De Rerum Natura

Lucretius

-

  1. unde mare inmensum volventes frigora fontes
  2. adsidue renovent, habet ignes unde oriantur;
  3. nam multis succensa locis ardent sola terrae,
  4. ex imis vero furit ignibus impetus Aetnae.
  5. tum porro nitidas fruges arbustaque laeta
  6. gentibus humanis habet unde extollere possit,
  7. unde etiam fluvios frondes et pabula laeta
  8. montivago generi possit praebere ferarum.
  9. quare magna deum mater materque ferarum
  10. et nostri genetrix haec dicta est corporis una.
  11. Hanc veteres Graium docti cecinere poetae
  12. sedibus in curru biiugos agitare leones,
  13. aeris in spatio magnam pendere docentes
  14. tellurem neque posse in terra sistere terram.
  15. adiunxere feras, quia quamvis effera proles
  16. officiis debet molliri victa parentum.
  17. muralique caput summum cinxere corona,
  18. eximiis munita locis quia sustinet urbes.
  19. quo nunc insigni per magnas praedita terras
  20. horrifice fertur divinae matris imago.
  21. hanc variae gentes antiquo more sacrorum
  22. Idaeam vocitant matrem Phrygiasque catervas
  23. dant comites, quia primum ex illis finibus edunt
  24. per terrarum orbes fruges coepisse creari.
  25. Gallos attribuunt, quia, numen qui violarint
  26. Matris et ingrati genitoribus inventi sint,
  27. significare volunt indignos esse putandos,
  28. vivam progeniem qui in oras luminis edant.
  29. tympana tenta tonant palmis et cymbala circum
  30. concava, raucisonoque minantur cornua cantu,
  31. et Phrygio stimulat numero cava tibia mentis,
  32. telaque praeportant, violenti signa furoris,
  33. ingratos animos atque impia pectora volgi
  34. conterrere metu quae possint numine divae.
  35. ergo cum primum magnas invecta per urbis
  36. munificat tacita mortalis muta salute,
  37. aere atque argento sternunt iter omne viarum
  38. largifica stipe ditantes ninguntque rosarum
  39. floribus umbrantes matrem comitumque catervam.
  40. hic armata manus, Curetas nomine Grai
  41. quos memorant, Phrygias inter si forte catervas
  42. ludunt in numerumque exultant sanguine laeti
  43. terrificas capitum quatientes numine cristas,
  44. Dictaeos referunt Curetas, qui Iovis illum
  45. vagitum in Creta quondam occultasse feruntur,
  46. cum pueri circum puerum pernice chorea
  47. armat et in numerum pernice chorea
  48. armati in numerum pulsarent aeribus aera,
  49. ne Saturnus eum malis mandaret adeptus
  50. aeternumque daret matri sub pectore volnus.
  51. propterea magnam armati matrem comitantur,
  52. aut quia significant divam praedicere ut armis
  53. ac virtute velint patriam defendere terram
  54. praesidioque parent decorique parentibus esse.
  55. quae bene et eximie quamvis disposta ferantur,
  56. longe sunt tamen a vera ratione repulsa.
  57. omnis enim per se divom natura necessest
  58. inmortali aevo summa cum pace fruatur
  59. semota ab nostris rebus seiunctaque longe;
  60. nam privata dolore omni, privata periclis,
  61. ipsa suis pollens opibus, nihil indiga nostri,
  62. nec bene promeritis capitur neque tangitur ira.
  63. terra quidem vero caret omni tempore sensu,
  64. et quia multarum potitur primordia rerum,
  65. multa modis multis effert in lumina solis.
  66. hic siquis mare Neptunum Cereremque vocare
  67. constituet fruges et Bacchi nomine abuti
  68. mavolt quam laticis proprium proferre vocamen,
  69. concedamus ut hic terrarum dictitet orbem
  70. esse deum matrem, dum vera re tamen ipse
  71. religione animum turpi contingere parcat.
  72. Saepe itaque ex uno tondentes gramina campo
  73. lanigerae pecudes et equorum duellica proles
  74. buceriaeque greges eodem sub tegmine caeli
  75. ex unoque sitim sedantes flumine aquai
  76. dissimili vivont specie retinentque parentum
  77. naturam et mores generatim quaeque imitantur.
  78. tanta est in quovis genere herbae materiai
  79. dissimilis ratio, tanta est in flumine quoque.
  80. Hinc porro quamvis animantem ex omnibus unam
  81. ossa cruor venae calor umor viscera nervi
  82. constituunt, quae sunt porro distantia longe,
  83. dissimili perfecta figura principiorum.
