De Rerum Natura

Lucretius

-

  1. inter eum primordia multa moveri.
  2. iam triplex animi est igitur natura reperta;
  3. nec tamen haec sat sunt ad sensum cuncta creandum,
  4. nil horum quoniam recipit mens posse creare
  5. sensiferos motus, quae denique mente volutat.
  6. quarta quoque his igitur quaedam natura necessest
  7. adtribuatur; east omnino nominis expers;
  8. qua neque mobilius quicquam neque tenvius extat
  9. nec magis e parvis et levibus ex elementis;
  10. sensiferos motus quae didit prima per artus.
  11. prima cietur enim, parvis perfecta figuris,
  12. inde calor motus et venti caeca potestas
  13. accipit, inde , inde omnia mobilitantur:
  14. concutitur sanguis, tum viscera persentiscunt
  15. omnia, postremis datur ossibus atque medullis
  16. sive voluptas est sive est contrarius ardor.
  17. nec temere huc dolor usque potest penetrare neque acre
  18. permanare malum, quin omnia perturbentur
  19. usque adeo ut vitae desit locus atque animai
  20. diffugiant partes per caulas corporis omnis.
  21. sed plerumque fit in summo quasi corpore finis
  22. motibus: hanc ob rem vitam retinere valemus.
  23. Nunc ea quo pacto inter sese mixta quibusque
  24. compta modis vigeant rationem reddere aventem
  25. abstrahit invitum patrii sermonis egestas;
  26. sed tamen, ut potero summatim attingere, tangam.
  27. inter enim cursant primordia principiorum
  28. motibus inter se, nihil ut secernier unum
  29. possit nec spatio fieri divisa potestas,
  30. sed quasi multae vis unius corporis extant.
  31. quod genus in quovis animantum viscere volgo
  32. est odor et quidam color et sapor, et tamen ex his
  33. omnibus est unum perfectum corporis augmen,
  34. sic calor atque et venti caeca potestas
  35. mixta creant unam naturam et mobilis illa
  36. vis, initum motus ab se quae dividit ollis,
  37. sensifer unde oritur primum per viscera motus.
  38. nam penitus prorsum latet haec natura subestque
  39. nec magis hac infra quicquam est in corpore nostro
  40. atque anima est animae proporro totius ipsa.
  41. quod genus in nostris membris et corpore toto
  42. mixta latens animi vis est animaeque potestas,
  43. corporibus quia de parvis paucisque creatast,
  44. sic tibi nominis haec expers vis, facta minutis
  45. corporibus, latet atque animae quasi totius ipsa
  46. proporrost anima et dominatur corpore toto.
  47. consimili ratione necessest ventus et
  48. et calor inter se vigeant commixta per artus
  49. atque aliis aliud subsit magis emineatque,
  50. ut quiddam fieri videatur ab omnibus unum,
  51. ni calor ac ventus seorsum seorsumque potestas
  52. interemant sensum diductaque solvant.
  53. est etiam calor ille animo, quem sumit, in ira
  54. cum fervescit et ex oculis micat acrius ardor;
  55. est et frigida multa, comes formidinis, aura,
  56. quae ciet horrorem membris et concitat artus;
  57. est etiam quoque pacati status ille,
  58. pectore tranquillo fit qui voltuque sereno.
  59. sed calidi plus est illis quibus acria corda
  60. iracundaque mens facile effervescit in ira,
  61. quo genere in primis vis est violenta leonum,
  62. pectora qui fremitu rumpunt plerumque gementes
  63. nec capere irarum fluctus in pectore possunt.
  64. at ventosa magis cervorum frigida mens est
  65. et gelidas citius per viscera concitat auras,
  66. quae tremulum faciunt membris existere motum.
  67. at natura boum placido magis vivit
  68. nec nimis irai fax umquam subdita percit
  69. fumida, suffundens caecae caliginis umbra,
  70. nec gelidis torpet telis perfixa pavoris;
  71. interutrasque sitast cervos saevosque leones.
