De Rerum Natura
Lucretius
-
- volnera, quas lacrimas peperere minoribus nostris!
- nec pietas ullast velatum saepe videri
- vertier ad lapidem atque omnis accedere ad aras
- nec procumbere humi prostratum et pandere palmas
- ante deum delubra nec aras sanguine multo
- spargere quadrupedum nec votis nectere vota,
- sed mage pacata posse omnia mente tueri.
- nam cum suspicimus magni caelestia mundi
- templa super stellisque micantibus aethera fixum,
- et venit in mentem solis lunaeque viarum,
- tunc aliis oppressa malis in pectora cura
- illa quoque expergefactum caput erigere infit,
- ne quae forte deum nobis inmensa potestas
- sit, vario motu quae candida sidera verset;
- temptat enim dubiam mentem rationis egestas,
- ecquae nam fuerit mundi genitalis origo,
- et simul ecquae sit finis, quoad moenia mundi
- et taciti motus hunc possint ferre laborem,
- an divinitus aeterna donata salute
- perpetuo possint aevi labentia tractu
- inmensi validas aevi contemnere viris.
- praeterea cui non animus formidine divum
- contrahitur, cui non correpunt membra pavore,
- fulminis horribili cum plaga torrida tellus
- contremit et magnum percurrunt murmura caelum?
- non populi gentesque tremunt, regesque superbi
- corripiunt divum percussi membra timore,
- ne quod ob admissum foede dictumve superbe
- poenarum grave sit solvendi tempus adauctum?
- summa etiam cum vis violenti per mare venti
- induperatorem classis super aequora verrit
- cum validis pariter legionibus atque elephantis,
- non divom pacem votis adit ac prece quaesit
- ventorum pavidus paces animasque secundas?
- ne quiquam, quoniam violento turbine saepe
- correptus nihilo fertur minus ad vada leti.
- usque adeo res humanas vis abdita quaedam
- opterit et pulchros fascis saevasque secures
- proculcare ac ludibrio sibi habere videtur.
- denique sub pedibus tellus cum tota vacillat
- concussaeque cadunt urbes dubiaeque minantur,
- quid mirum si se temnunt mortalia saecla
- atque potestatis magnas mirasque relinquunt
- in rebus viris divum, quae cuncta gubernent?
- Quod super est, aes atque aurum ferrumque repertumst
- et simul argenti pondus plumbique potestas,
- ignis ubi ingentis silvas ardore cremarat
- montibus in magnis, seu caelo fulmine misso,
- sive quod inter se bellum silvestre gerentes
- hostibus intulerant ignem formidinis ergo,
- sive quod inducti terrae bonitate volebant
- pandere agros pinguis et pascua reddere rura,
- sive feras interficere et ditescere praeda;
- nam fovea atque igni prius est venarier ortum
- quam saepire plagis saltum canibusque ciere.
- quicquid id est, qua cumque e causa flammeus ardor
- horribili sonitu silvas exederat altis
- a radicibus et terram percoxerat igni,
- manabat venis ferventibus in loca terrae
- concava conveniens argenti rivus et auri,
- aeris item et plumbi. quae cum concreta videbant
- posterius claro in terra splendere colore,
- tollebant nitido capti levique lepore,
- et simili formata videbant esse figura
- atque lacunarum fuerant vestigia cuique.
- tum penetrabat eos posse haec liquefacta calore
- quamlibet in formam et faciem decurrere rerum,
- et prorsum quamvis in acuta ac tenvia posse
- mucronum duci fastigia procudendo,
- ut sibi tela parent silvasque ut caedere possint
- materiemque dolare et levia radere tigna
- et terebrare etiam ac pertundere perque forare.
- nec minus argento facere haec auroque parabant
- quam validi primum violentis viribus aeris,
- ne quiquam, quoniam cedebat victa potestas
- nec poterant pariter durum sufferre laborem.
- nam fuit in pretio magis aes aurumque iacebat
- propter inutilitatem hebeti mucrone retusum;
- nunc iacet aes, aurum in summum successit honorem.
- sic volvenda aetas commutat tempora rerum.
- quod fuit in pretio, fit nullo denique honore;
- porro aliud succedit et e contemptibus exit
- inque dies magis adpetitur floretque repertum
- laudibus et miro est mortalis inter honore.
- Nunc tibi quo pacto ferri natura reperta
- sit facilest ipsi per te cognoscere, Memmi.
- arma antiqua manus ungues dentesque fuerunt
- et lapides et item silvarum fragmina rami
- et flamma atque ignes, post quam sunt cognita primum.
- posterius ferri vis est aerisque reperta.
- et prior aeris erat quam ferri cognitus usus,
- quo facilis magis est natura et copia maior.
- aere solum terrae tractabant, aereque belli
- miscebant fluctus et vulnera vasta serebant
- et pecus atque agros adimebant; nam facile ollis
- omnia cedebant armatis nuda et inerma.
- inde minutatim processit ferreus ensis
- versaque in obprobrium species est falcis ahenae,
- et ferro coepere solum proscindere terrae
- exaequataque sunt creperi certamina belli.
- et prius est armatum in equi conscendere costas
- et moderarier hunc frenis dextraque vigere
- quam biiugo curru belli temptare pericla.
- et biiugo prius est quam bis coniungere binos
- et quam falciferos armatum escendere currus.
- inde boves Lucas turrito corpore, tetras,
- anguimanus, belli docuerunt volnera Poeni