De Rerum Natura

Lucretius

-

  1. nam communibus inter se radicibus haerent
  2. nec sine pernicie divelli posse videntur.
  3. quod genus e thuris glaebis evellere odorem
  4. haud facile est, quin intereat natura quoque eius,
  5. sic animi atque animae naturam corpore toto
  6. extrahere haut facile est, quin omnia dissoluantur.
  7. inplexis ita principiis ab origine prima
  8. inter se fiunt consorti praedita vita,
  9. nec sibi quaeque sine alterius vi posse videtur
  10. corporis atque animi seorsum sentire potestas,
  11. sed communibus inter eas conflatur utrimque
  12. motibus accensus nobis per viscera sensus.
  13. Praeterea corpus per se nec gignitur umquam
  14. nec crescit neque post mortem durare videtur.
  15. non enim, ut umor aquae dimittit saepe vaporem,
  16. qui datus est, neque ea causa convellitur ipse,
  17. sed manet incolumis, non, inquam, sic animai
  18. discidium possunt artus perferre relicti,
  19. sed penitus pereunt convulsi conque putrescunt.
  20. ex ineunte aevo sic corporis atque animai
  21. mutua vitalis discunt contagia motus,
  22. maternis etiam membris alvoque reposta,
  23. discidium ut nequeat fieri sine peste maloque;
  24. ut videas, quoniam coniunctast causa salutis,
  25. coniunctam quoque naturam consistere eorum.
  26. Quod super est, siquis corpus sentire refutat
  27. atque animam credit permixtam corpore toto
  28. suscipere hunc motum quem sensum nominitamus,
  29. vel manifestas res contra verasque repugnat.
  30. quid sit enim corpus sentire quis adferet umquam,
  31. si non ipsa palam quod res dedit ac docuit nos?
  32. 'at dimissa anima corpus caret undique sensu.'
  33. perdit enim quod non proprium fuit eius in aevo
  34. multaque praeterea perdit quom expellitur aevo.
  35. Dicere porro oculos nullam rem cernere posse,
  36. sed per eos animum ut foribus spectare reclusis,
  37. difficilest, contra cum sensus ducat eorum;
  38. sensus enim trahit atque acies detrudit ad ipsas,
  39. fulgida praesertim cum cernere saepe nequimus,
  40. lumina luminibus quia nobis praepediuntur.
  41. quod foribus non fit; neque enim, qua cernimus ipsi,
  42. ostia suscipiunt ullum reclusa laborem.
  43. praeterea si pro foribus sunt lumina nostra,
  44. iam magis exemptis oculis debere videtur
  45. cernere res animus sublatis postibus ipsis.
  46. Illud in his rebus nequaquam sumere possis,
  47. Democriti quod sancta viri sententia ponit,
  48. corporis atque animi primordia singula primis
  49. adposita alternis, variare ac nectere membra.
  50. nam cum multo sunt animae elementa minora
  51. quam quibus e corpus nobis et viscera constant,
  52. tum numero quoque concedunt et rara per artus
  53. dissita sunt, dum taxat ut hoc promittere possis,
  54. quantula prima queant nobis iniecta ciere
  55. corpora sensiferos motus in corpore, tanta
  56. intervalla tenere exordia prima animai.
  57. nam neque pulveris inter dum sentimus adhaesum
  58. corpore nec membris incussam sidere cretam,
  59. nec nebulam noctu neque arani tenvia fila
  60. obvia sentimus, quando obretimur euntes,
  61. nec supera caput eiusdem cecidisse vietam
  62. vestem nec plumas avium papposque volantis,
  63. qui nimia levitate cadunt plerumque gravatim,
  64. nec repentis itum cuiusvis cumque animantis
  65. sentimus nec priva pedum vestigia quaeque,
  66. corpore quae in nostro culices et cetera ponunt.
  67. usque adeo prius est in nobis multa ciendum
  68. quam primordia sentiscant concussa animai,
  69. semina corporibus nostris inmixta per artus,
  70. et quam in his intervallis tuditantia possint
  71. concursare coire et dissultare vicissim.
  72. Et magis est animus vitai claustra
  73. et dominantior ad vitam quam vis animai.
  74. nam sine mente animoque nequit residere per artus
  75. temporis exiguam partem pars ulla animai,
  76. sed comes insequitur facile et discedit in auras
  77. et gelidos artus in leti frigore linquit.
  78. at manet in vita cui mens animusque remansit,
  79. quamvis est circum caesis lacer undique membris;
  80. truncus adempta anima circum membrisque remota
  81. vivit et aetherias vitalis suscipit auras;
  82. si non omnimodis, at magna parte animai
  83. privatus, tamen in vita cunctatur et haeret;
  84. ut, lacerato oculo circum si pupula mansit
  85. incolumis, stat cernundi vivata potestas,
  86. dum modo ne totum corrumpas luminis orbem
  87. et circum caedas aciem solamque relinquas;
  88. id quoque enim sine pernicie non fiet eorum.
  89. at si tantula pars oculi media illa peresa est,
  90. occidit extemplo lumen tenebraeque secuntur,
  91. incolumis quamvis alioqui splendidus orbis.
  92. hoc anima atque animus vincti sunt foedere semper.
  93. Nunc age, nativos animantibus et mortalis
  94. esse animos animasque levis ut noscere possis,
  95. conquisita diu dulcique reperta labore
  96. digna tua pergam disponere carmina vita.