Naturalis Historia
Pliny, the Elder
Pliny, the Elder, creator; Mayhoff, Karl Friedrich Theodor, 1841-1914, editor
ibi[*](ibi Pronus (prun- v) FEva.G. ibi a) et prunus Aegyptia, non dissimilis[*](modis similis D2) spinae[*](spina Ea) proxime[*](proxime RsBas. -mae rv) dictae[*](die- tae RsFv. -ta r), pomo
mespili, maturescens[*](mespile maturescent Rs) bruma nec folia dimittens[*](demittens DF1TD). lignum in pomo grande, sed corpus ipsum natura et copia[*](et copia MJ. copiaque rv) messium[*](mespilum D2) instar incolis[*](instat incolis a. -ar colis E); purgatum enim[*](enim om.M) tundunt servantque eius offas. [*](Th. IV 2, 12. 11. 12. (schol. Nic. ther. 677 extr.). —) silvestris fuit[*](fuit MRsv(S). om. r H) et circa Memphin[*](memphim FEava.D. -phi arbore Rs) regio tam vastis arboribus, ut terni[*](cerni Ea) non quirent circumplecti[*](circumflecti FEa), unius peculiari miraculo, nec[*](ue Rsv. uel M. ut r. del.D2dT) pomum propter usumve aliquem, sed eventum. facies est spinae[*](spumae M) , folia habet ceu pinnas[*](pennas Rs(?)Eava.S), quae tactis ab homine ramis cadunt protinus ac postea[*](postera M) renascuntur.[*](cfr. Pl. XXIV 105–107. — § 66: Diosc. I 133. 176. 157. 174.—)
Cummim[*](cum F1. gummim aBrot. -mi (optimum) v) optimam esse ex[*](ex om.M. et a) Aegyptia spina convenit, vermiculatam, colore glauco, puram, sine cortice, dentibus adhaerentem. pretium eius in libras X III. deterior ex amygdalis amaris et ceraso, pessima[*](pessima e (ex v) S. -mae M. -me Rs. persimę a. -symae FE ) e prunis.[*](Diosc. V 1. I 141. — (14) Th. III 14, 1 extr. IX 1, 2. Diosc. I 112 extr. — (16) Diosc. III 89. Pl. XXIV 128.) fit[*](fit MRsD2S. filii F1. -lis D1. folii F2Ea. fuit d. fluit v) et[*](et om.M) in[*](in ll. S. ex v) vitibus infantium[*](infantibus FEa) ulceribus aptissima, et aliquando in olea[*](inuolea FEa. ex olea C) dentium dolori, ulmo etiam in Coryco[*](cryco Rs. corico FEva.Bas. cortico a. (ἐν ταῖς κωρυκίσιTh.)) monte Ciliciae ac iunipiro ad nihil utiles[*](utiles ll.S. -le av. -lis Brot.), ex ulmi vero cummi et culices ibi[*](dist. Fels p. 48) nascuntur. fit et e[*](et eo F1. et ea F2. et ex va.S) sarcocolla — ita vocatur arbor et[*](et om. va.S) cummis — utilissima pictoribus ac medicis, similis pollini turis et ideo candida[*](etiam ideo candido Rs) quam rufa melior. pretium eius quod supra.
Nondum palustria attingimus[*](attigimus va.S(D)) nec[*](sed (pro nec) M. et Dzi.) frutices amnium;
prius tamen quam digrediamur ab Aegypto, et papyri[*](papyri MRsav. -piri r passim) natura dicetur, cum chartae[*](carte F. pa- Ea) usu maxime humanitas vitae constet, certe[*](certe MRsS. om. r. et v) memoria.[*]((5) Isid. VI 12, 1. 13, 3. — (Paus. IX 31, 4). — Isid. VI 9, 1. (8, 18). — (9) Hcm. ζ 169.) et hanc Alexandri[*](alexandrea nisi M. -dri in Asia coni. Dzi.) Magni victoria repertam[*](reperta FEa) auctor est M. Varro, condita in[*](cundita in Rs. conditam F1Ea) Aegypto Alexandria[*](alexandrea Rs). antea[*](ante ea RsS) non fuisse chartarum usam: in palmarum foliis primo scriptitatum [*](scripsitatum M (item § 88). -ptatum Rs 1), dein quarundam arborum libris. postea publica monumenta plumbeis voluminibus, mox et privata linteis confici coepta aut ceris[*](ceris MRsD2v. cedis r. schedis zcodd. B); pugillarium enim usum fuisse etiam ante Troiana tempora invenimus apud Homerum, illo vero prodente[*](dist. H. de ellipsi cfr. III 129 et Müller stil. p. 79 § 30) ne terram[*](terra Eava.C(H)) quidem[*](quidaeRs. -dam F1) ipsam[*](ipsam (sc. fuisse) MRSJ. -sa rH. -sa (-sam C) tota (-am C) fuisse v(S)), quae nunc Aegyptus[*](ae- gyptus ap(p)elletur RsSJ), intellegitur , cum in Sebennytico[*](Sebennytico B. -nnut- M2Dzi. -nniut- M1. -ntnyt- Rs 3. -bant nyt- Rs. -beninst- DF. -benist- av. -benunst- E.cfr. V 49. 