De Rerum Natura

Lucretius

-

  1. concipiunt etiam multum quoque saepe marinum
  2. umorem, vel uti pendentia vellera lanae,
  3. cum supera magnum mare venti nubila portant.
  4. consimili ratione ex omnibus amnibus umor
  5. tollitur in nubis. quo cum bene semina aquarum
  6. multa modis multis convenere undique adaucta,
  7. confertae nubes umorem mittere certant
  8. dupliciter; nam vis venti contrudit et ipsa
  9. copia nimborum turba maiore coacta
  10. urget et e supero premit ac facit effluere imbris.
  11. praeterea cum rarescunt quoque nubila ventis
  12. aut dissolvuntur solis super icta calore,
  13. mittunt umorem pluvium stillantque, quasi igni
  14. cera super calido tabescens multa liquescat.
  15. sed vehemens imber fit, ubi vehementer utraque
  16. nubila vi cumulata premuntur et impete venti.
  17. at retinere diu pluviae longumque morari
  18. consuerunt, ubi multa cientur semina aquarum
  19. atque aliis aliae nubes nimbique rigantes
  20. insuper atque omni vulgo de parte feruntur,
  21. terraque cum fumans umorem tota redhalat.
  22. hic ubi sol radiis tempestatem inter opacam
  23. adversa fulsit nimborum aspargine contra,
  24. tum color in nigris existit nubibus arqui.
  25. Cetera quae sursum crescunt sursumque creantur,
  26. et quae concrescunt in nubibus, omnia, prorsum
  27. omnia, nix venti grando gelidaeque pruinae
  28. et vis magna geli, magnum duramen aquarum,
  29. et mora quae fluvios passim refrenat aventis,
  30. perfacilest tamen haec reperire animoque videre,
  31. omnia quo pacto fiant quareve creentur,
  32. cum bene cognoris elementis reddita quae sint.
  33. Nunc age, quae ratio terrai motibus extet
  34. percipe. et in primis terram fac ut esse rearis
  35. supter item ut supera ventosis undique plenam
  36. speluncis multosque lacus multasque lucunas
  37. in gremio gerere et rupes deruptaque saxa;
  38. multaque sub tergo terrai flumina tecta
  39. volvere vi fluctus summersos caeca putandumst;
  40. undique enim similem esse sui res postulat ipsa.
  41. his igitur rebus subiunctis suppositisque
  42. terra superne tremit magnis concussa ruinis,
  43. subter ubi ingentis speluncas subruit aetas;
  44. quippe cadunt toti montes magnoque repente
  45. concussu late disserpunt inde tremores.
  46. et merito, quoniam plaustris concussa tremescunt
  47. tecta viam propter non magno pondere tota,
  48. nec minus exultant, si quidvis cumque viai
  49. ferratos utrimque rotarum succutit orbes.
  50. Fit quoque, ubi in magnas aquae vastasque lucunas
  51. gleba vetustate e terra provolvitur ingens,
  52. ut iactetur aquae fluctu quoque terra vacillans;
  53. ut vas inter aquas non quit constare, nisi umor
  54. destitit in dubio fluctu iactarier intus.
  55. Praeterea ventus cum per loca subcava terrae
  56. collectus parte ex una procumbit et urget
  57. obnixus magnis speluncas viribus altas,
  58. incumbit tellus quo venti prona premit vis.
  59. tum supera terram quae sunt extructa domorum
  60. ad caelumque magis quanto sunt edita quaeque,
  61. inclinata minent in eandem prodita partem
  62. protractaeque trabes inpendent ire paratae.
  63. et metuunt magni naturam credere mundi
  64. exitiale aliquod tempus clademque manere,
  65. cum videant tantam terrarum incumbere molem!
  66. quod nisi respirent venti, vis nulla refrenet
  67. res neque ab exitio possit reprehendere euntis;
  68. nunc quia respirant alternis inque gravescunt
  69. et quasi collecti redeunt ceduntque repulsi,
  70. saepius hanc ob rem minitatur terra ruinas
  71. quam facit; inclinatur enim retroque recellit
  72. et recipit prolapsa suas in pondere sedes.
  73. hac igitur ratione vacillant omnia tecta,
  74. summa magis mediis, media imis, ima perhilum.
  75. Est haec eiusdem quoque magni causa tremoris.
  76. ventus ubi atque animae subito vis maxima quaedam
  77. aut extrinsecus aut ipsa tellure coorta
  78. in loca se cava terrai coniecit ibique
  79. speluncas inter magnas fremit ante tumultu
  80. versabundaQUE portatur, post incita cum vis
  81. exagitata foras erumpitur et simul altam
  82. diffindens terram magnum concinnat hiatum.
