De Rerum Natura

Lucretius

-

  1. non ita iam possent caeli sub tegmine ferre,
  2. et Venus inminuit viris puerique parentum
  3. blanditiis facile ingenium fregere superbum.
  4. tunc et amicitiem coeperunt iungere aventes
  5. finitimi inter se nec laedere nec violari,
  6. et pueros commendarunt muliebreque saeclum,
  7. vocibus et gestu cum balbe significarent
  8. imbecillorum esse aequum misererier omnis.
  9. nec tamen omnimodis poterat concordia gigni,
  10. sed bona magnaque pars servabat foedera caste;
  11. aut genus humanum iam tum foret omne peremptum
  12. nec potuisset adhuc perducere saecla propago.
  13. At varios linguae sonitus natura subegit
  14. mittere et utilitas expressit nomina rerum,
  15. non alia longe ratione atque ipsa videtur
  16. protrahere ad gestum pueros infantia linguae,
  17. cum facit ut digito quae sint praesentia monstrent.
  18. sentit enim vim quisque suam quod possit abuti.
  19. cornua nata prius vitulo quam frontibus extent,
  20. illis iratus petit atque infestus inurget.
  21. at catuli pantherarum scymnique leonum
  22. unguibus ac pedibus iam tum morsuque repugnant,
  23. vix etiam cum sunt dentes unguesque creati.
  24. alituum porro genus alis omne videmus
  25. fidere et a pennis tremulum petere auxiliatum.
  26. proinde putare aliquem tum nomina distribuisse
  27. rebus et inde homines didicisse vocabula prima,
  28. desiperest. nam cur hic posset cuncta notare
  29. vocibus et varios sonitus emittere linguae,
  30. tempore eodem alii facere id non quisse putentur?
  31. praeterea si non alii quoque vocibus usi
  32. inter se fuerant, unde insita notities est
  33. utilitatis et unde data est huic prima potestas,
  34. quid vellet facere ut sciret animoque videret?
  35. cogere item pluris unus victosque domare
  36. non poterat, rerum ut perdiscere nomina vellent.
  37. nec ratione docere ulla suadereque surdis,
  38. quid sit opus facto, facilest; neque enim paterentur
  39. nec ratione ulla sibi ferrent amplius auris
  40. vocis inauditos sonitus obtundere frustra.
  41. postremo quid in hac mirabile tantoperest re,
  42. si genus humanum, cui vox et lingua vigeret,
  43. pro vario sensu varia res voce notaret?
  44. cum pecudes mutae, cum denique saecla ferarum
  45. dissimilis soleant voces variasque ciere,
  46. cum metus aut dolor est et cum iam gaudia gliscunt.
  47. quippe etenim licet id rebus cognoscere apertis.
  48. inritata canum cum primum magna Molossum
  49. mollia ricta fremunt duros nudantia dentes,
  50. longe alio sonitu rabies restricta minatur,
  51. et cum iam latrant et vocibus omnia complent;
  52. at catulos blande cum lingua lambere temptant
  53. aut ubi eos lactant, pedibus morsuque potentes
  54. suspensis teneros imitantur dentibus haustus,
  55. longe alio pacto gannitu vocis adulant,
  56. et cum deserti baubantur in aedibus, aut cum
  57. plorantis fugiunt summisso corpore plagas.
  58. denique non hinnitus item differre videtur,
  59. inter equas ubi equus florenti aetate iuvencus
  60. pinnigeri saevit calcaribus ictus Amoris
  61. et fremitum patulis sub naribus edit ad arma,
  62. et cum sic alias concussis artibus hinnit?
  63. postremo genus alituum variaeque volucres,
  64. accipitres atque ossifragae mergique marinis
  65. fluctibus in salso victum vitamque petentes,
  66. longe alias alio iaciunt in tempore voces,
  67. et quom de victu certant praedaque repugnant.
  68. et partim mutant cum tempestatibus una
  69. raucisonos cantus, cornicum ut saecla vetusta
  70. corvorumque gregis ubi aquam dicuntur et imbris
  71. poscere et inter dum ventos aurasque vocare.
  72. ergo si varii sensus animalia cogunt,
  73. muta tamen cum sint, varias emittere voces,
  74. quanto mortalis magis aequumst tum potuisse
  75. dissimilis alia atque alia res voce notare!
  76. Illud in his rebus tacitus ne forte requiras,
  77. fulmen detulit in terram mortalibus ignem
  78. primitus, inde omnis flammarum diditur ardor;
  79. multa videmus enim caelestibus insita flammis
  80. fulgere, cum caeli donavit plaga vaporis.
  81. et ramosa tamen cum ventis pulsa vacillans
  82. aestuat in ramos incumbens arboris arbor,
  83. exprimitur validis extritus viribus ignis,
  84. emicat inter dum flammai fervidus ardor,
  85. mutua dum inter se rami stirpesque teruntur.
  86. quorum utrumque dedisse potest mortalibus ignem.
  87. inde cibum quoquere ac flammae mollire vapore
  88. sol docuit, quoniam mitescere multa videbant
  89. verberibus radiorum atque aestu victa per agros.
  90. Inque dies magis hi victum vitamque priorem
  91. commutare novis monstrabant rebus et igni,
  92. ingenio qui praestabant et corde vigebant.
  93. condere coeperunt urbis arcemque locare
  94. praesidium reges ipsi sibi perfugiumque,
  95. et pecudes et agros divisere atque dedere
  96. pro facie cuiusque et viribus ingenioque;