De Rerum Natura

Lucretius

-

  1. imperium sibi cum ac summatum quisque petebat.
  2. inde magistratum partim docuere creare
  3. iuraque constituere, ut vellent legibus uti.
  4. nam genus humanum, defessum vi colere aevom,
  5. ex inimicitiis languebat; quo magis ipsum
  6. sponte sua cecidit sub leges artaque iura.
  7. acrius ex ira quod enim se quisque parabat
  8. ulcisci quam nunc concessumst legibus aequis,
  9. hanc ob rem est homines pertaesum vi colere aevom.
  10. inde metus maculat poenarum praemia vitae.
  11. circumretit enim vis atque iniuria quemque
  12. atque unde exortast, ad eum plerumque revertit,
  13. nec facilest placidam ac pacatam degere vitam
  14. qui violat factis communia foedera pacis.
  15. etsi fallit enim divom genus humanumque,
  16. perpetuo tamen id fore clam diffidere debet;
  17. quippe ubi se multi per somnia saepe loquentes
  18. aut morbo delirantes protraxe ferantur
  19. et celata mala in medium et peccata dedisse.
  20. Nunc quae causa deum per magnas numina gentis
  21. pervulgarit et ararum compleverit urbis
  22. suscipiendaque curarit sollemnia sacra,
  23. quae nunc in magnis florent sacra rebus locisque,
  24. unde etiam nunc est mortalibus insitus horror,
  25. qui delubra deum nova toto suscitat orbi
  26. terrarum et festis cogit celebrare diebus,
  27. non ita difficilest rationem reddere verbis.
  28. quippe etenim iam tum divom mortalia saecla
  29. egregias animo facies vigilante videbant
  30. et magis in somnis mirando corporis auctu.
  31. his igitur sensum tribuebant propterea quod
  32. membra movere videbantur vocesque superbas
  33. mittere pro facie praeclara et viribus amplis.
  34. aeternamque dabant vitam, quia semper eorum
  35. subpeditabatur facies et forma manebat,
  36. et tamen omnino quod tantis viribus auctos
  37. non temere ulla vi convinci posse putabant.
  38. fortunisque ideo longe praestare putabant,
  39. quod mortis timor haut quemquam vexaret eorum,
  40. et simul in somnis quia multa et mira videbant
  41. efficere et nullum capere ipsos inde laborem.
  42. praeterea caeli rationes ordine certo
  43. et varia annorum cernebant tempora verti
  44. nec poterant quibus id fieret cognoscere causis.
  45. ergo perfugium sibi habebant omnia divis
  46. tradere et illorum nutu facere omnia flecti.
  47. in caeloque deum sedes et templa locarunt,
  48. per caelum volvi quia nox et luna videtur,
  49. luna dies et nox et noctis signa severa
  50. noctivagaeque faces caeli flammaeque volantes,
  51. nubila sol imbres nix venti fulmina grando
  52. et rapidi fremitus et murmura magna minarum.
  53. O genus infelix humanum, talia divis
  54. cum tribuit facta atque iras adiunxit acerbas!
  55. quantos tum gemitus ipsi sibi, quantaque nobis
  56. volnera, quas lacrimas peperere minoribus nostris!
  57. nec pietas ullast velatum saepe videri
  58. vertier ad lapidem atque omnis accedere ad aras
  59. nec procumbere humi prostratum et pandere palmas
  60. ante deum delubra nec aras sanguine multo
  61. spargere quadrupedum nec votis nectere vota,
  62. sed mage pacata posse omnia mente tueri.
  63. nam cum suspicimus magni caelestia mundi
  64. templa super stellisque micantibus aethera fixum,
  65. et venit in mentem solis lunaeque viarum,
  66. tunc aliis oppressa malis in pectora cura
  67. illa quoque expergefactum caput erigere infit,
  68. ne quae forte deum nobis inmensa potestas
  69. sit, vario motu quae candida sidera verset;
  70. temptat enim dubiam mentem rationis egestas,
  71. ecquae nam fuerit mundi genitalis origo,
  72. et simul ecquae sit finis, quoad moenia mundi
  73. et taciti motus hunc possint ferre laborem,
  74. an divinitus aeterna donata salute
  75. perpetuo possint aevi labentia tractu
  76. inmensi validas aevi contemnere viris.
  77. praeterea cui non animus formidine divum
  78. contrahitur, cui non correpunt membra pavore,
  79. fulminis horribili cum plaga torrida tellus
  80. contremit et magnum percurrunt murmura caelum?
  81. non populi gentesque tremunt, regesque superbi
  82. corripiunt divum percussi membra timore,
  83. ne quod ob admissum foede dictumve superbe
  84. poenarum grave sit solvendi tempus adauctum?
  85. summa etiam cum vis violenti per mare venti
  86. induperatorem classis super aequora verrit
  87. cum validis pariter legionibus atque elephantis,
  88. non divom pacem votis adit ac prece quaesit
  89. ventorum pavidus paces animasque secundas?
  90. ne quiquam, quoniam violento turbine saepe
  91. correptus nihilo fertur minus ad vada leti.
  92. usque adeo res humanas vis abdita quaedam
  93. opterit et pulchros fascis saevasque secures
  94. proculcare ac ludibrio sibi habere videtur.
  95. denique sub pedibus tellus cum tota vacillat
  96. concussaeque cadunt urbes dubiaeque minantur,
  97. quid mirum si se temnunt mortalia saecla
  98. atque potestatis magnas mirasque relinquunt
  99. in rebus viris divum, quae cuncta gubernent?
  100. Quod super est, aes atque aurum ferrumque repertumst
  101. et simul argenti pondus plumbique potestas,
  102. ignis ubi ingentis silvas ardore cremarat
  103. montibus in magnis, seu caelo fulmine misso,
  104. sive quod inter se bellum silvestre gerentes
  105. hostibus intulerant ignem formidinis ergo,
  106. sive quod inducti terrae bonitate volebant
  107. pandere agros pinguis et pascua reddere rura,
  108. sive feras interficere et ditescere praeda;