De Rerum Natura

Lucretius

-

  1. significare volunt indignos esse putandos,
  2. vivam progeniem qui in oras luminis edant.
  3. tympana tenta tonant palmis et cymbala circum
  4. concava, raucisonoque minantur cornua cantu,
  5. et Phrygio stimulat numero cava tibia mentis,
  6. telaque praeportant, violenti signa furoris,
  7. ingratos animos atque impia pectora volgi
  8. conterrere metu quae possint numine divae.
  9. ergo cum primum magnas invecta per urbis
  10. munificat tacita mortalis muta salute,
  11. aere atque argento sternunt iter omne viarum
  12. largifica stipe ditantes ninguntque rosarum
  13. floribus umbrantes matrem comitumque catervam.
  14. hic armata manus, Curetas nomine Grai
  15. quos memorant, Phrygias inter si forte catervas
  16. ludunt in numerumque exultant sanguine laeti
  17. terrificas capitum quatientes numine cristas,
  18. Dictaeos referunt Curetas, qui Iovis illum
  19. vagitum in Creta quondam occultasse feruntur,
  20. cum pueri circum puerum pernice chorea
  21. armat et in numerum pernice chorea
  22. armati in numerum pulsarent aeribus aera,
  23. ne Saturnus eum malis mandaret adeptus
  24. aeternumque daret matri sub pectore volnus.
  25. propterea magnam armati matrem comitantur,
  26. aut quia significant divam praedicere ut armis
  27. ac virtute velint patriam defendere terram
  28. praesidioque parent decorique parentibus esse.
  29. quae bene et eximie quamvis disposta ferantur,
  30. longe sunt tamen a vera ratione repulsa.
  31. omnis enim per se divom natura necessest
  32. inmortali aevo summa cum pace fruatur
  33. semota ab nostris rebus seiunctaque longe;
  34. nam privata dolore omni, privata periclis,
  35. ipsa suis pollens opibus, nihil indiga nostri,
  36. nec bene promeritis capitur neque tangitur ira.
  37. terra quidem vero caret omni tempore sensu,
  38. et quia multarum potitur primordia rerum,
  39. multa modis multis effert in lumina solis.
  40. hic siquis mare Neptunum Cereremque vocare
  41. constituet fruges et Bacchi nomine abuti
  42. mavolt quam laticis proprium proferre vocamen,
  43. concedamus ut hic terrarum dictitet orbem
  44. esse deum matrem, dum vera re tamen ipse
  45. religione animum turpi contingere parcat.
  46. Saepe itaque ex uno tondentes gramina campo
  47. lanigerae pecudes et equorum duellica proles
  48. buceriaeque greges eodem sub tegmine caeli
  49. ex unoque sitim sedantes flumine aquai
  50. dissimili vivont specie retinentque parentum
  51. naturam et mores generatim quaeque imitantur.
  52. tanta est in quovis genere herbae materiai
  53. dissimilis ratio, tanta est in flumine quoque.
  54. Hinc porro quamvis animantem ex omnibus unam
  55. ossa cruor venae calor umor viscera nervi
  56. constituunt, quae sunt porro distantia longe,
  57. dissimili perfecta figura principiorum.
  58. Tum porro quae cumque igni flammata cremantur.
  59. si nil praeterea, tamen haec in corpore tradunt,
  60. unde ignem iacere et lumen submittere possint
  61. scintillasque agere ac late differre favillam.
  62. cetera consimili mentis ratione peragrans
  63. invenies igitur multarum semina rerum
  64. corpore celare et varias cohibere figuras.
  65. Denique multa vides, quibus et color et sapor una
  66. reddita sunt cum odore in primis pleraque poma.
  67. haec igitur variis debent constare figuris;
  68. nidor enim penetrat qua fucus non it in artus,
  69. fucus item sorsum, sorsum sapor insinuatur
  70. sensibus; ut noscas primis differre figuris.
  71. dissimiles igitur formae glomeramen in unum
  72. conveniunt et res permixto semine constant.
  73. Quin etiam passim nostris in versibus ipsis
  74. multa elementa vides multis communia verbis,
  75. cum tamen inter se versus ac verba necesse est
  76. confiteare alia ex aliis constare elementis;
  77. non quo multa parum communis littera currat
  78. aut nulla inter se duo sint ex omnibus isdem,
  79. sed quia non volgo paria omnibus omnia constant.
  80. sic aliis in rebus item communia multa
  81. multarum rerum cum sint, primordia rerum
  82. dissimili tamen inter se consistere summa
  83. possunt; ut merito ex aliis constare feratur
  84. humanum genus et fruges arbustaque laeta.