  84. Tum porro quae cumque igni flammata cremantur.
  85. si nil praeterea, tamen haec in corpore tradunt,
  86. unde ignem iacere et lumen submittere possint
  87. scintillasque agere ac late differre favillam.
  88. cetera consimili mentis ratione peragrans
  89. invenies igitur multarum semina rerum
  90. corpore celare et varias cohibere figuras.
  91. Denique multa vides, quibus et color et sapor una
  92. reddita sunt cum odore in primis pleraque poma.
  93. haec igitur variis debent constare figuris;
  94. nidor enim penetrat qua fucus non it in artus,
  95. fucus item sorsum, sorsum sapor insinuatur
  96. sensibus; ut noscas primis differre figuris.
  97. dissimiles igitur formae glomeramen in unum
  98. conveniunt et res permixto semine constant.
  99. Quin etiam passim nostris in versibus ipsis
  100. multa elementa vides multis communia verbis,
  101. cum tamen inter se versus ac verba necesse est
  102. confiteare alia ex aliis constare elementis;
  103. non quo multa parum communis littera currat
  104. aut nulla inter se duo sint ex omnibus isdem,
  105. sed quia non volgo paria omnibus omnia constant.
  106. sic aliis in rebus item communia multa
  107. multarum rerum cum sint, primordia rerum
  108. dissimili tamen inter se consistere summa
  109. possunt; ut merito ex aliis constare feratur
  110. humanum genus et fruges arbustaque laeta.
  111. Nec tamen omnimodis conecti posse putandum est
  112. omnia; nam volgo fieri portenta videres,
  113. semiferas hominum species existere et altos
  114. inter dum ramos egigni corpore vivo
  115. multaque conecti terrestria membra marinis,
  116. tum flammam taetro spirantis ore Chimaeras
  117. pascere naturam per terras omniparentis.
  118. quorum nil fieri manifestum est, omnia quando
  119. seminibus certis certa genetrice creata
  120. conservare genus crescentia posse videmus.
  121. scilicet id certa fieri ratione necessust.
  122. nam sua cuique cibis ex omnibus intus in artus
  123. corpora discedunt conexaque convenientis
  124. efficiunt motus; at contra aliena videmus
  125. reicere in terras naturam, multaque caecis
  126. corporibus fugiunt e corpore percita plagis,
  127. quae neque conecti quoquam potuere neque intus
  128. vitalis motus consentire atque imitari.
  129. sed ne forte putes animalia sola teneri
  130. legibus his, quaedam ratio res terminat omnis
  131. nam vel uti tota natura dissimiles sunt
  132. inter se genitae res quaeque, ita quamque necessest
  133. dissimili constare figura principiorum;
  134. non quo multa parum simili sint praedita forma,
  135. sed quia non volgo paria omnibus omnia constant.
  136. semina cum porro distent, differre necessust
  137. intervalla vias conexus pondera plagas
  138. concursus motus; quae non animalia solum
  139. corpora seiungunt, sed terras ac mare totum
  140. secernunt caelumque a terris omne retentant.
  141. Nunc age dicta meo dulci quaesita labore
  142. percipe, ne forte haec albis ex alba rearis
  143. principiis esse, ante oculos quae candida cernis,
  144. aut ea quae nigrant nigro de semine nata;
  145. nive alium quemvis quae sunt inbuta colorem,
  146. propterea gerere hunc credas, quod materiai
  147. corpora consimili sint eius tincta colore;
  148. nullus enim color est omnino materiai
  149. corporibus, neque par rebus neque denique dispar.
  150. in quae corpora si nullus tibi forte videtur
  151. posse animi iniectus fieri, procul avius erras.
  152. nam cum caecigeni, solis qui lumina numquam
  153. dispexere, tamen cognoscant corpora tactu
  154. ex ineunte aevo nullo coniuncta colore,
  155. scire licet nostrae quoque menti corpora posse
  156. vorti in notitiam nullo circum lita fuco.
  157. denique nos ipsi caecis quaecumque tenebris
  158. tangimus, haud ullo sentimus tincta colore.
  159. Quod quoniam vinco fieri, nunc esse docebo.
  160. omnis enim color omnino mutatur in omnis;
  161. quod facere haud ullo debent primordia pacto;
  162. immutabile enim quiddam superare necessest,
  163. ne res ad nihilum redigantur funditus omnes;
  164. nam quod cumque suis mutatum finibus exit,
  165. continuo hoc mors est illius quod fuit ante.
