De Rerum Natura

Lucretius

-

  1. Iphianassai turparunt sanguine foede
  2. ductores Danaum delecti, prima virorum.
  3. cui simul infula virgineos circum data comptus
  4. ex utraque pari malarum parte profusast,
  5. et maestum simul ante aras adstare parentem
  6. sensit et hunc propter ferrum celare ministros
  7. aspectuque suo lacrimas effundere civis,
  8. muta metu terram genibus summissa petebat.
  9. nec miserae prodesse in tali tempore quibat,
  10. quod patrio princeps donarat nomine regem;
  11. nam sublata virum manibus tremibundaque ad aras
  12. deductast, non ut sollemni more sacrorum
  13. perfecto posset claro comitari Hymenaeo,
  14. sed casta inceste nubendi tempore in ipso
  15. hostia concideret mactatu maesta parentis,
  16. exitus ut classi felix faustusque daretur.
  17. tantum religio potuit suadere malorum.
  18. Tutemet a nobis iam quovis tempore vatum
  19. terriloquis victus dictis desciscere quaeres.
  20. quippe etenim quam multa tibi iam fingere possunt
  21. somnia, quae vitae rationes vertere possint
  22. fortunasque tuas omnis turbare timore!
  23. et merito; nam si certam finem esse viderent
  24. aerumnarum homines, aliqua ratione valerent
  25. religionibus atque minis obsistere vatum.
  26. nunc ratio nulla est restandi, nulla facultas,
  27. aeternas quoniam poenas in morte timendum.
  28. ignoratur enim quae sit natura animai,
  29. nata sit an contra nascentibus insinuetur
  30. et simul intereat nobiscum morte dirempta
  31. an tenebras Orci visat vastasque lacunas
  32. an pecudes alias divinitus insinuet se,
  33. Ennius ut noster cecinit, qui primus amoeno
  34. detulit ex Helicone perenni fronde coronam,
  35. per gentis Italas hominum quae clara clueret;
  36. etsi praeterea tamen esse Acherusia templa
  37. Ennius aeternis exponit versibus edens,
  38. quo neque permaneant animae neque corpora nostra,
  39. sed quaedam simulacra modis pallentia miris;
  40. unde sibi exortam semper florentis Homeri
  41. commemorat speciem lacrimas effundere salsas
  42. coepisse et rerum naturam expandere dictis.
  43. qua propter bene cum superis de rebus habenda
  44. nobis est ratio, solis lunaeque meatus
  45. qua fiant ratione, et qua vi quaeque gerantur
  46. in terris, tunc cum primis ratione sagaci
  47. unde anima atque animi constet natura videndum,
  48. et quae res nobis vigilantibus obvia mentes
  49. terrificet morbo adfectis somnoque sepultis,
  50. cernere uti videamur eos audireque coram,
  51. morte obita quorum tellus amplectitur ossa.
  52. Nec me animi fallit Graiorum obscura reperta
  53. difficile inlustrare Latinis versibus esse,
  54. multa novis verbis praesertim cum sit agendum
  55. propter egestatem linguae et rerum novitatem;
  56. sed tua me virtus tamen et sperata voluptas
  57. suavis amicitiae quemvis efferre laborem
  58. suadet et inducit noctes vigilare serenas
  59. quaerentem dictis quibus et quo carmine demum
  60. clara tuae possim praepandere lumina menti,
  61. res quibus occultas penitus convisere possis.
  62. hunc igitur terrorem animi tenebrasque necessest
  63. non radii solis neque lucida tela diei
  64. discutiant, sed naturae species ratioque.
  65. Principium cuius hinc nobis exordia sumet,
  66. nullam rem e nihilo gigni divinitus umquam.
  67. quippe ita formido mortalis continet omnis,
  68. quod multa in terris fieri caeloque tuentur,
  69. quorum operum causas nulla ratione videre
  70. possunt ac fieri divino numine rentur.
  71. quas ob res ubi viderimus nil posse creari
  72. de nihilo, tum quod sequimur iam rectius inde
  73. perspiciemus, et unde queat res quaeque creari
  74. et quo quaeque modo fiant opera sine divom.
  75. Nam si de nihilo fierent, ex omnibus rebus
  76. omne genus nasci posset, nil semine egeret.
  77. e mare primum homines, e terra posset oriri
  78. squamigerum genus et volucres erumpere caelo;
  79. armenta atque aliae pecudes, genus omne ferarum,
  80. incerto partu culta ac deserta tenerent.
  81. nec fructus idem arboribus constare solerent,
  82. sed mutarentur, ferre omnes omnia possent.
  83. quippe ubi non essent genitalia corpora cuique,
  84. qui posset mater rebus consistere certa?
  85. at nunc seminibus quia certis quaeque creantur,
  86. inde enascitur atque oras in luminis exit,
  87. materies ubi inest cuiusque et corpora prima;
  88. atque hac re nequeunt ex omnibus omnia gigni,
  89. quod certis in rebus inest secreta facultas.
  90. Praeterea cur vere rosam, frumenta calore,
  91. vites autumno fundi suadente videmus,
  92. si non, certa suo quia tempore semina rerum
  93. cum confluxerunt, patefit quod cumque creatur,
  94. dum tempestates adsunt et vivida tellus
  95. tuto res teneras effert in luminis oras?
  96. quod si de nihilo fierent, subito exorerentur
  97. incerto spatio atque alienis partibus anni,
  98. quippe ubi nulla forent primordia, quae genitali
  99. concilio possent arceri tempore iniquo.
  100. Nec porro augendis rebus spatio foret usus
  101. seminis ad coitum, si e nilo crescere possent;
  102. nam fierent iuvenes subito ex infantibus parvis
  103. e terraque exorta repente arbusta salirent.
  104. quorum nil fieri manifestum est, omnia quando
  105. paulatim crescunt, ut par est semine certo,
  106. crescentesque genus servant; ut noscere possis
  107. quicque sua de materia grandescere alique.
  108. Huc accedit uti sine certis imbribus anni
  109. laetificos nequeat fetus submittere tellus
  110. nec porro secreta cibo natura animantum
  111. propagare genus possit vitamque tueri;
  112. ut potius multis communia corpora rebus
  113. multa putes esse, ut verbis elementa videmus,
  114. quam sine principiis ullam rem existere posse.
  115. Denique cur homines tantos natura parare
  116. non potuit, pedibus qui pontum per vada possent
  117. transire et magnos manibus divellere montis
  118. multaque vivendo vitalia vincere saecla,
  119. si non, materies quia rebus reddita certast
  120. gignundis, e qua constat quid possit oriri?
  121. nil igitur fieri de nilo posse fatendumst,
  122. semine quando opus est rebus, quo quaeque creatae
  123. aeris in teneras possint proferrier auras.
  124. Postremo quoniam incultis praestare videmus
  125. culta loca et manibus melioris reddere fetus,
  126. esse videlicet in terris primordia rerum
  127. quae nos fecundas vertentes vomere glebas
  128. terraique solum subigentes cimus ad ortus;
  129. quod si nulla forent, nostro sine quaeque labore
  130. sponte sua multo fieri meliora videres.
  131. Huc accedit uti quicque in sua corpora rursum