64) et Saite[*](et Saite S. -tae M. & fāite Rs. est altem (-ter D2) r. est a. saltem v) eius nomo[*](nomo del.F2) omnis[*](omnis MRsG2(S). nonnis r. -isi (P)H. nominis v) charta nascatur,[*](Hom. δ 354 sq. cfr. Sen. NQ VI 26, 1. Pl. II 201. XXV 12. — (16) cfr. Isid. VI 11, 1. Pl. II 201. XXV 12. — (16) cfr. Isid. VI 11, 1.) postea adaggeratam[*](adaggerata H Brot.) Nilo, si quidem a Pharo insula, quae nunc Alexandriae[*](alexandreae F) ponte iungitur[*](igitur E1. gigni- F1), noctis dieique velifico navigi cursu terram afuisse[*](afuisse MJ. ari fu- Rs. abfu- S. fu- rv) prodidit. mox aemulatione circa bibliothecas[*](bybliothecas RsDzi.) regum Ptolemaei[*](ptolemaei Mv. -lomei RsF2E2 (item infra). -lomeo ei r) et Eumenis[*](eumeni F2), supprimente [*](subprimente M. sup:im- F2. supram- F1Ea) chartas Ptolemaeo, idem Varro membranas Pergami tradit[*](tradit MRSS. -didit rv) repertas. postea promiscue[*](primiscue Rs 1. perm- a. -cuę FE) repatuit[*](repatuit M. pat- rv, cfr. luc. p. 93) usus rei qua constat inmortalitas hominum.[*](Th. IV 8, 3. cfr. Strabo XVII 799 extr. 800 init. — (7) cfr. Theopomp. ap. Athen. XV 676d. Plut. Ages. 36.) Papyrum ergo nascitur in palustribus[*](palustri a M. -stri delta (δproα) Dzi.) Aegypti aut[*](ait M. ut a) quiescentibus Nili aquis, ubi evagatae stagnant duo cubita non excedente altitudine gurgitum[*](gur///gitū Rs. -ghithum F. gyrgytum M), bracchiali[*](bracchiali RsF2S. brach- rv) radicis[*](radicis MFdv. -ces Ea. -ce Rs (D?)) obliquae [*](obliquae Ev. -que r) crassitudine, triangulis[*](trianguli lateribus non de amplius Rs) lateribus, decem non amplius cubitorum longitudine[*](longitudinem in MF) in gracilitatem[*](gragilitate (graci- Rs 3) Rs) fastigatum, thyrsi modo 5 cacumen includens, nullo semine aut usu[*](usū Rs) eius alio quam floris[*](florē Rs. foris E) ad deos coronandos. radicibus incolae pro ligno utuntur , nec ignis tantum gratia, sed ad[*](ad D(?)v. & FEa.om. r) alia[*](ali// M) quoque utensilia vasorum. ex ipso quidem papyro navigia texunt et e libro vela[*](et a libro uala Rs) tegetesque[*](tegates que FE. (alac.)), nec non et vestem, etiam[*](etiam ML. ē tam Rs. et quam r. atque zv) stragula[*](stragula MRs 3v(S). -lam RsL. strangula r) ac funes. mandunt quoque crudum decoctumque, sucum tantum devorantes .[*](73: Th. IV 8, 4. Diosc. I 115. Herod. II 96. 92. cfr. Lucan. IV 136. Pl. VI 82.) nascitur et in Syria circa quem odoratus[*](que moderatus F. -tur Ea) ille calamus lacum[*](latū Rs), neque aliis usus est quam inde funibus rex Antigonus[*](anti cognumin Rs) in navalibus[*](nabalibus F. nauall- Rs 1E1) rebus, nondum sparto[*](spara to Rs 1) communicato. nuper et in Euphrate[*](eufrate FEa) nascens[*](nescens Rs) circa Babylonem[*](babilonem RsF) papyrum intellectum est eundem usum habere[*](haber& FE. -bet a. -bere quem va.Bas.) chartae; et tamen adhuc malunt Parthi vestibus litteras intexere.
