De Rerum Natura
Lucretius
-
- propterea noctes hiberno tempore longae
- cessant, dum veniat radiatum insigne diei.
- aut etiam, quia sic alternis partibus anni
- tardius et citius consuerunt confluere ignes,
- qui faciunt solem certa de surgere parte,
- propterea fit uti videantur dicere verum.
- Luna potest solis radiis percussa nitere
- inque dies magis id lumen convertere nobis
- ad speciem, quantum solis secedit ab orbi,
- donique eum contra pleno bene lumine fulsit
- atque oriens obitus eius super edita vidit;
- inde minutatim retro quasi condere lumen
- debet item, quanto propius iam solis ad ignem
- labitur ex alia signorum parte per orbem;
- ut faciunt, lunam qui fingunt esse pilai
- consimilem cursusque viam sub sole tenere.
- est etiam quare proprio cum lumine possit
- volvier et varias splendoris reddere formas;
- corpus enim licet esse aliud, quod fertur et una
- labitur omnimodis occursans officiensque,
- nec potis est cerni, quia cassum lumine fertur.
- versarique potest, globus ut, si forte, pilai
- dimidia ex parti candenti lumine tinctus,
- versandoque globum variantis edere formas,
- donique eam partem, quae cumque est ignibus aucta,
- ad speciem vertit nobis oculosque patentis;
- inde minutatim retro contorquet et aufert
- luciferam partem glomeraminis atque pilai;
- ut Babylonica Chaldaeum doctrina refutans
- astrologorum artem contra convincere tendit,
- proinde quasi id fieri nequeat quod pugnat uterque
- aut minus hoc illo sit cur amplectier ausis.
- denique cur nequeat semper nova luna creari
- ordine formarum certo certisque figuris
- inque dies privos aborisci quaeque creata
- atque alia illius reparari in parte locoque,
- difficilest ratione docere et vincere verbis,
- ordine cum videas tam certo multa creari.
- it Ver et Venus et Veneris praenuntius ante
- pennatus graditur, Zephyri vestigia propter
- Flora quibus mater praespargens ante viai
- cuncta coloribus egregiis et odoribus opplet.
- inde loci sequitur Calor aridus et comes una
- pulverulenta Ceres et etesia flabra aquilonum.
- inde Autumnus adit, graditur simul Euhius Euan.
- inde aliae tempestates ventique secuntur,
- altitonans Volturnus et Auster fulmine pollens.
- tandem Bruma nives adfert pigrumque rigorem
- reddit. Hiemps sequitur crepitans hanc dentibus algu.
- quo minus est mirum, si certo tempore luna
- gignitur et certo deletur tempore rusus,
- cum fieri possint tam certo tempore multa.
- Solis item quoque defectus lunaeque latebras
- pluribus e causis fieri tibi posse putandumst.
- nam cur luna queat terram secludere solis
- lumine et a terris altum caput obstruere ei,
- obiciens caecum radiis ardentibus orbem,
- tempore eodem aliut facere id non posse putetur
- corpus, quod cassum labatur lumine semper?
- solque suos etiam dimittere languidus ignis
- tempore cur certo nequeat recreareque lumen,
- cum loca praeteriit flammis infesta per auras,
- quae faciunt ignis interstingui atque perire?
- et cur terra queat lunam spoliare vicissim
- lumine et oppressum solem super ipsa tenere,
- menstrua dum rigidas coni perlabitur umbras,
- tempore eodem aliud nequeat succurrere lunae
- corpus vel supra solis perlabier orbem,
- quod radios inter rumpat lumenque profusum?
- et tamen ipsa suo si fulget luna nitore,
- cur nequeat certa mundi languescere parte,
- dum loca luminibus propriis inimica per exit?
- menstrua dum rigidas coni perlabitur umbras.
- Quod superest, quoniam magni per caerula mundi
- qua fieri quicquid posset ratione resolvi,
- solis uti varios cursus lunaeque meatus
- noscere possemus quae vis et causa cieret,
- quove modo possent offecto lumine obire
- et neque opinantis tenebris obducere terras,
- cum quasi conivent et aperto lumine rursum
- omnia convisunt clara loca candida luce,
- nunc redeo ad mundi novitatem et mollia terrae
- arva, novo fetu quid primum in luminis oras
- tollere et incertis crerint committere ventis.
