De Rerum Natura

Lucretius

-

  1. non faciunt icti flammas ut fulguris halent
  2. pectore perfixo, documen mortalibus acre,
  3. et potius nulla sibi turpi conscius in re
  4. volvitur in flammis innoxius inque peditur
  5. turbine caelesti subito correptus et igni?
  6. cur etiam loca sola petunt frustraque laborant?
  7. an tum bracchia consuescunt firmantque lacertos?
  8. in terraque patris cur telum perpetiuntur
  9. optundi? cur ipse sinit neque parcit in hostis?
  10. denique cur numquam caelo iacit undique puro
  11. Iuppiter in terras fulmen sonitusque profundit?
  12. an simul ac nubes successere, ipse in eas tum
  13. descendit, prope ut hinc teli determinet ictus?
  14. in mare qua porro mittit ratione? quid undas
  15. arguit et liquidam molem camposque natantis?
  16. praeterea si vult caveamus fulminis ictum,
  17. cur dubitat facere ut possimus cernere missum?
  18. si nec opinantis autem volt opprimere igni,
  19. cur tonat ex illa parte, ut vitare queamus,
  20. cur tenebras ante et fremitus et murmura concit?
  21. et simul in multas partis qui credere possis
  22. mittere? an hoc ausis numquam contendere factum,
  23. ut fierent ictus uno sub tempore plures?
  24. at saepest numero factum fierique necessest,
  25. ut pluere in multis regionibus et cadere imbris,
  26. fulmina sic uno fieri sub tempore multa.
  27. postremo cur sancta deum delubra suasque
  28. discutit infesto praeclaras fulmine sedes
  29. et bene facta deum frangit simulacra suisque
  30. demit imaginibus violento volnere honorem?
  31. altaque cur plerumque petit loca plurimaque eius
  32. montibus in summis vestigia cernimus ignis?
  33. Quod super est, facilest ex his cognoscere rebus,
  34. presteras Graii quos ab re nominitarunt,
  35. in mare qua missi veniant ratione superne.
  36. nam fit ut inter dum tam quam demissa columna
  37. in mare de caelo descendat, quam freta circum
  38. fervescunt graviter spirantibus incita flabris,
  39. et quae cumque in eo tum sint deprensa tumultu
  40. navigia in summum veniant vexata periclum.
  41. hoc fit ubi inter dum non quit vis incita venti
  42. rumpere quam coepit nubem, sed deprimit, ut sit
  43. in mare de caelo tam quam demissa columna,
  44. paulatim, quasi quid pugno bracchique superne
  45. coniectu trudatur et extendatur in undas;
  46. quam cum discidit, hinc prorumpitur in mare venti
  47. vis et fervorem mirum concinnat in undis;
  48. versabundus enim turbo descendit et illam
  49. deducit pariter lento cum corpore nubem;
  50. quam simul ac gravidam detrusit ad aequora ponti,
  51. ille in aquam subito totum se inmittit et omne
  52. excitat ingenti sonitu mare fervere cogens.
  53. Fit quoque ut involvat venti se nubibus ipse
  54. vertex conradens ex semina nubis
  55. et quasi demissum caelo prestera imitetur;
  56. hic ubi se in terras demisit dissoluitque,
  57. turbinis immanem vim provomit atque procellae.
  58. sed quia fit raro omnino montisque necessest
  59. officere in terris, apparet crebrius idem
  60. prospectu maris in magno caeloque patenti.
  61. Nubila concrescunt, ubi corpora multa volando
  62. hoc super in caeli spatio coiere repente
  63. asperiora, modis quae possint indupedita
  64. exiguis tamen inter se compressa teneri.
  65. haec faciunt primum parvas consistere nubes;
  66. inde ea comprendunt inter se conque gregantur
  67. et coniungendo crescunt ventisque feruntur
  68. usque adeo donec tempestas saeva coortast.
  69. Fit quoque uti montis vicina cacumina caelo
  70. quam sint quoque magis, tanto magis edita fument
  71. adsidue fulvae nubis caligine crassa
  72. propterea quia, cum consistunt nubila primum,
  73. ante videre oculi quam possint tenvia, venti
  74. portantes cogunt ad summa cacumina montis;
  75. hic demum fit uti turba maiore coorta
  76. et condensa queant apparere et simul ipso
  77. vertice de montis videantur surgere in aethram.
