De Rerum Natura

Lucretius

-

  1. nec vestigia gestarum rerum ulla tenemus?
  2. nam si tanto operest animi mutata potestas,
  3. omnis ut actarum exciderit retinentia rerum,
  4. non, ut opinor, id ab leto iam longius errat;
  5. qua propter fateare necessest quae fuit ante
  6. interiisse, et quae nunc est nunc esse creatam.
  7. Praeterea si iam perfecto corpore nobis
  8. inferri solitast animi vivata potestas
  9. tum cum gignimur et vitae cum limen inimus,
  10. haud ita conveniebat uti cum corpore et una
  11. cum membris videatur in ipso sanguine cresse,
  12. sed vel ut in cavea per se sibi vivere solam
  13. convenit, ut sensu corpus tamen affluat omne.
  14. quare etiam atque etiam neque originis esse putandumst
  15. expertis animas nec leti lege solutas;
  16. nam neque tanto opere adnecti potuisse putandumst
  17. corporibus nostris extrinsecus insinuatas,
  18. quod fieri totum contra manifesta docet res
  19. ita conexa est per venas viscera nervos
  20. ossaque, uti dentes quoque sensu participentur;
  21. morbus ut indicat et gelidai stringor aquai
  22. et lapis oppressus subitis e frugibus
  23. nec, tam contextae cum sint, exire videntur
  24. incolumes posse et salvas exsolvere sese
  25. omnibus e nervis atque ossibus articulisque,
  26. quod si forte putas extrinsecus insinuatam
  27. permanare animam nobis per membra solere,
  28. tanto quique magis cum corpore fusa peribit;
  29. quod permanat enim, dissolvitur, interit ergo;
  30. dispertitur enim per caulas corporis omnis.
  31. ut cibus, in membra atque artus cum diditur omnis,
  32. disperit atque aliam naturam sufficit ex se,
  33. sic anima atque animus quamvis est integra recens in
  34. corpus eunt, tamen in manando dissoluuntur,
  35. dum quasi per caulas omnis diduntur in artus
  36. particulae quibus haec animi natura creatur,
  37. quae nunc in nostro dominatur corpore nata
  38. ex illa quae tunc periit partita per artus.
  39. quapropter neque natali privata videtur
  40. esse die natura animae nec funeris expers.
  41. Semina praeterea linquontur necne animai
  42. corpore in exanimo? quod si lincuntur et insunt,
  43. haut erit ut merito inmortalis possit haberi,
  44. partibus amissis quoniam libata recessit.
  45. sin ita sinceris membris ablata profugit,
  46. ut nullas partis in corpore liquerit ex se,
  47. unde cadavera rancenti iam viscere vermes
  48. expirant atque unde animantum copia tanta
  49. exos et exanguis tumidos perfluctuat artus?
  50. quod si forte animas extrinsecus insinuari?
  51. vermibus et privas in corpora posse venire
  52. credis nec reputas cur milia multa animarum
  53. conveniant unde una recesserit, hoc tamen est ut
  54. quaerendum videatur et in discrimen agendum,
  55. utrum tandem animae venentur semina quaeque
  56. vermiculorum ipsaeque sibi fabricentur ubi sint,
  57. an quasi corporibus perfectis insinuentur.
  58. at neque cur faciant ipsae quareve laborent
  59. dicere suppeditat. neque enim, sine corpore cum sunt,
  60. sollicitae volitant morbis alguque fameque;
  61. corpus enim magis his vitiis adfine laborat,
  62. et mala multa animus contage fungitur eius.
  63. sed tamen his esto quamvis facere utile corpus,
  64. cum subeant; at qua possint via nulla videtur.
  65. haut igitur faciunt animae sibi corpora et artus.
  66. nec tamen est ut qui cum perfectis insinuentur
  67. corporibus; neque enim poterunt suptiliter esse
  68. conexae neque consensu contagia fient.
  69. Denique cur acris violentia triste leonum
  70. seminium sequitur, volpes dolus, et fuga cervos?