[*](Isid. VI 10, 2–5.) Praeparatur[*](praeparantur va.J) ex eo charta[*](char& FE. -rtae va.J. caret a) diviso acu in praetenues , sed quam latissimas[*](latissime Rs) philyras[*](phi- lyras MJ. -luras FEav. phylitras Rs. -luras Rs 3. fasciolas coni. Dzi. fibras Birt AB p. 243). principatus medio,
atque[*](adque ate Rs) inde[*](in di FEa) scissurae ordine[*](post ordine pos. proximarum -uicenae (§ 77) U). hieratica[*](pritaa hieratica Birt ib.) appellabatur antiquitus religiosis tantum voluminibus dicata, quae adulatione[*](adulatione MRsF2S. ab adu- v. ablat- a. ablut- rH) Augusti nomen accepit, sicut secunda Liviae[*](liuia F2) a coniuge eius[*](est (pro eius) F1Ea): ita descendit hieratica in tertium nomen. proximum amphitheatriticae [*](amphitheatriticae J. ampi- M. amphite- F (item v. 8). amphyte- Rs. amphitheatriticę Ea. amphithe- v. cfr. § 78) datum fuerat a confecturae loco; excepit hanc Romae Fanni sagas officina tenuatamque curiosa interpolatione [*](interpolationem M1. -potatione Rs. -pretatione Rs 3) principalem fecit e[*](e om.Ea) plebeia[*](pleucia F1Ea) et[*](sed M) nomen ei dedit; quae[*](dedit ei qui Rs) non esset ita recurata, in suo[*](sua Ea) mansit amphitheatritica. post hanc Saitica[*](saltica M. saiticā Rs) ab oppdo ubi maxima fertilitas, ex vilioribus ramentis, propiorque[*](propriorque MRsEa) etiamnum cortici[*](et cortici F1E) Taeneotica[*](taeneotica MJ. ten- v. taenio- B(S). teneo itice Rs. Laeneotica D. Lan- F. Len- EaH) a vicino[*](uicino iam M) loco, pondere iam haec, non bonitate, venalis. nam emporitica[*](emporitica (-pur- Rs) MRsJ. emporet- F2B. emport- r. amphoret- v) inutilis scribendo involucris[*](inuolucres FEa) chartarum segestriumque [*](quę F2. quem F1Ea. que in va.S. (an merciumque segestribus?)) mercibus usum praebet[*](praebet et Eava.L), ideo a[*](ideo a D2F2Eav. ideo MRs. idea r) mercatoribus cognominata [*](mercib; cognominatā Rs). post hanc papyrum est[*](est (pro eius) F) extremumque eius scirpo[*](scipo F1E. scypo a) simile ac[*](similis ac ne M1. ac ne simile quidem Rs) ne funibus[*](finibus E) quidem[*](quidem om.Rs) nisi in umore utile. Texitur[*](te- xitur M (bis) RsS. -xuitur r. -xuntur L (add. que v)) omnis[*](om- nib. Rs. -nes Eva.S) madente[*](malidente FEa. madentes (tabulae) va.H) tabula Nili aqua[*](acua F1Ea). turbidum[*](turbidum M. -dus rv) liquoris glutinum[*](liquoris glutinum coni. Dzi. -orum glutinis MRs. -or in (uim in D2) glutinis r. -or glutinis H. -or uim glutinis S. -ini v) praebet. in[*](in del.F2va.S) rectum[*](rectum MRsF2S. re (rē E) cum F1Ea. cum v. uicem H (cum praecedd. iungens)) primo supina tabulae[*](tabula Eava. S) schida[*](schida MD. scida F. scid Rs. sceda Eav. scheda Ven.) adlinitur longitudine[*](magnitudine M) papyri quae potuit esse, resegminibus[*](resegminibus L. resigm- (res ignim- Ea) ll. segm- v. cfr. XXVIII 5. 86) utrimque amputatis, traversa postea crates peragit[*](pergit Rs. pargit Rs 3. peragitur va.H. huc traiecit postea — malleo (§ 82) Birt AB p. 244). premitur[*](praemitur MF. premuntur va.G) ergo[*](ergo MDzi. deinde rv. (an ex eo?)) praelis[*](praelis MJ. prelis RsF2v. pleris r), et siccantur sole plagulae atque inter se iunguntur, proximarum semper bonitatis deminutione[*](diminutione FEava.S) ad deterrimas[*](teterrimas E). numquam plures scapo[*](scapos M1. scabo Rs 1) quam vicenae[*](uicaenae Rs. -cine F1a. -cena F2).Magna in[*](in om.F) latitudine earum differentia: XIII digitorum optimis, duo[*](optū is duae Rs) detrahuntur hieraticae[*](hieratica et M2. hęraticae E. heratice Fa. hiera- cae Rs 1), Fanniana[*](fanniaca Ea) denos habet, et uno minus amphitheatritica[*](amphiteatritica Rs. -teatrica (ampi- M) r. cfr. § 75), pauciores Saitica[*](saltiga M. sartica FEa.cfr. § 69. 