  72. sic hominum genus est: quamvis doctrina politos
  73. constituat pariter quosdam, tamen illa relinquit
  74. naturae cuiusque animi vestigia prima.
  75. nec radicitus evelli mala posse putandumst,
  76. quin proclivius hic iras decurrat ad acris,
  77. ille metu citius paulo temptetur, at ille
  78. tertius accipiat quaedam clementius aequo.
  79. inque aliis rebus multis differre necessest
  80. naturas hominum varias moresque sequacis;
  81. quorum ego nunc nequeo caecas exponere causas
  82. nec reperire figurarum tot nomina quot sunt
  83. principiis, unde haec oritur variantia rerum.
  84. illud in his rebus video firmare potesse,
  85. usque adeo naturarum vestigia linqui
  86. parvola, quae nequeat ratio depellere nobis,
  87. ut nihil inpediat dignam dis degere vitam.
  88. Haec igitur natura tenetur corpore ab omni
  89. ipsaque corporis est custos et causa salutis;
  90. nam communibus inter se radicibus haerent
  91. nec sine pernicie divelli posse videntur.
  92. quod genus e thuris glaebis evellere odorem
  93. haud facile est, quin intereat natura quoque eius,
  94. sic animi atque animae naturam corpore toto
  95. extrahere haut facile est, quin omnia dissoluantur.
  96. inplexis ita principiis ab origine prima
  97. inter se fiunt consorti praedita vita,
  98. nec sibi quaeque sine alterius vi posse videtur
  99. corporis atque animi seorsum sentire potestas,
  100. sed communibus inter eas conflatur utrimque
  101. motibus accensus nobis per viscera sensus.
  102. Praeterea corpus per se nec gignitur umquam
  103. nec crescit neque post mortem durare videtur.
  104. non enim, ut umor aquae dimittit saepe vaporem,
  105. qui datus est, neque ea causa convellitur ipse,
  106. sed manet incolumis, non, inquam, sic animai
  107. discidium possunt artus perferre relicti,
  108. sed penitus pereunt convulsi conque putrescunt.
  109. ex ineunte aevo sic corporis atque animai
  110. mutua vitalis discunt contagia motus,
  111. maternis etiam membris alvoque reposta,
  112. discidium ut nequeat fieri sine peste maloque;
  113. ut videas, quoniam coniunctast causa salutis,
  114. coniunctam quoque naturam consistere eorum.
  115. Quod super est, siquis corpus sentire refutat
  116. atque animam credit permixtam corpore toto
  117. suscipere hunc motum quem sensum nominitamus,
  118. vel manifestas res contra verasque repugnat.
  119. quid sit enim corpus sentire quis adferet umquam,
  120. si non ipsa palam quod res dedit ac docuit nos?
  121. 'at dimissa anima corpus caret undique sensu.'
  122. perdit enim quod non proprium fuit eius in aevo
  123. multaque praeterea perdit quom expellitur aevo.
  124. Dicere porro oculos nullam rem cernere posse,
  125. sed per eos animum ut foribus spectare reclusis,
  126. difficilest, contra cum sensus ducat eorum;
  127. sensus enim trahit atque acies detrudit ad ipsas,
  128. fulgida praesertim cum cernere saepe nequimus,
  129. lumina luminibus quia nobis praepediuntur.
  130. quod foribus non fit; neque enim, qua cernimus ipsi,
  131. ostia suscipiunt ullum reclusa laborem.
  132. praeterea si pro foribus sunt lumina nostra,
  133. iam magis exemptis oculis debere videtur
  134. cernere res animus sublatis postibus ipsis.
  135. Illud in his rebus nequaquam sumere possis,
  136. Democriti quod sancta viri sententia ponit,
  137. corporis atque animi primordia singula primis
  138. adposita alternis, variare ac nectere membra.
