Naturalis Historia

[*]((4) Ar. IV 11, 537b 32. 24. cfr. V 1, 539a 22. 15, 547b 18 sq.; G I 1,715a 23–25. 715b 4. 17. III 11, 761b 23. 762b23.) Quaedam ergo[*](ergo DFETS. uero R(?)v) gignuntur ex non genitis et sine ulla simili origine, ut supra dicta et quaecumque ver[*](188) statumque[*](uer statumque R2E2S. om. rH. praem. aestas aut E2v(D). at cfr. Ar.) tempus anni generant[*](generant ll.v(SD). -rat H(J)). ex his quaedam nihil gignunt ut salamandrae, neque est in[*](in his genus R(?)va.D)iis masculum[*](masculinum va.S) femininumve , sicut neque in anguillis omnibusque[*](omnibusque v. -bus ll) quae nec animal nec ovum[*](neouum F1. neoum R1) ex sese generant. neutrum est et[*](et sese DF1E1. om.RSJ) ostreis genus[*](nec (pro uel) F1R1) et ceteris adhaerentibus vado vel saxo. quae autem per se generantur, si in mares et feminas discripta[*](discripta FE1D. desc- rv) sunt[*](sunt (pro si in) F1a) , generant quidem aliquid coitu, sed inperfectum ac dissimile et ex quo nihil amplius gignatur, ut vermiculos muscae. id magis declarabit[*](declarabit ego. -ruit F1.-rauit rH (alac.). -rant (naturae) v) natura eorum[*](eorum D(?)v. ear- r (alac.)) quae insecta dicuntur[*](dicuntur v. duc- RE2.-cantur r (alac.)) , arduae[*](ardua F1R1) explanationis omnia et..privatim dicato opere narranda . quapropter ingenium praedictorum et reliqua[*](qua om.FR1) subtexetur edissertatio[*](edisse statio F1R1. disserta- va.Brot.) .

[*](Ar. I 15 extr.— § 192: (22) Ar. IV 9, 536b 3.) Ex sensibus ante cetera homini tactus, dein gustatus; reliquis superatur a multis. aquilae clarius cernunt , vultures sagacius odorantur, liquidius audiunt talpae: obrutae terra, tam denso atque surdo naturae elemento, praeterea voce omni[*](omne R1.-nium va.S) in sublime tendente[*](tendentes F), sermonem exaudiunt et, si de iis loquare, intellegere etiam[*](etiam - 21 profugere om.F1R1a) dicuntur et profugere.[*]((1) Ar. IV 8, 535a 14. 15. 533b 16.) auditus cui[*](qui a. quin F1) hominum primo negatus est, huic et sermonis usus ablatus, nec sunt naturaliter surdi, ut non iidem sint[*](sunt F1Ra) et muti. in marinis ostreis auditum esse non

pisces quidem auditus[*](audituus F1D. -tuos R1.-tū os a) nec membra habent nec foramina, audire tamen eos palam est[*](est om.a) , utpote[*](utpote G(SD). ut pute F2. ut pate DF1. ut (om.a) patet rv(H). del.J) cum plausu congregari feros ad cibum adsuetudine in quibusdam vivariis spectetur et in piscinis Caesaris genera piscium ad nomen venire quosdamve [*](quosdamue ego. -dam av. -damque rH) singulos. itaque produntur etiam clarissimeaudire mugil, lupus, salpa, chromis[*](cromis F. cronus a) et[*](et- uiuere del. P) ideo in vado vivere.

[*](Ar. ib. 14. 15. 17–19. 23–26. 28–534b2.) Olfactum iis esse[*](es//// R1. ess& F1. esse F2) manifeste patet, quippe non omnes eadem esca capiuntur et prius quam adpetant odorantur [*](adorantur F1a). quosdam et speluncis latentes salsamento inlitis faucibus scopuli[*](scopoli FR) piscator[*](piscatur F1a) expellit velut sui cadaveris agnitionem fugientes, conveniuntque ex alto etiam ad quosdam odores[*](////odores F1. modo res a), ut saepiam ustam et polypum, quae ideo coiciuntur[*](coiciuntur F2G(D). coigu- DF1. cogu- rv(J)) in nassas. sentinae quidem[*](Sed in aequidem F1. Sed equ- a) navium odorem procul fugiunt, maxime[*](an escis? cfr. Ar.) tamen piscium sanguinem.[*](Ar. ib. 534b 27–29. 535a 7. 8.— (19) ib. 534b 22–25. (cfr. Pl. VIII 118. XXVIII 149. XII 81).— (21) Ar. ib. 535a 3. 4.)[*]((1) ib. 533a 17.18.—) non potest petris avelli polypus; idem cunila[*](cunila B ex Ar. cunicula (uni- R) ll.v) admota ab odore[*](an ob odorē?) protinus resilit. purpurae quoque faetidis capiuntur. nam de reliquo animalium genere quis dubitet? cornus cervini[*](an ceruini usti?) odore serpentes[*](insecta (pro ser- pentes) P ex Ar.) fugantur, sed maxime styracis; origani aut calcis aut sulpuris [*](solporis F1. sulpho- F2R.-phuris ava.J) formicae necantur. culices acida petunt, ad dulcia non advolant.

Tactus[*](actuus F1.-tus a) sensus omnibus est, etiam quibus nullus alius; nam et ostreis et terestrium vermibus quoque.