  83. in Syria Sidone quod accidit et fuit Aegi
  84. in Peloponneso, quas exitus hic animai
  85. disturbat urbes et terrae motus obortus.
  86. multaque praeterea ceciderunt moenia magnis
  87. motibus in terris et multae per mare pessum
  88. subsedere suis pariter cum civibus urbes.
  89. quod nisi prorumpit, tamen impetus ipse animai
  90. et fera vis venti per crebra foramina terrae
  91. dispertitur ut horror et incutit inde tremorem;
  92. frigus uti nostros penitus cum venit in artus,
  93. concutit invitos cogens tremere atque movere.
  94. ancipiti trepidant igitur terrore per urbis,
  95. tecta superne timent, metuunt inferne cavernas
  96. terrai ne dissoluat natura repente,
  97. neu distracta suum late dispandat hiatum
  98. idque suis confusa velit complere ruinis.
  99. proinde licet quamvis caelum terramque reantur
  100. incorrupta fore aeternae mandata saluti:
  101. et tamen inter dum praesens vis ipsa pericli
  102. subdit et hunc stimulum quadam de parte timoris,
  103. ne pedibus raptim tellus subtracta feratur
  104. in barathrum rerumque sequatur prodita summa
  105. funditus et fiat mundi confusa ruina.
  106. ---
  107. Principio mare mirantur non reddere maius
  108. naturam, quo sit tantus decursus aquarum,
  109. omnia quo veniant ex omni flumina parte.
  110. adde vagos imbris tempestatesque volantes,
  111. omnia quae maria ac terras sparguntque rigantque;
  112. adde suos fontis; tamen ad maris omnia summam
  113. guttai vix instar erunt unius adaugmen;
  114. quo minus est mirum mare non augescere magnum.
  115. Praeterea magnam sol partem detrahit aestu.
  116. quippe videmus enim vestis umore madentis
  117. exsiccare suis radiis ardentibus solem;
  118. at pelage multa et late substrata videmus.
  119. proinde licet quamvis ex uno quoque loco sol
  120. umoris parvam delibet ab aequore partem,
  121. largiter in tanto spatio tamen auferet undis.
  122. Tum porro venti quoque magnam tollere partem
  123. umoris possunt verrentes aequora, ventis
  124. una nocte vias quoniam persaepe videmus
  125. siccari mollisque luti concrescere crustas.
  126. Praeterea docui multum quoque tollere nubes
  127. umorem magno conceptum ex aequore ponti
  128. et passim toto terrarum spargere in orbi,
  129. cum pluit in terris et venti nubila portant.
  130. Postremo quoniam raro cum corpore tellus
  131. est et coniunctast oras maris undique cingens,
  132. debet, ut in mare de terris venit umor aquai,
  133. in terras itidem manare ex aequore salso;
  134. percolatur enim virus retroque remanat
  135. materies umoris et ad caput amnibus omnis
  136. confluit, inde super terras redit agmine dulci
  137. qua via secta semel liquido pede detulit undas.
  138. Nunc ratio quae sit, per fauces montis ut Aetnae
  139. expirent ignes inter dum turbine tanto,
  140. expediam; neque enim mediocri clade coorta
  141. flammae tempestas Siculum dominata per agros
  142. finitimis ad se convertit gentibus ora,
  143. fumida cum caeli scintillare omnia templa
  144. cernentes pavida complebant pectora cura,
  145. quid moliretur rerum natura novarum.
  146. Hisce tibi in rebus latest alteque videndum
  147. et longe cunctas in partis dispiciendum,
  148. ut reminiscaris summam rerum esse profundam
  149. et videas caelum summai totius unum
  150. quam sit parvula pars et quam multesima constet
  151. nec tota pars, homo terrai quota totius unus.
  152. quod bene propositum si plane contueare
  153. ac videas plane, mirari multa relinquas.
  154. numquis enim nostrum miratur, siquis in artus
  155. accepit calido febrim fervore coortam
  156. aut alium quemvis morbi per membra dolorem?
  157. opturgescit enim subito pes, arripit acer
  158. saepe dolor dentes, oculos invadit in ipsos,
  159. existit sacer ignis et urit corpore serpens
  160. quam cumque arripuit partem repitque per artus,
  161. ni mirum quia sunt multarum semina rerum
  162. et satis haec tellus morbi caelumque mali fert,
  163. unde queat vis immensi procrescere morbi.
  164. sic igitur toti caelo terraeque putandumst
  165. ex infinito satis omnia suppeditare,
  166. unde repente queat tellus concussa moveri