De Rerum Natura

Lucretius

-

  1. ne quiquam, quoniam verrentes aequora venti
  2. deminuunt radiisque retexens aetherius sol,
  3. et siccare prius confidunt omnia posse
  4. quam liquor incepti possit contingere finem.
  5. tantum spirantes aequo certamine bellum
  6. magnis inter se de rebus cernere certant,
  7. cum semel interea fuerit superantior ignis
  8. et semel, ut fama est, umor regnarit in arvis.
  9. ignis enim superavit et ambiens multa perussit,
  10. avia cum Phaethonta rapax vis solis equorum
  11. aethere raptavit toto terrasque per omnis.
  12. at pater omnipotens ira tum percitus acri
  13. magnanimum Phaethonta repenti fulminis ictu
  14. deturbavit equis in terram, Solque cadenti
  15. obvius aeternam succepit lampada mundi
  16. disiectosque redegit equos iunxitque trementis,
  17. inde suum per iter recreavit cuncta gubernans,
  18. scilicet ut veteres Graium cecinere .
  19. quod procul a vera nimis est ratione repulsum.
  20. ignis enim superare potest ubi materiai
  21. ex infinito sunt corpora plura coorta;
  22. inde cadunt vires aliqua ratione revictae,
  23. aut pereunt res exustae torrentibus auris.
  24. umor item quondam coepit superare coortus,
  25. ut fama est, hominum vitas quando obruit undis;
  26. inde ubi vis aliqua ratione aversa recessit,
  27. ex infinito fuerat quae cumque coorta,
  28. constiterunt imbres et flumina vim minuerunt.
  29. Sed quibus ille modis coniectus materiai
  30. fundarit terram et caelum pontique profunda,
  31. solis lunai cursus, ex ordine ponam.
  32. nam certe neque consilio primordia rerum
  33. ordine se suo quaeque sagaci mente locarunt
  34. nec quos quaeque darent motus pepigere profecto;
  35. sed quia multa modis multis primordia rerum
  36. ex infinito iam tempore percita plagis
  37. ponderibusque suis consuerunt concita ferri
  38. omnimodisque coire atque omnia pertemptare,
  39. quae cumque inter se possent congressa creare,
  40. propterea fit uti magnum volgata per aevom
  41. omnigenus coetus et motus experiundo
  42. tandem conveniant ea quae coniecta repente
  43. magnarum rerum fiunt exordia saepe,
  44. terrai maris et caeli generisque animantum.
  45. Hic neque tum solis rota cerni lumine largo
  46. altivolans poterat nec magni sidera mundi
  47. nec mare nec caelum nec denique terra neque
  48. nec similis nostris rebus res ulla videri,
  49. sed nova tempestas quaedam molesque coorta.
  50. diffugere inde loci partes coepere paresque
  51. cum paribus iungi res et discludere mundum
  52. membraque dividere et magnas disponere partes
  53. omnigenis e principiis, discordia quorum
  54. intervalla vias conexus pondera plagas
  55. concursus motus turbabat proelia miscens
  56. propter dissimilis formas variasque figuras,
  57. quod non omnia sic poterant coniuncta manere
  58. nec motus inter sese dare convenientis,
  59. hoc est, a terris altum secernere caelum,
  60. et sorsum mare, uti secreto umore pateret,
  61. seorsus item puri secretique aetheris ignes.
  62. Quippe etenim primum terrai corpora quaeque,
  63. propterea quod erant gravia et perplexa, coibant
  64. in medio atque imas capiebant omnia sedes;
  65. quae quanto magis inter se perplexa coibant,
  66. tam magis expressere ea quae mare sidera solem
  67. lunamque efficerent et magni moenia mundi;
  68. omnia enim magis haec e levibus atque rutundis
  69. seminibus multoque minoribus sunt elementis
  70. quam tellus. ideo per rara foramina terrae
  71. partibus erumpens primus se sustulit aether
  72. ignifer et multos secum levis abstulit ignis,
  73. non alia longe ratione ac saepe videmus,
  74. aurea cum primum gemmantis rore per herbas
  75. matutina rubent radiati lumina solis
  76. exhalantque lacus nebulam fluviique perennes
  77. ipsaque ut inter dum tellus fumare videtur;
  78. omnia quae sursum cum conciliantur, in alto
  79. corpore concreto subtexunt nubila caelum.
  80. sic igitur tum se levis ac diffusilis aether
  81. corpore concreto circum datus undique saepsit
  82. et late diffusus in omnis undique partis
  83. omnia sic avido complexu cetera saepsit.
  84. hunc exordia sunt solis lunaeque secuta,
  85. interutrasque globi quorum vertuntur in auris;
  86. quae neque terra sibi adscivit nec maximus aether,
  87. quod neque tam fuerunt gravia ut depressa sederent,
  88. nec levia ut possent per summas labier oras,
  89. et tamen interutrasque ita sunt, ut corpora viva
  90. versent et partes ut mundi totius extent;
  91. quod genus in nobis quaedam licet in statione
  92. membra manere, tamen cum sint ea quae moveantur.
  93. his igitur rebus retractis terra repente,
  94. maxuma qua nunc se ponti plaga caerula tendit,
  95. succidit et salso suffudit gurgite fossas.
  96. inque dies quanto circum magis aetheris aestus
  97. et radii solis cogebant undique terram
  98. verberibus crebris extrema ad limina fartam
  99. in medio ut propulsa suo condensa coiret,
  100. tam magis expressus salsus de corpore sudor
  101. augebat mare manando camposque natantis,
  102. et tanto magis illa foras elapsa volabant
  103. corpora multa vaporis et altaque caeli
  104. densabant procul a terris fulgentia templa.
  105. sidebant campi, crescebant montibus altis
  106. ascensus; neque enim poterant subsidere saxa
  107. nec pariter tantundem omnes succumbere partis.
  108. Sic igitur terrae concreto corpore pondus
  109. constitit atque omnis mundi quasi limus in imum
  110. confluxit gravis et subsedit funditus ut faex;
  111. inde mare, inde , inde aether ignifer ipse
  112. corporibus liquidis sunt omnia pura relicta
  113. et leviora aliis alia, et liquidissimus aether
  114. atque levissimus super influit auras
  115. nec liquidum corpus turbantibus auris
  116. commiscet; sinit haec violentis omnia verti
  117. turbinibus, sinit incertis turbare procellis,
  118. ipse suos ignis certo fert impete labens.
  119. nam modice fluere atque uno posse aethera nisu
  120. significat Pontos, mare certo quod fluit aestu
  121. unum labendi conservans usque tenorem.
  122. Motibus astrorum nunc quae sit causa canamus.
  123. principio magnus caeli si vortitur orbis,
  124. ex utraque polum parti premere nobis