*](aut ego(et dist.). ut FE1a. autem F3. om.rv) vaporis, alia roris, alia rigoris[*](frigoris y(Beda).om.p). nec vero haec tanta debent existimari, quanta cernuntur, cum esse eorum nullum minus luna tam inmensae altitudinis ratio declaret.[*](Beda n. r. 11. —(21-24) Lyd. ost. 7 p. 26a. cfr. Plin. XVIII 247. Tiro ap. Gell. XIII 9, 4. Cic. nat. deor. II 11. schol. Germ. p. 75, 7 sqq. Serv. geo. I 138. Aen. I 744 (Isid. or. III 70, 12). Ov. fast. V 166. Ampel. 3, 2.) igitur in suo quaeque motu naturam suam exercent, quod manifestum Saturni maxime transitus imbribus faciunt. nec meantium modo siderum haec vis est, sed multorum etiam adhaerentium caelo, quotiens errantium accessu inpulsa aut coniectu[*](coniecta i. collecta a. contactu D2) radiorum exstimulata sunt, qualiter in suculis sentimus accidere, quas Graeci ob id pluvio nomine[*](numus (pronomine) y.add. hyadas BedaE3va. S(D). ὕαδαςF3in marg. De suppresso nomine cfr. § 8. III 151. VI 187. Müller de stilo p. 90) appellant. quin et sua sponte quaedam statisque temporibus, ut haedorum exortus.