  85. Nec tamen omnimodis conecti posse putandum est
  86. omnia; nam volgo fieri portenta videres,
  87. semiferas hominum species existere et altos
  88. inter dum ramos egigni corpore vivo
  89. multaque conecti terrestria membra marinis,
  90. tum flammam taetro spirantis ore Chimaeras
  91. pascere naturam per terras omniparentis.
  92. quorum nil fieri manifestum est, omnia quando
  93. seminibus certis certa genetrice creata
  94. conservare genus crescentia posse videmus.
  95. scilicet id certa fieri ratione necessust.
  96. nam sua cuique cibis ex omnibus intus in artus
  97. corpora discedunt conexaque convenientis
  98. efficiunt motus; at contra aliena videmus
  99. reicere in terras naturam, multaque caecis
  100. corporibus fugiunt e corpore percita plagis,
  101. quae neque conecti quoquam potuere neque intus
  102. vitalis motus consentire atque imitari.
  103. sed ne forte putes animalia sola teneri
  104. legibus his, quaedam ratio res terminat omnis
  105. nam vel uti tota natura dissimiles sunt
  106. inter se genitae res quaeque, ita quamque necessest
  107. dissimili constare figura principiorum;
  108. non quo multa parum simili sint praedita forma,
  109. sed quia non volgo paria omnibus omnia constant.
  110. semina cum porro distent, differre necessust
  111. intervalla vias conexus pondera plagas
  112. concursus motus; quae non animalia solum
  113. corpora seiungunt, sed terras ac mare totum
  114. secernunt caelumque a terris omne retentant.
  115. Nunc age dicta meo dulci quaesita labore
  116. percipe, ne forte haec albis ex alba rearis
  117. principiis esse, ante oculos quae candida cernis,
  118. aut ea quae nigrant nigro de semine nata;
  119. nive alium quemvis quae sunt inbuta colorem,
  120. propterea gerere hunc credas, quod materiai
  121. corpora consimili sint eius tincta colore;
  122. nullus enim color est omnino materiai
  123. corporibus, neque par rebus neque denique dispar.
  124. in quae corpora si nullus tibi forte videtur
  125. posse animi iniectus fieri, procul avius erras.
  126. nam cum caecigeni, solis qui lumina numquam
  127. dispexere, tamen cognoscant corpora tactu
  128. ex ineunte aevo nullo coniuncta colore,
  129. scire licet nostrae quoque menti corpora posse
  130. vorti in notitiam nullo circum lita fuco.
  131. denique nos ipsi caecis quaecumque tenebris
  132. tangimus, haud ullo sentimus tincta colore.
  133. Quod quoniam vinco fieri, nunc esse docebo.
  134. omnis enim color omnino mutatur in omnis;
  135. quod facere haud ullo debent primordia pacto;
  136. immutabile enim quiddam superare necessest,
  137. ne res ad nihilum redigantur funditus omnes;
  138. nam quod cumque suis mutatum finibus exit,
  139. continuo hoc mors est illius quod fuit ante.
  140. proinde colore cave contingas semina rerum,
  141. ne tibi res redeant ad nihilum funditus omnes.
  142. Praeterea si nulla coloris principiis est
  143. reddita natura et variis sunt praedita formis,
  144. e quibus omnigenus gignunt variantque colores,
  145. propterea magni quod refert, semina quaeque
  146. cum quibus et quali positura contineantur
  147. et quos inter se dent motus accipiantque,
  148. perfacile extemplo rationem reddere possis,
  149. cur ea quae nigro fuerint paulo ante colore,
  150. marmoreo fieri possint candore repente,
  151. ut mare, cum magni commorunt aequora venti,
  152. vertitur in canos candenti marmore fluctus;
  153. dicere enim possis, nigrum quod saepe videmus,
  154. materies ubi permixta est illius et ordo
  155. principiis mutatus et addita demptaque quaedam,
  156. continuo id fieri ut candens videatur et album.
  157. quod si caeruleis constarent aequora ponti
  158. seminibus, nullo possent albescere pacto;
  159. nam quo cumque modo perturbes caerula quae sint,
  160. numquam in marmoreum possunt migrare colorem.
  161. sin alio atque alio sunt semina tincta colore,
  162. quae maris efficiunt unum purumque nitorem,
  163. ut saepe ex aliis formis variisque figuris
  164. efficitur quiddam quadratum unaque figura,
  165. conveniebat, ut in quadrato cernimus esse
  166. dissimiles formas, ita cernere in aequore ponti
  167. aut alio in quovis uno puroque nitore
  168. dissimiles longe inter se variosque colores.
