De Rerum Natura
Lucretius
-
- Principio quoniam tenuem constare minutis
- corporibus docui multoque minoribus esse
- principiis factam quam liquidus umor aquai
- aut nebula aut fumus —; nam longe mobilitate
- praestat et a tenui causa magis icta movetur,
- quippe ubi imaginibus fumi nebulaeque movetur;
- quod genus in somnis sopiti ubi cernimus alte
- exhalare vaporem altaria ferreque fumum;
- nam procul haec dubio nobis simulacra
- nunc igitur quoniam quassatis undique vasis
- diffluere umorem et laticem discedere cernis,
- et nebula ac fumus quoniam discedit in auras,
- crede animam quoque diffundi multoque perire
- ocius et citius dissolvi in corpora prima,
- cum semel ex hominis membris ablata recessit;
- quippe etenim corpus, quod vas quasi constitit eius,
- cum cohibere nequit conquassatum ex aliqua re
- ac rarefactum detracto sanguine venis,
- qui credas posse hanc cohiberier ullo,
- corpore qui nostro rarus magis incohibens sit?
- Praeterea gigni pariter cum corpore et una
- crescere sentimus pariterque senescere mentem.
- nam vel ut infirmo pueri teneroque vagantur
- corpore, sic animi sequitur sententia tenvis.
- inde ubi robustis adolevit viribus aetas,
- consilium quoque maius et auctior est animi vis.
- post ubi iam validis quassatum est viribus aevi
- corpus et obtusis ceciderunt viribus artus,
- claudicat ingenium, delirat lingua labat mens,
- omnia deficiunt atque uno tempore desunt.
- ergo dissolui quoque convenit omnem animai
- naturam, ceu fumus, in altas auras;
- quando quidem gigni pariter pariterque videmus
- crescere et, ut docui, simul aevo fessa fatisci.
- Huc accedit uti videamus, corpus ut ipsum
- suscipere inmanis morbos durumque dolorem,
- sic animum curas acris luctumque metumque;
- quare participem leti quoque convenit esse.
- quin etiam morbis in corporis avius errat
- saepe animus; dementit enim deliraque fatur,
- inter dumque gravi lethargo fertur in altum
- aeternumque soporem oculis nutuque cadenti;
- unde neque exaudit voces nec noscere voltus
- illorum potis est, ad vitam qui revocantes
- circum stant lacrimis rorantes ora genasque.
- quare animum quoque dissolui fateare necessest,
- quandoquidem penetrant in eum contagia morbi;
- nam dolor ac morbus leti fabricator uterquest,
- multorum exitio perdocti quod sumus ante.
- et quoniam mentem sanari corpus ut aegrum
- et pariter mentem sanari corpus inani
- denique cor, hominem cum vini vis penetravit
- acris et in venas discessit diditus ardor,
- consequitur gravitas membrorum, praepediuntur
- crura vacillanti, tardescit lingua, madet mens,
- nant oculi, clamor singultus iurgia gliscunt,
- et iam cetera de genere hoc quae cumque secuntur,
- cur ea sunt, nisi quod vehemens violentia vini
- conturbare animam consuevit corpore in ipso?
- at quae cumque queunt conturbari inque pediri,
- significant, paulo si durior insinuarit
- causa, fore ut pereant aevo privata futuro.
- Quin etiam subito vi morbi saepe coactus
- ante oculos aliquis nostros, ut fulminis ictu,
- concidit et spumas agit, ingemit et tremit artus,
- desipit, extentat nervos, torquetur, anhelat
- inconstanter, et in iactando membra fatigat,
- ni mirum quia vis morbi distracta per artus
- turbat agens animam, spumans ut in aequore salso
- ventorum validis fervescunt viribus undae.
- exprimitur porro gemitus, quia membra dolore
- adficiuntur et omnino quod semina vocis
- eliciuntur et ore foras glomerata feruntur
- qua quasi consuerunt et sunt munita viai.
- desipientia fit, quia vis animi atque animai
- conturbatur et, ut docui, divisa seorsum
- disiectatur eodem illo distracta veneno.
- inde ubi iam morbi reflexit causa, reditque
- in latebras acer corrupti corporis umor,
- tum quasi vaccillans primum consurgit et omnis
- paulatim redit in sensus animamque receptat.
- haec igitur tantis ubi morbis corpore in ipso
- iactentur miserisque modis distracta laborent,
- cur eadem credis sine corpore in aperto
- cum validis ventis aetatem degere posse?
