De Rerum Natura

Lucretius

-

  1. inserti fundunt radii per opaca domorum:
  2. multa minuta modis multis per inane videbis
  3. corpora misceri radiorum lumine in ipso
  4. et vel ut aeterno certamine proelia pugnas
  5. edere turmatim certantia nec dare pausam,
  6. conciliis et discidiis exercita crebris;
  7. conicere ut possis ex hoc, primordia rerum
  8. quale sit in magno iactari semper inani.
  9. dum taxat, rerum magnarum parva potest res
  10. exemplare dare et vestigia notitiai.
  11. Hoc etiam magis haec animum te advertere par est
  12. corpora quae in solis radiis turbare videntur,
  13. quod tales turbae motus quoque materiai
  14. significant clandestinos caecosque subesse.
  15. multa videbis enim plagis ibi percita caecis
  16. commutare viam retroque repulsa reverti
  17. nunc huc nunc illuc in cunctas undique partis.
  18. scilicet hic a principiis est omnibus error.
  19. prima moventur enim per se primordia rerum,
  20. inde ea quae parvo sunt corpora conciliatu
  21. et quasi proxima sunt ad viris principiorum,
  22. ictibus illorum caecis inpulsa cientur,
  23. ipsaque proporro paulo maiora lacessunt.
  24. sic a principiis ascendit motus et exit
  25. paulatim nostros ad sensus, ut moveantur
  26. illa quoque, in solis quae lumine cernere quimus
  27. nec quibus id faciant plagis apparet aperte.
  28. Nunc quae mobilitas sit reddita materiai
  29. corporibus, paucis licet hinc cognoscere, Memmi.
  30. primum aurora novo cum spargit lumine terras
  31. et variae volucres nemora avia pervolitantes
  32. aera per tenerum liquidis loca vocibus opplent,
  33. quam subito soleat sol ortus tempore tali
  34. convestire sua perfundens omnia luce,
  35. omnibus in promptu manifestumque esse videmus.
  36. at vapor is, quem sol mittit, lumenque serenum
  37. non per inane meat vacuum; quo tardius ire
  38. cogitur, aerias quasi dum diverberat undas;
  39. nec singillatim corpuscula quaeque vaporis
  40. sed complexa meant inter se conque globata;
  41. qua propter simul inter se retrahuntur et extra
  42. officiuntur, uti cogantur tardius ire.
  43. at quae sunt solida primordia simplicitate,
  44. cum per inane meant vacuum nec res remoratur
  45. ulla foris atque ipsa suis e partibus unum,
  46. unum, in quem coepere, locum conixa feruntur,
  47. debent ni mirum praecellere mobilitate
  48. et multo citius ferri quam lumina solis
  49. multiplexque loci spatium transcurrere eodem
  50. tempore quo solis pervolgant fulgura caelum.
  51. * * *
  52. nec persectari primordia singula quaeque,
  53. ut videant qua quicque geratur cum ratione.
  54. At quidam contra haec, ignari materiai,
  55. naturam non posse deum sine numine reddunt
  56. tanto opere humanis rationibus atmoderate
  57. tempora mutare annorum frugesque creare
  58. et iam cetera, mortalis quae suadet adire
  59. ipsaque deducit dux vitae dia voluptas
  60. et res per Veneris blanditur saecla propagent,
  61. ne genus occidat humanum. quorum omnia causa
  62. constituisse deos cum fingunt, omnibus rebus
  63. magno opere a vera lapsi ratione videntur.
  64. nam quamvis rerum ignorem primordia quae sint,
  65. hoc tamen ex ipsis caeli rationibus ausim
  66. confirmare aliisque ex rebus reddere multis,
  67. nequaquam nobis divinitus esse creatam
  68. naturam mundi: tanta stat praedita culpa.
  69. quae tibi posterius, Memmi, faciemus aperta;
  70. nunc id quod super est de motibus expediemus.
  71. Nunc locus est, ut opinor, in his illud quoque rebus
  72. confirmare tibi, nullam rem posse sua vi
  73. corpoream sursum ferri sursumque meare.
  74. ne tibi dent in eo flammarum corpora frudem;
  75. sursus enim versus gignuntur et augmina sumunt
  76. et sursum nitidae fruges arbustaque crescunt,
  77. pondera, quantum in se est, cum deorsum cuncta ferantur.
  78. nec cum subsiliunt ignes ad tecta domorum
  79. et celeri flamma degustant tigna trabesque,
  80. sponte sua facere id sine vi subiecta putandum est.
  81. quod genus e nostro com missus corpore sanguis
  82. emicat exultans alte spargitque cruorem.
  83. nonne vides etiam quanta vi tigna trabesque
  84. respuat umor aquae? nam quo magis ursimus altum
  85. derecta et magna vi multi pressimus aegre,
  86. tam cupide sursum removet magis atque remittit,
  87. plus ut parte foras emergant exiliantque.
  88. nec tamen haec, quantum est in se, dubitamus, opinor,
  89. quin vacuum per inane deorsum cuncta ferantur.
  90. sic igitur debent flammae quoque posse per auras
  91. aeris expressae sursum succedere, quamquam
  92. pondera, quantum in se est, deorsum deducere pugnent.
  93. nocturnasque faces caeli sublime volantis
  94. nonne vides longos flammarum ducere tractus
  95. in quas cumque dedit partis natura meatum?
  96. non cadere in terras stellas et sidera cernis?
  97. sol etiam caeli de vertice dissipat omnis
  98. ardorem in partis et lumine conserit arva;
  99. in terras igitur quoque solis vergitur ardor.
  100. transversosque volare per imbris fulmina cernis,
  101. nunc hinc nunc illinc abrupti nubibus ignes
  102. concursant; cadit in terras vis flammea volgo.
  103. Illud in his quoque te rebus cognoscere avemus,
  104. corpora cum deorsum rectum per inane feruntur
  105. ponderibus propriis, incerto tempore ferme
  106. incertisque locis spatio depellere paulum,
  107. tantum quod momen mutatum dicere possis.
  108. quod nisi declinare solerent, omnia deorsum
  109. imbris uti guttae caderent per inane profundum
  110. nec foret offensus natus nec plaga creata
  111. principiis; ita nihil umquam natura creasset.
  112. Quod si forte aliquis credit graviora potesse