De Rerum Natura

Lucretius

-

  1. dico animo nostro primum simulacra meandi
  2. accidere atque animum pulsare, ut diximus ante.
  3. inde voluntas fit; neque enim facere incipit ullam
  4. rem quisquam, quam mens providit quid velit ante.
  5. id quod providet, illius rei constat imago,
  6. ergo animus cum sese ita commovet ut velit ire
  7. inque gredi, ferit extemplo quae in corpore toto
  8. per membra atque artus animai dissita vis est;
  9. et facilest factu, quoniam coniuncta tenetur.
  10. inde ea proporro corpus ferit, atque ita tota
  11. paulatim moles protruditur atque movetur.
  12. praeterea tum rarescit quoque corpus et ,
  13. scilicet ut debet qui semper mobilis extat,
  14. per patefacta venit penetratque foramina largus,
  15. et dispargitur ad partis ita quasque minutas
  16. corporis. hic igitur rebus fit utrimque duabus,
  17. corpus ut ac navis velis ventoque feratur.
  18. nec tamen illud in his rebus mirabile constat,
  19. tantula quod tantum corpus corpuscula possunt
  20. contorquere et onus totum convertere nostrum;
  21. quippe etenim ventus subtili corpore tenvis
  22. trudit agens magnam magno molimine navem
  23. et manus una regit quanto vis impete euntem
  24. atque gubernaclum contorquet quo libet unum,
  25. multaque per trocleas et tympana pondere magno
  26. commovet atque levi sustollit machina nisu.
  27. Nunc quibus ille modis somnus per membra quietem
  28. inriget atque animi curas e pectore solvat,
  29. suavidicis potius quom multis versibus edam,
  30. parvus ut est cycni melior canor, ille gruum quam
  31. clamor in aetheriis dispersus nubibus austri.
  32. tu mihi da tenuis auris animumque sagacem,
  33. ne fieri negites quae dicam posse retroque
  34. vera repulsanti discedas pectore dicta,
  35. tutemet in culpa cum sis neque cernere possis.
  36. Principio somnus fit ubi est distracta per artus
  37. vis animae partimque foras eiecta recessit
  38. et partim contrusa magis concessit in altum;
  39. dissoluuntur enim tum demum membra fluuntque.
  40. nam dubium non est, animai quin opera sit
  41. sensus hic in nobis, quem cum sopor inpedit esse,
  42. tum nobis animam perturbatam esse putandumst
  43. eiectamque foras, non omnem; namque iaceret
  44. aeterno corpus perfusum frigore leti.
  45. quippe ubi nulla latens animai pars remaneret
  46. in membris, cinere ut multa latet obrutus ignis,
  47. unde reconflari sensus per membra repente
  48. possit, ut ex igni caeco consurgere flamma?
  49. Sed quibus haec rebus novitas confiat et unde
  50. perturbari anima et corpus languescere possit,
  51. expediam: tu fac ne ventis verba profundam.
  52. Principio externa corpus de parte necessum est,
  53. quoniam vicinum tangitur auris,
  54. tundier atque eius crebro pulsarier ictu,
  55. proptereaque fere res omnes aut corio sunt
  56. aut etiam conchis aut callo aut cortice tectae.
  57. interiorem etiam partem spirantibus
  58. verberat hic idem, cum ducitur atque reflatur.
  59. quare utrimque secus cum corpus vapulet et cum
  60. perveniant plagae per parva foramina nobis
  61. corporis ad primas partis elementaque prima,
  62. fit quasi paulatim nobis per membra ruina.
  63. conturbantur enim positurae principiorum
  64. corporis atque animi. fit uti pars inde animai
  65. eliciatur et introrsum pars abdita cedat,
  66. pars etiam distracta per artus non queat esse
  67. coniuncta inter se neque motu mutua fungi;
  68. inter enim saepit coetus natura viasque.
  69. ergo sensus abit mutatis motibus alte.
