De Rerum Natura

Lucretius

-

  1. donec eam refrenavit per membra voluntas.
  2. iamne vides igitur, quamquam vis extera multos
  3. pellat et invitos cogat procedere saepe
  4. praecipitesque rapi, tamen esse in pectore nostro
  5. quiddam quod contra pugnare obstareque possit?
  6. cuius ad arbitrium quoque copia materiai
  7. cogitur inter dum flecti per membra per artus
  8. et proiecta refrenatur retroque residit.
  9. quare in seminibus quoque idem fateare necessest,
  10. esse aliam praeter plagas et pondera causam
  11. motibus, unde haec est nobis innata potestas,
  12. de nihilo quoniam fieri nihil posse videmus.
  13. pondus enim prohibet ne plagis omnia fiant
  14. externa quasi vi; sed ne res ipsa necessum
  15. intestinum habeat cunctis in rebus agendis
  16. et devicta quasi cogatur ferre patique,
  17. id facit exiguum clinamen principiorum
  18. nec regione loci certa nec tempore certo.
  19. Nec stipata magis fuit umquam materiai
  20. copia nec porro maioribus intervallis;
  21. nam neque adaugescit quicquam neque deperit inde.
  22. qua propter quo nunc in motu principiorum
  23. corpora sunt, in eodem ante acta aetate fuere
  24. et post haec semper simili ratione ferentur,
  25. et quae consuerint gigni gignentur eadem
  26. condicione et erunt et crescent vique valebunt,
  27. quantum cuique datum est per foedera naturai.
  28. nec rerum summam commutare ulla potest vis;
  29. nam neque quo possit genus ullum materiai
  30. effugere ex omni quicquam est extra, neque in omne
  31. unde coorta queat nova vis inrumpere et omnem
  32. naturam rerum mutare et vertere motus.
  33. Illud in his rebus non est mirabile, quare,
  34. omnia cum rerum primordia sint in motu,
  35. summa tamen summa videatur stare quiete,
  36. praeter quam siquid proprio dat corpore motus.
  37. omnis enim longe nostris ab sensibus infra
  38. primorum natura iacet; qua propter, ubi ipsa
  39. cernere iam nequeas, motus quoque surpere debent;
  40. praesertim cum, quae possimus cernere, celent
  41. saepe tamen motus spatio diducta locorum.
  42. nam saepe in colli tondentes pabula laeta
  43. lanigerae reptant pecudes, quo quamque vocantes
  44. invitant herbae gemmantes rore recenti,
  45. et satiati agni ludunt blandeque coruscant;
  46. omnia quae nobis longe confusa videntur
  47. et velut in viridi candor consistere colli.
  48. praeterea magnae legiones cum loca cursu
  49. camporum complent belli simulacra cientes,
  50. fulgor ubi ad caelum se tollit totaque circum
  51. aere renidescit tellus supterque virum vi
  52. excitur pedibus sonitus clamoreque montes
  53. icti reiectant voces ad sidera mundi
  54. et circum volitant equites mediosque repente
  55. tramittunt valido quatientes impete campos;
  56. et tamen est quidam locus altis montibus, unde
  57. stare videntur et in campis consistere fulgor.
  58. Nunc age, iam deinceps cunctarum exordia rerum
  59. qualia sint et quam longe distantia formis,
  60. percipe, multigenis quam sint variata figuris;
  61. non quo multa parum simili sint praedita forma,
  62. sed quia non volgo paria omnibus omnia constant.
  63. nec mirum; nam cum sit eorum copia tanta,
  64. ut neque finis, uti docui, neque summa sit ulla,
  65. debent ni mirum non omnibus omnia prorsum
  66. esse pari filo similique adfecta figura.
  67. Praeterea genus humanum mutaeque natantes
  68. squamigerum pecudes et laeta armenta feraeque
  69. et variae volucres, laetantia quae loca aquarum
  70. concelebrant circum ripas fontisque lacusque,
  71. et quae pervolgant nemora avia pervolitantes,
  72. quorum unum quidvis generatim sumere perge;
  73. invenies tamen inter se differre figuris.
  74. nec ratione alia proles cognoscere matrem
  75. nec mater posset prolem; quod posse videmus
  76. nec minus atque homines inter se nota cluere.
  77. nam saepe ante deum vitulus delubra decora
  78. turicremas propter mactatus concidit aras
  79. sanguinis expirans calidum de pectore flumen;
  80. at mater viridis saltus orbata peragrans
  81. novit humi pedibus vestigia pressa bisulcis,
  82. omnia convisens oculis loca, si queat usquam
  83. conspicere amissum fetum, completque querellis
  84. frondiferum nemus adsistens et crebra revisit
  85. ad stabulum desiderio perfixa iuvenci,
  86. nec tenerae salices atque herbae rore vigentes
  87. fluminaque ulla queunt summis labentia ripis
  88. oblectare animum subitamque avertere curam,
  89. nec vitulorum aliae species per pabula laeta
  90. derivare queunt animum curaque levare;
  91. usque adeo quiddam proprium notumque requirit.
  92. praeterea teneri tremulis cum vocibus haedi
  93. cornigeras norunt matres agnique petulci
  94. balantum pecudes; ita, quod natura resposcit,
  95. ad sua quisque fere decurrunt ubera lactis.
  96. Postremo quodvis frumentum non tamen omne
  97. quidque suo genere inter se simile esse videbis,
  98. quin intercurrat quaedam distantia formis.
  99. concharumque genus parili ratione videmus
  100. pingere telluris gremium, qua mollibus undis
  101. litoris incurvi bibulam pavit aequor harenam.
  102. quare etiam atque etiam simili ratione necessest,
  103. natura quoniam constant neque facta manu sunt
  104. unius ad certam formam primordia rerum,
  105. dissimili inter se quaedam volitare figura.
  106. Perfacile est animi ratione exsolvere nobis
  107. quare fulmineus multo penetralior ignis
  108. quam noster fluat e taedis terrestribus ortus;
  109. dicere enim possis caelestem fulminis ignem
  110. subtilem magis e parvis constare figuris
  111. atque ideo transire foramina quae nequit ignis
  112. noster hic e lignis ortus taedaque creatus.
  113. praeterea lumen per cornum transit, at imber
  114. respuitur. quare, nisi luminis illa minora
  115. corpora sunt quam de quibus est liquor almus aquarum?
  116. et quamvis subito per colum vina videmus
  117. perfluere, at contra tardum cunctatur olivom,
  118. aut quia ni mirum maioribus est elementis
  119. aut magis hamatis inter se perque plicatis,
  120. atque ideo fit uti non tam diducta repente
  121. inter se possint primordia singula quaeque
  122. singula per cuiusque foramina permanare.
  123. Huc accedit uti mellis lactisque liquores
  124. iucundo sensu linguae tractentur in ore;
  125. at contra taetra absinthi natura ferique
  126. centauri foedo pertorquent ora sapore;
  127. ut facile agnoscas e levibus atque rutundis
  128. esse ea quae sensus iucunde tangere possunt,
  129. at contra quae amara atque aspera cumque videntur,
  130. haec magis hamatis inter se nexa teneri
  131. proptereaque solere vias rescindere nostris