De Rerum Natura

Lucretius

-

  1. nam quod saepe homines morbos magis esse timendos
  2. infamemque ferunt vitam quam Tartara leti
  3. et se scire animi naturam sanguinis esse,
  4. aut etiam venti, si fert ita forte voluntas,
  5. nec prosum quicquam nostrae rationis egere,
  6. hinc licet advertas animum magis omnia laudis
  7. iactari causa quam quod res ipsa probetur.
  8. extorres idem patria longeque fugati
  9. conspectu ex hominum, foedati crimine turpi,
  10. omnibus aerumnis adfecti denique vivunt,
  11. et quo cumque tamen miseri venere parentant
  12. et nigras mactant pecudes et manibus divis
  13. inferias mittunt multoque in rebus acerbis
  14. acrius advertunt animos ad religionem.
  15. quo magis in dubiis hominem spectare periclis
  16. convenit adversisque in rebus noscere qui sit;
  17. nam verae voces tum demum pectore ab imo
  18. eliciuntur et eripitur persona amanare.
  19. denique avarities et honorum caeca cupido,
  20. quae miseros homines cogunt transcendere fines
  21. iuris et inter dum socios scelerum atque ministros
  22. noctes atque dies niti praestante labore
  23. ad summas emergere opes, haec vulnera vitae
  24. non minimam partem mortis formidine aluntur.
  25. turpis enim ferme contemptus et acris egestas
  26. semota ab dulci vita stabilique videtur
  27. et quasi iam leti portas cunctarier ante;
  28. unde homines dum se falso terrore coacti
  29. effugisse volunt longe longeque remosse,
  30. sanguine civili rem conflant divitiasque
  31. conduplicant avidi, caedem caede accumulantes,
  32. crudeles gaudent in tristi funere fratris
  33. et consanguineum mensas odere timentque.
  34. consimili ratione ab eodem saepe timore
  35. macerat invidia ante oculos illum esse potentem,
  36. illum aspectari, claro qui incedit honore,
  37. ipsi se in tenebris volvi caenoque queruntur.
  38. intereunt partim statuarum et nominis ergo.
  39. et saepe usque adeo, mortis formidine, vitae
  40. percipit humanos odium lucisque videndae,
  41. ut sibi consciscant maerenti pectore letum
  42. obliti fontem curarum hunc esse timorem:
  43. hunc vexare pudorem, hunc vincula amicitiai
  44. rumpere et in summa pietate evertere suadet:
  45. nam iam saepe homines patriam carosque parentis
  46. prodiderunt vitare Acherusia templa petentes.
  47. nam vel uti pueri trepidant atque omnia caecis
  48. in tenebris metuunt, sic nos in luce timemus
  49. inter dum, nihilo quae sunt metuenda magis quam
  50. quae pueri in tenebris pavitant finguntque futura.
  51. hunc igitur terrorem animi tenebrasque necessest
  52. non radii solis neque lucida tela diei
  53. discutiant, sed naturae species ratioque.
  54. Primum animum dico, mentem quem saepe vocamus,
  55. in quo consilium vitae regimenque locatum est,
  56. esse hominis partem nihilo minus ac manus et pes
  57. atque oculei partes animantis totius extant.
  58. ---
  59. sensum animi certa non esse in parte locatum,
  60. verum habitum quendam vitalem corporis esse,
  61. harmoniam Grai quam dicunt, quod faciat nos
  62. vivere cum sensu, nulla cum in parte siet mens;
  63. ut bona saepe valetudo cum dicitur esse
  64. corporis, et non est tamen haec pars ulla valentis,
  65. sic animi sensum non certa parte reponunt;
  66. magno opere in quo mi diversi errare videntur.
  67. Saepe itaque, in promptu corpus quod cernitur, aegret,
  68. cum tamen ex alia laetamur parte latenti;
  69. et retro fit ubi contra sit saepe vicissim,
  70. cum miser ex animo laetatur corpore toto;
  71. non alio pacto quam si, pes cum dolet aegri,
  72. in nullo caput interea sit forte dolore.
  73. Praeterea molli cum somno dedita membra
  74. effusumque iacet sine sensu corpus honustum,
  75. est aliud tamen in nobis quod tempore in illo
  76. multimodis agitatur et omnis accipit in se
  77. laetitiae motus et curas cordis inanis.
  78. Nunc animam quoque ut in membris cognoscere possis
  79. esse neque harmonia corpus sentire solere,
  80. principio fit uti detracto corpore multo
  81. saepe tamen nobis in membris vita moretur.
  82. Atque eadem rursum, cum corpora pauca caloris
  83. diffugere forasque per os est editus ,
  84. deserit extemplo venas atque ossa relinquit;
  85. noscere ut hinc possis non aequas omnia partis
  86. corpora habere neque ex aequo fulcire salutem,
  87. sed magis haec, venti quae sunt calidique vaporis
  88. semina, curare in membris ut vita moretur.
  89. est igitur calor ac ventus vitalis in ipso
  90. corpore, qui nobis moribundos deserit artus.
  91. quapropter quoniam est animi natura reperta
  92. atque animae quasi pars hominis, redde harmoniai
  93. nomen, ad organicos alto delatum Heliconi,
  94. sive aliunde ipsi porro traxere et in illam
  95. transtulerunt, proprio quae tum res nomine egebat.
  96. quidquid id est, habeant: tu cetera percipe dicta.
  97. Nunc animum atque animam dico coniuncta teneri
  98. inter se atque unam naturam conficere ex se,
  99. sed caput esse quasi et dominari in corpore toto
  100. consilium, quod nos animum mentemque vocamus.
  101. idque situm media regione in pectoris haeret.
  102. hic exultat enim pavor ac metus, haec loca circum
  103. laetitiae mulcent: hic ergo mens animusquest.
  104. cetera pars animae per totum dissita corpus
  105. paret et ad numen mentis momenque movetur.
  106. idque sibi solum per se sapit et sibi gaudet,
  107. cum neque res animam neque corpus commovet una.
  108. et quasi, cum caput aut oculus temptante dolore
  109. laeditur in nobis, non omni concruciamur
  110. corpore, sic animus nonnumquam laeditur ipse
  111. laetitiaque viget, cum cetera pars animai
  112. per membra atque artus nulla novitate cietur;
  113. verum ubi vementi magis est commota metu mens,
  114. consentire animam totam per membra videmus
  115. sudoresque ita palloremque existere toto
  116. corpore et infringi linguam vocemque aboriri,
  117. caligare oculos, sonere auris, succidere artus,
  118. denique concidere ex animi terrore videmus
  119. saepe homines; facile ut quivis hinc noscere possit
  120. esse animam cum animo coniunctam, quae cum animi vi
  121. percussa est, exim corpus propellit et icit.
  122. Haec eadem ratio naturam animi atque animai
  123. corpoream docet esse; ubi enim propellere membra,
  124. corripere ex somno corpus mutareque vultum
  125. atque hominem totum regere ac versare videtur,