  70. et quoniam non est quasi quod suffulciat artus,
  71. debile fit corpus languescuntque omnia membra,
  72. bracchia palpebraeque cadunt poplitesque cubanti
  73. saepe tamen summittuntur virisque resolvunt.
  74. Deinde cibum sequitur somnus, quia, quae facit ,
  75. haec eadem cibus, in venas dum diditur omnis,
  76. efficit. et multo sopor ille gravissimus exstat,
  77. quem satur aut lassus capias, quia plurima tum se
  78. corpora conturbant magno contusa labore.
  79. fit ratione eadem coniectus parte animai
  80. altior atque foras eiectus largior eius,
  81. et divisior inter se ac distractior intus.
  82. Et quo quisque fere studio devinctus adhaeret
  83. aut quibus in rebus multum sumus ante morati
  84. atque in ea ratione fuit contenta magis mens,
  85. in somnis eadem plerumque videmur obire:
  86. causidici causas agere et componere leges,
  87. induperatores pugnare ac proelia obire,
  88. nautae contractum cum ventis degere bellum,
  89. nos agere hoc autem et naturam quaerere rerum
  90. semper et inventam patriis exponere chartis.
  91. cetera sic studia atque artes plerumque videntur
  92. in somnis animos hominum frustrata tenere.
  93. et qui cumque dies multos ex ordine ludis
  94. adsiduas dederunt operas, plerumque videmus,
  95. cum iam destiterunt ea sensibus usurpare,
  96. relicuas tamen esse vias in mente patentis,
  97. qua possint eadem rerum simulacra venire;
  98. per multos itaque illa dies eadem obversantur
  99. ante oculos, etiam vigilantes ut videantur
  100. cernere saltantis et mollia membra moventis
  101. et citharae liquidum carmen chordasque loquentis
  102. auribus accipere et consessum cernere eundem
  103. scenaique simul varios splendere decores.
  104. usque adeo magni refert studium atque voluntas,
  105. et quibus in rebus consuerint esse operati
  106. non homines solum sed vero animalia cuncta.
  107. quippe videbis equos fortis, cum membra iacebunt,
  108. in somnis sudare tamen spirareque semper
  109. et quasi de palma summas contendere viris
  110. aut quasi carceribus patefactis edere voces
  111. venantumque canes in molli saepe quiete
  112. iactant crura tamen subito vocisque repente
  113. mittunt et crebro redducunt naribus auras.
  114. ut vestigia si teneant inventa ferarum,
  115. expergefactique secuntur inania saepe
  116. cervorum simulacra, fugae quasi dedita cernant,
  117. donec discussis redeant erroribus ad se.
  118. at consueta domi catulorum blanda propago
  119. discutere et corpus de terra corripere instant,
  120. iactant crura tamen subito vocisque repente
  121. mittunt et crebro redducunt naribus auras
  122. ut vestigia si teneant inventa ferarum
  123. expergefactique secuntur inania saepe
  124. proinde quasi ignotas facies atque ora tuantur.
  125. et quo quaeque magis sunt aspera seminiorum,
  126. tam magis in somnis eadem saevire necessust.
  127. at variae fugiunt volucres pinnisque repente
  128. sollicitant divom nocturno tempore lucos,
  129. accipitres somno in leni si proelia pugnas
  130. edere sunt persectantes visaeque volantes.
  131. porro hominum mentes, magnis quae motibus edunt
  132. magna, itidem saepe in somnis faciuntque geruntque,
  133. reges expugnant, capiuntur, proelia miscent,
  134. tollunt clamorem, quasi si iugulentur ibidem.
  135. multi depugnant gemitusque doloribus edunt
  136. et quasi pantherae morsu saevive leonis
  137. mandantur, magnis clamoribus omnia complent.
  138. multi de magnis per somnum rebus loquuntur
  139. indicioque sui facti persaepe fuere.
  140. multi mortem obeunt. multi, de montibus altis
  141. ut quasi praecipitent ad terram corpore toto,
  142. exterruntur et ex somno quasi mentibus capti
  143. vix ad se redeunt permoti corporis aestu.
