De Rerum Natura

Lucretius

-

  1. multaque praeterea mortis tum signa dabantur:
  2. perturbata animi mens in maerore metuque,
  3. triste supercilium, furiosus voltus et acer,
  4. sollicitae porro plenaeque sonoribus aures,
  5. creber spiritus aut ingens raroque coortus,
  6. sudorisque madens per collum splendidus umor,
  7. tenvia sputa minuta, croci contacta colore
  8. salsaque per fauces rauca vix edita tussi.
  9. in manibus vero nervi trahere et tremere artus
  10. a pedibusque minutatim succedere frigus
  11. non dubitabat. item ad supremum denique tempus
  12. conpressae nares, nasi primoris acumen
  13. tenve, cavati oculi, cava tempora, frigida pellis
  14. duraque in ore, iacens rictu, frons tenta manebat.
  15. nec nimio rigida post artus morte iacebant.
  16. octavoque fere candenti lumine solis
  17. aut etiam nona reddebant lampade vitam.
  18. quorum siquis, ut est, vitarat funera leti,
  19. ulceribus taetris et nigra proluvie alvi
  20. posterius tamen hunc tabes letumque manebat,
  21. aut etiam multus capitis cum saepe dolore
  22. corruptus sanguis expletis naribus ibat.
  23. huc hominis totae vires corpusque fluebat.
  24. profluvium porro qui taetri sanguinis acre
  25. exierat, tamen in nervos huic morbus et artus
  26. ibat et in partis genitalis corporis ipsas.
  27. et graviter partim metuentes limina leti
  28. vivebant ferro privati parte virili,
  29. et manibus sine non nulli pedibusque manebant
  30. in vita tamen et perdebant lumina partim.
  31. usque adeo mortis metus iis incesserat acer.
  32. atque etiam quosdam cepere oblivia rerum
  33. cunctarum, neque se possent cognoscere ut ipsi.
  34. multaque humi cum inhumata iacerent corpora supra
  35. corporibus, tamen alituum genus atque ferarum
  36. aut procul absiliebat, ut acrem exiret odorem,
  37. aut, ubi gustarat, languebat morte propinqua.
  38. nec tamen omnino temere illis solibus ulla
  39. comparebat avis, nec tristia saecla ferarum
  40. exibant silvis. languebant pleraque morbo
  41. et moriebantur. cum primis fida canum vis
  42. strata viis animam ponebat in omnibus aegre;
  43. extorquebat enim vitam vis morbida membris.
  44. incomitata rapi certabant funera vasta
  45. nec ratio remedii communis certa dabatur;
  46. nam quod ali dederat vitalis auras
  47. volvere in ore licere et caeli templa tueri,
  48. hoc aliis erat exitio letumque parabat.
  49. Illud in his rebus miserandum magnopere unum
  50. aerumnabile erat, quod ubi se quisque videbat
  51. implicitum morbo, morti damnatus ut esset,
  52. deficiens animo maesto cum corde iacebat,
  53. funera respectans animam amittebat ibidem.
  54. quippe etenim nullo cessabant tempore apisci
  55. ex aliis alios avidi contagia morbi,
  56. lanigeras tam quam pecudes et bucera saecla,
  57. idque vel in primis cumulabat funere funus
  58. nam qui cumque suos fugitabant visere ad aegros,
  59. vitai nimium cupidos mortisque timentis
  60. poenibat paulo post turpi morte malaque,
  61. desertos, opis expertis, incuria mactans.
  62. qui fuerant autem praesto, contagibus ibant
  63. atque labore, pudor quem tum cogebat obire
  64. blandaque lassorum vox mixta voce querellae.
  65. optimus hoc leti genus ergo quisque subibat.
  66. Praeterea iam pastor et armentarius omnis
  67. et robustus item curvi moderator aratri
  68. languebat, penitusque casa contrusa iacebant
  69. corpora paupertate et morbo dedita morti.
  70. exanimis pueris super exanimata parentum
  71. corpora non numquam posses retroque videre
  72. matribus et patribus natos super edere vitam.
  73. nec minimam partem ex agris maeror is in urbem
  74. confluxit, languens quem contulit agricolarum
  75. copia conveniens ex omni morbida parte.
  76. omnia conplebant loca tectaque quo magis aestu,
  77. confertos ita acervatim mors accumulabat.
  78. multa siti prostrata viam per proque voluta
  79. corpora silanos ad aquarum strata iacebant
  80. interclusa anima nimia ab dulcedine aquarum,
  81. multaque per populi passim loca prompta viasque
  82. languida semanimo cum corpore membra videres
  83. horrida paedore et pannis cooperta perire,
  84. corporis inluvie, pelli super ossibus una,
  85. ulceribus taetris prope iam sordeque sepulta.
  86. omnia denique sancta deum delubra replerat
  87. corporibus mors exanimis onerataque passim
  88. cuncta cadaveribus caelestum templa manebant,
  89. hospitibus loca quae complerant aedituentes.
  90. nec iam religio divom nec numina magni
  91. pendebantur enim: praesens dolor exsuperabat.
  92. nec mos ille sepulturae remanebat in urbe,
  93. quo prius hic populus semper consuerat humari;
  94. perturbatus enim totus trepidabat et unus
  95. quisque suum pro re cognatum maestus humabat.