[*]((5) Cic. ND II 122.—) Existimaverim omnibus sensum et gustatus esse. cur enim alios alia sapores[*](saporis FRa) adpetant? in quo[*](quod F1a) vel[*](uel om.F1) praecipua naturae varietas[*](uarietas ego coll. v. 8. arcitae DF1E1adT. artae F2. ar- chitectio R2e corr. G. -tiq; E2v.-tae H. -ti J. artificia D) et lusus:[*](et lusus ego. cfr. IX 102 et XIV 42. XX 11. et hiois DF. ////his R1E1. et his a. Ex his E2. et fibis d. et uiuis T. uis v(H). del. G(D)) alia dentibus praedantur, alia[*](alia — eruunt om.FR1a) unguibus , alia rostri[*](rostro F1.-ris a) aduncitate carpunt, alia latitudine eruunt[*](ruunt va.S. cfr. XI 159), alia acumine excavant, alia sugunt, alia lambunt, sorbent, mandunt, vorant. nec minor varietas in pedum ministerio, ut rapiant, distrahant, teneant, premant, pendeant, tellurem scabere non cessent.

[*]((13) Ar. VIII 4 extr.—) Venenis capreae[*](caprae Lucret. IV 639) et coturnices, ut diximus, pinguescunt, placidissima animalia, at serpentes[*](ad serpentes (-tis F2) FR) ovis[*](ouis v. oua ll), spectanda[*](69) quidem draconum arte: aut enim solida hauriunt, si iam fauces capiunt, quae deinde in semet convoluti frangunt intus atque ita putamina extussiunt[*](excutiunt ava.H), aut si tenerior est[*](ē F2E2H. et r. est et v) catulis adhuc aetas, orbe adprehensa spirae[*](spire F1.-ra a) ita sensim vehementerque praestringunt, ut amputata parte ceu ferro e[*](et (pro e) a) reliqua[*](reliquam (om. e) va.S), quae amplexu tenetur, sorbeant. simili modo avibus devoratis solidis contentione[*](contentione dTv.contione (cot- R1) ll. certione s. contritione coni. B) plumam[*](plumā Rds(P)H. -mas B. -ma DF1E1aT. plurima F2E2v) excitam[*](excitā(P)H. et cita DF1E1dT.-tha R.-to a. et ossa F2E2G(D). et cita et (et cetera v) ossa szv) revomunt .

[*]((22) ib. 4, 594a 9. 7. 22–24. 15.)[*]((5) ib. 29, 607a 28. (cfr. Pl. XI 281).—) Scorpiones terra vivunt[*](uiuunt et RS). serpentes, cum occasio est, vinum praecipue adpetunt, cum alioqui exiguo indigeant

unum animal digitos habentium herba alitur, lepus; ea[*](ea ego. sed ll.v) et fruge[*](fuge F1a) solidipedes, et e bisulcis sues[*](sues R2v. suis r D) omni cibatu et radicibus. solidipedum volutatio propria. serratorum dentium carnivora [*](carniuiora F2) sunt omnia; ursi et fruge, fronde, vindemia, pomis vivunt et apibus, cancris etiam ac formicis; lupi, ut diximus,[*](8,83) et terra in fame.[*](Ar. ib. 10, 569a 16. 17. ib. 8 init.— (17) Ar. IX 50, 632b. 3–6. 9.—) pecus potu pinguescit, ideo sal illis aptissimus ; item veterina, quamquam et fruge et herba, scilicet[*](scilicet ego. sed ll.v. (Ar.ὡς γὰρ ἄν πίνῃ)) ut bibere[*](ut bibere F2E2v. uiuere r. (alac.)) , sic edunt. ruminant praeter[*](et praeter R) iam dicta silvestrium cervi, cum a nobis aluntur, omnia autem iacentia potius quam stantia, et hieme magis quam aestate, septenis fere mensibus. Pontici quoque mures simili modo remandunt.

[*](Ar. VIII 6 init.)[*]((1) ib. 28, 606b 25–28.—) In potu[*](potu Tv.-tum F1E2. pontu a.-tum r) autem, quibus serrati dentes, lambunt et mures hi vulgares, quamvis ex alio genere sint. quibus continui dentes, sorbent, ut equi, boves. neutrum ursi, sed

[*]((12) Ael. VI 27.)Insidunt in eadem Africa pardi condensam arborem[*](condensā arborē ego (cfr. IX 10). -sa arbore ll.v(H). -sa arborū G) occultatique ex ramis[*](ex ramis ego. earum ramis ll.G. eius ra- zv) in praetereuntia desiliunt atque e volucrum sede grassantur[*](crassantur F1Rava.C). feles quidem quo[*](quodā F2) silentio, quam levibus[*](leuis F1R1) vestigiis obrepunt avibus! quam occulte speculatae in musculos exiliunt! excrementa sua effossa obruunt terra, intellegentes odorem ilium indicem sui esse.[*]((18) Ar. IX 1,610a. 1. 609a 7.20. (Cic. ND II 125. Ael. V 48).— (20) Ar. ib. 609a 8. 609b 12. 11, 615a 19. — (21. 22) ib. 609a 14.— (22. 23) ib. 17. 18. 5. (cfr. Pl. XI 72).)