Naturalis Historia

[*]((5–7) Ar. IX 40, 627a 4. V 22, 553b 21.— (7.8) IX 40, 627a 2.— (9. 10) V 22, 554a 10. cfr. Col. IX 4, 6. Varro III 16, 26.—) Mel plenilunio uberius[*](uberius v. -ibus M. uerius r) capitur, sereno[*](serena va.S) die pinguius[*](pinguis F1a). in omni melle quod per se fluxit[*](fluit C) ut mustum oleumque , appellatur acetum[*](acoeton B. tacitum MF2v) . maxime laudabile est aestivum[*](aestiuum Mv(S). Est- F2R2d. Estiu R1.-ium DF1. Est iam Ea. etiam zH) omne rutilum, ut siccioribus confectum diebus[*](ut—diebus MF2J. ut diebus confectum siccioribus v(S). ut siccioribus r. om.z. uel sic auribus H). album[*](album— 8 ulceribus MJ. om. rv. ut ulceribus z.cfr. § 45 extr.) mel non fit ubi thymum est, sed oculis et ulceribus aptissimum existimatur[*](existimatur MF2G(S).-tus F1R. in aestimatus E.-tur a.-tu est zH.-tione est v)[*](dist.ego n. luc. p. 34). e thymo coloris aurei, saporis gratissimi, quo fit[*](quo fit MDF1a. quo fit R. cofit E. quod fit F2G. coit D. cum fit v)[*](lac. ego indicavi; exci-dit floris nomen. (an potius e uiolis pro doliolis?)) palam; .... doliolis pingue, e[*](pingue e D. -gui e MR.-guę F.-gue rv. (alac.)) marino rore[*](rore MF2D. res DF1.re RE. e rore v) spissum. quod concrescit[*](concrescit Mv. c???gr- F2. cogr- R. eogr- D. ///gr- F1. eo cr- Ed) autem, minime laudatur.[*](Ar. IX 40, 627a 1. Diophan. in Geop. XV 7, 2. (Diosc. II 101).) thymosum non coit et tactu[*](an remittit?) praetenuia fila mittit, quod primum bonitatis[*](bonitatis M. graui- r v. leui- P) argumentum est; abrumpi[*](abrupti M2) statim et resilire[*](res iure M1.-ilere M2) guttas vilitatis indicium habetur. sequens probatio ut sit odoratum etex dulci acre[*](acre MG. re rv), glutinosum, perlucidum.[*]((1) Ar. V 22, 554a 15.) aestiva[*](ex aestiua coni. J. cfr.§ 35. 42) mellatione X partem Cassio[*](casio M2. -stio M1, Thasio va.(P)G2) Dionysio apibus relinqui placet, si plenae fuerint alvi; si minus, pro rata portione aut, si inanes, omnino

non attingi. huic vindemiae Attici signum dedere initium caprifici, alii diem[*](caprificialem diem va.H) Volcano sacrum.

[*](Diosc. I 117. cfr. Col. IX 4, 7.— (7) Col. IX 14, 11. Varro III 16, 34.—)Tertium genus mellis minime probatum silvestre, quod ericaeum[*](ericaeum Rv. erigae- M. irice- DF. erite- E. erithe- a) vocant. convehitur[*](conuenitur M) post primos autumni imbres , cum erice[*](erice Mv(J). heri- F2. myri- RdS. in africe (-ca Ea) r) sola floret in silvis, ob id harenoso simile. gignit[*](gignitur va.S) id maxime arcturi exortus[*](exortus dS.-tu Eav.-tuus r) ex[*](et (pro ex) M.om.ava.H) a. d. pr[*](a. d. pr. J. ad pr. M. april DFR. -ili E. apli a. a (ante H) pridie v). id. Septembres. quidam aestivam mellationem ad arcturi exortum proferunt, quoniam ad aequinoctium autumni ab eo supersint dies XIIII, et ab aequinoctio ad vergiliarum occasum diebus XXXXVIII plurima sit erice[*](sit eriche F1R1.-itache F2.-ithe l. se tyriche a. sideriten va.B).[*]((10) cfr. Th. VI 4, 4. Pl. XXI 94 extr.— (14) Varro ib. Didym. in Geop. XV 5,4. Col. IX 15,8. 14,11.—) Athenienses[*](athinienses F1. as then- R1. as tiniensis a. as thi- l) eam[*](eam J. iam M. tam DF1R. tum El.om.a. eam- dem F2) tetralicen[*](tetralicem B1e Theophr. -adicen Mv (J). terra dicen l. -cent r. radicem F2. tamaricen (B2)S) appellant, Euboea sisyrum[*](sisyrum MJ. syr- a. sysyr- r. sisir- dBrot. sisarum v. -ram B e Varr.), putantque[*](quam putant va.S) apibus esse gratissimam , fortassis quia tune nulla alia sit copia. haec ergo mellatio fine[*](finē R. sine M) vindemiae et vergiliarum occasu idibus Novembribus fere includitur. relinqui ex ea duas partes apibus ratio persuadet, et semper eas partes favorum, quae habeant [*](habeant MF2d2v. ha////ant F1d1. haec ant DE. haec inth R. anth a) erithacen.[*](Ar. IX 40, 625b 28. VIII 4, 599a 24 sq. cfr. Col. IX 14,17.— (297, 1) cfr. supra § 13. 30.) a bruma ad arcturi exortum diebus LX[*](XL a (item Ar. et Col., sed cfr. XVIII 237)) somno aluntur sine ullo cibo. ab arcturi exortu ad aequinoctium vernum tepidiore tractu iam vigilant, sed etiamnum[*](etiam nunc F.-am tunc Rava.J) alvo se continent servatosque in id tempus cibos repetunt.