  71. a patribus datur et a patrius pavor incitat artus,
  72. et iam cetera de genere hoc cur omnia membris
  73. ex ineunte aevo generascunt ingenioque,
  74. si non, certa suo quia semine seminioque
  75. vis animi pariter crescit cum corpore quoque?
  76. quod si inmortalis foret et mutare soleret
  77. corpora, permixtis animantes moribus essent,
  78. effugeret canis Hyrcano de semine saepe
  79. cornigeri incursum cervi tremeretque per auras
  80. accipiter fugiens veniente columba,
  81. desiperent homines, saperent fera saecla ferarum.
  82. illud enim falsa fertur ratione, quod aiunt
  83. inmortalem animam mutato corpore flecti;
  84. quod mutatur enim, dissolvitur, interit ergo;
  85. traiciuntur enim partes atque ordine migrant;
  86. quare dissolui quoque debent posse per artus,
  87. denique ut intereant una cum corpore cunctae.
  88. sin animas hominum dicent in corpora semper
  89. ire humana, tamen quaeram cur e sapienti
  90. stulta queat fieri, nec prudens sit puer ullus,
  91. si non, certa suo quia semine seminioque
  92. nec tam doctus equae pullus quam fortis equi vis.
  93. scilicet in tenero tenerascere corpore mentem
  94. confugient. quod si iam fit, fateare necessest
  95. mortalem esse animam, quoniam mutata per artus
  96. tanto opere amittit vitam sensumque priorem.
  97. quove modo poterit pariter cum corpore quoque
  98. confirmata cupitum aetatis tangere florem
  99. vis animi, nisi erit consors in origine prima?
  100. quidve foras sibi vult membris exire senectis?
  101. an metuit conclusa manere in corpore putri
  102. et domus aetatis spatio ne fessa vetusto
  103. obruat? at non sunt immortali ulla pericla.
  104. Denique conubia ad Veneris partusque ferarum
  105. esse animas praesto deridiculum esse videtur,
  106. expectare immortalis mortalia membra
  107. innumero numero certareque praeproperanter
  108. inter se quae prima potissimaque insinuetur;
  109. si non forte ita sunt animarum foedera pacta,
  110. ut quae prima volans advenerit insinuetur
  111. prima neque inter se contendant viribus hilum.
  112. Denique in aethere non arbor, non aequore in alto
  113. nubes esse queunt nec pisces vivere in arvis
  114. nec cruor in lignis neque saxis sucus inesse.
  115. certum ac dispositumst ubi quicquid crescat et insit.
  116. sic animi natura nequit sine corpore oriri
  117. sola neque a nervis et sanguine longius esse.
  118. quod si posset enim, multo prius ipsa animi vis
  119. in capite aut umeris aut imis calcibus esse
  120. posset et innasci quavis in parte soleret,
  121. tandem in eodem homine atque in eodem vase manere.
  122. quod quoniam nostro quoque constat corpore certum
  123. dispositumque videtur ubi esse et crescere possit
  124. sorsum anima atque animus, tanto magis infitiandum
  125. totum posse extra corpus durare genique.
  126. quare, corpus ubi interiit, periisse necessest
  127. confiteare animam distractam in corpore toto.
  128. quippe etenim mortale aeterno iungere et una
  129. consentire putare et fungi mutua posse
  130. desiperest; quid enim diversius esse putandumst
  131. aut magis inter se disiunctum discrepitansque,
  132. quam mortale quod est inmortali atque perenni
  133. iunctum in concilio saevas tolerare procellas?
  134. praeterea quaecumque manent aeterna necessest
  135. aut quia sunt solido cum corpore respuere ictus
  136. nec penetrare pati sibi quicquam quod queat artas
  137. dissociare intus partis, ut materiai
  138. corpora sunt, quorum naturam ostendimus ante,
  139. aut ideo durare aetatem posse per omnem,
  140. plagarum quia sunt expertia sicut inanest,
  141. quod manet intactum neque ab ictu fungitur hilum,
  142. aut etiam quia nulla loci sit copia circum,
  143. quo quasi res possint discedere dissoluique,
  144. sicut summarum summast aeterna, neque extra
  145. quis locus est quo diffugiant neque corpora sunt quae
  146. possint incidere et valida dissolvere plaga.