  78. nam loca declarat sursum ventosa patere
  79. res ipsa et sensus, montis cum ascendimus altos.
  80. Praeterea permulta mari quoque tollere toto
  81. corpora naturam declarant litore vestis
  82. suspensae, cum concipiunt umoris adhaesum.
  83. quo magis ad nubis augendas multa videntur
  84. posse quoque e salso consurgere momine ponti;
  85. nam ratio consanguineast umoribus omnis.
  86. Praeterea fluviis ex omnibus et simul ipsa
  87. surgere de terra nebulas aestumque videmus,
  88. quae vel ut halitus hinc ita sursum expressa feruntur
  89. suffunduntque sua caelum caligine et altas
  90. sufficiunt nubis paulatim conveniundo;
  91. urget enim quoque signiferi super aetheris aestus
  92. et quasi densendo subtexit caerula nimbis.
  93. Fit quoque ut hunc veniant in caelum extrinsecus illa
  94. corpora quae faciunt nubis nimbosque volantis;
  95. innumerabilem enim numerum summamque profundi
  96. esse infinitam docui, quantaque volarent
  97. corpora mobilitate ostendi quamque repente
  98. immemorabile per spatium transire solerent.
  99. haut igitur mirumst, si parvo tempore saepe
  100. tam magnis ventis tempestas atque tenebrae
  101. coperiant maria ac terras inpensa superne,
  102. undique quandoquidem per caulas aetheris omnis
  103. et quasi per magni circum spiracula mundi
  104. exitus introitusque elementis redditus extat.
  105. Nunc age, quo pacto pluvius concrescat in altis
  106. nubibus umor et in terras demissus ut imber
  107. decidat, expediam. primum iam semina aquai
  108. multa simul vincam consurgere nubibus ipsis
  109. omnibus ex rebus pariterque ita crescere utrumque
  110. et nubis et aquam, quae cumque in nubibus extat,
  111. ut pariter nobis corpus cum sanguine crescit,
  112. sudor item atque umor qui cumque est denique membris.
  113. concipiunt etiam multum quoque saepe marinum
  114. umorem, vel uti pendentia vellera lanae,
  115. cum supera magnum mare venti nubila portant.
  116. consimili ratione ex omnibus amnibus umor
  117. tollitur in nubis. quo cum bene semina aquarum
  118. multa modis multis convenere undique adaucta,
  119. confertae nubes umorem mittere certant
  120. dupliciter; nam vis venti contrudit et ipsa
  121. copia nimborum turba maiore coacta
  122. urget et e supero premit ac facit effluere imbris.
  123. praeterea cum rarescunt quoque nubila ventis
  124. aut dissolvuntur solis super icta calore,
  125. mittunt umorem pluvium stillantque, quasi igni
  126. cera super calido tabescens multa liquescat.
  127. sed vehemens imber fit, ubi vehementer utraque
  128. nubila vi cumulata premuntur et impete venti.
  129. at retinere diu pluviae longumque morari
  130. consuerunt, ubi multa cientur semina aquarum
  131. atque aliis aliae nubes nimbique rigantes
  132. insuper atque omni vulgo de parte feruntur,
  133. terraque cum fumans umorem tota redhalat.
  134. hic ubi sol radiis tempestatem inter opacam
  135. adversa fulsit nimborum aspargine contra,
  136. tum color in nigris existit nubibus arqui.
  137. Cetera quae sursum crescunt sursumque creantur,
  138. et quae concrescunt in nubibus, omnia, prorsum
  139. omnia, nix venti grando gelidaeque pruinae
  140. et vis magna geli, magnum duramen aquarum,
  141. et mora quae fluvios passim refrenat aventis,
  142. perfacilest tamen haec reperire animoque videre,
  143. omnia quo pacto fiant quareve creentur,
  144. cum bene cognoris elementis reddita quae sint.
  145. Nunc age, quae ratio terrai motibus extet
  146. percipe. et in primis terram fac ut esse rearis
  147. supter item ut supera ventosis undique plenam
  148. speluncis multosque lacus multasque lucunas
  149. in gremio gerere et rupes deruptaque saxa;
  150. multaque sub tergo terrai flumina tecta
  151. volvere vi fluctus summersos caeca putandumst;
  152. undique enim similem esse sui res postulat ipsa.