  144. flumen item sitiens aut fontem propter amoenum
  145. adsidet et totum prope faucibus occupat amnem.
  146. puri saepe lacum propter si ac dolia curta
  147. somno devincti credunt se extollere vestem,
  148. totius umorem saccatum corporis fundunt,
  149. cum Babylonica magnifico splendore rigantur.
  150. tum quibus aetatis freta primitus insinuatur
  151. semen, ubi ipsa dies membris matura creavit,
  152. conveniunt simulacra foris e corpore quoque,
  153. nuntia praeclari voltus pulchrique coloris,
  154. qui ciet inritans loca turgida semine multo,
  155. ut quasi transactis saepe omnibus rebus profundant
  156. fluminis ingentis fluctus vestemque cruentent.
  157. Sollicitatur id in nobis, quod diximus ante,
  158. semen, adulta aetas cum primum roborat artus.
  159. namque alias aliud res commovet atque lacessit;
  160. ex homine humanum semen ciet una hominis vis.
  161. quod simul atque suis eiectum sedibus exit,
  162. per membra atque artus decedit corpore toto,
  163. in loca conveniens nervorum certa cietque
  164. continuo partis genitalis corporis ipsas.
  165. inritata tument loca semine fitque voluntas
  166. eicere id quo se contendit dira lubido,
  167. incitat inritans loca turgida semine multo
  168. idque petit corpus, mens unde est saucia amore;
  169. namque omnes plerumque cadunt in vulnus et illam
  170. emicat in partem sanguis, unde icimur ictu,
  171. et si comminus est, hostem ruber occupat umor.
  172. sic igitur Veneris qui telis accipit ictus,
  173. sive puer membris muliebribus hunc iaculatur
  174. seu mulier toto iactans e corpore amorem,
  175. unde feritur, eo tendit gestitque coire
  176. et iacere umorem in corpus de corpore ductum;
  177. namque voluptatem praesagit muta cupido.
  178. Haec Venus est nobis; hinc autemst nomen Amoris,
  179. hinc illaec primum Veneris dulcedinis in cor
  180. stillavit gutta et successit frigida cura;
  181. nam si abest quod ames, praesto simulacra tamen sunt
  182. illius et nomen dulce obversatur ad auris.
  183. sed fugitare decet simulacra et pabula amoris
  184. absterrere sibi atque alio convertere mentem
  185. et iacere umorem coniectum in corpora quaeque
  186. nec retinere semel conversum unius amore
  187. et servare sibi curam certumque dolorem;
  188. ulcus enim vivescit et inveterascit alendo
  189. inque dies gliscit furor atque aerumna gravescit,
  190. si non prima novis conturbes volnera plagis
  191. volgivagaque vagus Venere ante recentia cures
  192. aut alio possis animi traducere motus.
  193. Nec Veneris fructu caret is qui vitat amorem,
  194. sed potius quae sunt sine poena commoda sumit;
  195. nam certe purast sanis magis inde voluptas
  196. quam miseris; etenim potiundi tempore in ipso
  197. fluctuat incertis erroribus ardor amantum
  198. nec constat quid primum oculis manibusque fruantur.
  199. quod petiere, premunt arte faciuntque dolorem
  200. corporis et dentes inlidunt saepe labellis
  201. osculaque adfigunt, quia non est pura voluptas
  202. et stimuli subsunt, qui instigant laedere id ipsum,
  203. quod cumque est, rabies unde illaec germina surgunt.
  204. sed leviter poenas frangit Venus inter amorem
  205. blandaque refrenat morsus admixta voluptas.
  206. namque in eo spes est, unde est ardoris origo,
  207. restingui quoque posse ab eodem corpore flammam.
  208. quod fieri contra totum natura repugnat;
  209. unaque res haec est, cuius quam plurima habemus,
  210. tam magis ardescit dira cuppedine pectus.