  147. Quod si forte ideo magis inmortalis habendast,
  148. quod vitalibus ab rebus munita tenetur,
  149. aut quia non veniunt omnino aliena salutis,
  150. aut quia quae veniunt aliqua ratione recedunt
  151. pulsa prius quam quid noceant sentire queamus,
  152. ---
  153. praeter enim quam quod morbis cum corporis aegret,
  154. advenit id quod eam de rebus saepe futuris
  155. macerat inque metu male habet curisque fatigat,
  156. praeteritisque male admissis peccata remordent.
  157. adde furorem animi proprium atque oblivia rerum,
  158. adde quod in nigras lethargi mergitur undas.
  159. Nil igitur mors est ad nos neque pertinet hilum,
  160. quandoquidem natura animi mortalis habetur.
  161. et vel ut ante acto nihil tempore sensimus aegri,
  162. ad confligendum venientibus undique Poenis,
  163. omnia cum belli trepido concussa tumultu
  164. horrida contremuere sub altis aetheris auris,
  165. in dubioque fuere utrorum ad regna cadendum
  166. omnibus humanis esset terraque marique,
  167. sic, ubi non erimus, cum corporis atque animai
  168. discidium fuerit, quibus e sumus uniter apti,
  169. scilicet haud nobis quicquam, qui non erimus tum,
  170. accidere omnino poterit sensumque movere,
  171. non si terra mari miscebitur et mare caelo.
  172. et si iam nostro sentit de corpore postquam
  173. distractast animi natura animaeque potestas,
  174. nil tamen est ad nos, qui comptu coniugioque
  175. corporis atque animae consistimus uniter apti.
  176. nec, si materiem nostram collegerit aetas
  177. post obitum rursumque redegerit ut sita nunc est,
  178. atque iterum nobis fuerint data lumina vitae,
  179. pertineat quicquam tamen ad nos id quoque factum,
  180. interrupta semel cum sit repetentia nostri.
  181. et nunc nil ad nos de nobis attinet, ante
  182. qui fuimus, neque iam de illis nos adficit angor.
  183. nam cum respicias inmensi temporis omne
  184. praeteritum spatium, tum motus materiai
  185. multimodi quam sint, facile hoc adcredere possis,
  186. semina saepe in eodem, ut nunc sunt, ordine posta
  187. haec eadem, quibus e nunc nos sumus, ante fuisse.
  188. nec memori tamen id quimus reprehendere mente;
  189. inter enim iectast vitai pausa vageque
  190. deerrarunt passim motus ab sensibus omnes.
  191. debet enim, misere si forte aegreque futurumst;
  192. ipse quoque esse in eo tum tempore, cui male possit
  193. accidere. id quoniam mors eximit, esseque prohibet
  194. illum cui possint incommoda conciliari,
  195. scire licet nobis nihil esse in morte timendum
  196. nec miserum fieri qui non est posse, neque hilum
  197. differre an nullo fuerit iam tempore natus,
  198. mortalem vitam mors cum inmortalis ademit.
  199. Proinde ubi se videas hominem indignarier ipsum,
  200. post mortem fore ut aut putescat corpore posto
  201. aut flammis interfiat malisve ferarum,
  202. scire licet non sincerum sonere atque subesse
  203. caecum aliquem cordi stimulum, quamvis neget ipse
  204. credere se quemquam sibi sensum in morte futurum;
  205. non, ut opinor, enim dat quod promittit et unde
  206. nec radicitus e vita se tollit et eicit,
  207. sed facit esse sui quiddam super inscius ipse.
  208. vivus enim sibi cum proponit quisque futurum,
  209. corpus uti volucres lacerent in morte feraeque,
  210. ipse sui miseret; neque enim se dividit illim
  211. nec removet satis a proiecto corpore et illum
  212. se fingit sensuque suo contaminat astans.
  213. hinc indignatur se mortalem esse creatum