- Principio genus herbarum viridemque nitorem
- terra dedit circum collis camposque per omnis,
- florida fulserunt viridanti prata colore,
- arboribusque datumst variis exinde per auras
- crescendi magnum inmissis certamen habenis.
- ut pluma atque pili primum saetaeque creantur
- quadripedum membris et corpore pennipotentum,
- sic nova tum tellus herbas virgultaque primum
- sustulit, inde loci mortalia saecla creavit
- multa modis multis varia ratione coorta.
- nam neque de caelo cecidisse animalia possunt,
- nec terrestria de salsis exisse lacunis.
- linquitur ut merito maternum nomen adepta
- terra sit, e terra quoniam sunt cuncta creata.
- multaque nunc etiam existunt animalia terris
- imbribus et calido solis concreta vapore;
- quo minus est mirum, si tum sunt plura coorta
- et maiora, nova tellure atque aethere adulta.
- principio genus alituum variaeque volucres
- ova relinquebant exclusae tempore verno,
- folliculos ut nunc teretis aestate cicadae
- lincunt sponte sua victum vitamque petentes.
- tum tibi terra dedit primum mortalia saecla.
- multus enim calor atque umor superabat in arvis.
- hoc ubi quaeque loci regio opportuna dabatur,
- crescebant uteri terram radicibus apti;
- quos ubi tempore maturo pate fecerat aetas
- infantum, fugiens umorem aurasque petessens,
- convertebat ibi natura foramina terrae
- et sucum venis cogebat fundere apertis
- consimilem lactis, sicut nunc femina quaeque
- cum peperit, dulci repletur lacte, quod omnis
- impetus in mammas convertitur ille alimenti.
- terra cibum pueris, vestem vapor, herba cubile
- praebebat multa et molli lanugine abundans.
- at novitas mundi nec frigora dura ciebat
- nec nimios aestus nec magnis viribus auras.
- omnia enim pariter crescunt et robora sumunt.
- Quare etiam atque etiam maternum nomen adepta
- terra tenet merito, quoniam genus ipsa creavit
- humanum atque animal prope certo tempore fudit
- omne quod in magnis bacchatur montibus passim,
- simul volucres variantibus formis.
- sed quia finem aliquam pariendi debet habere,
- destitit, ut mulier spatio defessa vetusto.
- mutat enim mundi naturam totius aetas
- ex alioque alius status excipere omnia debet
- nec manet ulla sui similis res: omnia migrant,
- omnia commutat natura et vertere cogit.
- namque aliud putrescit et aevo debile languet,
- porro aliud succrescit et e contemptibus exit.
- sic igitur mundi naturam totius aetas
- mutat, et ex alio terram status excipit alter,
- quod potuit nequeat, possit quod non tulit ante.
- Multaque tum tellus etiam portenta creare
- conatast mira facie membrisque coorta,
- androgynem, interutras necutrumque utrimque remotum,
- orba pedum partim, manuum viduata vicissim,
- muta sine ore etiam, sine voltu caeca reperta,
- vinctaque membrorum per totum corpus adhaesu,
- nec facere ut possent quicquam nec cedere quoquam
- nec vitare malum nec sumere quod volet usus.
- cetera de genere hoc monstra ac portenta creabat,
- ne quiquam, quoniam natura absterruit auctum
- nec potuere cupitum aetatis tangere florem
- nec reperire cibum nec iungi per Veneris res.
- multa videmus enim rebus concurrere debere,
- ut propagando possint procudere saecla;
- pabula primum ut sint, genitalia deinde per artus
- semina qua possint membris manare remissis,
- feminaque ut maribus coniungi possit, habere,
- mutua qui mutent inter se gaudia uterque.
- Multaque tum interiisse animantum saecla necessest
- nec potuisse propagando procudere prolem.
- nam quae cumque vides vesci vitalibus auris,
- aut dolus aut virtus aut denique mobilitas est
- ex ineunte aevo genus id tutaTA reservans.
- multaque sunt, nobis ex utilitate sua quae
- commendata manent, tutelae tradita nostrae.
- principio genus acre leonum saevaque saecla
- tutatast virtus, volpes dolus et fuga cervos.
- at levisomna canum fido cum pectore corda,
- et genus omne quod est veterino semine partum
- lanigeraeque simul pecudes et bucera saecla
- omnia sunt hominum tutelae tradita, Memmi;
- nam cupide fugere feras pacemque secuta