De Rerum Natura

Lucretius

-

  1. dissoluebat eos, defessos ante, fatigans.
  2. nec nimio cuiquam posses ardore tueri
  3. corporis in summo summam fervescere partem,
  4. sed potius tepidum manibus proponere tactum
  5. et simul ulceribus quasi inustis omne rubere
  6. corpus, ut est per membra sacer dum diditur ignis.
  7. intima pars hominum vero flagrabat ad ossa,
  8. flagrabat stomacho flamma ut fornacibus intus.
  9. nil adeo posses cuiquam leve tenveque membris
  10. vertere in utilitatem, at ventum et frigora semper.
  11. in fluvios partim gelidos ardentia morbo
  12. membra dabant nudum iacientes corpus in undas.
  13. multi praecipites nymphis putealibus alte
  14. inciderunt ipso venientes ore patente:
  15. insedabiliter sitis arida corpora mersans
  16. aequabat multum parvis umoribus imbrem.
  17. nec requies erat ulla mali: defessa iacebant
  18. corpora. mussabat tacito medicina timore,
  19. quippe patentia cum totiens ardentia morbis
  20. lumina versarent oculorum expertia somno.
  21. multaque praeterea mortis tum signa dabantur:
  22. perturbata animi mens in maerore metuque,
  23. triste supercilium, furiosus voltus et acer,
  24. sollicitae porro plenaeque sonoribus aures,
  25. creber spiritus aut ingens raroque coortus,
  26. sudorisque madens per collum splendidus umor,
  27. tenvia sputa minuta, croci contacta colore
  28. salsaque per fauces rauca vix edita tussi.
  29. in manibus vero nervi trahere et tremere artus
  30. a pedibusque minutatim succedere frigus
  31. non dubitabat. item ad supremum denique tempus
  32. conpressae nares, nasi primoris acumen
  33. tenve, cavati oculi, cava tempora, frigida pellis
  34. duraque in ore, iacens rictu, frons tenta manebat.
  35. nec nimio rigida post artus morte iacebant.
  36. octavoque fere candenti lumine solis
  37. aut etiam nona reddebant lampade vitam.
  38. quorum siquis, ut est, vitarat funera leti,
  39. ulceribus taetris et nigra proluvie alvi
  40. posterius tamen hunc tabes letumque manebat,
  41. aut etiam multus capitis cum saepe dolore
  42. corruptus sanguis expletis naribus ibat.
  43. huc hominis totae vires corpusque fluebat.
  44. profluvium porro qui taetri sanguinis acre
  45. exierat, tamen in nervos huic morbus et artus
  46. ibat et in partis genitalis corporis ipsas.
  47. et graviter partim metuentes limina leti
  48. vivebant ferro privati parte virili,
  49. et manibus sine non nulli pedibusque manebant
  50. in vita tamen et perdebant lumina partim.
  51. usque adeo mortis metus iis incesserat acer.
  52. atque etiam quosdam cepere oblivia rerum
  53. cunctarum, neque se possent cognoscere ut ipsi.
  54. multaque humi cum inhumata iacerent corpora supra
  55. corporibus, tamen alituum genus atque ferarum
  56. aut procul absiliebat, ut acrem exiret odorem,
  57. aut, ubi gustarat, languebat morte propinqua.
  58. nec tamen omnino temere illis solibus ulla
  59. comparebat avis, nec tristia saecla ferarum
  60. exibant silvis. languebant pleraque morbo
  61. et moriebantur. cum primis fida canum vis
  62. strata viis animam ponebat in omnibus aegre;
  63. extorquebat enim vitam vis morbida membris.
  64. incomitata rapi certabant funera vasta
  65. nec ratio remedii communis certa dabatur;
  66. nam quod ali dederat vitalis auras
  67. volvere in ore licere et caeli templa tueri,
  68. hoc aliis erat exitio letumque parabat.
  69. Illud in his rebus miserandum magnopere unum
  70. aerumnabile erat, quod ubi se quisque videbat
  71. implicitum morbo, morti damnatus ut esset,
  72. deficiens animo maesto cum corde iacebat,
  73. funera respectans animam amittebat ibidem.
  74. quippe etenim nullo cessabant tempore apisci
  75. ex aliis alios avidi contagia morbi,
  76. lanigeras tam quam pecudes et bucera saecla,
  77. idque vel in primis cumulabat funere funus
  78. nam qui cumque suos fugitabant visere ad aegros,
  79. vitai nimium cupidos mortisque timentis
  80. poenibat paulo post turpi morte malaque,
  81. desertos, opis expertis, incuria mactans.
  82. qui fuerant autem praesto, contagibus ibant
  83. atque labore, pudor quem tum cogebat obire
  84. blandaque lassorum vox mixta voce querellae.
  85. optimus hoc leti genus ergo quisque subibat.
  86. Praeterea iam pastor et armentarius omnis
  87. et robustus item curvi moderator aratri
  88. languebat, penitusque casa contrusa iacebant
  89. corpora paupertate et morbo dedita morti.
  90. exanimis pueris super exanimata parentum
  91. corpora non numquam posses retroque videre
  92. matribus et patribus natos super edere vitam.
  93. nec minimam partem ex agris maeror is in urbem
  94. confluxit, languens quem contulit agricolarum
  95. copia conveniens ex omni morbida parte.
  96. omnia conplebant loca tectaque quo magis aestu,
  97. confertos ita acervatim mors accumulabat.
  98. multa siti prostrata viam per proque voluta
  99. corpora silanos ad aquarum strata iacebant
  100. interclusa anima nimia ab dulcedine aquarum,
  101. multaque per populi passim loca prompta viasque
  102. languida semanimo cum corpore membra videres
  103. horrida paedore et pannis cooperta perire,
  104. corporis inluvie, pelli super ossibus una,
  105. ulceribus taetris prope iam sordeque sepulta.
  106. omnia denique sancta deum delubra replerat
  107. corporibus mors exanimis onerataque passim
  108. cuncta cadaveribus caelestum templa manebant,
  109. hospitibus loca quae complerant aedituentes.
  110. nec iam religio divom nec numina magni
  111. pendebantur enim: praesens dolor exsuperabat.
  112. nec mos ille sepulturae remanebat in urbe,
  113. quo prius hic populus semper consuerat humari;
  114. perturbatus enim totus trepidabat et unus
  115. quisque suum pro re cognatum maestus humabat.
  116. multaque res subita et paupertas horrida suasit;
  117. namque suos consanguineos aliena rogorum
  118. insuper extructa ingenti clamore locabant
  119. subdebantque faces, multo cum sanguine saepe
  120. rixantes, potius quam corpora desererentur,
  121. inque aliis alium populum sepelire suorum
  122. certantes; lacrimis lassi luctuque redibant;
  123. inde bonam partem in lectum maerore dabantur;
  124. nec poterat quisquam reperiri, quem neque morbus
  125. nec mors nec luctus temptaret tempore tali.