in[*](in—4 mori om.a) Italia vero hoc idem a[*](a om.M) vergiliarum exortu faciunt et[*](et MF2v. om. r H) in eum dormiunt.[*](cfr. supra § 35.— (5) Col. IX 14, 3. Florent. in Geop. XV 2, 19. Ar. IX 40, 626a 26. 27. Varro ib. § 6. Ael. I 58.—) alvos[*](aluo M) quidam[*](quidē F) in eximendo melle expendunt, ita diribentes[*](diribentes MDF1G(S).-ipentes R. -iuentes F2.-imentes Ezv(Brot.)) quantum relinquant. aequitas quidem[*](quidem ll.G(J). om. v. siqu- d(?)L) etiam in iis[*](eis FRva.J) obstringitur, feruntque societate fraudata alvos[*](aluus F1R) mori. in primis ergo praecipitur, lauti ut[*](lauti ut M. ut lauti (loti H) rv) purique eximant mella[*](melle F1Ra). faetorem[*](faetorem ego e Col. (cfr. § 61). et furem ll.v. et furfurem Müller em. II p. 14) mulierumque menses[*](meses Ma (pas-sim)) odere[*](odore F. ore R).[*](Ar. ib. 623b 19–21. Varro ib. § 36. Col. ib. § 2. Ar. ib. 625a 6. - (12) cfr. Strabo IX 400 init. (Col. VI 33, 2).—) cum eximantur mella, apes abigi[*](abici M.-iq; a1) fumo utilissimum, ne irascantur aut ipsae avide[*](auidae MF2va. G. cfr. § 67) vorent. fumo crebriore[*](creuriore R1.-uiore F1) et[*](etiam va.S) ignavia earum excitatur ad opera, nam[*](ubi va.G) nisi incubavere[*](incubare F1a.-buere Müller em. II p. 15), favos lividos faciunt. rursus fumo nimio inficiuntur, quando[*](quando MJ. quarum rv) iniuriam[*](iniuria F2R.-riae F1a) celerrime[*](celeber- rime M) sentiunt mella, vel minimo contactu roris[*](oris P. nidoris D2) acescentia. et ob id inter genera servatur[*](seruantur F1Ra) quod acapnum[*](acap- nunc Rd.-non B. acarnon F2v. apac nunc F1. opacnū a) vocant[*](post uocant add. Album mel non fit quod bithymum est, sed oculis et ulceribus aptissimum (existimatur add. G) va.H. cfr.§ 38).