- Et quoniam mentem sanari corpus ut aegrum
- cernimus et flecti medicina posse videmus,
- id quoque praesagit mortalem vivere mentem.
- addere enim partis aut ordine traiecere aecumst
- aut aliquid prosum de summa detrahere hilum,
- commutare animum qui cumque adoritur et infit
- aut aliam quamvis naturam flectere quaerit.
- at neque transferri sibi partis nec tribui vult
- inmortale quod est quicquam neque defluere hilum;
- nam quod cumque suis mutatum finibus exit,
- continuo hoc mors est illius quod fuit ante.
- ergo animus sive aegrescit, mortalia signa
- mittit, uti docui, seu flectitur a medicina.
- usque adeo falsae rationi vera videtur
- res occurrere et effugium praecludere eunti
- ancipitique refutatu convincere falsum.
- Denique saepe hominem paulatim cernimus ire
- et membratim vitalem deperdere sensum;
- in pedibus primum digitos livescere et unguis,
- inde pedes et crura mori, post inde per artus
- ire alios tractim gelidi vestigia leti.
- scinditur atque animae haec quoniam natura nec uno
- tempore sincera existit, mortalis habendast.
- quod si forte putas ipsam se posse per artus
- introsum trahere et partis conducere in unum
- atque ideo cunctis sensum diducere membris,
- at locus ille tamen, quo copia tanta animai
- cogitur, in sensu debet maiore videri;
- qui quoniam nusquamst, ni mirum, ut diximus ante,
- dilaniata foras dispargitur, interit ergo.
- quin etiam si iam libeat concedere falsum
- et dare posse animam glomerari in corpore eorum,
- lumina qui lincunt moribundi particulatim,
- mortalem tamen esse animam fateare necesse
- nec refert utrum pereat dispersa per auras
- an contracta suis e partibus obbrutescat,
- quando hominem totum magis ac magis undique sensus
- deficit et vitae minus et minus undique restat.
- Et quoniam mens est hominis pars una locoque
- fixa manet certo, vel ut aures atque oculi sunt
- atque alii sensus qui vitam cumque gubernant,
- et vel uti manus atque oculus naresve seorsum
- secreta ab nobis nequeunt sentire neque esse,
- sed tamen in parvo lincuntur tempore tali,
- sic animus per se non quit sine corpore et ipso
- esse homine, illius quasi quod vas esse videtur,
- sive aliud quid vis potius coniunctius ei
- fingere, quandoquidem conexu corpus adhaeret.
- Denique corporis atque animi vivata potestas
- inter se coniuncta valent vitaque fruuntur;
- nec sine corpore enim vitalis edere motus
- sola potest animi per se natura nec autem
- cassum anima corpus durare et sensibus uti.
- scilicet avolsus radicibus ut nequit ullam
- dispicere ipse oculus rem seorsum corpore toto,
- sic anima atque animus per se nil posse videtur.
- ni mirum quia per venas et viscera mixtim,
- per nervos atque ossa tenentur corpore ab omni
- nec magnis intervallis primordia possunt
- libera dissultare, ideo conclusa moventur
- sensiferos motus, quos extra corpus in auras
- haut possunt post mortem eiecta moveri
- propterea quia non simili ratione tenentur;
- corpus enim atque animans erit , si cohibere
- sese anima atque in eos poterit concludere motus,
- quos ante in nervis et in ipso corpore agebat.
- quare etiam atque etiam resoluto corporis omni
- tegmine et eiectis extra vitalibus auris
- dissolui sensus animi fateare necessest
- atque animam, quoniam coniunctast causa duobus.
- Denique cum corpus nequeat perferre animai
- discidium, quin in taetro tabescat odore,
- quid dubitas quin ex imo penitusque coorta
- emanarit uti fumus diffusa animae vis,
- atque ideo tanta mutatum putre ruina
- conciderit corpus, penitus quia mota loco sunt
- fundamenta foras manant animaeque per artus
- perque viarum omnis flexus, in corpore qui sunt,
- atque foramina? multimodis ut noscere possis
- dispertitam animae naturam exisse per artus
- et prius esse sibi distractam corpore in ipso,
- quam prolapsa foras enaret in auras.
- Quin etiam finis dum vitae vertitur intra,
- saepe aliqua tamen e causa labefacta videtur
- ire anima ac toto solui de corpore tota