De Rerum Natura
Lucretius
-
- nil, ut opinor; ita haec species miranda fuisset.
- quam tibi iam nemo fessus satiate videndi,
- suspicere in caeli dignatur lucida templa.
- desine qua propter novitate exterritus ipsa
- expuere ex animo rationem, sed magis acri
- iudicio perpende, et si tibi vera videntur,
- dede manus, aut, si falsum est, accingere contra.
- quaerit enim rationem animus, cum summa loci sit
- infinita foris haec extra moenia mundi,
- quid sit ibi porro, quo prospicere usque velit mens
- atque animi iactus liber quo pervolet ipse.
- Principio nobis in cunctas undique partis
- et latere ex utroque supra supterque per omne
- nulla est finis; uti docui, res ipsaque per se
- vociferatur, et elucet natura profundi.
- nullo iam pacto veri simile esse putandumst,
- undique cum vorsum spatium vacet infinitum
- seminaque innumero numero summaque profunda
- multimodis volitent aeterno percita motu,
- hunc unum terrarum orbem caelumque creatum,
- nil agere illa foris tot corpora materiai;
- cum praesertim hic sit natura factus et ipsa
- sponte sua forte offensando semina rerum
- multimodis temere in cassum frustraque coacta
- tandem coluerunt ea quae coniecta repente
- magnarum rerum fierent exordia semper,
- terrai maris et caeli generisque animantum.
- quare etiam atque etiam talis fateare necesse est
- esse alios alibi congressus materiai,
- qualis hic est, avido complexu quem tenet aether.
- Praeterea cum materies est multa parata,
- cum locus est praesto nec res nec causa moratur
- ulla, geri debent ni mirum et confieri res.
- nunc et seminibus si tanta est copia, quantam
- enumerare aetas animantum non queat omnis,
- quis eadem natura manet, quae semina rerum
- conicere in loca quaeque queat simili ratione
- atque huc sunt coniecta, necesse est confiteare
- esse alios aliis terrarum in partibus orbis
- et varias hominum gentis et saecla ferarum.
- Huc accedit ut in summa res nulla sit una,
- unica quae gignatur et unica solaque crescat,
- quin aliquoius siet saecli permultaque eodem
- sint genere. in primis animalibus indice mente
- invenies sic montivagum genus esse ferarum,
- sic hominum geminam prolem, sic denique mutas
- squamigerum pecudes et corpora cuncta volantum.
- qua propter caelum simili ratione fatendumst
- terramque et solem, lunam mare cetera quae sunt,
- non esse unica, sed numero magis innumerali;
- quando quidem vitae depactus terminus alte
- tam manet haec et tam nativo corpore constant
- quam genus omne, quod his generatimst rebus abundans.
- Quae bene cognita si teneas, natura videtur
- libera continuo, dominis privata superbis,
- ipsa sua per se sponte omnia dis agere expers.
- nam pro sancta deum tranquilla pectora pace
- quae placidum degunt aevom vitamque serenam,
- quis regere immensi summam, quis habere profundi
- indu manu validas potis est moderanter habenas,
- quis pariter caelos omnis convertere et omnis
- ignibus aetheriis terras suffire feracis,
- omnibus inve locis esse omni tempore praesto,
- nubibus ut tenebras faciat caelique serena
- concutiat sonitu, tum fulmina mittat et aedis
- saepe suas disturbet et in deserta recedens
- saeviat exercens telum, quod saepe nocentes
- praeterit exanimatque indignos inque merentes?
- Multaque post mundi tempus genitale diemque
- primigenum maris et terrae solisque coortum
- addita corpora sunt extrinsecus, addita circum
- semina, quae magnum iaculando contulit omne,
- unde mare et terrae possent augescere et unde
- appareret spatium caeli domus altaque tecta
- tolleret a terris procul et consurgeret aer.
- nam sua cuique, locis ex omnibus, omnia plagis
- corpora distribuuntur et ad sua saecla recedunt,
- umor ad umorem, terreno corpore terra
- crescit et ignem ignes procudunt aetheraque aether,
- donique ad extremum crescendi perfica finem
- omnia perduxit rerum natura creatrix;
- ut fit ubi nihilo iam plus est quod datur intra
- vitalis venas quam quod fluit atque recedit.
- omnibus hic aetas debet consistere rebus,
- hic natura suis refrenat viribus auctum.