[*](Ar. V 21 init. G III 10 init.; 759b 22.— V 22, 553b 24. G III 10, 759a 21. Verg. G IV 198. 200. 201.)[*](Ar. V 21, 553a 27. 30.—) Fetus quonam modo progenerarent, magna inter eruditos et subtilis fuit quaestio. apium enim coitus visus est numquam. plures existimavere ore confingi[*](ore confingi MJ. oportere confici rv) floribus compositas[*](compositas (sc. apes) M.-tis rv. cfr. n. luc. p. 35) apte atque[*](apte atque R(?)v. atque apte MF2. atque r. calami atque D) utiliter[*](utiliter ll.v. oliuaeD (ex Ar.)); aliqui coitu[*](coitus Fa) unius, qui rex

in quoque appelletur[*](appellatur Radva.D) examine: hunc esse solum marem, praecipua magnitudine, ne fatiscat; ideo[*](idio F1R1. om.a. tedio R2) fetum sine eo non[*](non om.M) edi, apesque reliquas tamquam[*](tamque M) marem feminas comitari, non tamquam ducem. quam probabilem alias sententiam fucorum proventus[*](preuentus F1. ore ue- ad. eue- va.G) coarguit. quae enim ratio, ut idem coitus inperfectos[*](alios perfectos, imperfectos R(?)va.J) generet alios?[*]((8) Col. IX 14, 4 (Verg. G III 148).—) propior[*](proprior R.-rio F1a. pro ... or M) vero prior existimatio fieret, ni[*](ne F1Ra) rursus alia difficultas occurreret. quippe nascuntur aliquando in extremis favis apes grandiores, quae ceteras fugant. oestrus vocatur hoc malum, quonam[*](quodam M) modo nascens, si ipsae[*](ipse MF1a.-sae se va.G) fingunt?[*](Ar. V 22, 554a 18–25. 27. 19, 551b 2. (cfr. IX 40, 623b 1. Ael. IV 5. V 42).—) quod certum est, gallinarum modo incubant . id, quod exclusum est, primo vermiculus videtur candidus, iacens transversus adhaerensque ita ut pars cerae[*](pars cerae (RD?) H cum Petavio. pascere rv) videatur. rex statim mellei coloris, ut electo flore ex omni copia factus, neque vermiculus, sed statim pinniger. cetera turba[*](dist. ego n. luc. p. 12) cum formam capere coepit, nymphae vocantur, ut[*](et (pro ut) F2) fuci serenes[*](sirenes v) aut cephenes[*](cefenes FR. efe- a) .[*](Ar. V 22, 554b 3. IX 40, 625b 30. V 22,554a 30.—) si[*](si— 21 emergat om.a)[*](si q??? R) quis alterutris capita demat prius quam pinnas habeant, pro gratissimo sunt pabulo matribus. tempore procedente[*](procedente F2v. -tes r) instillant cibos atque incubant, tum[*](tum om. Dal. (errore)) maxime murmurantes, caloris, ut[*](ut Rv. ue DF. sue E1. sui E2) putant, faciendi gratia necessarii[*](necessarii v. -riis (-rius F2) ll. -rius is coni.D2) excludendis pullis, donec ruptis membranis, quae singulos cingunt, ovorum modo[*](modo om.F1) universum agmen emergat. spectatum hoc Romae consularis cuiusdam surburbano, alvis cornu lanternae[*](laternae F2ava.S) tralucido factis.[*](cfr. infra § 64. 65.)[*]((4) cfr. Ar. IX 40, 625b 25.—) fetus intra XLV diem peragitur . fit in favis quibusdam qui vocatur clavus[*](clarus D. clerus va.H. at cfr. n. luc. p.13.14), amarae duritia cerae, cum fetum[*](confetum F.-ectum a) inde non eduxere morbo[*](moruo F.-rtuo R1. cfr. § 63) aut ignavia aut infecunditate naturali; hic est abortus apium. protinus autem educti operantur quadam disciplina cum matribus, regemque iuvenem aequalis turba comitatur. reges plures inchoantur, ne desint[*](ne desint B. nec desunt ll).[*](Ar. V 22, 553b 15. 19. IX 40, 625a 16–18. Verg. G IV 91 sq.— Ar. V 21, 553a 25–27. (IX 40, 624b 21). cfr. Varro III 16, 8. Florent. in Geop. XV 2, 16. Col. IX 10, 1. Sen. de clem. 1 19, 2.—) postea ex his suboles cum adulta esse coepit, concordi[*](concordi av.-de r S) suffragio deterrimos[*](teterrimos adzva.G) necant, ne distrahant agmina. duo autem genera eorum: melior rufus, deterior[*](rufus, deterior J. rufus quam B(S) ex Ar. om. ll.v(H)) niger variusque. omnibus forma semper egregia et duplo quam ceteris maior, pinnae breviores, crura recta[*](erecta F2. at cfr. Col.), ingressus celsior, in fronte macula quodam diademate candicans . multum etiam nitore a volgo differunt.