De Rerum Natura

Lucretius

-

  1. horribili sonitu silvas exederat altis
  2. a radicibus et terram percoxerat igni,
  3. manabat venis ferventibus in loca terrae
  4. concava conveniens argenti rivus et auri,
  5. aeris item et plumbi. quae cum concreta videbant
  6. posterius claro in terra splendere colore,
  7. tollebant nitido capti levique lepore,
  8. et simili formata videbant esse figura
  9. atque lacunarum fuerant vestigia cuique.
  10. tum penetrabat eos posse haec liquefacta calore
  11. quamlibet in formam et faciem decurrere rerum,
  12. et prorsum quamvis in acuta ac tenvia posse
  13. mucronum duci fastigia procudendo,
  14. ut sibi tela parent silvasque ut caedere possint
  15. materiemque dolare et levia radere tigna
  16. et terebrare etiam ac pertundere perque forare.
  17. nec minus argento facere haec auroque parabant
  18. quam validi primum violentis viribus aeris,
  19. ne quiquam, quoniam cedebat victa potestas
  20. nec poterant pariter durum sufferre laborem.
  21. nam fuit in pretio magis aes aurumque iacebat
  22. propter inutilitatem hebeti mucrone retusum;
  23. nunc iacet aes, aurum in summum successit honorem.
  24. sic volvenda aetas commutat tempora rerum.
  25. quod fuit in pretio, fit nullo denique honore;
  26. porro aliud succedit et e contemptibus exit
  27. inque dies magis adpetitur floretque repertum
  28. laudibus et miro est mortalis inter honore.
  29. Nunc tibi quo pacto ferri natura reperta
  30. sit facilest ipsi per te cognoscere, Memmi.
  31. arma antiqua manus ungues dentesque fuerunt
  32. et lapides et item silvarum fragmina rami
  33. et flamma atque ignes, post quam sunt cognita primum.
  34. posterius ferri vis est aerisque reperta.
  35. et prior aeris erat quam ferri cognitus usus,
  36. quo facilis magis est natura et copia maior.
  37. aere solum terrae tractabant, aereque belli
  38. miscebant fluctus et vulnera vasta serebant
  39. et pecus atque agros adimebant; nam facile ollis
  40. omnia cedebant armatis nuda et inerma.
  41. inde minutatim processit ferreus ensis
  42. versaque in obprobrium species est falcis ahenae,
  43. et ferro coepere solum proscindere terrae
  44. exaequataque sunt creperi certamina belli.
  45. et prius est armatum in equi conscendere costas
  46. et moderarier hunc frenis dextraque vigere
  47. quam biiugo curru belli temptare pericla.
  48. et biiugo prius est quam bis coniungere binos
  49. et quam falciferos armatum escendere currus.
  50. inde boves Lucas turrito corpore, tetras,
  51. anguimanus, belli docuerunt volnera Poeni
  52. sufferre et magnas Martis turbare catervas.
  53. sic alid ex alio peperit discordia tristis,
  54. horribile humanis quod gentibus esset in armis,
  55. inque dies belli terroribus addidit augmen.
  56. Temptarunt etiam tauros in moenere belli
  57. expertique sues saevos sunt mittere in hostis.
  58. et validos partim prae se misere leones
  59. cum doctoribus armatis saevisque magistris,
  60. qui moderarier his possent vinclisque tenere,
  61. ne quiquam, quoniam permixta caede calentes
  62. turbabant saevi nullo discrimine turmas,
  63. terrificas capitum quatientis undique cristas,
  64. nec poterant equites fremitu perterrita equorum
  65. pectora mulcere et frenis convertere in hostis.
  66. inritata leae iaciebant corpora saltu
  67. undique et adversum venientibus ora patebant
  68. et nec opinantis a tergo deripiebant
  69. deplexaeque dabant in terram volnere victos,
  70. morsibus adfixae validis atque unguibus uncis.
  71. iactabantque suos tauri pedibusque terebant
  72. et latera ac ventres hauribant supter equorum
  73. cornibus et terram minitanti mente ruebant.
  74. et validis socios caedebant dentibus apri
  75. tela infracta suo tinguentes sanguine saevi
  76. in se fracta suo tinguentes sanguine tela,
  77. permixtasque dabant equitum peditumque ruinas.
  78. nam transversa feros exibant dentis adactus
  79. iumenta aut pedibus ventos erecta petebant,
  80. ne quiquam, quoniam ab nervis succisa videres
  81. concidere atque gravi terram consternere casu.
  82. si quos ante domi domitos satis esse putabant,
  83. effervescere cernebant in rebus agundis
  84. volneribus clamore fuga terrore tumultu,
  85. nec poterant ullam partem redducere eorum;
  86. diffugiebat enim varium genus omne ferarum,
  87. ut nunc saepe boves Lucae ferro male mactae
  88. diffugiunt, fera facta suis cum multa dedere.
  89. Sed facere id non tam vincendi spe voluerunt;
  90. quam dare quod gemerent hostes, ipsique perire,
  91. qui numero diffidebant armisque vacabant,
  92. si fuit ut facerent. sed vix adducor ut ante
  93. non quierint animo praesentire atque videre,
  94. quam commune malum fieret foedumque, futurum.
  95. et magis id possis factum contendere in omni
  96. in variis mundis varia ratione creatis,
  97. quam certo atque uno terrarum quolibet orbi.
  98. Nexilis ante fuit vestis quam textile tegmen.
  99. textile post ferrumst, quia ferro tela paratur,
  100. nec ratione alia possunt tam levia gigni
  101. insilia ac fusi, radii, scapique sonantes.
  102. et facere ante viros lanam natura
  103. quam muliebre genus; nam longe praestat in arte
  104. et sollertius est multo genus omne virile;
  105. agricolae donec vitio vertere severi,
  106. ut muliebribus id manibus concedere vellent
  107. atque ipsi pariter durum sufferre laborem
  108. atque opere in duro durarent membra manusque.
  109. At specimen sationis et insitionis origo
  110. ipsa fuit rerum primum natura creatrix,
  111. arboribus quoniam bacae glandesque caducae
  112. tempestiva dabant pullorum examina supter;
  113. unde etiam libitumst stirpis committere ramis
  114. et nova defodere in terram virgulta per agros.
  115. inde aliam atque aliam culturam dulcis agelli
  116. temptabant fructusque feros mansuescere terra
  117. cernebant indulgendo blandeque colendo.
  118. inque dies magis in montem succedere silvas
  119. cogebant infraque locum concedere cultis,
  120. prata lacus rivos segetes vinetaque laeta
  121. collibus et campis ut haberent, atque olearum
  122. caerula distinguens inter plaga currere posset
  123. per tumulos et convallis camposque profusa;
  124. ut nunc esse vides vario distincta lepore
  125. omnia, quae pomis intersita dulcibus ornant
  126. arbustisque tenent felicibus opsita circum.
  127. At liquidas avium voces imitarier ore
  128. ante fuit multo quam levia carmina cantu
  129. concelebrare homines possent aurisque iuvare.
  130. et zephyri cava per calamorum sibila primum
  131. agrestis docuere cavas inflare cicutas.
  132. inde minutatim dulcis didicere querellas,
  133. tibia quas fundit digitis pulsata canentum,
  134. avia per nemora ac silvas saltusque reperta,
  135. per loca pastorum deserta atque otia dia.
  136. sic unum quicquid paulatim protrahit aetas