De Rerum Natura

Lucretius

-

  1. certantes iter infestum fecere viai,
  2. et tamen e summo, quasi fulmen, deicit ictos
  3. invidia inter dum contemptim in Tartara taetra;
  4. invidia quoniam ceu fulmine summa vaporant
  5. plerumque et quae sunt aliis magis edita cumque;
  6. ut satius multo iam sit parere quietum
  7. quam regere imperio res velle et regna tenere.
  8. proinde sine in cassum defessi sanguine sudent,
  9. angustum per iter luctantes ambitionis;
  10. quandoquidem sapiunt alieno ex ore petuntque
  11. res ex auditis potius quam sensibus ipsis,
  12. nec magis id nunc est neque erit mox quam fuit ante.
  13. Ergo regibus occisis subversa iacebat
  14. pristina maiestas soliorum et sceptra superba,
  15. et capitis summi praeclarum insigne cruentum
  16. sub pedibus vulgi magnum lugebat honorem;
  17. nam cupide conculcatur nimis ante metutum.
  18. res itaque ad summam faecem turbasque redibat,
  19. imperium sibi cum ac summatum quisque petebat.
  20. inde magistratum partim docuere creare
  21. iuraque constituere, ut vellent legibus uti.
  22. nam genus humanum, defessum vi colere aevom,
  23. ex inimicitiis languebat; quo magis ipsum
  24. sponte sua cecidit sub leges artaque iura.
  25. acrius ex ira quod enim se quisque parabat
  26. ulcisci quam nunc concessumst legibus aequis,
  27. hanc ob rem est homines pertaesum vi colere aevom.
  28. inde metus maculat poenarum praemia vitae.
  29. circumretit enim vis atque iniuria quemque
  30. atque unde exortast, ad eum plerumque revertit,
  31. nec facilest placidam ac pacatam degere vitam
  32. qui violat factis communia foedera pacis.
  33. etsi fallit enim divom genus humanumque,
  34. perpetuo tamen id fore clam diffidere debet;
  35. quippe ubi se multi per somnia saepe loquentes
  36. aut morbo delirantes protraxe ferantur
  37. et celata mala in medium et peccata dedisse.
  38. Nunc quae causa deum per magnas numina gentis
  39. pervulgarit et ararum compleverit urbis
  40. suscipiendaque curarit sollemnia sacra,
  41. quae nunc in magnis florent sacra rebus locisque,
  42. unde etiam nunc est mortalibus insitus horror,
  43. qui delubra deum nova toto suscitat orbi
  44. terrarum et festis cogit celebrare diebus,
  45. non ita difficilest rationem reddere verbis.
  46. quippe etenim iam tum divom mortalia saecla
  47. egregias animo facies vigilante videbant
  48. et magis in somnis mirando corporis auctu.
  49. his igitur sensum tribuebant propterea quod
  50. membra movere videbantur vocesque superbas
  51. mittere pro facie praeclara et viribus amplis.
  52. aeternamque dabant vitam, quia semper eorum
  53. subpeditabatur facies et forma manebat,
  54. et tamen omnino quod tantis viribus auctos
  55. non temere ulla vi convinci posse putabant.
  56. fortunisque ideo longe praestare putabant,
  57. quod mortis timor haut quemquam vexaret eorum,
  58. et simul in somnis quia multa et mira videbant
  59. efficere et nullum capere ipsos inde laborem.
  60. praeterea caeli rationes ordine certo
  61. et varia annorum cernebant tempora verti
  62. nec poterant quibus id fieret cognoscere causis.
  63. ergo perfugium sibi habebant omnia divis
  64. tradere et illorum nutu facere omnia flecti.
  65. in caeloque deum sedes et templa locarunt,
  66. per caelum volvi quia nox et luna videtur,
  67. luna dies et nox et noctis signa severa
  68. noctivagaeque faces caeli flammaeque volantes,
  69. nubila sol imbres nix venti fulmina grando
  70. et rapidi fremitus et murmura magna minarum.
  71. O genus infelix humanum, talia divis
  72. cum tribuit facta atque iras adiunxit acerbas!
  73. quantos tum gemitus ipsi sibi, quantaque nobis
  74. volnera, quas lacrimas peperere minoribus nostris!
  75. nec pietas ullast velatum saepe videri
  76. vertier ad lapidem atque omnis accedere ad aras
  77. nec procumbere humi prostratum et pandere palmas
  78. ante deum delubra nec aras sanguine multo
  79. spargere quadrupedum nec votis nectere vota,
  80. sed mage pacata posse omnia mente tueri.
  81. nam cum suspicimus magni caelestia mundi
  82. templa super stellisque micantibus aethera fixum,
  83. et venit in mentem solis lunaeque viarum,
  84. tunc aliis oppressa malis in pectora cura
  85. illa quoque expergefactum caput erigere infit,
  86. ne quae forte deum nobis inmensa potestas
  87. sit, vario motu quae candida sidera verset;
  88. temptat enim dubiam mentem rationis egestas,
  89. ecquae nam fuerit mundi genitalis origo,
  90. et simul ecquae sit finis, quoad moenia mundi
  91. et taciti motus hunc possint ferre laborem,
  92. an divinitus aeterna donata salute
  93. perpetuo possint aevi labentia tractu
  94. inmensi validas aevi contemnere viris.
  95. praeterea cui non animus formidine divum
  96. contrahitur, cui non correpunt membra pavore,
  97. fulminis horribili cum plaga torrida tellus
  98. contremit et magnum percurrunt murmura caelum?
  99. non populi gentesque tremunt, regesque superbi
  100. corripiunt divum percussi membra timore,
  101. ne quod ob admissum foede dictumve superbe
  102. poenarum grave sit solvendi tempus adauctum?
  103. summa etiam cum vis violenti per mare venti
  104. induperatorem classis super aequora verrit
  105. cum validis pariter legionibus atque elephantis,
  106. non divom pacem votis adit ac prece quaesit
  107. ventorum pavidus paces animasque secundas?
  108. ne quiquam, quoniam violento turbine saepe