76), nec malleo[*](malleo v. -llio MRs. -lio D1F. in alio (-ia a) D2da. alio E) sufficit; nam emporiticae[*](emphori- ticae FEa. en (in Rs 3) poret- Rs. cfr. § 76) brevitas sex digitos non excedit. praeterea spectatur[*](spectantur DFEava.S(D)) in chartis tenuitas, densitas, candor[*](candar Rs 1. camdor F2. eam- F1E.om.a liuor M.om.a), levor. primatum mutavit[*](mutauit MRsv. mutua- r) Claudius Caesar: nimia quippe Augustae[*](angustae Ea) tenuitas tolerandis[*](tneerandis F. tener- Ea) non sufficiebat calamis; ad hoc tramittens litteras[*](litteris M) liturae[*](liture RsFa. litturae E) metum adferebat ex[*](ex om. va.H) aversis[*](aduersis MdTVerc.), et alias indecoro visu pertralucida. igitur e[*](e MH (J). et D2v. om. rS) secundo corio[*](corto Rs) statumina[*](stamina Birt AB p. 245) facta sunt, e[*](et EaSJ) primo subtemina[*](subtemina MRsF2Brot. s opt- F1Ea. subtegmina H. -ne v). auxit[*](ausi & Rs) et amplitudinem [*](amplitudinem MDzi. ita latitu- Rs. latitu- rv), pedali[*](pedalis va.S erat mensura et Eava. S) mensura. erat et cubitalis macrocollis[*](macrocolis va. H(D)), sed ratio deprehendit vitium, unius schidae[*](scide RsF. scedę E.om.a) revulsione[*](re uo//si////ones Rs. -uolsione FES) plures infestante[*](infestantes FEa) paginas. ob haec praelata omnibus Claudia, Augustae
in epistulis[*](epistolis FEva.S. epsiis Rsa) auctoritas relicta; Liviana suam[*](nam (pro suam) M) tenuit, cui[*](cum F1) nihil e[*](e MRsFv(S). cm.D(?)EaH) prima[*](primae H e MRsv(S). om. rH) erat, sed omnia e secunda[*](secundae H).Scabritia levigatur dente conchave[*](concaue E. -auo va.B), sed caducae litterae fiunt. minus sorbet politura charta, magis splendet[*](post splendet inseruit postea — malleo (§ 82) Dzi.). rebellat saepe umor incuriose datus primo, malleoque[*](malleo quae FEa) deprehenditur aut[*](aut—7 deprebenditur om.MRs)[*](aut v. aui DFEa) etiam odore, cum cura[*](cura ego. om. ll.v. cfr. v. 12) fuit[*](fuerit va.D) indiligentior. deprehenditur et lentigo[*](lentico E) oculis, sed inserta mediis glutinamentis taenea[*](tenea RsFEa. taenia va.J) fungo[*](fungo MRsv(G). -nco r. iunco zB) papyri bibula, vix nisi littera fundente[*](findente E2) se: tantum inest fraudis. alius igitur iterum texendis[*](tetendis FE. tenen- a) labor.
Glutinum vulgare e pollinis[*](epollonis F. apollinis (-inu E1) Ea) flore temperatur fervente [*](feluente M) aqua[*](qua FEa), minimo aceti[*](acceti F. a&i E1) aspersu, nam fabrile cummisque[*](cummiscue (comm- a) Fa. -cuę E) fragilia sunt. diligentior[*](diligenter M. -tiore Dzi.) cura mollia panis fermentati colat[*](colat ego. -ata ll. v) aqua fervente; minimum hoc modo intergerivi[*](intergeriui MS. -e///im Rs. -eri r. -erii G. -erit v), atque etiam Nili[*](nili Mv(D). nil R. lini rH. cfr. § 107) lenitas superatur[*](superatu Fa). cmne autem glutinum[*](gltinum om.M) nec[*](uel (pro nec) M) vetustius esse[*](ex se FE1a) debet uno die nec recentius[*](recentius:Rsv. rectius M.om. r).— (postea malleo[*](mallio (melleo E1a) recentius FEa) tenuatur [*](tenuatus FEa) et glutino percurritur, iterumque constricta[*](constricta v. -scripta (prosc- Rs) MRsD. -pte r. de m endo cfr. XXXV 93. (concri- spata Birt AB p. 244)) erugatur[*](rugat FEa) atque extenditur malleo) — ita sint[*](sunt va.S) longinqua monimenta[*](monu- menta Rsva.S). Tiberi[*](dist. U) Gaique[*](galiq; //// Rs. ca.II. quae FEa) Gracchorum[*](grece (grathe E. gratę a) horum F1Ea) manus[*](manus quae va.J) apud Pomponium Secundum vatem[*](altem FEa) civemque clarissimum vidi annos fere[*](fere om.Rs) post ducentos
; iam vero Ciceronis ac Divi Augusti Vergilique[*](uergiliique (-q. que Rs 1) RsF. uirg- Rs 3Eav a.S) saepenumero videmus.