  139. nam cum multo sunt animae elementa minora
  140. quam quibus e corpus nobis et viscera constant,
  141. tum numero quoque concedunt et rara per artus
  142. dissita sunt, dum taxat ut hoc promittere possis,
  143. quantula prima queant nobis iniecta ciere
  144. corpora sensiferos motus in corpore, tanta
  145. intervalla tenere exordia prima animai.
  146. nam neque pulveris inter dum sentimus adhaesum
  147. corpore nec membris incussam sidere cretam,
  148. nec nebulam noctu neque arani tenvia fila
  149. obvia sentimus, quando obretimur euntes,
  150. nec supera caput eiusdem cecidisse vietam
  151. vestem nec plumas avium papposque volantis,
  152. qui nimia levitate cadunt plerumque gravatim,
  153. nec repentis itum cuiusvis cumque animantis
  154. sentimus nec priva pedum vestigia quaeque,
  155. corpore quae in nostro culices et cetera ponunt.
  156. usque adeo prius est in nobis multa ciendum
  157. quam primordia sentiscant concussa animai,
  158. semina corporibus nostris inmixta per artus,
  159. et quam in his intervallis tuditantia possint
  160. concursare coire et dissultare vicissim.
  161. Et magis est animus vitai claustra
  162. et dominantior ad vitam quam vis animai.
  163. nam sine mente animoque nequit residere per artus
  164. temporis exiguam partem pars ulla animai,
  165. sed comes insequitur facile et discedit in auras
  166. et gelidos artus in leti frigore linquit.
  167. at manet in vita cui mens animusque remansit,
  168. quamvis est circum caesis lacer undique membris;
  169. truncus adempta anima circum membrisque remota
  170. vivit et aetherias vitalis suscipit auras;
  171. si non omnimodis, at magna parte animai
  172. privatus, tamen in vita cunctatur et haeret;
  173. ut, lacerato oculo circum si pupula mansit
  174. incolumis, stat cernundi vivata potestas,
  175. dum modo ne totum corrumpas luminis orbem
  176. et circum caedas aciem solamque relinquas;
  177. id quoque enim sine pernicie non fiet eorum.
  178. at si tantula pars oculi media illa peresa est,
  179. occidit extemplo lumen tenebraeque secuntur,
  180. incolumis quamvis alioqui splendidus orbis.
  181. hoc anima atque animus vincti sunt foedere semper.
  182. Nunc age, nativos animantibus et mortalis
  183. esse animos animasque levis ut noscere possis,
  184. conquisita diu dulcique reperta labore
  185. digna tua pergam disponere carmina vita.
  186. tu fac utrumque uno subiungas nomine eorum
  187. atque animam verbi causa cum dicere pergam,
  188. mortalem esse docens, animum quoque dicere credas,
  189. qua tenus est unum inter se coniunctaque res est.
  190. Principio quoniam tenuem constare minutis
  191. corporibus docui multoque minoribus esse
  192. principiis factam quam liquidus umor aquai
  193. aut nebula aut fumus —; nam longe mobilitate
  194. praestat et a tenui causa magis icta movetur,
  195. quippe ubi imaginibus fumi nebulaeque movetur;
  196. quod genus in somnis sopiti ubi cernimus alte
  197. exhalare vaporem altaria ferreque fumum;
  198. nam procul haec dubio nobis simulacra
  199. nunc igitur quoniam quassatis undique vasis
  200. diffluere umorem et laticem discedere cernis,
  201. et nebula ac fumus quoniam discedit in auras,
  202. crede animam quoque diffundi multoque perire
  203. ocius et citius dissolvi in corpora prima,
  204. cum semel ex hominis membris ablata recessit;
  205. quippe etenim corpus, quod vas quasi constitit eius,
  206. cum cohibere nequit conquassatum ex aliqua re
  207. ac rarefactum detracto sanguine venis,
  208. qui credas posse hanc cohiberier ullo,