- nam quae cumque vides hilaro grandescere adauctu
- paulatimque gradus aetatis scandere adultae,
- plura sibi adsumunt quam de se corpora mittunt,
- dum facile in venas cibus omnis inditur et dum
- non ita sunt late dispessa, ut multa remittant
- et plus dispendi faciant quam vescitur aetas.
- nam certe fluere atque recedere corpora rebus
- multa manus dandum est; sed plura accedere debent,
- donec alescendi summum tetigere cacumen.
- inde minutatim vires et robur adultum
- frangit et in partem peiorem liquitur aetas.
- quippe etenim quanto est res amplior, augmine adempto,
- et quo latior est, in cunctas undique partis
- plura modo dispargit et a se corpora mittit,
- nec facile in venas cibus omnis diditur ei
- nec satis est, pro quam largos exaestuat aestus,
- unde queat tantum suboriri ac subpeditare.
- iure igitur pereunt, cum rarefacta fluendo
- sunt et cum externis succumbunt omnia plagis,
- quando quidem grandi cibus aevo denique defit,
- nec tuditantia rem cessant extrinsecus ullam
- corpora conficere et plagis infesta domare.
- Sic igitur magni quoque circum moenia mundi
- expugnata dabunt labem putrisque ruinas;
- omnia debet enim cibus integrare novando
- et fulcire cibus, cibus omnia sustentare,
- ne quiquam, quoniam nec venae perpetiuntur
- quod satis est, neque quantum opus est natura ministrat.
- Iamque adeo fracta est aetas effetaque tellus
- vix animalia parva creat, quae cuncta creavit
- saecla deditque ferarum ingentia corpora partu.
- haud, ut opinor, enim mortalia saecla superne
- aurea de caelo demisit funis in arva
- nec mare nec fluctus plangentis saxa crearunt,
- sed genuit tellus eadem quae nunc alit ex se.
- praeterea nitidas fruges vinetaque laeta
- sponte sua primum mortalibus ipsa creavit,
- ipsa dedit dulcis fetus et pabula laeta;
- quae nunc vix nostro grandescunt aucta labore,
- conterimusque boves et viris agricolarum,
- conficimus ferrum vix arvis suppeditati:
- usque adeo parcunt fetus augentque laborem.
- iamque caput quassans grandis suspirat arator
- crebrius, in cassum magnos cecidisse labores,
- et cum tempora temporibus praesentia confert
- praeteritis, laudat fortunas saepe parentis.
- tristis item vetulae vitis sator atque vietae
- temporis incusat momen saeclumque fatigat,
- et crepat, antiquum genus ut pietate repletum
- perfacile angustis tolerarit finibus aevom,
- cum minor esset agri multo modus ante viritim;
- nec tenet omnia paulatim tabescere et ire
- ad capulum spatio aetatis defessa vetusto.
- E tenebris tantis tam clarum extollere lumen
- qui primus potuisti inlustrans commoda vitae,
- te sequor, o Graiae gentis decus, inque tuis nunc
- ficta pedum pono pressis vestigia signis,
- non ita certandi cupidus quam propter amorem
- quod te imitari aveo; quid enim contendat hirundo
- cycnis, aut quid nam tremulis facere artubus haedi
- consimile in cursu possint et fortis equi vis?
- tu, pater, es rerum inventor, tu patria nobis
- suppeditas praecepta, tuisque ex, inclute, chartis,
- floriferis ut apes in saltibus omnia libant,
- omnia nos itidem depascimur aurea dicta,
- aurea, perpetua semper dignissima vita.
- nam simul ac ratio tua coepit vociferari
- naturam rerum divina mente coorta
- diffugiunt animi terrores, moenia mundi
- discedunt. totum video per inane geri res.
- apparet divum numen sedesque quietae,
- quas neque concutiunt venti nec nubila nimbis
- aspergunt neque nix acri concreta pruina
- cana cadens violat semperque innubilus aether
- integit et large diffuso lumine ridet:
- omnia suppeditat porro natura neque ulla
- res animi pacem delibat tempore in ullo.
- at contra nusquam apparent Acherusia templa,
- nec tellus obstat quin omnia dispiciantur,
- sub pedibus quae cumque infra per inane geruntur.
- his ibi me rebus quaedam divina voluptas