  166. proinde colore cave contingas semina rerum,
  167. ne tibi res redeant ad nihilum funditus omnes.
  168. Praeterea si nulla coloris principiis est
  169. reddita natura et variis sunt praedita formis,
  170. e quibus omnigenus gignunt variantque colores,
  171. propterea magni quod refert, semina quaeque
  172. cum quibus et quali positura contineantur
  173. et quos inter se dent motus accipiantque,
  174. perfacile extemplo rationem reddere possis,
  175. cur ea quae nigro fuerint paulo ante colore,
  176. marmoreo fieri possint candore repente,
  177. ut mare, cum magni commorunt aequora venti,
  178. vertitur in canos candenti marmore fluctus;
  179. dicere enim possis, nigrum quod saepe videmus,
  180. materies ubi permixta est illius et ordo
  181. principiis mutatus et addita demptaque quaedam,
  182. continuo id fieri ut candens videatur et album.
  183. quod si caeruleis constarent aequora ponti
  184. seminibus, nullo possent albescere pacto;
  185. nam quo cumque modo perturbes caerula quae sint,
  186. numquam in marmoreum possunt migrare colorem.
  187. sin alio atque alio sunt semina tincta colore,
  188. quae maris efficiunt unum purumque nitorem,
  189. ut saepe ex aliis formis variisque figuris
  190. efficitur quiddam quadratum unaque figura,
  191. conveniebat, ut in quadrato cernimus esse
  192. dissimiles formas, ita cernere in aequore ponti
  193. aut alio in quovis uno puroque nitore
  194. dissimiles longe inter se variosque colores.
  195. praeterea nihil officiunt obstantque figurae
  196. dissimiles, quo quadratum minus omne sit extra;
  197. at varii rerum inpediunt prohibentque colores,
  198. quo minus esse uno possit res tota nitore.
  199. Tum porro quae ducit et inlicit ut tribuamus
  200. principiis rerum non numquam causa colores,
  201. occidit, ex albis quoniam non alba creantur,
  202. nec quae nigra cluent de nigris, sed variis ex.
  203. quippe etenim multo proclivius exorientur
  204. candida de nullo quam nigro nata colore
  205. aut alio quovis, qui contra pugnet et obstet.
  206. Praeterea quoniam nequeunt sine luce colores
  207. esse neque in lucem existunt primordia rerum,
  208. scire licet quam sint nullo velata colore;
  209. qualis enim caecis poterit color esse tenebris?
  210. lumine quin ipso mutatur propterea quod
  211. recta aut obliqua percussus luce refulget;
  212. pluma columbarum quo pacto in sole videtur,
  213. quae sita cervices circum collumque coronat;
  214. namque alias fit uti claro sit rubra pyropo,
  215. inter dum quodam sensu fit uti videatur
  216. inter caeruleum viridis miscere zmaragdos.
  217. caudaque pavonis, larga cum luce repleta est,
  218. consimili mutat ratione obversa colores;
  219. qui quoniam quodam gignuntur luminis ictu,
  220. scire licet, sine eo fieri non posse putandum est.
  221. Et quoniam plagae quoddam genus excipit in se
  222. pupula, cum sentire colorem dicitur album,
  223. atque aliud porro, nigrum cum et cetera sentit,
  224. nec refert ea quae tangas quo forte colore
  225. praedita sint, verum quali magis apta figura,
  226. scire licet nihil principiis opus esse colore,
  227. sed variis formis variantes edere tactus.
  228. Praeterea quoniam non certis certa figuris
  229. est natura coloris et omnia principiorum
  230. formamenta queunt in quovis esse nitore,
  231. cur ea quae constant ex illis non pariter sunt
  232. omnigenus perfusa coloribus in genere omni?
  233. conveniebat enim corvos quoque saepe volantis
  234. ex albis album pinnis iactare colorem
  235. et nigros fieri nigro de semine cycnos
  236. aut alio quovis uno varioque colore.
  237. Quin etiam quanto in partes res quaeque minutas
  238. distrahitur magis, hoc magis est ut cernere possis
  239. evanescere paulatim stinguique colorem;
  240. ut fit ubi in parvas partis discerpitur austrum:
  241. purpura poeniceusque color clarissimus multo,
  242. filatim cum distractum est, disperditur omnis;
  243. noscere ut hinc possis prius omnem efflare colorem
  244. particulas, quam discedant ad semina rerum.
  245. Postremo quoniam non omnia corpora vocem
  246. mittere concedis neque odorem, propterea fit
  247. ut non omnibus adtribuas sonitus et odores:
  248. sic oculis quoniam non omnia cernere quimus,