  169. praeterea nihil officiunt obstantque figurae
  170. dissimiles, quo quadratum minus omne sit extra;
  171. at varii rerum inpediunt prohibentque colores,
  172. quo minus esse uno possit res tota nitore.
  173. Tum porro quae ducit et inlicit ut tribuamus
  174. principiis rerum non numquam causa colores,
  175. occidit, ex albis quoniam non alba creantur,
  176. nec quae nigra cluent de nigris, sed variis ex.
  177. quippe etenim multo proclivius exorientur
  178. candida de nullo quam nigro nata colore
  179. aut alio quovis, qui contra pugnet et obstet.
  180. Praeterea quoniam nequeunt sine luce colores
  181. esse neque in lucem existunt primordia rerum,
  182. scire licet quam sint nullo velata colore;
  183. qualis enim caecis poterit color esse tenebris?
  184. lumine quin ipso mutatur propterea quod
  185. recta aut obliqua percussus luce refulget;
  186. pluma columbarum quo pacto in sole videtur,
  187. quae sita cervices circum collumque coronat;
  188. namque alias fit uti claro sit rubra pyropo,
  189. inter dum quodam sensu fit uti videatur
  190. inter caeruleum viridis miscere zmaragdos.
  191. caudaque pavonis, larga cum luce repleta est,
  192. consimili mutat ratione obversa colores;
  193. qui quoniam quodam gignuntur luminis ictu,
  194. scire licet, sine eo fieri non posse putandum est.
  195. Et quoniam plagae quoddam genus excipit in se
  196. pupula, cum sentire colorem dicitur album,
  197. atque aliud porro, nigrum cum et cetera sentit,
  198. nec refert ea quae tangas quo forte colore
  199. praedita sint, verum quali magis apta figura,
  200. scire licet nihil principiis opus esse colore,
  201. sed variis formis variantes edere tactus.
  202. Praeterea quoniam non certis certa figuris
  203. est natura coloris et omnia principiorum
  204. formamenta queunt in quovis esse nitore,
  205. cur ea quae constant ex illis non pariter sunt
  206. omnigenus perfusa coloribus in genere omni?
  207. conveniebat enim corvos quoque saepe volantis
  208. ex albis album pinnis iactare colorem
  209. et nigros fieri nigro de semine cycnos
  210. aut alio quovis uno varioque colore.
  211. Quin etiam quanto in partes res quaeque minutas
  212. distrahitur magis, hoc magis est ut cernere possis
  213. evanescere paulatim stinguique colorem;
  214. ut fit ubi in parvas partis discerpitur austrum:
  215. purpura poeniceusque color clarissimus multo,
  216. filatim cum distractum est, disperditur omnis;
  217. noscere ut hinc possis prius omnem efflare colorem
  218. particulas, quam discedant ad semina rerum.
  219. Postremo quoniam non omnia corpora vocem
  220. mittere concedis neque odorem, propterea fit
  221. ut non omnibus adtribuas sonitus et odores:
  222. sic oculis quoniam non omnia cernere quimus,
  223. scire licet quaedam tam constare orba colore
  224. quam sine odore ullo quaedam sonituque remota,
  225. nec minus haec animum cognoscere posse sagacem
  226. quam quae sunt aliis rebus privata notare.
  227. Sed ne forte putes solo spoliata colore
  228. corpora prima manere, etiam secreta teporis
  229. sunt ac frigoris omnino calidique vaporis,
  230. et sonitu sterila et suco ieiuna feruntur,
  231. nec iaciunt ullum proprium de corpore odorem.
  232. sicut amaracini blandum stactaeque liquorem
  233. et nardi florem, nectar qui naribus halat,
  234. cum facere instituas, cum primis quaerere par est,
  235. quod licet ac possis reperire, inolentis olivi
  236. naturam, nullam quae mittat naribus auram,
  237. quam minime ut possit mixtos in corpore odores
  238. concoctosque suo contractans perdere viro,
  239. propter eandem rem debent primordia rerum
  240. non adhibere suum gignundis rebus odorem
  241. nec sonitum, quoniam nihil ab se mittere possunt,
  242. nec simili ratione saporem denique quemquam
  243. nec frigus neque item calidum tepidumque vaporem,
  244. cetera, quae cum ita sunt tamen ut mortalia constent,
  245. molli lenta, fragosa putri, cava corpore raro,
  246. omnia sint a principiis seiuncta necessest,
  247. inmortalia si volumus subiungere rebus
  248. fundamenta, quibus nitatur summa salutis;