  153. his igitur rebus subiunctis suppositisque
  154. terra superne tremit magnis concussa ruinis,
  155. subter ubi ingentis speluncas subruit aetas;
  156. quippe cadunt toti montes magnoque repente
  157. concussu late disserpunt inde tremores.
  158. et merito, quoniam plaustris concussa tremescunt
  159. tecta viam propter non magno pondere tota,
  160. nec minus exultant, si quidvis cumque viai
  161. ferratos utrimque rotarum succutit orbes.
  162. Fit quoque, ubi in magnas aquae vastasque lucunas
  163. gleba vetustate e terra provolvitur ingens,
  164. ut iactetur aquae fluctu quoque terra vacillans;
  165. ut vas inter aquas non quit constare, nisi umor
  166. destitit in dubio fluctu iactarier intus.
  167. Praeterea ventus cum per loca subcava terrae
  168. collectus parte ex una procumbit et urget
  169. obnixus magnis speluncas viribus altas,
  170. incumbit tellus quo venti prona premit vis.
  171. tum supera terram quae sunt extructa domorum
  172. ad caelumque magis quanto sunt edita quaeque,
  173. inclinata minent in eandem prodita partem
  174. protractaeque trabes inpendent ire paratae.
  175. et metuunt magni naturam credere mundi
  176. exitiale aliquod tempus clademque manere,
  177. cum videant tantam terrarum incumbere molem!
  178. quod nisi respirent venti, vis nulla refrenet
  179. res neque ab exitio possit reprehendere euntis;
  180. nunc quia respirant alternis inque gravescunt
  181. et quasi collecti redeunt ceduntque repulsi,
  182. saepius hanc ob rem minitatur terra ruinas
  183. quam facit; inclinatur enim retroque recellit
  184. et recipit prolapsa suas in pondere sedes.
  185. hac igitur ratione vacillant omnia tecta,
  186. summa magis mediis, media imis, ima perhilum.
  187. Est haec eiusdem quoque magni causa tremoris.
  188. ventus ubi atque animae subito vis maxima quaedam
  189. aut extrinsecus aut ipsa tellure coorta
  190. in loca se cava terrai coniecit ibique
  191. speluncas inter magnas fremit ante tumultu
  192. versabundaQUE portatur, post incita cum vis
  193. exagitata foras erumpitur et simul altam
  194. diffindens terram magnum concinnat hiatum.
  195. in Syria Sidone quod accidit et fuit Aegi
  196. in Peloponneso, quas exitus hic animai
  197. disturbat urbes et terrae motus obortus.
  198. multaque praeterea ceciderunt moenia magnis
  199. motibus in terris et multae per mare pessum
  200. subsedere suis pariter cum civibus urbes.
  201. quod nisi prorumpit, tamen impetus ipse animai
  202. et fera vis venti per crebra foramina terrae
  203. dispertitur ut horror et incutit inde tremorem;
  204. frigus uti nostros penitus cum venit in artus,
  205. concutit invitos cogens tremere atque movere.
  206. ancipiti trepidant igitur terrore per urbis,
  207. tecta superne timent, metuunt inferne cavernas
  208. terrai ne dissoluat natura repente,
  209. neu distracta suum late dispandat hiatum
  210. idque suis confusa velit complere ruinis.
  211. proinde licet quamvis caelum terramque reantur
  212. incorrupta fore aeternae mandata saluti:
  213. et tamen inter dum praesens vis ipsa pericli
  214. subdit et hunc stimulum quadam de parte timoris,
  215. ne pedibus raptim tellus subtracta feratur
  216. in barathrum rerumque sequatur prodita summa
  217. funditus et fiat mundi confusa ruina.
  218. ---
  219. Principio mare mirantur non reddere maius
  220. naturam, quo sit tantus decursus aquarum,
  221. omnia quo veniant ex omni flumina parte.
  222. adde vagos imbris tempestatesque volantes,
  223. omnia quae maria ac terras sparguntque rigantque;
  224. adde suos fontis; tamen ad maris omnia summam
  225. guttai vix instar erunt unius adaugmen;